La konkurso konsistas el du branĉoj:
poezio: maksimuma longo ne fiksita
prozo: (rakonto, novelo) maksimuma longo 13.000 tajperoj

La komisiono povos asigni ĝis tri premiojn por ĉiu branĉo.

La rezultoj estos anoncataj kadre de la itala kongreso de Esperanto en Heraclea. Ĉiu persono rajtas konkursi por ĉiu branĉo per maksimume tri verkoj, kies tradukoj devas esti neniam antaŭe eldonitaj per ajna komunikilo (prese, rete, lege, bloge, ktp). La konkursaĵojn, kune kun la originaloj, oni sendu al la sekretario, Ivan Orsini, prefere per retmesaĝo al la adreso concorso@esperanto.it indikante la branĉon, la elektitan pseŭdonimon kaj la efektivan nomon kaj adreson. Se tio ne eblas, oni sendu ilin papere al la adreso Federazione Esperantista Italiana, via Villoresi 38, 20143 Milano, Italia, indikante sur la koverto “literatura konkurso” kaj enmetante la kontribuaĵo(j)n kaj la originalajn tradukitajn verkojn sen ajna indiko kaj notante en aparta folio ĉiujn necesajn indikojn kiel supre.

Limdato por la sendado estas la 30a de aprilo 2017.

Juĝkomisiono: prezidanto Carlo Minnaja, sekretario: Ivan Orsini, por branĉo prozo: Gabriele Aquilina, Cristina de’ Giorgi, Nicola Minnaja; por branĉo poezio: Giulio Cappa, Mauro Nervi, Nicola Ruggiero.
La sekretario informos ĝis la 15a de aŭgusto la gajnintojn pri la premio.
La partoprenantoj cedas senpage al IEF por la unua jaro la rajton je unua publikigo.

Por pliaj informoj: concorso@esperanto.it
FEI, concorso, via Villoresi 38, 20143 Milano, Italia.

La 14an de marto 2016 la juĝkomisiono anoncis la rezulton de Liro-2015.

Traduko el la angla: Lost on dress parade de O. Henry

Laŭreato: Hoss Firooznia (Usono)

Laŭda mencio: Igor Sokolov (Ruslando)

Traduko el la rusa: Bargamot i Garasjka de Leonid Andrejev

Laŭreato: Igor Sokolov (Ruslando)

La laŭreatoj ricevos diplomojn kaj libropremiojn. Konforme al la regularo la organizantoj ĝis la 1a de januaro 2018 havas ekskluzivan rajton publikigi la ricevitajn konkursaĵojn en La Ondo de Esperanto, libroforme kaj elektronike.

Gratulon al la laŭreatoj!
Dankon al la partoprenintoj!

Halina Gorecka
sekretario de Liro-2015

Detalaj informoj pri la antaŭaj konkursoj.

Referenco: http://sezonoj.ru/2016/04/liro2015/

Multaj Vikipedioj jam organizis konkurson pri verkado, tradukado aŭ korektado de artikoloj. Temas pri eksterordinara okazaĵo, kiam spertaj vikipediistoj por kelka tempo unuiĝas ĉirkaŭ unu konkretaĵo kaj fojfojaj kontribuantoj aktiviĝas. Samtempe ĝi tre taŭgas por absolutaj Vikipediaj novuloj por fari unuan paŝon en la vojo de kontribuado. Sian sperton havas ankaŭ la Esperanta Vikipedio, kie E@I en aprilo 2010 organizis konkurson pri plibonigado de mil plej gravaj artikoloj. Sukceso de la konkurso estis tuj videbla – dum unu monato estis la plej granda kresko de tiuj artikoloj inter ĉiuj Vikipedioj, kaj tio alportis al la Esperanta Vikipedio la unuan lokon en amikeca vetkurado pri kvalito de artikoloj.

Nun la laborgrupo Esperanto kaj Libera Scio decidis fari konkurson pri tradukado de artikoloj al Esperanto. Krom unufoje plimultigi kvanton de artikoloj ni esperas inspiri partoprenantojn pri pli ofta tradukado de kvalitaj artikoloj.

La truko estas en la nova traduka helpilo, EnhavTradukado, kiu estas ŝaltita en ĉiu Vikipedio. EnhavTradukado diversmaniere helpas al tradukantoj – la tuta tradukado okazas en unu fenestro de retnavigilo, tradukanto samtempe vidas la originan kaj tradukatan tekston, pure teĥnikaj aferoj, kiel prilaboro de ligiloj al aliaj artikoloj kaj al aliaj Vikipedioj okazas aŭtomate. Aldone, de kelkaj lingvoj disponeblas eĉ helpo de maŝina tradukado; kiun tamen necesas ĉiam kontroli kaj lingve poluri.

