Bonvenigis nin la ĉeforganizanto de la kongreso Peter Baláž. La kongresejo troviĝis en la universitata student-hejmo “Anton Bernolák”. En la akceptejo estis instalitaj tri libroservoj, surmure ekspoziciitaj glumarkoj kaj Esperanto-bildkartoj el privata kolekto. Ĉe alia flanko pendis pluraj T-ĉemizoj kaj sur la tabloj kuŝis aliaj esperantaĵoj por vendado. En apuda ĉambro ni admiris ekspozicion de diversspecaj bildoj.

Antaŭ la inaŭguro oni prezentis kelkajn rimarkindajn ĵus eldonitajn librojn de la SAT-eldonejo, de la hispana SATeH, kaj Peter Baláž prezentis sian kolekton. Poste oni legis kelkajn salutmesaĝojn. La organizanto prezentis skize la programon. Dum la kongreso okazis kvar laborkunsidoj, socialaj forumoj pri Grekio, Usono, Latin-Ameriko, Mezoriento kaj Orienta Azio, raportoj pri laborgrupoj kaj jarraportoj. Kunvenis liberecanoj, komunistoj, sennaciistoj, vegetaranoj, verduloj, LEA-komitato. Ni estis informitaj pri Vikipedio, pri pretigado kaj farado de Sennaciulo, pri PIV, pri programo kaj planoj de E@I. Stano Marček prelegis pri fungoj kaj informis pri siaj lernolibroj Esperanto per rekta metodo. Pri la familio kaj la verkoj de la fratoj Josef kaj Karel Čapek parolis Petr Chrdle. Aldoniĝis prelego pri ŝovinismo prezentita de Johan Derks. Kun Peter Baláž oni diskutis pri la temo “Ĉu ni pretas je grandaj ŝanĝoj”. Estis ellaborita kaj akceptita la Gvidrezolucio, en kiu oni krom aliaj gravaj punktoj substrekas la neceson respekti la liberon de penso kaj la privatecon de la homaro.

Dum la unua duontaga ekskurso ni promenis tra la urbo Nitra piede kaj trajnete ĝis la katedralo. Ni vizitis ĝin kaj poste ni gustumis la mezepokajn trinkaĵojn preparitajn surbaze de herboj kaj kafon el glanoj spicitan per cinamo kaj kariofilo. Poste ni vizitis sinagogon, kiu nuntempe utilas kiel koncertejo. Kontraŭ ĝi en bele ekipita teejo ni gustumis kelkajn specialajn teojn kaj kuketojn. Nia japana samideanino Hideko Huĝimoto sukcese prezentis kaj parolis pri la teceremonio laŭ japana maniero.

La dua duontaga ekskurso kondukis nin al la urbo Topoľčianky, kie ni vizitis ĉevalejon. Tie oni bredas plurajn rasojn de ĉevaloj. Inter ili troviĝas ĉevalo, simbole donacita al la brita reĝino Elizabeth II dum ŝia vizito en Slovakio la 24an de oktobro 2008. La reĝino kontribuas al ties zorgado kaj oni povas rimarki, ke la “reĝa” ĉevalo estas pli bone prizorgata ol la aliaj. Poste ni vizitis burgon de la 15a jarcento. Ĝi estas nacia kultura heredaĵo. Laste ni vizitis vinproduktejon sen la promesita gustumado.

La tuttaga ekskurso gvidis nin al la historia urbo en meza Slovakio Banská Štiavnica. Ĝi estas konata pro minado de metaloj, ĉefe de arĝento. Unue ni vizitis la mineralogian ekspozicion kun multegaj, diversformaj kaj raraj belkoloraj ŝtonetoj. Post la tagmanĝo ni vizitis la minejon. Ekipitaj per kaskoj, manteloj kaj lanternoj ni subteriĝis kaj paŝadis tra malhelaj koridoroj de la eksa minejo imagante la pezan laboron de tiamaj ministoj. La urbo estas enskribita en la Unesko-listo de kulturaj heredaĵoj. En ĝi troviĝas la plej granda kripo Bansko-štiavnický Betlehem, kiun kelkaj el ni ankaŭ vizitis.

