Kiun tradukon vi plej ŝatas?

Mi eliras

Mi eliras unu al vojeto;
Ŝtonoj brilas tra la nebuleto,
Nokt’ trankvila, step’ aŭskultas Dion,
Steloj inter si parolas ion.

En ĉiel’ solene kaj tre bele,
Tero dormas en bluaj’ radia…
Kio do doloras min kruele?
Ĉu atendo aŭ bedaŭro ia?

Ne bedaŭras mi pli pasintaĵon,
Ĝojon ne esperas jam en kor’ mi;
Serĉas liberecon mi, pacaĵon,
Volus forgesiĝi mi, ekdormi…

Ne per tiu dormo de l’ mortinto!
Tiel nur mi estu ekdorminta,
Ke en brust’ la viva fort’ moviĝu,
Ke spirante mia brust’ leviĝu;

Ke l’ orelojn ĉiam karesante,
Dolĉa kanto sonu sur la ĉerko;
Ke kliniĝu, ĉiam verdestante,
Kaj sur mi bruadu ombra kverko.

Tradukis G. Janowski (1893)

Elegio

Mi unu kaj sola sur vojon eliras:
Silika la voj’ tra nebulo briletas;
La nokto trankvilas; dezerto trankvilas,
Kaj stelo kun stel’, briletante, parolas.

Solenon, mirindon enhavas ĉieloj;
Dormetas la tero en lumo blueta.
Sed kial mi sentas doloron, enuon?
Mi ion atendas, ĉu ion bedaŭras?

Nenion atendas de l’ vivo mi nune,
Ne estas domaĝa al mi la pasinto.
Agrablon kaj pacon mi volas kaj serĉas:
Mi volus forgesi; mi volas ekdormi.

Sed ne per malvarma dormego de tombo
Mi volus ekdormi en plena forgeso.
En brust’ al mi tremu la fortoj de vivo,
Spirante, la brusto leviĝu trankvile.

Ke voĉo agrabla pri amo kantadu,
Kaj mian orelon senĉese dorlotu,
Ke kverko malluma, verdante eterne,
Sin supre fleksiĝu, mallaŭte bruetu.

Tradukis Julius Levik (1898)

Al vojeto mi eliras sola

Al vojeto mi eliras sola;
Pendas super voj’ nebula stri’;
Staras la dezerto senparola,
Kaj parolas steloj inter si.

En ĉiel’ — solena astroĥoro;
Dormas tero en lazura lum’…
Kial do suferas mia koro?
Kion do la saĝ’ bedaŭras dum?

Plu nenion de la vivoprozo
Jam atendas mia homdestin’:
Serĉas mi liberon de ripozo,
Volas mi ekdormi al la fin’…

Sed ne tomba dormo min ekpremu,
Tiel mi ekdormu, ho Sinjor’,
Ke en brusto vivofortoj tremu,
Ke spirante vibru mia kor’;

Branĉoj min karesu, en liber’ do
Dolĉa voĉ’ pri amo kantu nur,
Kaj starante en eterna verdo,
Lulu min de kverko la murmur’.

Tradukis Bela Manto (1912)

* * *

Sola venas mi sur vojon mian;
Brilas nur la ŝtonoj tra malhel’.
La dezerto muta aŭdas dion,
Kaj la stel’ parolas kun la stel’.

La ĉiel’ per sorĉo kaj soleno
Dorman teron kronas pli kaj pli.
Kial nun doloras min ĉagreno,
Plendas ĉu, ĉu ion veas mi?

Pri pase’ ne plendas mi eĉ ete,
Kaj ne plu mi revas en la fin’,
Serĉas mi liberon kaj kviete
Volus dormi kaj forgesi min.

Sed ne en la tomba dorm’ glacia …
Volus mi ekdormi tiel nur,
Ke sen ĝen’ respiru brusto mia,
Kresku fort’ por vivo kaj futur’.

Ke per am’ benante mian aŭdon
Dolĉa voĉ’ sonoru super mi,
Ke al mi eternan mildan laŭdon
Flustru nun la verda kverkfoli’.

Tradukis Konstantin Gusev (1964)

* * *

Venas mi al vasta voj’, en solo.
Ŝtona pad’ trembrilas en malhel’.
Nokta step’ aŭskultas di-parolon.
En ĉielo flustras stel’ al stel’.

En la supro regas nun soleno.
Dormas ter’ en blua sorĉa bril’…
Kial do sufokas min ĉagreno?
Kial min obsedas maltrankvil’?

Logas ja nenio min sur tero,
kaj pase’ — mi ne domaĝas ĝin.
Serĉas mi trankvilon kaj liberon!
Volus mi en dorm’ forgesi min!

Ne en dorm’ rigida de la morto…
Dum la dormo regas min dezir’ —
ke en kor’ maldormu vivoforto,
ke la brust’ sin levu laŭ la spir’.

Ke tagnokte karesadu mian
aŭdon kant’ pri amo, harmoni’.
Kaj per kron’ eterne verdfolia
ombra kverk’ susuru super mi.

Tradukis Bencion Berin (1984)

* * *

Mi eliras sola vojon mian:
voj’ ŝtonoza brilas tra malhel’.
Paca nokt’. Dezert’ aŭskultas Dion,
kaj kun stel’ konversacias stel’.

La ĉiel’ majesta kaj solena!
Dormas ter’ sub blua firmament’:
Kial do en kor’ doloro prema?
Ĉu bedaŭr’ min regas? aŭ atend’?

Jam atendas mi de l’ viv’ nenion,
nek bedaŭras iel pri pase’!
Volus mi liberon kaj trankvilon
kaj ekdormus sen lamenta ve’!

Ne en tiu tomba dormo frida…
volus mi eterne dormi, sed
ke en mi dormetu fort’ rigida,
kaj spiradu brusto en kviet’;

Kaj ke dolĉa voĉ’ orelon mian
dorlotadu per amkant’ sen fin’;
super mi — eterne verdfolia —
brua kverk’ sinkline lulu min.