Ĉar tradukado estas pli rapida ol verkado, kaj ĉar lingva reviziado de antaŭpreparita traduko estas signife pli rapida ol permana tradukado, uzante EnhavTradukadon eblas sufiĉe rapide kreadi multajn novajn bonkvalitajn artikolojn. Tio aparte bone uzeblas por ĝeneralaj temoj, kiuj estas bone priskribitaj en aliaj lingvoj kaj estas politike kaj kulture neŭtralaj, ekzemple, naturaj sciencoj. Sed, evidente, pri pure Esperantaj temoj esperantistoj plejparte devos dekomence verkadi. Aliflanke, politike tiklaj temoj, kiel militoj, landlimaj ŝanĝoj kaj ŝtatestroj, malgraŭ ĉiuj klopodoj de alilingvaj vikipediistoj pri neŭtraleco, povas porti neekvilibron kaj preferon de unu flanko; tiaokaze pli indas permane traduki el pluraj fontoj aŭ dekomence verki.

Fine, nome de la organiza teamo, mi bonvenigas vin al la konkurso, kreado de plej granda kaj bonkvalita ĝenerala enciklopedio en Esperanto kaj disvastigado de scio!

https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:Konkurso

KuboF Hromoslav

Ĉi tiu artikolo aperis en la novembra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №11.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/11/konkurso

Jen estas la originalo de la Versaĵo №2 kaj ĝia laŭvorta traduko:

В кругу облаков высоко
Чернокрылый воробей
Трепеща и одиноко
Парит быстро над землей.
Он летит ночной порой,
Лунным светом освещенный,
И, ничем не удрученный,
Все он видит под собой,
Гордый, хищный, разъяренный,
И, летая, словно тень,
Глаза светятся как день.

En la cirklo de nuboj, alte,
nigroflugila pasero
tremerante kaj solece
ŝvebas rapide super la tero.
Flugas ĝi en la nokta tempo
lumigita de la nokta lumo,
kaj de nenio ĉagrenita
ĝi ĉion vidas sub si.
Fiera, raba, furiozigita.
Kaj flugante kiel ombro
la okuloj brilas kiel tago.

La versaĵo estas ege amatora – la senco estas sufiĉe svaga, ankaŭ la verstekniko. Krom ruslingvaj adasismoj (kiuj estas iom pli libere permesataj, ol en Esperanto), oni vidas kelkloke deŝovon de akcentoj sur malĝustajn silaboj. Ekzemple la rimparo “высоко-одиноко” (alte-solece). La unua vorto laŭregule akcentiĝas je la lasta silabo, sed por rimiĝi kun la dua la akcento mise falas sur la antaŭlastan. Alia amuzaĵo estas forigo de la litero “ё” el la lasta vorto de la kvara verso. Alie oni ne povus rimi la du vortojn – la dua sonus tute alie, malkonvene por la rimo. Transforminte “ё” al “е”, oni sukcesas.

Multaj legantoj opinias, ke la “poemo” estis verkita de la aŭtoroj – fratoj Strugackij. Tamen estas interese, ke la citita libro efektive estis eldonita en 1926, kaj tie enestas ĉi tiu versaĵo. Eĉ pli: ĝi enhavas pliajn 14 versojn, kiuj tamen estas eĉ malpli klaraj kaj lertaj. Laŭ Karpov, ĝin verkis “iu malsana kozako”, laborinta pri ĝi tre longan tempon – la versaĵo estas datita “1890-1907” kaj ĝin en la libro akompanas ampleksa klarigo de la aŭtoro.

La signifo de la versaĵo en la libro Lundo ekas sabate estas evidenta – ĝi celas eĉ pli perpleksigi la protagoniston kaj legantojn. Se la leganto profundiĝas en la tekston (kio ja devas okazi ĉe ajna lego), la celo sendube atingiĝas – provante kompreni la versaĵon, oni paneigas propran cerbon.

