En 2016 la temo de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estas: Kvalita edukado, lingvo(j) de instruado kaj rezultoj de lernado.

Tio emfazas la gravan rolon de la gepatraj lingvoj en la strebado al kvalita edukado kaj lingva diverseco, celante la realigon de la nova programo de “Celaro 2030 por Daŭripova Evoluigo”.

La 4a punkto de la celoj de la Celaro 2030 por Daŭripova Evoluigo enfokusigas kvalitan edukadon kaj lernadon dum la tuta vivo por ĉiuj, por ebligi al ĉiu virino kaj viro la akiron de kompetentoj, konoj kaj valoroj, permesantaj al ili la realigon de siaj vivceloj kaj plenan partoprenon en la socia vivo. Tio speciale gravas por knabinoj kaj virinoj, samkiel por minoritatoj, indiĝenaj popoloj kaj vilaĝanoj. Tio aperas en la programo de Unesko Agadkadro Edukado 2030, la realiga plano de la Celaro 2030, kiu instigas al la uzo de la gepatra lingvo en instruado kaj lernado, same kiel al la subteno kaj konservado de la lingva diverseco.

La multlingveco estas esenca por la antaŭenigo de tiuj celoj – ĝi estas nemalhavebla antaukondiĉo de la sukceso de la Celaro 2030, koncerne interalie kreskon, laboreblojn kaj sanon, realigon de daŭripovaj konsumado kaj produktado, kaj rilate al klimatŝanĝo.

Unesko same atentas pri la defendo kaj antaŭenigo de lingva diverseco en la Interreto, subtenante la kreadon de lokaj publikaĵoj kaj instruadon pri amaskomunikado kaj informado.

Per sia programo Lokaj kaj indiĝenaj kono-sistemoj (LINKS) Unesko elstarigas la gravecon de la gepatraj kaj lokaj lingvoj, kiel iloj konservantaj kaj diskonigantaj la sciojn kaj kulturojn indiĝenajn, kiuj estas grandaj fontoj de saĝeco.

El multlingva vidpunkto la gepatraj lingvoj estas esencaj eroj de kvalita edukado, kio mem estas la bazo por la kapabligo de la individuoj kaj de ilia socio. Ni devas agnoski kaj subteni tiun potencon, por ellasi neniun kaj konstrui estontecon pli justan kaj daŭripovan por ĉiuj.

Ĉi tio estas la mesaĝo de Unesko okaze de tiu ĉi Internacia Tago de la Gepatra Lingvo.

Irina Bokova
Ĝenerala Direktoro de Unesko

Tradukis Stefano Keller, estrarano de UEA pri eksteraj rilatoj

Retejo kun diverslingvaj afiŝoj kaj klarigaj tekstoj pri la Tago: http://www.linguistic-rights.org/21-02-2016/

Fonto: Gazetata Komuniko de UEA, 2016, №604.

En novembro diskuris en Esperantujo la jubila sciigo, ke por festi la 100an datrevenon de la morto de la aŭtoro de Esperanto, Unesko en sia Ĝenerala Konferenco deklaris la jaron 2017 Zamenhof-jaro. La sciigo rapide disvastiĝis kaj verŝajne ankaŭ nun, kiam aperas tiuj ĉi linioj, iuj ekscite afiŝas ĝin en Facebook kaj eble eĉ post monatoj ankoraŭ tamburos ĝin iuj Esperanto-bultenoj. Kvankam UEA rapide dissendis gazetaran komunikon pri la ĝustaj dimensioj de la afero, ĝi povis nur iom limigi la miskomunikan damaĝon.

Ne la unuan fojon samideanoj pufigis ĝis malvero iun pozitivan Esperanto-rilatan decidon de eksteraj aŭtoritatoj. Kontrolado de faktoj ne estas forta flanko de esperantistoj. Ĉi-foje la fonto de la misinformado estis en Pollando, kie la zelotoj de EDE eksciis, ke la propono farita de Pollando estis akceptita de Unesko. Sen informiĝi pli detale, ili blinde pensis, ke akceptita estis tio, kion ili mem siatempe proponis al sia nacia Unesko-komisiono, nome deklaro de Zamenhof-jaro. Tion la pollanda ŝtato tamen ne proponis al Unesko sed “nur” envicigon de la datreveno de Zamenhof inter tiuj, kiuj laŭ Unesko estas sufiĉe gravaj por ĝenerala atento. En 2017 estos kelkdeko da tiaj datrevenoj.