Tradukis Nikolao Fedotov (eld. 2004)

* * *

En solec’ komencas mi vojiron
Tra nebulo, tra rebrila hel’;
Pacas nokt’. La step’ atentas Dion,
Kaj la stel’ parolas kun la stel’.

La ĉielo ravas kaj misteras!
En blunimbo dormas jam la ter’…
Kial do mi tristas kaj suferas,
Ĉu atendas ion kun esper’ ?

Por estont’ ne havas mi esperon,
Ne bedaŭras mi pri l’ pasintec’;
Serĉas mi trankvilon kaj liberon!
Volus mi ekdormi en forges’!

Ne per frida dormo de la morto…
Volus mi eterne dormi, sed
En la korp’ inertu viva forto,
Kaj la brusto spiru en kviet’.

Dum la tag’ kaj ĉiu nokt’ sen ĉeso
Por mi sonu dolĉa amkanzon’,
Kaj per verdaj branĉoj kun kareso
Super mi susuru kverka kron’.

Tradukis Ludmila Novikova (2016)

La Ondo de Esperanto, 2016, 7.

La rusa originalo

Legu kvar poemojn de Lermontov, kiuj aperis en la rubriko Rusa Antologio de La Ondo de Esperanto en 2010; ĉi tiuj poemojn, elektis kaj tradukis Valentin Melnikov.

Princidino Mary, la centra novelo de la kvinnovela romano Heroo de nia epoko de Lermontov, estas libere elŝutebla en nia Kiosko; ĝin tradukis Nikolaj Danovskij.

Ĉi tiuj tradukoj aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/07/lermontov

PRI LAŬMODA SPRITO
DE LA JARO 1780

Pensadi pri nenio, dubon ĉiam spiti,
Al ĉio doni tuj decidon sen heziti,
Sen multe da kompren’, pri multo babiladi;
Arogi, sed scipovi per arogo flati;
Pliigi belan vanton, en palavro droni,
Al malamik’, amiko per rigard’ imponi
Per afableco brili, sed en ver’ — ignori,
Stultulojn priridante, ilin ja favori,
Kaj ami laŭ profit’, amiki laŭ selekto,
Kovardi en anim’, fieri per aspekto,
El fremda konto vivi kun impres’ nobela,
Stature gravi eĉ en kazo bagatela,
Por akra vort’ ŝercadi ankaŭ pri justico,
Gepatrojn kaj eĉ tronon moki kun malico,
Resume, per supraĵaj diroj interveni,
De ĉiuj studoj sole florojn ŝire preni,
Dishaki nodon, se malligi ĝin ne scias —
Jen kion ofte ni je sprito opinias!

AL MI MEM

Kial, kial mi tumultas,
Ŝarĝas min per oficad’,
Se la mondo min insultas,
Ke plej rektas mia pad’?
Do laboru iu kroma,
Multas saĝa sinjorar’:
Estas propra bon’ pordoma
Kaj enspezo por la car’.
Se mi senutile aĉas
Pro fervoro kaj verem’ —
Al virinoj, muzoj plaĉas
De [Eroto] arda trem’.
Do kun li mi kamaradu,
Manĝu, dormu mi ĝis sat’;
Jes, prefere mi pigradu
Ol suferu pro malŝat’.
En afer’ ne estos brula,
Mi nur gastos ĉe la ver’,
Iĝos oficist’ skrupula,
Pli avidos je moner’.
Tiam ofte, dum matenos,
Ĉarma muzo logos min;
Poste mi en liton venos
Por brakumo de l’ edzin’.

RIĈECO

Se povus ni per riĉaĵaro
Mallongan vivon pli kaj pli
Daŭrigi sen eĉ ajna baro —
Do oron kolektadus mi.
Mi tenus oron akumule:
Se morto venos preni min,
Mi svingus poŝon senskrupule
Por lui vivon el destin’.
Sed se ne povas la trezoro
Aĉeti vivon po moment’,
Do kial pro avid’ je oro
Kvieton nian rompas tent’?
Ĉu ne pli bone estas — vervi
Festene kun amika hom’;
Al junaj belulinoj servi
Sur molaj litoj, en arom’?

MONUMENTO

Mi kreis por etern’ mirindan monumenton,
Pli firman ol metaloj kaj antikva templ’;
Ĝi kontraŭstaros tondron kaj kruelan venton,
Kaj ne detruos ĝin flugado de la temp’.
Ne tuta mortos mi, sed parto mia grava
Evite putron, vivos post la morta hor’,
Kaj dum en univers’ prosperos gento slava,
Kreskados ne velkante mia digna glor’.
Disiros fam’ de l’ Blanka ĝis la Nigra maro,
Super rivera flu’ kaj kampa infinit’;
Memoros ĉiu inter multa la homaro,
Kiel ricevis mi aprezon pro l’ merit’,
Ke plej unua mi per rusa vort’ petoli
Aŭdacis, aklamante virtojn de l’ reĝin’,
La Dion kun tutkora simplo priparoli,
Al caroj diri veron sen humila klin’.
Ho Muzo, ekfieru juste laŭ merito,
Se iu spitos vin — respondu per ignor’;
Kaj propramane, trankvilema sen ekscito
Min kronu per aŭroro de senmorta glor’.

Tradukis el la rusa Valentin Melnikov

La Ondo de Esperanto, 2008, №5

La vivo de Anna Aĥmatova meritas ne dupaĝan artikolon, sed diversĝenrajn librojn – fakte, tiuj estas jam amase verkitaj. Preskaŭ ĉiu imagebla temo estas jam pritraktita kaj pridisertita. Neoficiala retejo, dediĉita al Aĥmatova, nombras pli ol 600 artikolojn pri ŝi. Okaze de ŝia 50a mortodato ni nur rememoru la ĉefajn eventojn el la vivo de unu el la plej elstaraj rusaj poetoj.