Fine mi citu du tradukojn. La unuan faris mi mem, kiam la libro ankoraŭ ne aperis en Esperanto (la retrovo de la traduko kaŭzis la verkon de ĉi noticeto):

En la cirkl’ de l’ nuboj, alte,
nigrflugila la paser’,
treme, sole kaj senhalte
ŝvebas lerte super ter’.
Flugas ĝi en nokta hor’
de l’ lunlumo lumigita,
de nenio ĉagrenita
ĉion vidas li en for’ –
raba best’ kolerigita.
Kaj, flugante kiel sag’,
brilas la okuloj – tag’.

La duan faris M. Bronŝtejn, tradukinta la tutan libron:

En la nubara alteco
Nigroflugila paser’
Tremante kaj en soleco
Ŝvebas rapide super la ter’.
En la nokto flugas ĝi,
De lunlumo lumigita,
Per nenio tristigita
Ĉion sube vidas ĝi,
En fier’, kolerigita,
Kaj dum lia ombra flug’
En l’ okuloj – taga lum’.

La diferenco estas tuj videbla – mi intence decidis ne modifi la akcentojn, sed en la dua traduko la deŝovoj estas eĉ pli oftaj, ol en la originalo (3 kontraŭ 2). Probable mi ne pravis, ĉar Esperantlingva poezio ofte pekas je misakcentado de vortoj, do sekvo de la “tradicio” havas eĉ plian sencon. Mi absurdigis la tradukon per ege mallerta “l’ lunlumo” (duobla “l”) kaj kunmeto de kvar konsonantoj – “nigrflugila”. Kelkajn vortojn mi ŝanĝis je aliaj, havantaj same svagan rilaton al la senco. Senduba bona trovo de la dua traduko estas adasisma rimparo “alteco-soleco”.

Amuze estas vidi la koincidon de pensmanieroj de la tradukintoj: ni ambaŭ rimis la vortojn “paser’ – ter’” (kvankam tio nature sekvis el la originalo) kaj ambaŭ konstruis la verson “de lunlumo lumigita”.

En la romano ankaŭ la menciita libro estas sorĉa – ĉiam, kiam la protagonisto prenas ĝin, ĝi evidentiĝas esti tute malsama – kun aliaj aŭtoro kaj titolo. Do verŝajne ankaŭ la versaĵon pri la nigrflugila pasero necesas percepti sammaniere – kiel ion efemeran kaj povantan tuj vaporiĝi.

Grigorij Arosev

Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton:
La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/11/arosev-2/

Oni ne nur entuziasme testadis la novan ilon, sed ankaŭ diskutis lingvistikajn, esperantologiajn kaj politikajn aspektojn de la projekto; ekzemple, la terminologian defion. Kvankam la tradukvortaro de WikiTrans nun ampleksas pli ol 200 mil kapvortojn (eble ĝi estas la plej granda Esperanta tradukvortaro), por multaj anglaj vortoj kaj plurvortaĵoj simple ankoraŭ ne ekzistas enuziĝinta Esperanta traduko, do WikiTrans devas ofte proponi proprajn esprimojn. Eblas pritaksi la vortaron kaj influi ĝian evoluon ĉe http://xl.wikitrans.net

Alia diskutata afero estis tradukindeco. Laŭ iuj kritikoj, la tradukoj de WikiTrans helpas disvastigi anglecajn vidpunktojn pri la mondo. Tio supozeble plej problemas ĉe politikaj, religiaj kaj historiaj anglalingvaj artikoloj, kiuj do devus pliriĉiĝi per informoj de alikulturanoj aŭ el alilingvaj artikoloj. Sekve, laŭ konsento farita en la seminario, indas en Esperanton traduki precipe stabilajn kaj kulture neŭtralajn informojn (ekzemple, biologio kaj aliaj natursciencoj) pli ol kulture ŝanĝiĝemajn temojn (ekzemple, usonaj sportistoj kaj muzikistoj). Kiel temo aparte interesa por esperantistoj proponiĝis geografio: Tipa esperantisto multe vojaĝas kaj ĉiu havas unuamanajn sciojn pri sia propra aŭ vizitata regionoj.

Fine oni faris eksperimenton por esperantigi artikolojn pri ĉiuj filmoj de Charlie Chaplin, por praktike testi la sistemon. Evidentiĝis, ke eblas produkti novan artikolon dum ĉirkaŭ 20 minutoj. Tio ankoraŭ povos pliboniĝi, kiam Eckhard Bick adaptos la sistemon por bone trakti fenomenojn tipajn al la filma lingvaĵo kaj kiam la nova reviziilo fariĝos stabila. Se vi volas helpi testi ĝin, vidi rezultojn de la Chaplin-eksperimento aŭ simple legi respondojn al oftaj demandoj pri WikiTrans, vizitu la retadreson: http://eo.wikipedia.org/wiki/P:WT

Marek Blahuš, Eckhard Bick

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/08/225ei/

Li Shijun naskiĝis la 29an de marto 1923 en kampara familio en la provinco Hebei, sed devis forlasi sian hejmon pro la invado de la japana armeo. Li laboris kiel ĵurnalisto kaj instruisto de la lingvoj ĉina, angla kaj Esperanto en mezaj kaj superaj lernejoj.