Vesperaj kulturaj programeroj konsistis el prezento de slovaka popolmuziko, vingustumado kaj dancado, filmoj Civitano 4 kaj Ni ne plu estu sklavoj. La teatraĵon R.U.R. prezentis studentoj el la ĉeĥa urbo Svitavy. Koncertis por ni la muzikgrupo No problem el Ĉeĥio, kaj Attila Schimmer el Aŭstrio regalis nin per kantoj el sia repertuaro kaj akrobataĵoj. Dum la adiaŭa vespero ni aŭskultis kantojn, gitarludadon kaj s-ino Tahira Masako el Japanio sukcese aŭkciis kelkajn esperantaĵojn.

La kongreso bone sukcesis malgraŭ la sufoka tropika vetero. La venontjara SAT-kongreso okazos en Herzberg am Harz – La Esperanto-urbo de la 16a ĝis la 23a de julio 2016.

Liba Gabalda

En la retejo de SAT estas legeblaj la deklaracio kaj gvidrezolucio de la kongreso.

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/09/sat-2

LA VIVO DE EUGÈNE ADAM

Eŭgeno Lanti naskiĝis la 19an de julio 1879 kiel Eugène Aristide Alfred Adam en la neriĉa kaj malklera familio de Jean Anténor Adam kaj ties edzino Henriette (fraŭline: Laniepce), kiuj havis etan farmbienon apud la vilaĝo Néhou en la apudmara departemento Manche (La Maniko) en Normandio. Lia patro estis drinkema ĉarpentisto, kies ĉefa fako estis produktado de lignoŝuoj.

Post la elementa lernejo la juna normando iĝis metilernanto ĉe lignaĵisto en la apuda urbeto Bricquebec kaj poste en Valognes, en la sama departemento. En 1897 Eugène iris al Rueno, kie li eklaboris kiel meblisto. En 1899 li transloĝiĝis en Parizo, tie laborante kiel ebonisto, poste kiel meblodesegnisto, kaj post kelkjara plumigrado li en 1903 definitive ekloĝis en Parizo.

Reveninte al Parizo, Adam aliĝis al vespera kurso por iĝi instruisto pri meblodesegnado kaj en sia 30a vivojaro diplomiĝis kiel element-lerneja fakinstruisto; en ĉi tiu ofico li laboris ĝis sia pensiiĝo en 1935, kiam la registaro de Francio reduktis la buĝeton por klerigado kaj ebligis fruan emeritiĝon al instruistoj.

Ankoraŭ kiel juna lignaĵisto li konatiĝis kun la influaj anarkiistoj Sébastien Faure kaj Han Ryner (Jacques Élie Henri Ambroise Ner). Danke al ili kaj al sia memlernado li aliĝis al anarkiismo, studis en multaj vesperaj kaj dimanĉaj kursoj, kunlaboris en anarkiismaj gazetoj kaj partoprenis diskutojn en politikaj kunvenoj, en kiuj li ricevis la kromnomon Lanty el la franca L’anti = kontraŭulo.

La Unua Mondmilito, al kiu li estis mobilizita kiel ambulancisto, vekis en li abomenon al ĉia naciismo. Aliflanke, la subteno de la milito fare de pluraj anarkiistaj ĉefoj distancigis lin de anarkiismo. La bolŝevista revolucio en Ruslando (1917) konvertis la 40-jaran Adam al komunismo, same ideoriĉa kaj alloga kiel anarkiismo, sed pli kolektivisma kaj ja venkinta almenaŭ en unu lando. En decembro 1920 li estis inter la kunfondintoj de la francia komunista partio (tiam: Francia sekcio de la Komunista Internacio = Kominterno).

Ni aldonu, ke en 1908 li geedziĝis kun Marie Cornière, same el Normandio, sed post kelkaj monatoj ili ĉesis vivi kune, sen oficiale divorci. Ili oficiale eksedziĝis nur en 1934, por ke li povu geedziĝi kun la brita esperantistino Ellen Kate Limouzin (ŝi estis onklino de George Orwell), kun kiu li kunloĝis en Parizo ekde 1926.

