Ekde ĝia kreo, du kontraŭaj tendencoj kunestas en la sino de nia movado, kvazaŭ ne povintus ekzisti unu sen la alia. Unuflanke, Esperanto ŝajnas ankrita en la pasinta jarcento. Revuoj, organizoj, agmanieroj… Sufiĉas rigardi la plimulton de la retejoj por konstati, ke ĝenerale ili malmodernas. Aliflanke, historie esperantistoj ĉiam rolis inter tiuj, kiuj enkondukis novaĵojn. Temas pri pioniroj de ŝanĝoj, kiujn poste brakumos la cetera socio. En granda mezuro, ili ankoraŭ rolas tiele.

Homoj, kiuj identigas sin kun unu el tiuj du tendencoj, konsideras la alian tiom for de ilia realo, ke malfacilas dialogi… kvankam parolante la saman lingvon. Kiel trovi ekvilibron? Ĉu ili estas akordigeblaj? Kiel kombini iliajn plej interesajn elementojn por konstrui pli koheran kaj potencan movadon? Miaopinie, ambaŭ tendencoj necesas (iagrade) por la daŭrigado kaj estonteco de Esperanto.

Unue, tradicio. Eble la plej granda kritiko, kiun suferis la esperantistoj ekde la komenco, estis ĝuste la manko de kundividita tradicio. Multe penis Zamenhof tiurilate, kaj multon kunkreis malsamaj generacioj de esperantistoj. Jen fierinda riĉeco el kiu endas konstrui. Tradicio nepras, interalie, ĉar ĝi ebligas al ni kolektivan identecon, kiun ĉiu socia movado bezonas por la supervivado. Tamen ne ĉio povas esti nur tradicio. Alikaze, Esperanto iĝus nature anakronisma.

Ekzemple, ĝis kioma grado havas sencon la ekzisto de centoj de revuoj lokaj, regionaj, naciaj, internaciaj, sennaciaj?.. Kiam mi decidis verki ĉi tiun tekston, la unua demando estis: en kiu revuo mi publikigos ĝin? Kompreneble, mi celas, ke homoj kiuj interesiĝas pri tiaj aferoj legu min. Tamen la komunumoj de legantoj estas tiel fragmentitaj, ke plimulto el ili nur legas unu aŭ du revuojn. Se estintus malpli da revuoj, sed pli prestiĝaj, la debatoj (ambaŭ per kaj por Esperanto) pli vivus, pli intensus, pli signifus. Tial estus bezonate ekzercado de humileco kaj de kunlaboro inter malsamaj asocioj por unuigi kelkajn el iliaj eldonaj projektoj. Nuntempe tio ne okazas. Fakte tiuj, kiuj formulas interesajn opiniojn, ne legas unu la aliajn. La plej riĉenhavaj dialogoj aperas eventuale en maltaŭgaj forumoj, kiel sociaj retejoj.

Due, moderneco. La sukceso de Esperanto en ĝiaj unuaj jardekoj ŝuldis interalie al la fakto, ke oni komprenis ĝin kiel parton de revolucio en la kampo de komunikado. Tiusence ĝi kuraĝis proponi pionere ideojn, kiuj poste ĝeneraliĝis kaj akceptiĝis de la cetera socio. Ekzemple, la unuaj internaciaj organizoj pri skoltismo kaj vegetarismo kreiĝis en la kadro de la Esperanto-movodo. Pli freŝdate, la projektoj kiel Pasporta Servo dum la Malvarma Milito aŭ Amikumu en la erao de la cifereca komunikado montras, ke la ideo de novigado restis, ĉar ĝi enestas en la DNA de la Esperanto-movado.

Nu, por proponi ion novan kaj profit-donan en temo tiel multdimensia kiel Esperanto, endas koni ĝian historion. Se ne, en plej bona okazo oni riskas reinventi la radon. Aldone, ekkonstrui kastelojn en la aero danĝeras. Ili estas strategioj ofte destinataj al fiasko ekde la komenco, tiel provokante frustriĝon. Kutime, temas pri personaj agoj kiuj fine bruligos iliajn ĉefrolulojn, ofte kapablegajn homojn kun granda energio, kiun bone direktite povintus esti eksterordinare produktivaj… dum ili ĝenas aliajn nerimarkatajn aktivulojn, kiuj realigas konstantan silentan verkadon. Tiusence, tia agado kreas nebezonatan streĉitecon ene de la movado (foje tio ja necesas) kaj samtempe konfuzas la eksteran mondon, montrante bildon de la Esperanta komunumo ne ĉiam senpartia. Por reveni al la titolo de ĉi tiu artikoleto, se TEJO sufiĉe bone konus nian historion, eble ĝia decido pri amike rilati kun la Civito estus alia.

Konklude, la ideo de novigado estas ŝlosila elemento de la Esperanta identeco, kaj indas plifortigi ĝin. Sed ĝi devus baziĝi sur la sperto kolektita en 130 jaroj de la historio. Nur tiel eblos kunigi tiujn du (ŝajne) kontraŭajn tendencojn por atingi virtan ekvilibron.

Xavi Alcalde

Ĝi estas artikolo el la februara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2017, №2.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2017/01/alcalde

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Floréal Martorell rakontas pri la Esperanto-muziko en Figures (Foto: Françoise Eriksen)

Riĉa kaj bunta programo okazis dum la oktobrofina Internaciisma Renkontiĝo en Figures (Katalunio). Inter la ĉefaj prelegantoj elstaris Manuela Burghelea, kiu parolis pri volontulad-ebloj por junuloj, kaj Mateu Vic, kiu klarigis kiel agi porpace kontraŭ apartismo kaj rasismo en Palestino. Lluís Batlle prelegis pri la (internacia) lingvo de la tuta Hispana Krono dum la 16a jarcento, kaj la ĉarmaj blindulinoj Teresa Marbà kaj Paquita Garcia ofertis lertajn klarigojn sur la mallumo.