Kun Esperanto li konatiĝis en 1939 per broŝuro kaj en 1940 aliĝis al koresponda kurso. Post unu jaro li ekpartoprenis la movadon, propagandante kaj instruante la lingvon. En majo 1950 estis fondita la revuo El Popola Ĉinio, kaj li iĝis unu el la tri ĝiaj dungitoj. Danke al siaj kapabloj li poste fariĝis vicĉefredaktoro de El Popola Ĉinio kaj de la Ĉina Esperanto-Eldonejo, prezidanto de la Ĉina Esperanto-Instituto. Li emeritiĝis en 1989.

Li elĉinigis plurajn verkojn de Mao Zedong, porinfanajn bildrakontojn ktp, sed plej grandan rekonon li ricevis pro tradukoj de verkoj el la ĉina beletro, inter kiuj estas romanoj Aŭtuno en la printempo kaj Frosta nokto (ambaŭ de Bakin), Noktomezo (Mao Dun), Ĉe Akvorando (klasika romano, kutime atribuata al Shi Nai’an), Romano pri la tri regnoj (Luo Guanzhong), Kvar generacioj sub la sama tegmento (Lao She), Pilgrimo al la Okcidento (Wu Cheng’en); epopeoj Aŝma, Ŭang Guj kaj Li Ŝjangŝjang (Li Ĝji); dramo Qu Yuan (Guo Moruo); novelaroj Mirrakontoj de Liaozhai (Pu Songling), Ĉinaj klasikaj poemoj ilustritaj. Li Shijun kuntradukis verkojn antologiajn Ĉina antologio, Noveloj el antikva Ĉinio kaj Noveloj de Lusin, Poemaro de Li Bai k. a., verkis kaj kompilis vortarojn kaj lernolibrojn, verkis multegajn artikolojn kaj recenzojn por El Popola Ĉinio kaj aliaj gazetoj ĉinaj kaj alilandaj. Dum sia 40-jara laboro li tradukis por El Popola Ĉinio tekstojn kun ĉ. du milionoj da ideogramoj kaj poluris tradukojn kun kvar milionoj da ideogramoj.

Li estis membro de la Ŝtata Komisiono por Juĝo pri Kompetenteco de Superaj Tradukistoj. Pro sia ĵurnalisma agado ekde 1991 li ricevadis specialan subvencion, kiun la ĉina registaro donas al eminentaj fakuloj. Liajn meritoj estas rekonitaj ankaŭ en Esperantujo: membro de la Akademio de Esperanto (1983–2009), honora membro de UEA (2004), honora prezidanto de la Pekina Esperanto-Asocio, honora komitatano de la Ĉina Esperanto-Ligo. Laŭreato de la premioj de la Fondaĵo Grabowski (2003), de la Ĉina Tradukista Ligo (2010), de la Ĉina Esperanto-Ligo (2011) kaj de la premio de OSIEK pro la traduko de Ĉe akvorando (2011).

Ni funebras kaj kondolencas.

La Ondo de Esperanto,
La Balta Ondo,
Sezonoj,
Radio Esperanto

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton:
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2012/11/nekrologo/

Serĉilo kiel Google tamen disponas pri kopioj de multegaj retpaĝoj, kaj ĝi ankaŭ ciferecigis multajn librojn. Ŝajne ĉefe laŭ tiuj tekstoj ĝi “lernis” Esperanton, kaj tial ne bonas uzi por testado frazojn kiuj jam troviĝas plurlingve en la reto (ekz. tekstojn de “lernu!”). Grava rimarko estas ankaŭ ke la tradukado al/el Esperanto ĉiam okazas per la angla kiel interlingvo (ĉar nur por tiu lingvoparo oni kolektis sufiĉajn trejnodatumojn). Tion konfirmis mem dungito de Google, sed tion pruvas ankaŭ jena facila eksperimento: Petu al Google traduki el Esperanto al la rusa la frazon ‘La vorto “obvious” ne ekzistas en Esperanto.’ La respondo estas ‘Слово “очевидно” не существует в эсперанто.’