Ni finu la rakonton pri la vivo de Eugène Adam, kaj transiru al la vivo de Eŭgeno Lanti.

FOR LA NEŬTRALISMON!

En la armea ambulanco li en la fino de 1914 eklernis Esperanton kune kun la romkatolika pastro Lecomte (en la ambulancon estis mobilizitaj 13 pastroj), kaj ili lernadis ĝin en liberaj momentoj de la kvarjara militservado. La ideo pri la uzado de planlingvo por kunlaborigo de la monda laboristaro tre plaĉis al li, kaj post la malmobiliziĝo li lernis ankaŭ Idon kaj dum kelkaj jaroj korespondis kun Louis de Beaufront – eminenta fakulo teoria kaj praktika pri Esperanto kaj Ido. En somero 1919 li publikigis sian unuan verkon lingvofakan Où en est la question de la langue internationale?, por kiu la postparolon verkis la franca verkisto kaj pacifisto Romain Rolland, nobelpremiito pri literaturo (1915). En ĉi tiu broŝuro li pledis nek por Esperanto, nek por Ido, sed ĝenerale por la internacia planlingvo.

En 1919 li konatiĝis kun Lucien Bannier kaj Louis Glodeau, kiuj invitis lin al refonda kunveno de la laborista esperantista asocio Liberiga Stelo (LS), fondita en 1910. Li konsentis iĝi redaktoro de la organo de LS Le Travailleur Espérantiste (poste: Laborista Esperantisto) kondiĉe, ke li rajtas aperigi en ties unua numero la sloganon laŭ kiu la LSanoj estas unue revoluciuloj kaj nur due esperantistoj aŭ idistoj.

En siaj artikoloj Lanti alvokis fondi supernacian organizaĵon peresperantan, kiu fariĝu modelo de la estonta senklasa kaj sennacia homaro. Tiuj ideoj estis malproksimaj de la ideologio de la neŭtrala movado, por kiu Esperanto estis helplingvo faciliganta kontaktojn en komerco, turismo kaj aliaj vivosferoj internaciaj. La nova movado debutis kun la slogano “For la neŭtralismon!”. Tiun titolon portis artikolaro de Lanti en Laborista Esperantisto, kies broŝurforman eldonon Henri Barbusse antaŭparolis per la vortoj: “La burĝaj kaj mondumaj esperantistoj estos pli kaj pli mirigataj kaj terurataj de ĉio povanta eliri el tiu talismano: Instrumento donanta al ĉiuj ajn homoj la eblon interkompreniĝi”.

Liberiga Stelo kunvenis la 1–3an de aŭgusto 1921 en Prago kun 79 partoprenantoj el 15 landoj sub la honora prezido de Henri Barbusse. En ĉi tiu kunveno, transformiĝinta al kongreso, LS ŝanĝis sian nomon al Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT). La kongreso jene formulis la ĉefajn celojn de SAT:

a) utiligi praktike la internacian lingvon Esperanto por la klasaj celoj de la laboristaro tutmonda;

b) kiel eble plej bone kaj digne plifaciligi la interrilatojn de la membroj, tiel kreskigante ĉe ili fortikan senton de homeca solidaro;

c) lernigadi, instruadi, klerigadi siajn membrojn tiele, ke ili fariĝu la plej kapablaj kaj plej perfektaj el la tiel nomataj internaciistoj;

<…>

SAT fondiĝis kiel la kolektivo de individuoj senkonsidere pri la naciŝtata divido de la mondo – eĉ ĝia Ĝenerala Konsilantaro konsistis el reprezentantoj de hor-zonaj sektoroj “por esti sendependa de ŝtataj kaj geografiaj limoj”. La kontraŭneŭtralisma pozicio de SAT estis firmigita en la 2a Kongreso (Frankfurto, 1922), kies honora prezidanto estis Romain Rolland. Tiu kongreso eĉ decidis, ke SATano ne rajtas esti samtempe membro de burĝa kaj neŭtrala esperantista organizo (ĉi tiu decido poste estis nuligita).

SAT ANTAŬENMARŜAS

Post la fondo de SAT Laborista Esperantisto ŝanĝis la nomon al Sennacieca Revuo. La redaktoro dissendis anoncon pri la suicido de E. Adam, anstataŭ kiu la revuon ekredaktis E. Lanty (poste la nomo iĝis Eŭgeno Lanti).