Aĥmatova, pri kiu oni ne povas diri “tro frue forpasinta” (je la mortotago ŝi aĝis 76 jarojn), personigas plejeble dignan vivon, kies fono ĉiam estis malfeliĉo – jen iu, jen alia. Sed diversaj tragedioj, iom-post-iom ruinigantaj ŝian ekziston, servis por bono de ŝia talento. La konstato estas sufiĉe cinika, sed tia estas naturo de poetoj. Oni ĉiam diskutas, ĉu genio devas kreski en malfeliĉaj cirkonstancoj – la respondoj kaj opinioj varias, tamen da vere grandaj poetoj kun (ĉ)iurilate malfeliĉa sorto estas multe pli, ol kun la feliĉa. Se la unua edzo de Aĥmatova, poeto Nikolaj Gumiljov, ne estus mortpafita, se ilia filo, sciencisto kaj historiisto Lev Gumiljov, ne estus arestita kaj kondamnita por plurjara prizonado, se ŝia tria edzo Nikolaj Punin same ne estus malliberigita, apenaŭ estus verkita Rekviemo, unu el perloj de la rusa poezio de la 20a jarcento.

Aĥmatova, origine Anna Gorenko, naskiĝis la 11an (Gregorie: la 23an) de junio 1889 en Odeso, sed jam sekvajare la familio ekloĝis en la apudpeterburga Carskoje Selo (la urbo nun nomiĝas Puŝkin). Ĉiun someron la estonta poetino pasigis apud Sebastopolo, kie ŝi daŭre ŝokis tieajn junulinojn per sia sendependa konduto: ŝi banis sin en la maro dum ŝtormoj, sunbruniĝis ĝis senhaŭtiĝo, promenis nudpiede kaj faris multon alian, kion ne faris la “bonedukitaj” knabinoj.

Anna verkis unuan versaĵon je la aĝo de 11 jaroj. La patro malpermesis al ŝi subskribi poeziaĵojn per ilia familinomo, tial la juna poetino baldaŭ ekuzis pseŭdonimon, kiu originis el la fraŭlina familinomo de unu el ŝiaj praavinoj. La unua versaĵo de Aĥmatova estis publikigita en 1911. Unu jaron pli frue ŝi geedziĝis kun Nikolaj Gumiljov, unu el la plej brilaj reprezentantoj de la rusa poezia “Arĝenta epoko”, kaj jam sekvajare naskiĝis ilia filo – la sola infano naskita de Aĥmatova (ankaŭ de Gumiljov, kiu estis pafekzekutita en 1921).

Studentoj de rusiaj filologiaj fakultatoj diligente parkeras la titolojn kaj la sinsekvon de la unuaj kvin poeziaj kolektoj de Aĥmatova: La vespero (1912), La rozario (1914), La blanka aro (1917), La plantago (1921), Anno Domini MCMXXI (1922). (Preskaŭ ĉiuj libroj estis en sekvaj jaroj multfoje reeldonitaj.) Sed ol scii la titolojn kaj eldonjarojn de la libroj, multe pli gravas kompreni, kio enestis en tiuj libroj.

Ŝiaj versaĵoj mem estis faritaj majstre, fajne kaj tre sagace, sed ĉefe oni konstatis, ke en la rusa literaturo la unuan fojon eksonis virina voĉo. Bedaŭrinde mankis en la pli fruaj jarcentoj rusaj nomoj, samskalaj kun Mary Shelley, Jane Austen aŭ la fratinoj Brontë. La menciitaj personoj ja verkis prozon, tamen egale – apud Lomonosov, Puŝkin, Tolstoj aŭ Dostojevskij neniam troviĝis samgravaj virinoj, ĉu prozistinoj, ĉu poetinoj.

Tamen la verkoj de Aĥmatova altiris la atenton ne nur pro la sekso de la aŭtorino. Ŝi respegulis emociojn, travivaĵojn, suferojn kaj ĝojojn de siaj samtempulinoj. Tuj ekde la libro La vespero en Rusio aperis amasaj imitantoj – poeziemaj junulinoj, foje leginte versaĵojn de Aĥmatova, jam ne povis verki alimaniere. (Privata rimarko. En niaj familiaj arkivoj konserviĝis kajero kun versaĵoj de mia praavino Olga Goppen, edzino de la pafekzekutita diplomato Aleksandr Arosev kaj patrino de tutlande konata aktorino Olga Aroseva, kiujn Goppen verkis inter la 1915 kaj ĉ. 1930. Mi ne komparas talentojn de Aĥmatova kaj mia praavino, sed estis tre interese noti la similecon – fojfoje dumlege ŝajnis, ke temas pri la plej komencaj, tute mallertaj versaĵoj de la estonta klasikulino.)

* * *

Kiam mort-timon afekcian
En ni elvokis Germani’
Kaj la spiriton Bizantian
Jam perdis rusa eklezi’,

Kiam ĉe-Neva metropolo
Sen la kutima pomp-inklin’,
Kiel putin’ post alkoholo,
Ne sciis, kiu prenas ĝin, –

Mi aŭdis voĉon false flatan,
Ĝi diris: «Vin atendas ben’,
Forlasu pekan kaj malsatan
Ruslandon vian sen reven’.

Mi viajn sangajn manojn lavos,
Eligos honton el la kor’,
Kaj poreterne vin forlasos
Suferoj viaj kaj dolor’».

Sed mi, trankvila kaj firmeca,
La aŭdon ŝirmis sen hezit’,
Por ke pro diro ĉi maldeca
Ne malpuriĝu la spirit’.