En direkto angla-Esperanto aperas multaj gramatikaj eraroj, ĉar por la maŝino vorto kun akuzativa finaĵo kaj vorto sen ĝi estas tute sendependaj. La direkto Esperanto-angla suferas pro la riĉa morfologio de Esperanto, pro kiu “skribmaŝino” tradukiĝas, sed “maŝinskribo” ne. En testo kun 16.000 radikoj (ĉefe PIV-aj), la tradukilo tamen rekonis duonon. Ĝi ankaŭ bone elturniĝas pri la ĉapelitaj literoj, ĉar akceptiĝas “ŝipo”, “sxipo”, “shipo”, eĉ “sipo”, kvankam tradukoj povas varii (“ĉeno” = “chain”; “cxeno” = “string”), kaj nerekonita derivaĵo “ŝanĝaĵo” tradukiĝas “Shanghai”. El landonomoj Google uzas “Italujo” sed “Ĉinio”, rekoniĝas tamen ĉiam ambaŭ formoj. El nombraj adverboj ĝi komprenas nur “unue” ĝis “kvare”. La multaj artikoloj en Vikipedio influis ĝian lingvouzon, ĉar “User is drunk” tradukiĝas kiel “Vikipediista estas ebria”. Enŝteliĝis ankaŭ iuj hispanaj vortoj, pro kio “unjustified” tradukiĝas kiel “injustificada”. Tiu mistraduko cetere aperas ankaŭ en maŝintradukitaj trompmesaĝoj, kiujn esperantistojn jam komencis ricevadi.

En komparo kun aliaj tradukiloj en la direkto angla-Esperanto, Google Translate donas pli bone legeblajn tradukojn ol Trukilo kaj Esperantilo, sed kompareblajn kun GramTrans, Apertium kaj Elitrad. Ĝia forta flanko tamen estas la ligiteco al aliaj servoj de Google: Voĉon de angle parolata video en YouTube nun eblas aŭtomate rekonigi kaj la subtekstojn tradukigi en Esperanton. Provu spekti la paroladon de Steve Jobs en Standford ĉe (klaku la ruĝan butonon “CC” sub la video, elektu “Traduki priskribojn BETA” kaj en la falmenuo Esperanton).

Marek Blahuš

Ĉi tiu artikolo aperis en la aprila kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №4.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/03/210google/

http://googletranslate.blogspot.com/2012/02/tutmonda-helplingvo-por-ciuj-homoj.html

Certe, tio estas tre bona. Sed ĉu bonaj estas la tradukoj de Guglo. Sube estas tradukoj de kelkaj pli malpli hazardaj tradukoj.
La unua teksto ruslingva estas tre facila. Ĝi rakontas pri komika epizodo ĉe oficiala renkontiĝo:

Встреча состоялась в рамках официального визита главы Лаоса Тюммали Сайнясона в Россию. В ходе переговоров стороны обменялись взаимными комплиментами и обсудили вопросы развития двусторонних отношений в сферах экономики, торговли и инвестиций. Однако большую часть выступления Сайнясона практически не было слышно, поскольку члены иностранной делегации активно принялись за принесенные к столу переговоров угощения. В результате тихий голос Сайнясона заглушил хруст печенья, шелест оберток и звон чайных ложек.

La renkontiĝo okazis dum la oficiala vizito de Laoso Choummaly Sayasone al Rusujo. Dum la intertraktadoj la flankoj interŝanĝis reciprokajn komplimentojn kaj diskutitaj temoj de duflankaj rilatoj en ekonomio, komerco kaj investado. Tamen, la plimulto de la agadoj Sayasone apenaŭ aŭdebla kiel membroj de fremdaj delegacioj al aktive starigis al alportis al la tablo de intertraktadoj manĝo. Kiel rezulto, malgranda voĉo dronis Sayasone Crunch kuketojn wrappers rustling kaj sonoraj de teaspoons.

La komenco estas tute klara, sed oni devas iom pensi, por kompreni, pri kio temas post la vorto “Tamen”.

La dua ruslingva teksto estas prenita el “Demonoj” de Dostojevskij. Ĝi estas sufiĉe senpretenda kaj facile tradukebla. Nu, facile tradukebla, se tradukas homo, ne programo.