Somere 1922 Lanti okaze de sia vizito al la Komunista Internacio renkontiĝis en Kremlo kun Ernest-Wilhelm Drezen – altranga ŝtatoficisto kaj gvidanto de la Sovetlanda (poste Sovetrespublikara) Esperantista Unuiĝo (SEU). Malgraŭ ideologiaj kaj organizaj diverĝoj la du gvidantoj interkonsentis pri kunlaboro; SEU detenis sin de aktiva kritiko de SAT, kaj en la organoj de SAT ne aperis kritiko de Sovetio. La ambaŭflanka kompromisemo ebligis organizi la 6an Kongreson de SAT en Leningrado (1926).

SAT rapide ekprogresis. Post la Leningrada kongreso la membraro de SAT preskaŭ duobliĝis pro amasa aliĝo de sovetuniaj membroj, kaj en 1927 ĝi atingis 5216 membrojn. Du jarojn poste, en 1929, SAT havis rekorde multajn 6524 membrojn (UEA havis tiam 9113 individuajn membrojn).

Ekde 1924 ĝis 1931 Sennaciulo (ĝi iĝis la organo de SAT) aperis ĉiusemajne. Ĉiumonate aperis Sennacieca Revuo (La Nova Epoko) kaj La Lernanto, tiu lasta en 1928–30 havis la eldon-kvanton 10 mil ekz. Ĉiujare centoj da artikoloj el Sennaciulo aperis en nacilingvaj tradukoj dise tra la mondo – Esperanto kaj Heroldo de Esperanto ne estis tiel uzataj. Aperis ĉe SAT pluraj libroj didaktikaj, beletraj, politikaj, sciencaj, inkluzive de la Plena Vortaro de Esperanto, kies eldonon Lanti iniciatis.

La aktivado de SAT estis bunta: perado de informoj, amasa instruado de Esperanto (intermilite aperis sep eldonoj de la laborista lernolibro Petro), internaciisma edukado de laboristoj, kontaktigo de diverslandaj laboristaj organizoj, livero de materialo al laboristaj gazetoj pere de speciala gazetara servo k. s.

LA SKISMO

Dum la komencaj jaroj SAT agis kiel supertendenca laborista organizo, en kiu kunlaboris anoj de la tri ĉefaj laboristaj politikaj doktrinoj: anarkiistoj, komunistoj kaj social-demokratoj. Unue, la kunlaboron ĉesigis la anarkiistoj, kiam Lanti rifuzis protesti kontraŭ aresto de anarkiistaj esperantistoj en USSR. En 1925 plejparto da aktivaj anarkiistoj foriris el SAT kaj fondis Tutmondan Ligon de Esperantistaj Senŝtatanoj.

SAT havis nur individuajn membrojn, sed en la 8a Kongreso (Gotenburgo, 1928) realiĝis konvencio pri kunlaboro inter SAT kaj lingvo-teritoriaj laboristaj esperantistaj asocioj (LEAoj). Post la Gotenburga kongreso SAT publikigis la verkon de Lanti La laborista esperantismo, en kies antaŭparolo li nomis ĝin “kvazaŭa programo”. Lanti, kiu en 1928 eksiĝis el la komunista partio, propagandis sennaciismon kiel nemarksistan doktrinon, metante la interesojn de Esperanto super la interesoj de nacioj kaj pravigis pozitivan rolon de imperiismo, ĉar “kontraŭbatali imperialismon signifas bari al la historia procezo, kiu tendencas nepre al starigo de mondmastrumado kaj mondlingvo”. En 1930 li evoluigis siajn ideojn, kiuj aperis komence de 1931 kiel la Manifesto de la sennaciistoj, kaj fondigis la sennaciistan frakcion en SAT.