1917

Tradukis Ludmila Novikova (1989, 2014)

La rilatoj de Aĥmatova kun viroj ne estis facilaj kaj senambiguaj. Bedaŭrinde, parolante pri “viroj” oni subkomprenu ankaŭ la filon… La divorco de Aĥmatova kaj Gumiljov okazis en 1918, kaj preskaŭ tuj ŝi geedziĝis kun alia poeto, nun apenaŭ konata ekster scienculaj rondoj – Vladimir Ŝilejko. Ilia geedzeco daŭris nur tri jarojn (oficiale – ok). Poste komenciĝis komplikaj kaj suferoplenaj rilatoj kun Nikolaj Punin. Oktobre 1935 Aĥmatova postvivis koŝmaran semajnon: samtage estis arestitaj Punin kaj Lev Gumiljov.

Tre baldaŭ ambaŭ estis liberigitaj, tamen tiu tempo ne pasis senspure. En 1938 Lev estis kondamnita por kvin jaroj en prizono, kaj en 1949 por pliaj dek. Lev Gumiljov dum multaj jaroj erare opiniis, ke la patrino faris malmulton por liberigi lin (dum kiam ŝi faris ĉion, kion povis). La interkomunikado de Aĥmatova kaj Gumiljov longajn jarojn estis tre malvarma.

Inter 1923 kaj 1934 Aĥmatova preskaŭ ne havis publikigojn. Krome multaj versaĵoj estis perditaj dum oftaj translokiĝoj, kiujn spertis la poetino. Malgraŭ ĉio en 1940 aperis ŝia nova versokolekto, kiu nomiĝis El ses libroj.

Inter 1935 kaj 1940 Aĥmatova verkis la poemon Rekviemo, kie ŝi resumis terurajn travivaĵojn de sia vivo.

El “Rekviemo”

IX

Frenezo jam sur la anim’
duone volvis la vualon,
trinkigas per la fajra vin’
kaj logas en la nigran valon.

Kaj mi komprenis en sopir’:
la lukt’ al ĝi estas cedenda –
aŭdante min en la delir’,
kiu jam ŝajnis esti fremda.

Ĝi ne permesos, malamik’,
al mi eĉ ion kune preni
(kaj vanus peto kaj suplik’.
kaj vantus preĝ-admone peni):

nek la okulojn de la fil’.
fiksintaj la turmenton ŝtonan,
nek tiun tagon de l’ forir’,
nek rendevuon la prizonan,

nek la teneron de la man’,
nek la palpiton de tremolo,
nek sonon mildan en lontan’ –
la lastan vorton de konsolo.

1940

Tradukis Nikolai Lozgaĉev (1989)

Sed Rekviemo renkontiĝis kun la legantoj nur en la dua duono de la 1950aj jaroj, ĉar en 1946, post la fino de la milito (Aĥmatova estis evakuita el Leningrado, pasigis kelkajn jarojn en Taŝkento kaj revenis tuj post forigo de la sieĝo) la poetino estis severe kritikita de la oficialuloj kaj forstrekita el la literatura vivo. Temis pri ukazo de la Organiza Buroo de KPSU, kie interalie oni skribis:

«Aĥmatova estas tipa reprezentantino de la popole fremda malplena senidea poezio. Ŝiaj versaĵoj, plenigitaj de la pesimisma kaj dekadenca spirito, sekvantaj gustojn de la malnova salona poezio, kiu rigidiĝis sur la pozicioj de la burĝa-aristokrata estetiko kaj dekadenco, “la arto pro la arto”, kaj kiu ne deziras esti samtempa kun la popolo, malutilas la edukadon de nia junularo kaj ne povas esti tolerataj en la sovetia literaturo».

Estis preskaŭ verdikto. Se tio estus skribita pri iu ajn fine de la 1930aj jaroj, la homo ne vivus pli ol kelkajn monatojn. Aĥmatova estis bonŝanca – oni nur eksigis ŝin el la Verkista unio kaj malpermesis publikigon de ŝiaj versaĵoj. Aldoniĝis la duaj arestoj de Lev Gumiljov kaj Punin. La poetino ĉesigis la rilatojn kun Punin en 1938, tamen ili restis proksimaj unu al la alia. Ambaŭ viroj “ricevis” po dek jarojn – malfeliĉe, Punin tion ne postvivis, mortinte aŭguste 1953 en prizono, jam post la forpaso de Stalin. Gumiljov estis senkulpigita en 1956.

La du lastaj verskolektoj de Aĥmatova nomiĝis La poemoj (1958, kun postaj reeldonoj) kaj La kuro de la temo (1965). Samjare kun la lasta libro Aĥmatova estis omaĝita de la Oksforda universitato per la honordoktora grado. Ŝi mortis la 5an de marto 1966.

Ĝis la lasta tago Aĥmatova ne perfidis sian muzon. Baze ŝi konsentis kun la “akuzoj”, faritaj en 1946 – ŝi ja efektive verkis tiustile. Alia afero estas, ke tio ne povus esti motivo por elĵeti ŝin el la literaturo. Unu el ŝiaj provoj liberigi la filon estis publikigo de la lojala kontraŭmilita poemaro Gloron al la Paco (1950), sed ĝi ne estis tute natura por ŝi – Aĥmatova neniam inkludis versaĵojn el tiu libro en siajn postajn kolektojn. Tamen certan servon tiu libro faris – en 1951 la poetino estis reakceptita en la Verkistan union kaj publikigoj restartis. En 1955 la ŝtato eĉ liveris al ŝi senpagan apudurban dometon – tie ŝin vizitis, interalie, la dudekjara Iosif Brodskij, ricevinta la poezian “benon” de Aĥmatova.