Но деятельность Степана Трофимовича окончилась почти в ту же минуту, как и началась, — так сказать от «вихря сошедшихся обстоятельств». И что же? Не только «вихря», но даже и «обстоятельств» совсем потом не оказалось, по крайней мере в этом случае. Я только теперь, на днях, узнал, к величайшему моему удивлению, но зато уже в совершенной достоверности, что Степан Трофимович проживал между нами, в нашей губернии, не только не в ссылке, как принято было у нас думать, но даже и под присмотром никогда не находился. Какова же после этого сила собственного воображения! Он искренно сам верил всю свою жизнь, что в некоторых сферах его постоянно опасаются, что шаги его беспрерывно известны и сочтены и что каждый из трех сменившихся у нас в последние двадцать лет губернаторов, въезжая править губернией, уже привозил с собою некоторую особую и хлопотливую о нем мысль, внушенную ему свыше и прежде всего, при сдаче губернии. Уверь кто-нибудь тогда честнейшего Степана Трофимовича неопровержимыми доказательствами, что ему вовсе нечего опасаться, и он бы непременно обиделся. А между тем это был ведь человек умнейший и даровитейший, человек, так сказать, даже науки, хотя, впрочем, в науке… ну, одним словом, в науке он сделал не так много и, кажется, совсем ничего. Но ведь с людьми науки у нас на Руси это сплошь да рядом случается.

Sed la aktiveco estis super preskaŭ Stepan Trofimovich en la sama momento, kiel ĝi estis komencinta, – por tiel diri, “la vórtice de cirkonstancoj kiuj kunvenis.” Kaj kio okazis? Ne nur estas la “ventego”, sed eĉ la “cirkonstancoj” ne estis tute tiam almenaŭ en tiu kazo. Mi nur nun ĵus, kaj lernis mia granda surprizo, sed estas en perfekta konfidon ke Stepan Trofimovich vivis inter ni, en nia provinco, ne nur en ekzilo, kiel ĝi estis, ni kredas, sed eĉ sub la superrigardo de neniam estis. Kio estas tiam la povo de via imago! Li sincere kredis en si sian tutan vivon, ke en iuj areoj estas konstante timis ke lia paŝojn kaj trovis esti konstante konsciaj, kaj ke ĉiu el la tri ŝanĝoj ni havas en la pasintaj dudek jaroj, regionestroj, stirante citation provinco, alportis kun si iuj de la speciala kaj problema Ĝi pensis, inspirita lin super kaj super ĉio, sur transdono de la provinco. Uvero se iu honesta Stepan Trofimovich nerefutebla pruvo, ke li faris nenion por timi, kaj ĝi certe doloras. Kaj tamen fakte la plej inteligenta kaj talenta homo, viro, tiel diri, eĉ scienco, kvankam, fakte, en scienco … Nu, resume, en scienco, li ne multe, kaj ŝajnas, ke nenio ajn. Sed kun la viroj de scienco ni havas en Rusujo estas tre ofte okazas.

Sincere, ĉu vi estas kontenta pri la supra teksto? Mi ne estas! Kaj ne nur pro “uvero”.

Ni ŝanĝu la lingvon. Jen plia ekzemplo. La komenco de La ĉashundo de la Baskerviloj, same tre facillingva.

Mr. Sherlock Holmes, who was usually very late in the mornings, save upon those not infrequent occasions when he was up all night, was seated at the breakfast table. I stood upon the hearth-rug and picked up the stick which our visitor had left behind him the night before. It was a fine, thick piece of wood, bulbous-headed, of the sort which is known as a “Penang lawyer.” Just under the head was a broad silver band nearly an inch across. “To James Mortimer, M.R.C.S., from his friends of the C.C.H.,” was engraved upon it, with the date “1884.” It was just such a stick as the old-fashioned family practitioner used to carry — dignified, solid, and reassuring.
“Well, Watson, what do you make of it?”
Holmes was sitting with his back to me, and I had given him no sign of my occupation.
“How did you know what I was doing? I believe you have eyes in the back of your head.”
“I have, at least, a well-polished, silver-plated coffee-pot in front of me,” said he. “But, tell me, Watson, what do you make of our visitor’s stick? Since we have been so unfortunate as to miss him and have no notion of his errand, this accidental souvenir becomes of importance. Let me hear you reconstruct the man by an examination of it.”
“I think,” said I, following as far as I could the methods of my companion, “that Dr. Mortimer is a successful, elderly medical man, well-esteemed since those who know him give him this mark of their appreciation.”