La lanĉo de la nemarksisma sennaciismo akrigis la rilatojn inter SAT kaj SEU. SEU komencis kontraŭbatali sennaciismon kaj blokis parton de la mono de SAT en Moskvo. En marto 1931 el SAT estis eksigitaj Drezen kaj ok aliaj opoziciuloj, ĉefe gvidantoj de GLEA (Laborista Esperanto-Asocio por Germanlingvaj Regionoj), kiun ekgvidis komunistoj. Skismo ne eviteblis. En aŭgusto 1932 komunistaj esperantistoj fondis Internacion de Proleta Esperantistaro.

La gvidantoj de la social-demokrataj esperantistoj, precipe en Aŭstrio, ne subtenis la sennaciecan organizformon de SAT, sed preferis internacion de landaj asocioj kaj, ĉar SAT ne akceptis tion, en printempo 1933 estis fondita Internacio de Socialistaj Esperantistoj, bazita sur la ideologio de la 2a Internacio.

Perdinte tri fortajn LEAojn (Sovetunio, Germanio kaj Aŭstrio) en 1933 SAT restis kun malpli ol du mil membroj (nur 1244 en 1935). Sennaciulo fariĝis monata gazeto. En la 13a Kongreso de SAT (Stokholmo, 1933) Lanti rezignis pri la gvida posteno en SAT kaj ŝanĝis sian iaman sloganon je: “Ni estu unue esperantistoj, SATanoj”.

ADIAŬ, EŬROPO!

Malgraŭ la eksgvidantiĝo Lanti daŭrigis sian agadon. Li plu verkis kaj tradukis; en 1935-36 eldonis sian propran gazeton Herezulo por kritiki la realan socialismon en USSR kaj popularigi sennaciismon kiel la solan ideologian bazon de SAT en la estonteco. La 11an de junio 1936 li por ĉiam forlasis siajn naskiĝlandon, parencojn kaj geamikojn kaj komencis sian longan mondvojaĝadon.

1936: Hispanio, Portugalio, Japanio.

1937: Japanio, Aŭstralio.

1938: Aŭstralio, Novzelando.

1939: Novzelando, Urugvajo, Argentino, Ĉilio.

Fine de 1940 li venis el Ĉilio al Meksiko, kie, same kiel en la antaŭaj landoj, li havis densajn kontaktojn kun lokaj esperantistoj kaj praktikis la sennaciecan vivon. En Meksiko li pasigis pli ol ses jarojn, interalie, kunlaborante en la gazetoj Renovigo kaj Satana Bulteno. Suferante pro tumoro en la kapo, li sin pendumis la 17an de januaro 1947.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu teksto estas verkita surbaze de la artikolo de Aleksander Korĵenkov pri Lanti en la enciklopedia projekto Nia Diligenta Kolegaro (NDK), ĉe kies preparado estis utiligitaj jenaj fontoj:

Bartelmes N. Eŭgeno Lanti, la homo kaj la pensulo // Sennacieca Revuo, 1972, №100.

Bartelmes N. Vojaĝo tra la pensomondo de E. Lanti // Sennacieca Revuo, 1970, №98.

Borsboom E. Vivo de Lanti. Parizo: SAT, 1976.

Enciklopedio de Esperanto / Komp. I. Ŝirjaev, L. Kökény, V. Bleier. 2a eld. Budapest: HEA, 1979, p. 325 k. a.

Duc Goninaz M. La socia statuso de Esperanto: tri historiaj teorioj (Zamenhof, Lanti, Lapenna) konfronte al la nuna realo // Strategiaj demandoj de la Esperanto-komunumo. Varsovio, 1985, p. 34-41.

Korĵenkov A. Historio de Esperanto. Kaliningrado: Sezonoj, 2005, p. 80-88.

Lagrange G. Lanti post du generacioj // Sennacieca Revuo, 1976, №104.

Lagrange G. Privat kaj Lanti // La Ondo de Esperanto, 1992, №2, 3.

Lins U. Disigitaj amikoj: La lasta korespondo inter Demidjuk, Nekrasov kaj Lanti // La Ondo de Esperanto. 1996. №3, 4–5.

Lins U. La danĝera lingvo: Studo pri la persekutoj kontraŭ Esperanto. Gerlingen: Bleicher-eldonejo, 1988.

Waringhien G. Beletre, sed ne el katedro. 2a eld., reviziita kaj ampleksigita. Antverpeno: FEL, 1987, p. 101-105.