Aldone, la renkontiĝo enhavis lingvan angulon, inkluzive de Esperanto-kurso por komencantoj de Pedro M. Burutxaga (kiu ankaŭ prezentis sian konversgvidilon katalunan-Esperantan) kaj de ateliero pri vortkreado de Christophe Chazarein.

Pri la arta dimensio, citindas la prelego de Floréal Martorell pri la historio de EUROKKA kaj Vinilkosmo, kaj tiu de Viktoro Solé pri muzikaj efektoj. Oni dancis danke al la ateliero de Mon Cardona pri tradiciaj dancoj tutmondaj kaj al la koncerto de JoMo. Fine, substrekeblas la ekskurso al muzeo Dalí, verŝajne la plej konata kataluna artisto eksterlande. Resume, bela etoso en bela urbeto por revidi amikojn kaj ekkoni novajn.

Xavi Alcalde

Ĉi tiu artikolo aperis en la novembra-decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №11-12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/11/katalunio-3

Jorge Camacho prelegas en la Kataluna Kongreso (Fotis: Lluis Aragay)

Ekde la 30a de oktobro ĝis la 1a de novembro okazis en Mataró la 37a Kataluna Kongreso de Esperanto. Ĝin partoprenis 120 homoj alvenintaj el tiel diversaj lokoj kiel Vieno, Luksemburgio, Bretonio, Okcitanio, Madrido, Majorko aŭ Skotlando.

La solenan inaŭguron partoprenis la urbestro de Mataró kun kortuŝaj vortoj pri nia movado. Inter la podiuloj ĉeestis konataj fakuloj pri diversaj objektoj, kiel Fabianne Berthelot (psikologio), István Ertl (tradukado kaj beletro), Jorge Camacho (poezio), Nicolau Dols (filologio) aŭ Igor Sosa (historio). Ili ĉiuj pritraktis diversajn aspektojn de la enmigrado kaj rifuĝintoj, temo ĉiam pli aktuala nialande sed ankaŭ tutmonde.

La katalunlingva parto de la programo konsistis el paroladoj, atelieroj kaj rondaj tabloj organizitaj komune kun lokaj asocioj kiel Ligo por la Rajtoj de la Popoloj, la koruso Primavera per la Pau (Printempo por Paco), la kataluna sekcio de Amical Wikimedia, aŭ la Fundació per la Pau (Fondaĵo por la Paco), la plejmulto el kiuj ligiĝis rilate al la kongresa temo.

Se temas pri la ceteraj kongreseroj, elstaris diversaj datrevenoj. Tiel, Kataluna Esperanto-Asocio aliĝis al la celebrado de la 125 jaroj de la naskiĝo de nia pioniro Joan Amades kun la prezento de ekspozicio kaj prelego de la historiisto Dani Cortijo pri la rilato inter tiu gravega eminentulo de la kataluna kulturo kaj la Esperanta mondo. Aliflanke, en la centjariĝo de la Unua Mondmilito, ni volis rememori la esencon de Esperanto kaj ties rilaton kun la pacmovado en la Granda Milito. La prelegon faris la fakulo Xavi Alcalde. Ankaŭ dum la fermo de la kongreso, response de Xavi Redon, estis loko por omaĝi personon forte aprezatan en Mataró: Hermínia Puigsech. Forpasinta antaŭ kelkaj monatoj, ŝi grave rolis dum la hispana enlanda milito kontraŭ la faŝista armeo.

En intensa kaj plurfaka programo, tamen ankaŭ novigema, ne povus manki altiraj sesioj kiel tiuj de aikido en responso de Guillem Nicolàs kaj vera majstro pri tiu korpa batal-arto, aŭ tiu pri “kunlaboraj” ludoj kiun gvidis la profesoro pri edukado por la libera tempo Mauro Viader, muzika diskuto pri la Esperanta himno (eĉ kun serioza modifpropono!) fare de la konservatoria profesoro Víctor Solé kaj debato ĉirkaŭ la malnova kaj nova historio response de Lluís Batlle, membro de Instituto de Nova Historio.

Pri la kultura flanko, kompreneble estis gvidita vizito al la plej interesaj anguloj de Mataró kaj surpriza partopreno en trejnado de la homkastela enurba teamo, sed elstaras la ludado de unu el la plej elstaraj muzikgrupoj de la Esperanta sceno, la katalun-okcitana grupo Kaj Tiel Plu. Pro subita sanproblemo de la konga muzikisto Zhou Mack Mafuila, la grupo de virtuozoj pri tradicia kaj transnacia muziko estis devigata duobligi sian partoprenon kaj prezentis du antologiajn koncertojn, kiuj restos sendube en la memoro de la bonŝanculoj, kiuj havis la eblon ilin aŭskulti kaj ĝui.

Tiun eventon antaŭis kurso pri la internacia lingvo fare de la profesoro Pedro M. Martín Burutxaga, okazinta la antaŭan semajnfinon en Mataró. Krom la kurso, okazis la prezento de Malgranda Proverbaro Kataluna-Esperanta verkita de Martín Burutxaga, kaj koncerto de la loka muzikisto Pau de Nut.

Ne decus fini tiun noticon sen la esprimo de nia profunda dankemo al ĉiuj volontuloj de la Loka Kongresa Komitato pro ilia sindediĉo kaj fortostreĉa laboro, kio permesis la plenan sukceson de la kongreso.

La plej ripetita frazo dum la lasta kaj komuna bankedo estis: “Kiam kaj kie estos la venonta kataluna kongreso?” Jen signo de sukcesa renkontiĝo.

Xavi Alcalde

Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/11/katalunio-2