Pravecon ĉiam evidentigas la tempo. Ĝis nun multegaj junulinoj, nombrante siajn ŝatatajn poetojn, nepre mencias la familinomon de Aĥmatova. Pasis jarcento post ŝiaj unuaj versaĵoj kaj duonjarcento post ŝia morto, sed ankaŭ ĉi-tempe oni legas ŝin kaj (re)malkovras emociplenan, sentoriĉan, iom malhelan, sed senkompare belan mondon de la poezio de Aĥmatova:

* * *

Pro kio miksis vi panpecon
Kaj akvon mian kun venen’?
Pro kio lastan liberecon
Transformas vi je pupa scen’?
Ĉu tial, ke mi ne moktretis
Amikojn ĉe perea rand’?
Ĉu tial, ke fidela restis
Mi al malĝoja mia land’?
Do estu tiel. Sort’ poeta
Ja estas vojo de martir’:
En ĉenoj, en ĉemizo penta
Kun kandeleto vea ir’.

1935

Tradukis Ludmila Novikova (2013)

Grigorij Arosev

Ĝi estas artikolo el la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2014, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/06/ahmatova/

La revolucion Mandelŝtam akceptis kaj eĉ laboris en oficialaj periodaĵoj kaj ministerio (tiam nomata “komisarejo”) de edukado. En 1922 li geedziĝis kun Nadeĵda Ĥazina, iĝinta Mandelŝtam. Inter la 1925 kaj 1930 li preskaŭ ne verkis versaĵojn, laborante pri prozo kaj gajnante la monon per tradukoj. En 1933 kelkaj renomaj literaturaj magazinoj aperigis akrajn recenzojn pri lia verko Vojaĝo en Armenion. Post tio lia vivo draste malboniĝas. Novembre de la sama jaro Mandelŝtam verkis sian famegan kontraŭstalinan versaĵon Ni vivas, sub ni ne sentante la landon (Мы живём, под собою не чуя страны). Boris Pasternak diris, ke tiu ago estis “suicida”. Li voĉlegis la versaĵon al grupo de konatoj, kaj unu el tiuj skribis denuncon. Mandelŝtam estis arestita maje 1934 kaj kondamnita por relegacio. Osip kaj Nadeĵda Mandelŝtam tri jarojn loĝis en la urbo Voroneĵ. En 1937 la poeto ricevis permeson reveni en Moskvon, sed en 1938 li estis denove arestita kun la akuzo “kontraŭsoveta agitado”. Li estis kondamnita por kvin jaroj de laborbagnado. Septembre de la sama jaro li estis sendita en la Foran Orienton, sed jam tre baldaŭ, la 27an de decembro 1938 li forpasis apud Vladivostok. Li estis enterigita en komuna tombo.

Kolosan laboron por savo de lia poezia heredaĵo faris Nadeĵda Mandelŝtam, kiu vivis pli longe ol la edzo je 42 jaroj kaj 2 tagoj. Ŝi havis malfacilan sorton, loĝinte en provincaj urboj (Uljanovsk, Ĉeboksary, Pskov) kaj havante ĉiamajn problemojn kun laboro.

Por via atento estas prezentataj du novaj tradukoj de versaĵoj de Osip Mandelŝtam. La unua estis verkita en ankoraŭ tre trankvila periodo. La dua – en Voroneĵ, en la ekzilo.

Grigorij Arosev

* * *

Flamegas kvazaŭ falsa or’
kristnaskaj arboj sub la nuboj,
en arbustar’ ludilaj lupoj
rigardas – koro saltas for.
Ho ci, angoro de klarvid’,
Ho ci, trankvillibera sento,
kaj de l’malviva firmamento
kristalo en eterna rid’!

(1908)

* * *

Sombron for, ŝafid’ kolera el kanvas’ de Rafael’ –
jenas lipoj universaj, sed malsamas jam la bel’:
en aer’ leĝera fifra dissolviĝu perla vund’,
sal’ penetre loĝas en la oceana blua bunt’.

La kolor’ de l’rab’ aera kaj kaverna densa glu’,
de trankvilaj ŝtormaj faldoj sur genuoj jen la flu’.
Pli krustitaj ol la pano kreskas kana bosk’ sur rok’,
kaj admira forto flosas en ĉiela randa lok’.

(La 9an de januaro 1937)

Tradukis Grigorij Arosev

Konstanta referenco: http://sezonoj.ru/2016/01/mandelstam/

De K. R. aperis kvar poemaroj, prozaĵoj, dramo La Reĝo Judea (Devjatnin tradukis ĝin al Esperanto) kaj kelkaj tradukoj, inkluzive de Hamleto, kiu longe restis la plej bona inter la rusaj tradukoj. Liajn poemojn karakterizas homamo, lirikeco, meditemo kaj melodieco. Pli ol 50 poemoj de K. R. populariĝis kiel romancoj (i. a. de Ĉajkovskij). Lia poemo pri morto de soldato Umer bednjaga v boljnice vojennoj iĝis popolkanto kun pluraj tekstaj versioj – tio realigis lian revon akiri la popolan fidon kaj amon “Ne pro l’ deveno nobla kaj nobela / Nek pro la sang’ de l’ cara dinasti’” sed pro la versoj kiuj “kuracos la turmentojn de l’ funebro / ĝojigos l’ koron de la feliĉul’”.

Per ĉi tiu paĝo, la 22a laŭvice, finiĝas la ciklo Rusa Antologio, kiu aperis en La Ondo de Esperanto ekde julio 2007 danke al la traduka laboro de Valentin Melnikov. Ni planas eldoni la tutan materialon elektronike kun aldono de kelkaj tradukoj, kiuj pro spacomanko ne aperis en La Ondo.

Aleksander Korĵenkov

* * *

En ĉambroj estingiĝis lum’,
      Aromo fluis roza…
Ni sidis benke, sub ombrum’
      de la betul’ branĉoza.

Duope junis vi kaj mi!
      Feliĉis ni senlime
Per la printempa idili’;
      Ni amis tut-anime!