En la ĝustigaj mesaĝoj de UEA eblis senti nervoziĝon kaj pravan timon pri ĉagreniĝo de Unesko, se la misprezento fare de esperantistoj atingus la vidkampon de ĝiaj oficistoj. Certe neniu en Parizo legas Esperantajn retlistojn kaj lokajn bultenojn, sed pli riske estas, ke iuj fervoruloj sukcesis aperigi la falsan informon eĉ en nacilingvaj gazetoj.

Entuziasmo ne sufiĉas por kompensi la mankon de kompetenteco. La fuŝulado ĉirkaŭ la Unesko-decido estas simptomo pri la apenaŭa povo de UEA regi la agadon pri eksteraj rilatoj kaj la informadon pri ĝi, malgraŭ tio, ke nur UEA reprezentas la Esperanto-movadon ĉe la plej gravaj eksteraj instancoj, nome UN kaj Unesko. Iam tiu kampo estis suverene gvidata de Ivo Lapenna kaj poste de Humphrey Tonkin, sed jam de longe UEA ne havas simile kvalifikitan reĝisoron de siaj eksteraj rilatoj. Estas ankaŭ malklare, kiu en la nuna estraro respondecas pri tiu kampo, sed ne nur tiun respondecon nebuligis la disigo de la estraro en netravideblajn subteamojn. Ni esperu, ke tiu malsukcesa eksperimento de Mark Fettes estos forlasita en lia verŝajne neevitebla dua periodo ĉekape de la Asocio. Fettes farus plej saĝe, se li mem prenus en siajn manojn la rimenojn de la eksteraj rilatoj kaj rezignus pri ĉio cetera.

Por restarigi sian reputacion kiel la reprezentanto de la Esperanto-movado ĉe la ekstera mondo, UEA kompreneble ne limigu sin al UN kaj Unesko. Ĝian intervenon bezonas, inter aliaj, ankaŭ Eŭropa Esperanto-Unio, kiu estas nerekte ligita al UEA kiel unuiĝo de ĝiaj landaj asocioj. La neŭtraleco de UEA devontigas ankaŭ EEU, sed ĝi iĝis advokato de eŭropa unuiĝo kun la miŝmaŝa eŭropisma ideologio de sia sekretario Zlatko Tišljar. Proteste pro tio almenaŭ la hispana asocio jam ĉesis kotizi al EEU, en kies tagordo devus esti nur la lingva problemo en la eŭropa integriĝo, dum propagando por tiu integriĝo malrespektas la politikan neŭtralecon de UEA kaj de ĝiaj landaj asocioj. Ŝajnas tamen, ke la estraro de UEA ne vidas ion riproĉindan ĉe EEU – eĉ male: ankaŭ pro la lobiado de EEU okazos UK en Nitro ĝuste en la periodo, kiam Slovakio prezidos EU. Tio ne estas problemo, se tiu eŭropa konekto ne estas emfazata, sed ligi al tiu festivalo de tutmondeco omaĝon al EU estas tre dubinde.

Komitatano Z

Ĉi tiu artikolo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/12/kz-13/

Legu kelkajn pli fruajn Vortojn de Komitatano Z:

La iluzio de sendependiĝo
Lasu la Universalan Kongreson en paco!
La vana instruo de Franz Jonas
Aŭskultante ĉe la Ronda Tablo
Fieron sentu ni interne
Esperanto plej gravas – kaj unue Esperanto
Ricevinte la revuon de Valle
Atendante la revuon de Valle
Ĉu io nun estas nova?
Antaŭraporto el Rejkjaviko
De B al Buller
Al pli azia estonteco de UEA
Survoje al la Fettes-erao
Hundoj bojas, karavano vojas
Lingvaj dorsosakuloj

Por esperantistoj la plej ĝojiga decido de la Ĝenerala Konferenco estas la envicigo de la 100a datreveno de la morto de L. L. Zamenhof (14a de aprilo 2017) inter 53 datrevenoj kun kiuj Unesko estos “asociita” en la periodo 2016-2017. Propono pri tio estis farita de Pollando, kun subteno de Germanio kaj Slovakio. Temas pri plia rekono de Unesko al Zamenhof post tiu okaze de la 100a datreveno de lia naskiĝo, kiam li estis proklamita unu el la grandaj personecoj de la homaro. (Legu pli pri la propono.)