Ĉi tiu artikolo aperis en la aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2015). Oni povas represi la supran tekston nur kun la permeso de la aŭtoro.

© Aleksander Korĵenkov 2015.

Konstanta referenco: http://sezonoj.ru/2015/09/lanti/

Do, se ekde la komenco kelkaj pensis Esperanton lingvo de komercistoj, aliaj volis uzi ĝin kiel komunikilon por internacia solidareco de la proletoj.

Kaj SAT (Sennacieca Asocio Tutmonda), naskiĝinta en 1921 kiel ne pora sed pera asocio, uzanta Esperanton kiel rimedon por kunigi diversspecajn maldekstrulajn esperantistojn, estis iam tiom potenca, ke ĝi havis pli da anoj ol la neŭtrala movado mem.

En 1933 duono de la germanaj esperantistoj estis komunistoj, sed komunistoj estis la unua homkategorio, kiun Hitlero sendis en la koncentrejojn. La sovetia komunista registaro unue uzis Esperanton kiel rimedon de propagando, sed poste konstatis, ke ne estis laŭ ilia intereso ebligi laboristojn sovetiajn komuniki senpere kun tiuj de la kapitalismaj landoj! Do ekde 1937 Stalino komencis mortpafigi esperantistojn je diversaj falsaj akuzoj.

Nun, post kvereloj, skismoj, repaciĝoj, SAT plu funkcias, sed, same kiel aliaj tradiciaj establoj maldekstraj, ĝi multe ŝrumpis de 5134 anoj en 1949 ĝis 603 anoj nun. El tiuj 603 eble kvindeko ĉeestis la 87an kongreson de SAT (maksimume 48 partoprenis la voĉdonojn), kaj iom forgesis siajn komencajn idealojn. Ĉi tiu kongreso okazis la 9–16an de aŭgusto en Francio, en la bela bretona urbo Dinan.

Mi pensis, ke mi, ne SATano, ne rajtos ĉeestis la internan kongreson de SAT, sed mi eksciis, ke ne SATanoj ja povas ĉeesti la laborkunsidojn, nur voĉdoni ili ne rajtis – tiuterene mi konstatis, ke la demokratio bone funkcias sine de SAT. Mi ankaŭ konstatis, ke kaj la prelegoj kaj la laborkunsidoj estis en ĉi tiu loko disciplinataj per la apero de tri koboldo-bildoj (bretonaj, kompreneble!) verda, oranga kaj fine ruĝa avertantaj pri la proksimiĝo kaj fino de la planita tempo, kaj tio funkciis! Bonorde!

Do mi diligente profitis la okazon kaj povis malkovri, kiel funkcias interne SAT (kaj ke ne plu ekzistas personaj problemoj, kiuj laŭdire plagis ĝin dum epoko), kaj ekkonis ties problemetojn kaj problemegojn. Pri ĉio tio mi ne parolos, nek detalos la disvolviĝon, nek la programon (unue ĝi troveblas en la reto, due por kongreso ne onta sed inta, kiu utilo?) – tio estus tro longe. Mi nur aludos kelkajn signifopezajn punktojn, elektitajn laŭ mia bontrovo.

Do, mi daŭrigas, krome kaj krone estas iu distra parto, kaj ŝajnas, ke almenaŭ duono de la partoprenantoj venis nur por la turisma kaj distra programo. Vizitoj ja estis bonkvalitaj. Kaj tiuokaze mi konstatis, ke paradokse la ununura momento, kiam mi aŭdis paroli pri klasbatalo, kaj pri la rolo de la tielnomata “tutmondiĝo”: utiligata de la investantoj por maksimumigi la ekspluatadon de homoj kaj siajn profitojn, estis el la buŝo franclingva de la prezentistino en la vizito de eksa ŝtonminejo de granito en Le Hinglé! Cetere mi ekvidis de ties remparoj la belan urbon Dinan, kaj perditan funde de arbaro, fine de longa rubusoberoriĉa pado, belegan, sorĉan lokon, kiu ludonas loĝejojn por turistoj, kaj kiun mi tre rekomendas: tio estas mirinda paradizo! (Mi ĵuras, ke mi ne ricevis ŝmirmonon, nek estas akciulo en ĝi!)