Sinjoro Ŝerloko Holmso, kiu kutime tre malfrue en la matenoj, krom je tiuj ne maloftaj okazoj kiam li maldormis tutan nokton, sidis antaŭ la matenmanĝa tablo. Mi staris sur la fajrejo-tapiŝeto kaj levis la bastonon kiu nia vizitinto foriris post li la nokton antaŭe. Ĝi estis bela, dika peco de ligno, bulbosas kapo, de la speco kiu estas sciata kiel “Penang advokato.” Ĝuste sub la kapo estis largxa arĝento bando preskaŭ colo de diametro. “Al Jakobo Mortimero, MRCS, de liaj amikoj de la CCH,” estis gravurita sur ĝi, kun la dato “1884″. Estis ĝuste tia bastono kiel la antikva familio praktikisto kutimis porti – digna, solida, kaj trankviligaj.
“Nu, Vatsono, kion vi opinias pri tio?”
Holmso sidis kun sia dorso al mi, kaj mi donis al li nenian signon de mia okupo.
“Kiel vi scias kion mi faras? Mi kredas ke vi havas okulojn en la dorso de via kapo.”
“Mi havas, almenaŭ, bone polura, arĝento-plated kafo-poto antaux mi,” diris li. “Sed diru al mi, Vatsono, kiel vi taksas de nia vizitanto la bastono? Kiel ni estis tiel malfeliĉa kiel perdi ĝin kaj ne havas nocio de lia celo, ĉi hazarda memoraĵo iĝas grava. Lasu min aŭdi vin rekonstrui la homon per ekzameno pri ĝi.”
“Mi opinias,” diris mi, post kiom mi povis la metodojn de mia kunulo, “ke doktoro Mortimero estas sukcesa, maljunuloj medicina viro, bone estimata ekde tiuj kiuj konas lin al li tiun markon de aprezas.”

La Gugla traduko el la angla, kvankam tute malsupera al la jam klasikiĝinta traduko de Bill Auld (http://esperanto.org/Ondo/Libroj/Libroj.php), estas konstateble pli bona, ol la tradukoj el la rusa. Ĉu nur hazarde?

Kaj nun ni donu al Guglo la taskon traduki, ekzemple, la tre konatan eldiron de Zamenhof, el Esperanto al tri naciaj lingvoj, ĉi-foje ankaŭ al la franca. Vidu la rezulton:

La plimulto de la inteligenta mondo jam nun trovos tiun ĉi demandon tute superflua; tamen pro konsekvenco ni metas tiun ĉi demandon dank’al tio, ke ekzistas ankoraŭ multe da homoj, kiuj respondas je tiu ĉi demando per “ne”. La sola motivo, kiun kelkaj el tiuj ĉi homoj elmetas, estas sekvanta: “lingvo internacia detruos la lingvojn naciajn kaj la naciojn”. Ni konfesas, ke kiom ajn ni rompis al ni la kapon, ni neniel povis kompreni, en kio nome konsistus la malfeliĉo por la homaro, se en unu bela tago montriĝus, ke ne ekzistas jam plu nacioj kaj lingvoj naciaj, sed ekzistas nur unu ĉiuhoma familio kun unu ĉiuhoma lingvo. Sed ni supozu, ke tio ĉi efektive estus io terura, kaj ni rapidos trankviligi tiujn ĉi sinjorojn.

The majority of the intelligent world now find this question quite unnecessary, but for consistency we put this question owing to the fact that there are still many people who respond on this question with “no”. The only reason that some of these people exhibit is next, “an international language will destroy the national languages and nations.” We admit that no matter how hard we broke to us the head, we could not understand what the name would consist of the disaster for humanity, if in one beautiful day prove that there is already more nations and national languages, but there is only one ĉiuhoma family with one ĉiuhoma language. But let us suppose that this must be something terrible, and we hasten to reassure these gentlemen.

La majorité du monde intelligente maintenant trouver à cette question tout à fait inutile, mais par souci de cohérence nous avons mis cette question en raison du fait qu’il ya encore beaucoup de gens qui répondent à cette question par «non». La seule raison que certains de ces gens est l’exposition suivante, «une langue internationale va détruire les langues nationales et les nations.” Nous admettons que, peu importe combien nous nous sommes séparés de nous la tête, nous ne pouvions pas comprendre ce que le nom serait constitué de la catastrophe pour l’humanité, si, dans un beau jour prouver qu’il n’y a déjà plus de nations et des langues nationales, mais il n’y a qu’un seul ĉiuhoma famille avec une langue ĉiuhoma. Mais supposons que ce doit être quelque chose de terrible, et nous nous empressons de rassurer ces messieurs.