Universala Esperanto-Asocio, kiu havas oficialan statuson ĉe Unesko ekde 1954, estis reprezentita de kvar observantoj: Renée Triolle, François Lo Jacomo, Oleksandra Kovyazina kaj Nathalie So Yun Kesler. Hazarde samtage, la 5-an de novembro, kiam estis akceptita la aŭspiciado de la Zamenhof-datreveno, UEA havis tempon ĉe la budo por ne-registaraj organizaĵoj, ĉe kiu la UEA-reprezentantoj povis disdoni informilojn kaj respondi demandojn pri Esperanto kaj la agado de UEA.

Fonto: Gazetata Komuniko de UEA, 2015, №595.

Intertempe la Ĝenerala Direktoro de Unesko konstatis ke la propono plenumas la kriteriojn por la datrevenoj, kiujn la organizaĵo povas aŭspicii, aŭ – laŭ la oficiala esprimo – kun kiuj ĝi povas esti asociita. Sekve, la Plenumkomitato decidis transdoni la proponon al la Ĝenerala Konferenco, kiu okazos en Parizo de la 3-a ĝis la 18-a de novembro 2015. Ĝia akcepto signifus duan rekonon de Unesko al la kreinto de Esperanto post la festado de lia 100-a naskiĝdatreveno, kiam Unesko proklamis lin unu el la grandaj personecoj de la homaro.

La pravigo de la rekomendo al la Ĝenerala Konferenco tekstas:

100-a datreveno de la morto
de Ludwik Zamenhof, kuracisto kaj lingvisto (1859-1917)
(Pollando kun subteno de Germanio kaj Slovakio)

Naskiĝinte en la multnacia komunumo de la urbo Białystok, L. Zamenhof (1859-1917) kreis la unuan version de sia Lingwe Uniwersala jam junaĝe. En 1885 Zamenhof definitive finis sian projekton de la internacia lingvo tia kia ĝi estas konata hodiaŭ. En 1887 li aperigis lernolibron en la rusa lingvo: “La internacia lingvo – antaŭparolo kaj plena lernolibro”, sub la pseŭdonomo Doktoro Esperanto. Tiu pseŭdonomo signifas “La doktoro kiu esperas” kaj populariĝis kiel la nomo de la lingvo. En la sama jaro la lernolibro aperis en la pola, franca, germana kaj angla lingvoj.

La unuaj Esperanto-kluboj komencis fondiĝi, kaj la avantaĝoj de la lingvo estis rekonataj ankaŭ de lingvistoj. En 1905 en Boulogne-sur-Mer, Francio, okazis la unua Universala Kongreso de Esperanto. Dum sia restado en Francio, Zamenhof estis dekoraciita per la Nacia Ordeno de la Legio de Honoro. En 1906 Zamenhof aperigis sian Homaranismon, la ideon de la unuiĝo de ĉiuj nacioj komunikiĝantaj per komuna lingvo.

La Esperanto-movado, kiun li iniciatis, disvastiĝis tra la tuta mondo, dum li kiel ĝia kreinto rezignis pri ĉiuj siaj rajtoj, liberigante Esperanton por ĝia utiligo de ĉiuj homoj. La verko de L. Zamenhof estas konata tutmonde kaj atingis pli ol 120 landojn. La ideo de komuna lingvo jam fascinis multajn homojn, kaj multaj simile provis krei ĝin, sed nur ĉe Zamenhof oni atingis tutmondan sukceson.

Fonto: Gazetaraj Komunikoj de UEA, 2015, №588

Lee Jungkee kun la prezidanto de la Koalicio pri Eduka Politiko de Vanuatu.

La slogano de UEA por la forumo estas“ Edukado por Mondo de Najbaroj”. Apud la forumejo estis starigita Esperanto-budo – permeson por tio ricevis nur naŭ Neregistaraj Organizaĵoj.

Tio simbole diras, ke Esperanto estas unu el la gravaj organizaĵoj en la internacia komunumo. Oni taksis, ke du mil konferencanoj plus klasgrupoj kun instruistoj vizitos la budojn, KEA sekve presis tri mil trilingvajn flugfoliojn (vidu la supran foton) por disdoni kune kun Esperanto-naztukoj.