Al ni direktis la krescent’
      Dukorna sian brilon;
Ke ne rompiĝu la silent’,
      Retenis mi babilon;

Okulojn bluajn vi sen vol’
      Mallevis en kvieto:
Pli elokventas, ol parol’,
      La mut-dialogeto.

Mi ne konfesis en real’,
      Pri kio kor’ sopiris,
Sed tion kante najtingal’
      Anstataŭ ni eldiris.

* * *

Ah, tiu nokto belas en sublim’,
Ĝi nin instigas revi kaj sopiri,
      Parolu do… aŭ vi ne povas diri,
      Esprimi tutan plenon de l’ anim’?

En tia nokt’ ne eblas regi sin
El brusto kor’ impetas malgraŭ volo!…
      Silentu, ja senpovas la parolo
      Antaŭ tioma ĉarmo kaj fascin’.

* * *

Se volvas per malvarma ondo
Min la monduma vant’ sen cel’ –
Min stele gvidas tra la mondo
      La amo kaj la bel’.

Al ili ĵuris mi fervore
Kaj ĉiam restos en fidel’:
Varmigas amo min enkore,
      Ĝi – mia viv’ kaj hel’.

Sen lac’, sen pigro, sen enui,
Kuraĝe al la sankta cel’
Impetas mi, por surgenui
      Antaŭ eterna bel’.

* * *

Ho, ne rigardu min tiel esplore!
Koren ne gapu al mi sen diskret’,
Scii penante, mi kion enkore
Gardas ĵaluze en pia sekret’.

Sentoj ekzistas malklaraj: envorte
Ilin ne povas esprimi parol’;
Tial do ili regadas nin forte,
Ĉar la sekret’ restas for en izol’.

Ho, ne koleru, se mi tuthezite
Antaŭ vi mutos kun ŝrumpa statur’:
Kaŝas ĉielo post nuboj evite
Sian profundon de pura lazur’.

Tradukis el la rusa Valentin Melnikov

Ĉi tiuj poemoj aperis en la postkongresa kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №8–9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/09/romanov/

Muŝoj, simile al pensoj nigregaj, tuttage min tedas:
Zumas, zigzagas, bizare la kapon obsedas!
Pelu vi iun de l’ vango, l’ alia tuj trafas okulon,
Pro l’ aĉa aro vi trovi ne povas kvietan angulon,
Libro elfalas el manoj, parolo forvelkas enue,
Aĥ, se l’ vesper’ proksimiĝus! Se venus la nokto pli frue!

Pensoj nigregaj, simile al muŝoj, tutnokte min tedas:
Pikas, zigzagas, bizare la kapon obsedas!
Pelu vi iun de l’ kap’, tuj la koron penetras alia, –
Vana videblas la vivo, perdita en rev’ iluzia!
Volas forgesi pri l’ am’, sed pli amas – dolore, detrue…
Aĥ! Se la nokto plej vera, eterna, alvenus pli frue!

Tradukis Jurij Karcev

Pro ĉi tiu traduko Jurij Karcev iĝis laŭreato de la literatura konkurso Liro-2014 en la branĉo “Traduko el la rusa lingvo”.

Ĉi tiu traduko aperis en la marta kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №3.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/04/apuhtin/

Miĥail Lermontov

Almozulo

Ĉe sankta monaĥeja pord’
Li staris – almozul’ mizera,
Senforta, pala kiel mort’
Pro la malsato kaj sufero.

Li petis nur pri pec’ da pan’,
Pro honto larmis la okuloj.
Sur polmon de l’ petanta man’
Jen metis ŝtonon preterulo.

Pri amo via en turment’
Mi same petis plore, arde.
Kaj vi responde al la sent’
Min desperigis samkovarde.

Tradukis Ludmila Novikova

Ĉi tiu poemo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2014, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/10/24lermontov/

Majkov ekverkis tre frue kaj en la 21-jara aĝo aperigis sian unuan poemaron, kiun sekvis pliaj poemaroj, dramoj kaj tradukoj. Majkov poeziis plejparte pri la naturo kaj historio; en liaj “verkoj de bono kaj belo” sentiĝas influoj helena kaj malnovrusa. Pro sia skeptika rilato al la okcident-eŭropa kulturo li estis forte atakata de la “progresemuloj”. Multaj liaj poemoj danke al muzikigo de Ĉajkovskij kaj Rimskij-Korsakov estas kantataj ĝis nun. Majkov mortis la 8an (20an) de marto 1897. Al la rusa kulturo kontribuis ankaŭ liaj fratoj: kritikisto Valerian, prozisto kaj tradukisto Vladimir, literaturhistoriisto kaj bibliografo Leonid. (AlKo)

AL PRIAPO

Faris ĝardenon mi; tie sub fagoj disbranĉaj
En frida ombro starigis Priapan statuon.
Li, kultivanto de pacaj ĝardenoj, gardanto
De ĉiuj boskoj, ĝarden-laboriloj kaj floroj,
Donas al junaj arbetoj la forton por kreski,
Dotas per verdaj folioj, per fruktoj sukplenaj.
Ĉe la statu’, el la groto elfalas bruante
Fonto hel-akva, kaj ĝin superŝirmas per branĉoj
Kverkoj, sur tiuj nun turdoj konstruas la nestojn…
Estu indulga, gardanto de l’ paca ĝardeno!
Vi, ho kronita per krono, plektita el vitoj,
El flavaj spikoj, hedero! Disverŝu la benon
Vi malavare sur la laborilojn plej simplajn,
Sur la fosilon, kaj serpon rond-arkan, kaj sokon,
Kaj sur la korbojn, per fruktoj plej dense ŝarĝitajn.

PENSO

Similas helan tagon senperturba viv’
Printemp-diluvon – vivo plena de alarmoj.
Jen tie – sunradi’ kaj ombro de oliv’
Ĉi tie – fulmoj, tondroj, ankaŭ larmoj.
Ho! brilon de printempo volas mi en tut’,
Kaj dolĉon, kaj amaron de la larmogut’!