Do en tiu distra parto enestis ankaŭ teatro – tre originala teatraĵo, pri la imperiestro Karakalo, ege burleska kaj plena je vortludoj (tiom komplikaj, ke ili ĉiufoje haltigis la prezentadon – kun subita rigidiĝo kaj senmoviĝo de la aktoroj dumtempe! – kaj zorge montris la tekston sur ekrano, por ke la spektantoj povu pli bone kompreni ilin.

Mi malkovris, ke Miguel Fernández, specialisto pri la hispana poezio, kaj mem poeto, ankaŭ scipovas kanti flamenco-stile tre bele kaj efekte! Li ankaŭ kantis plurajn hispanajn kantojn Esperante. Unu el ili elvokis Madridon de 1936-39 kaj ties popolon respublikanan kuraĝe rezistantan sub la bomboj de la faŝistoj, kanto kiu ne povis manki elvoki la aktualaĵojn! sufiĉus anstataŭigi Madridon per Doneck aŭ Lugansk.

Ankaŭ en la prelegoj mi vidis timigan grafikaĵon, kiu montris du kurbojn: tiun de la hektaroj bezonataj por nutri la kreskontan homaron, kaj tiun de la restantaj kultiveblaj hektaroj, malaltiĝantan, kaj -ĝontan, pro dezertigo, erozio, subbetonigo, kaj, vi divenas, ke baldaŭ la kurboj kruciĝos… En la sama prelego, oni kalkulis, ke pro sia ekonomia kresko, en 2030 sola Ĉinio bezonos la tutaĵon de la teraj riĉfontoj… Ne necesas aldoni, ke ni iras rekte al 3a mondmilito! Kaj tial okazas ekde nun aferoj, kiel tiuj nun en Ukraino.

Mi eksciis, ke inter la ĉeftemoj de la venontaj numeroj de Sennaciulo estos “Ukraino”, kaj ke pri tiu en SAT “la opinioj estas diversaj kaj kontraŭaj”. Nu, tio mirigas min, ĉar kiel SAT-ano, kiu ajn estas ties tendenco, povus havi bonan opinion pri la Kievaj puĉistoj: ekstremdekstruloj venintaj al la potenco helpe de la usonaj sekretservoj, submetitaj al malsocialaj planoj de Internacia Mon-Fonduso, kaj bombantaj terorisme la loĝantojn de Doneck kaj Lugansk?

Foje la lingva kono ne estis bona; ekzemple, vidante du virojn interkisi por saluto (kio cetere estas en certaj familioj kaj certaj regionoj tute tradicia kaj banala), iu miriĝe diris “Du homoj, kiuj interkisas!” Min ŝokis pigraj francismoj kiel promocio anstataŭ akcelo, aŭ transmisio anstataŭ transdono.

En la libroservo mi bedaŭrinde ne trovis la tre interesajn librojn, kiujn eldonis (107 titoloj!) alia maldekstrula esperantista societo: Monda Asembleo Socia, el kiuj mi revis aĉeti kelkajn.

Mi vidis diversajn personojn, pli aŭ malpli konatajn de SAT.

La ĉeestintoj estis tre plimulte francoj, nur 25% venis de aliaj landoj! 12 hispanoj, unu serbino, nur kvar britoj. Unu paro venis el … Aŭstralio! Jen fervoraj SAT-anoj!

Kaj la lastan tagon mi vidis, ke venis en la kongresejon viro el Islando (ja kun la islanda flago sur la sako), kiu estis vera sozio de Zamenhof! Halucine! Mi ne scias, ĉu intence, sed mi konjektas, ke li iom kokete helpis la naturon, sed kaj la barbo, kaj la lipharoj, la vizaĝo, la okulvitroj, eĉ la kalvaĵo estis tiuj de Zamenhof! Kaj eble la plej mirinda afero estis, ke neniu ŝajnis mirigita.

La venonta kongreso okazos en Nitra, Slovakio.

Roland Platteau

La kongresa grupfoto de José Maria Salguero

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2014, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/09/240sat/