Fonto: EKO 2015-20 majo 22

La 10an de decembro 1954 la Ĝenerala Konferenco de Unesko per oficiala rezolucio notis la kontribuojn de Esperanto sur la kampo de internaciaj intelektaj interŝanĝoj kaj por la proksimigo de la popoloj de la mondo, kaj agnoskis, ke tiuj rezultoj respondas al la celoj kaj idealoj de Unesko. Jam du tagojn pli frue, la Organizo starigis konsultajn rilatojn kun Universala Esperanto-Asocio (UEA), la ĉefa tutmonda organizo de la subtenantoj kaj uzantoj de la lingvo.

De tiu tempo, la Esperanto-movado ludas aktivan rolon inter la neregistaraj organizoj kunlaborantaj kun Unesko kaj UN. Aparte sur la kampoj de lingvaj rajtoj, la rajto de komunikado, edukado por paco, kaj interkultura dialogo, UEA fariĝis konata kaj respektata kunaganto en tiuj medioj. Nelaste pro tiuj kontribuoj, Unesko en 1985 akceptis duan rezolucion, per kiu ĝi denove rekonis la potencialon kaj jamajn atingojn de la uzo de Esperanto kiel ilo de internacia kompreniĝo. La dua rezolucio aparte notis la tre gravan kontribuon de la Esperanto-movado, kaj precipe de Universala Esperanto-Asocio, al la disvastigado de informoj pri la agado de Unesko, same kiel ĝian partoprenon en tiu agado.

Okaze de la 60-jariĝo de la unua Unesko-rezolucio, la prezidanto de UEA, d-ro Mark Fettes, verkis koncizan deklaron, kiu resumas la signifon de la kunlaboro inter la Esperanto-movado kaj Unesko. [Legu ĝin ĉi-sube.]

Laŭ la decido de la Komitato de UEA en Bonaero, d-ro Fettes nun realigas kun siaj kolegoj en la Estraro tutjaran programon por festi la datrevenon kaj reliefigi la multajn ligojn inter la agadoj de la Esperanto-movado kaj la laboro de Unesko. Kulmino de la Jaro Montevideo 60 estos la 100-a Universala Kongreso de Esperanto, okazonta de la 25-a de julio ĝis la 1-a de aŭgusto 2015 en Lillo, Francio. Por scii pli:Tekstoj de la rezolucioj de Unesko pri Esperanto.

Deklaro de la Prezidanto de UEA:

Esperanto kaj Unesko: 60 jaroj de komunaj streboj

Hodiaŭ, en la Internacia Tago de Homaj Rajtoj, la movado por la internacia lingvo Esperanto samtempe festas la 60-jariĝon de sia kunlaboro kun Unesko, la branĉo de Unuiĝintaj Nacioj taskita pri edukado, scienco kaj kulturo.

Esperanto mem estas lanĉita antaŭ pli ol 127 jaroj, en 1887, kun la celo faciligi toleremon, kunlaboron kaj interkompreniĝon inter homoj el ĉiuj landoj. Per la disvastigo de lingvo, kiu estas komuna kaj libere uzebla posedaĵo de ĉiuj popoloj, la esperantistoj ekde tiu tempo laboras por la konstruado de unuiĝinta, paca, justa kaj prospera mondo.

Siavice, Unesko naskiĝis el la detruaj jaroj de la dua mondmilito, kiam fariĝis evidente, ke vera paco devas konstruiĝi en la mensoj kaj la koroj de la homoj. Tiu eduka misio ampleksas ne nur bazan klerigadon, sed ankaŭ la profundigon de reciprokaj kulturaj konoj inter la diversaj landoj kaj popoloj, inkluzive de la roloj de scienco kaj teknologio en la konstruado de paca mondo.

Hodiaŭ tiuj streboj estas same aktualaj kaj urĝaj, kiel antaŭ 60 jaroj. La mondo intertempe fariĝis multe pli proksime interligita, sed la principoj de egaleco kaj justeco ne estas tiuj, kiuj regas la procezon de tutmondiĝo. Kreskas la minacoj al kultura kaj lingva diverseco, kiun Unesko same kiel la esperantistoj rigardas kiel trezoron de la homaro; kreskas malegaleco, inkluzive de lingva malegaleco, en multaj sferoj de la homa vivo; kaj daŭras persekutoj, konfliktoj kaj militoj surbaze de diferencoj kulturaj, religiaj kaj politikaj.