EPIGRAMOJ

Parolu kun popol’ sen timo lasi tuton –
korupti korteganojn, sed en pleja grad’
la oficulojn. Car’, komencu sen kompat’
Pro ŝtel’ sur Ruĝa plac’ publikan ekzekuton.

Da sentaŭguloj famili’
Per riĉ’ kaj klin’ ceremonia
Regadas super la patri’,
Spitante al leĝaro ĉia,
staradas dense ĉirkaŭ tron’ –
avida mopsa koterio –
kaj simplanimas en rezon’:
“Nur ni ja estas land’ Rusio!”

* * *

Feliĉo?..
Estas vivo-pad’,
laŭ dev’ – obstini en irad’,
spit’al kanajl’, ĉe l’ bar’ ne cedi,
esperi, ami, ankaŭ – kredi.

* * *

Hirundet’ alflugis
El trans maro vasta,
Kaj ekkantis gaje:
Februar’ koleru,
Marto ĉiel mornu,
Estu neĝ’ aŭ pluvo –
Sed printemp’ odoras!

Tradukis el la rusa Valentin Melnikov

Ĉi tiuj poemoj aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2014, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/09/rusaantologio/

Siajn unuajn poemojn Nikitin publikigis en loka gazetaro en 1849, kaj poste aperis du liaj poemaroj (1856, 1859) kaj granda poemo Fikomercisto (1858), kiujn oni povis aĉeti en la librovendejo kaj legi en la legejo, kiujn li fondis en Voroneĵ. En lia verkaro elstaras poemoj pri naturo kaj pri vivo de simplaj kamparanoj kaj urbanoj. Unuavide senpretendaj, ili tre populariĝis en Ruslando, kaj pluraj el ili – ekzemple, kanzono pri la brava komercisto veturanta el foiro – nun estas konataj “al ĉiu ruso” kiel popolkantoj en multaj versioj, ofte tre foraj de la originalo.

La 37-jara poeto mortis pro ftizo la 16an (28an) de oktobro 1861 en Voroneĵ, baldaŭ post la eldono de la romaneto Ĵurnalo de seminariano (1861). (AlKo)

KAMPO

La kamp’ etendiĝis je onda sateno,
ĉielen kuniĝis la blua ebeno,
kaj jen ora ŝildo sur la duonsfer’ –
la suno brilanta lumegas al ter’;
la vento promenas, samkiel tra maro,
per blanka nebulo vestiĝis montaro,
kun herboj vent’ kaŝe flustretas en val’,
susuras aŭdace tra l’ ora sekal’.
Mi solas… Liberas la pensoj en puro…
Jen mia patrin’ kaj amiko – naturo.
Kaj ŝajne pli helas la viv’ en estont’,
Dum al larĝa brusto, al la vivo-font’
Ŝi min, kiel bebon, almetas, retenas –
Kaj parto de ŝia plenfort’ al mi venas.

al N. D.

Minutojn de trankvilo ne venenu
per antaŭsent’ de perdoj, de la fin’;
ordonon de l’ ĉielo ne divenu:
neŝanceleblas ties leĝ-destin’.

Kaj se jam de lulilo nur kruelon
al vi proponas sorto laŭ fatal’ –
vi, kiel homo, vian altan celon
ne forgesadu en turment-batal’.

* * *

Amik’, ne ploru! Multas tristo
Sen tio jam en mia kor’;
Vi kredu, ke multjara disto
Ne iĝos ĉerko por amor’:
Pelata en ekzil’ dezerta,
Sub prem’ de sorta malfavor’,
Mi ĉiam pie gardos, certa,
Imagon vian en memor’.

* * *

Dum Nevo pompa en border’ granita
briladas diamante en malhel’
Kaj gaje sur pavimo lumigita
preteras min la hom-amas’ sen cel’ –
Do tiam kontraŭvole mi imagas
jarcenton eksan: jen sur marĉa ter’
malriĉa finn’ ĉi tie triste vagas –
id’ de malsanoj, zorgoj kaj mizer’;
Jarcenton, kiam nur nebul’ ĉiama
arbarojn kaj ĉielon kovris plu,
kaj estis tiom trista, senornama
la frida belo de libera flu’.
Mi rememoras kun fiero prava
la krean saĝon de majesta car’,
admire pri l’ kolosa urbo rava –
de Petro la belega trezorar’.

AL LA INFANO

Dezir-angoroj vin ne celas,
Printempas mondo en kviet’,
Kaj sen suferoj ĉiam helas
Naiva sonĝ’ de infanet’.

Senzorga ekster viv-tempesto,
Gajema kiel birdo – jen
En hejmo, en gepatra nesto
Por vi troviĝis la eden’.

Temp’ venos – larmon viŝos mano,
Laboro klinos vin al ter’…
kaj dolĉaj revoj de l’ infano
forvelkos sub rutin-sufer’.

Portante vian krucon deve,
sub ĝia ŝarĝo, je plurfoj’
memoros vi printempon reve,
sed – ne revenos eksa ĝoj’.

Tradukis el la rusa Valentin Melnikov

Ĉi tiuj poemoj aperis en la aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №8–9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/08/227ra/

(Tradukita de Grigorij Arosev)

Nia regno estas granda kaj abunda,
sed ordo mankas en ĝi.
Nestoro, la kroniko, paĝo 8

1
Geknaboj, donu degnon
por ava rememor’.
Tre riĉas nia regno,
sed ordo estas for.

2
Komprenis la praavoj
en antaŭlonga hor’,
ke oni estas pravaj,
kaj ordo estas for.

3
“Ni por decido pretu, –
aŭdiĝis en la fin’, –
Ni al varengoj petu,
ke ili regu nin.