Большинство интеллектуальных мире сейчас найти на этот вопрос совсем не нужно, но для последовательности мы ставим этот вопрос в связи с тем, что есть еще много людей, которые отвечают на этот вопрос “нет”. Единственная причина, что некоторые из этих людей выставке рядом “, международный язык разрушит национальные языки и народы”. Мы признаем, что как бы ни старались мы сломали нам голову, мы не могли понять, какое имя будет состоять из катастрофой для человечества, если в один прекрасный день доказать, что существует уже более наций и национальных языков, но есть только один ĉiuhoma семьи с одним ĉiuhoma языке. Но давайте предположим, что это должно быть что-то ужасное, и мы спешим успокоить этих господ.

Inter la tri supraj versioj, la rusa ŝajnas la malplej sukcesa, kvankam la origina frazo Zamenhofa estas preskaŭ laŭvorte tradukebla rusen.

Kaj fine, plia traduko rusen el la novjara rakonto de Ĉeĥov, kies Esperanta traduko (de Valentin Melnikov) (http://sezonoj.ru/2011/12/207cehov1/) antaŭ nelonge aperis en La Ondo de Esperanto”

Melnikov: Djadeĉkin profunde suspiras kaj eliras el la kuirejo. Li iras rigardi la horloĝon. Ĝi montras ok minutojn post la dekunua. Ĝis la dezirata momento restas kvindek du minutoj. Terure! La atendado de drinko estas la plej peza el inter ĉiuj atendoj. Preferindas dum kvin horoj atendi trajnon en frosto, ol dum kvin minutoj atendi drinkon… Djadeĉkin rigardas la horloĝon kun malamego kaj, iom paŝinte tien-reen, movas la grandan montrilon je kvin minutoj antaŭen…

Guglo: Djadeĉkin глубоко вздохнул и вышел из кухни. Он будет смотреть на часы. Это показывает, восемь минут после одиннадцатого. До нужное время в пятьдесят две минуты. Ужасно! Ожидание drinko является самым тяжелым из всех ожиданий. Лучше в течение пяти часов ожидания поезда в холодной, чем пять минут, чтобы ждать … drinkon Djadeĉkin взгляд на часы с malamego, а некоторые прошли туда и обратно, наведите указатель мыши на пять минут вперед…

Hm! Tiu «наведите указатель мыши» en verko de Ĉeĥov! Ni vidu la originalon.

Ĉeĥov: Дядечкин глубоко вздыхает и выходит из кухни. Он идет поглядеть на часы. Стрелки показывают восемь минут двенадцатого. До желанного мига остается еще пятьдесят две минуты. Это ужасно! Ожидание выпивки самое тяжелое из ожиданий. Лучше пять часов прождать на морозе поезд, чем пять минут ожидать выпивки… Дядечкин с ненавистью глядит на часы и, походив немного, подвигает большую стрелку дальше на пять минут…

Resume: estas tre agrabla la fakto, ke Guglo nun tradukas el/al Esperanto. Sed la rezulto de la tradukado estas multe malpli agrabla, precipe en la lingvoparto Esperanto-rusa. Bedaŭrinde.

Aleksander Korĵenkov

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2012/02/guglo

Apertium staras apud Gnome, FreeBSD, OpenSUSE aŭ KDE inter la 18 projektoj elektitaj de Google por sia konkurso por junaj programantoj inter 13 kaj 17 jaroj. La aranĝo celas instigi ilian partoprenon en projektoj de libera/malfermitkoda programaro.

Tamen, ĉar Apertium kunigas programadon kaj lingvon, ĝi proponos multajn taskojn alireblajn por lingvemaj junuloj nenion sciantaj pri programado. Krome, ĉar en Apertium aktivas pluraj esperantistoj, ĝi proponos dudekon da taskoj rilataj al Esperanto, kiel la kreadon de vortaroj en Apertium-formato surbaze de la Reta Vortaro, la plibonigon de la dokumentado en Esperanto kaj pri Esperanto-tradukiloj, la plibonigon de la ekzistantaj Esperanto-tradukiloj kaj la sisteman komparadon de Esperanto kun aliaj lingvoj, helpontan la disvolvon de novaj Esperanto-tradukiloj.

La konkurso komenciĝos la 21an de novembro kaj finiĝos la 16an de januaro.

Hèctor Alòs i Font