Kiel la ĉefa tutmonda organizo de la parolantoj de Esperanto, Universala Esperanto-Asocio rekonfirmas la profundan paralelon inter ĝiaj agadoj kaj la laboro de Unesko. Esperanto estas ne nur teknika rimedo de komunikado, sed kultura kaj eduka projekto, celanta daŭripovan kaj justan mondan socion. En tiu spirito ni alvokas por vasta subteno al la streboj de Unesko sur plej diversaj kampoj de edukado, scienco kaj kulturo, kaj deklaras nian intencon plu energie labori por ilia diskonigo kaj realigo.

Mark Fettes
Prezidanto de Universala Esperanto-Asocio

Gazetaraj Komunikoj de UEA, 2014, №562

La temo estis traktata en atelieroj. En tiu pri “Kulturo kaj edukado” prelegis Catherine Deremble, kiu gvidas la Unesko-komisionon pri interkultura dialogo por paco. Laŭ ŝi, pro la multaj devenoj de la eŭropaj lernejanoj, la edukado devas garantii la transdonon de ĉies origina kulturo. Al ŝia eldiro, ke por doni al la gejunuloj la necesajn ilojn por, interalie, kulturaj interŝanĝoj, “necesas konsideri, ke la angla estas necesa en tiu perspektivo”, Triolle rebatis, demandante, kiel konservi la kulturan diversecon, se jam 95% de la kulturo de la mondo ŝajnas esti anglalingva, kaj la lokajn sciojn, se estos nur unu maniero pensi.

En la labora parto oni elektis la prezidanton de la Internacia Konferenco por dujara periodo. El kvar kandidatoj elektiĝis Patrick Gallaud, kiu vizitis la 87an UK en Fortaleza en 2002. Oni elektis ankaŭ la membrojn de la Ligokomitato, kiu kunordigas la kunlaboron de NRO-oj kaj iliajn rilatojn kun la organoj de Unesko.

Krom ĉeesti la kunsidojn kaj plurfoje interveni en la diskutoj, la reprezentantoj de UEA aranĝis ankaŭ ekspozicion pri Esperanto. Por ke la delegitoj povu pli bone konatiĝi kun la aliaj NRO-oj kaj iliaj agadoj, la konferenca programo enhavis duhoran “liberspacan sesion”, dum kiu ĉiu rajtis starigi ekspozicion.

Renée Triolle (maldekstre) kaj Barbara Despiney kun Patrick Gallaud, la nova prezidanto de la Internacia Konferenco de NRO-oj.

Laŭ Gazetaraj Komunikoj de UEA, 2012, N-ro 485.

La plej longedaŭra kontribuo de UEA al Unesko estas la eldonserio Oriento-Okcidento, en kiu ekde 1961 aperis 49 elstaraj mondliteraturaj verkoj en Esperanta traduko. UEA esperantigis kaj eldonis ankaŭ librojn kaj aliajn materialojn de Unesko. La temo de la Universala Kongreso estas ofte ligita al speciala jaro aŭ jardeko de Unesko kaj la temo estas pritraktata en kongresaj programeroj. Multaj UK-oj ricevis mesaĝon de la Ĝenerala Direktoro de Unesko, laste la 96-a UK en Kopenhago. UEA partoprenis en diversaj kampanjoj de Unesko; ekz. en la kolektado de subskriboj por la Manifesto 2000 por Kulturo de Paco kaj Senperforto ĝi estis inter la plej aktivaj NRO-j.

Pro sia oficiala statuso UEA havas pli facilan aliron al la Ĝenerala Konferenco kaj aliaj aranĝoj de Unesko. La plej elstaraj kaj daŭre valoraj atingoj de UEA ĉe Unesko sendube estas la rezolucioj de la Ĝeneralaj Konferencoj en Montevideo en 1954 kaj en Sofio en 1985 kiel la internacie plej gravaj rekonoj al Esperanto kaj Universala Esperanto-Asocio.

La konstantaj reprezentantoj de UEA ĉe la sidejo de Unesko en Parizo estas Renée Triolle, Barbara Despiney kaj François Lo Jacomo. Unesko estas en oficiala partnereco kun 368 internaciaj NRO-j.

Noto: Pri la nova statuso de UEA ĉe Unesko oni povas uzi tri esprimojn: UEA havas la statuson de konsulta partnereco kun Unesko; UEA estas en konsulta partnereco kun Unesko, aŭ UEA havas konsultan statuson ĉe Unesko.

Fonto: Gazetaraj Komunikoj de UEA, 2012, №445