4
Germanoj scias randojn
de lumo kaj obskur’.
Ja riĉas nia lando,
sed ordo mankas nur”.

5
Senditoj tuj ekiris
al Nord’, kaj kun pasi’
al la varengoj diris:
“Vi venu al Rusi’!

6
Ni donos plensufiĉe
da altetitra or’.
Ja vivas ni tre riĉe
sed ordo estas for”.

7
Varengoj konsternite
ekpensis: “Kio do?
Se venis la invito –
ni ne timidu tro!”

8
Kaj venis jen tri fratoj –
mezaĝa eta hord’.
Kaj vidas: riĉas l’ ŝtato,
sed tute mankas ord’.

9
Ekpensis: “Ni ĉi-lande
tre riskas je la mort’.
Es ist ja eine Schande,
Wir müssen wieder fort”.

10
Sed la plej aĝa Rjurik
senigis sin de tim’:
“Fortgeh’n wär’ ungebührlich,
Vielleicht ist’s nicht so schlimm.

11
Eĉ se nebonas lando
Kaj lamas la ĉeval’,
Wir bringen’s schon zustande,
Versuchen wir einmal”.

12
Do, forte dek sep jarojn
regadis ĉi sinjor’.
Abundis ajnaj varoj,
sed ordo estis for!

13
Post li regadis Igor,
Oleg direktis lin.
Das war ein großer Krieger
sagaca laŭ inklin’.

14
Kaj poste regis Olga,
kaj Svjatoslav kun ŝat’.
So ging die Reihenfolge
en la pagana ŝtat’.

15
Kaj kiam do Vladimir
aperis ĉe la tron’,
Da endigte für immer
Die alte Religion.

16
Li kriis ĉepopole:
“Se estas vi pagan’,
baptiĝu vi bonvole!”
Kaj startis tuj Jordan’.

17
“Perun’ terure aĉas!
Li dronu en la put’!
Kaj baldaŭ ni aranĝos
ordegon – sen diskut’!”

18
Kaj li invitis popojn
el Istanbul’, Aten’.
La popoj tuj multope
aperis, kaj sen ĝen’

19
kantadas kaj incensas
en ĉiu tag’ kaj hor’.
Sed ĉiuj nepre pensas:
ja ordo estas for!

20
Vladimir triste mortis
sen kre’ de orda sav’.
Kaj jen ekregis forte
La Granda Jaroslav.

21
Probable liaj planoj
al ord’ nin gvidus pli;
sed inter la infanoj
dividis landon li.

22
La servo estis fia,
ĉar l’idoj, kun kuraĝ’,
ekdraŝis un’ l’alian
per ajna taŭga aĵ’.

23
Tataroj tion sciis,
forpelis timon tuj,
la gatjojn vestis, kriis,
kaj venis al Rusuj’.

24
“Pro tiuj ĉi disputoj
doloras la krani’.
Ĉi tie post minutoj
la ordon faros ni.”

25
“Tributon donu!” – krioj.
(Sanktuloj! Kia band’!)
De tiam multaj fioj
okazis en la land’.

26
Senĉese dumsemajne
perfidas fraton frat’.
La ŝtat’ ja riĉas ŝajne,
sed mankas ord’ en ŝtat’.

27
Ivan’ La Tria venis,
kaj diris jen Ivan:
“Ni longe vin eltenis,
ne pluas mi infan’!”

28
Jen venis la libero,
kaj vere ĝojas kor’.
Abunde riĉas l’tero,
sed ordo estas for.

29
Post li – Ivan’ la Kvara,
de l’Tria nep’ – ne pli!
Spertega estis caro.
Edziĝis ofte li.

30
Ivan’ la Terurega –
jen estis lia nom’.
Li estis en la rego
tre serioza hom’.

31
Regado lia saĝis,
sed krudis ĝis ekstrem’.
Sed ordon li aranĝis –
perfektan, sen problem’!

32
Fiaĵoj ne okazis
kun tiom bona car’.
Sed aĥ! Ivan forpasis,
en iu damna jar’.

33
Post li ekregis Fjodor,
de la Terura fil’.
De l’patro – antipodo,
ŝatant’ de sonoril’.

34
Boris’, bofrato lia,
tre saĝa je admon’,
vizaĝe simpatia,
eksidis sur la tron’.

35
Kun li aperis kresko,
prospero kaj bonstat’.
Naskiĝis ordo preskaŭ
en nia kara ŝtat’.

36
Sed ve, nom-uzurpanto
invadis sen valiz’,
kaj kantis tian kanton,
ke mortis car’ Boris’.

37
L’fripono en la fino
sur loko de la car’
kun sia fianĉino
rikanis (kia par’!).

38
Li estis knab’ sentima,
kaj klaris lia cel’,
sed baldaŭ poloj krimaj
aŭdacis je ribel’.

39
Malŝaton ni ne kaŝis,
kaj jen en iu hor’
ni ilin forte draŝis
kaj ĉiujn pelis for.

40
Vasilij regi pretis,
sed baldaŭ lin Rusuj’
insiste, firme petis,
ke li foriru tuj.

41
Revenis poloj multaj,
kun la kazaka ar’.
Bataloj kaj tumultoj,
kondamnoj kaj insultoj,

42
Kazakoj, poloj multaj
nin draŝas. Kaj rezulte
ni sen la caro, stultaj,
malĝojas en amar’.

43
Skuiĝis l’ter’ terure,
sed ordo mankis plu.
Ja sen regad’, nature,
ne eblas evolu’.

44
Por iel ordon naski,
por regu cara vol’,
Jen Minin kaj Poĵarskij
kaj en amas’ popol’

45
forpelis polojn bone.
Proksimis la trankvil’!
Elektis ni portrone
la caron Miĥail.

46
Komplot’, revolucio?
Ne scias ni ĝis nun.
Somero estis tiam,
ankoraŭ ne aŭtun’.

47
Salutis Varsovio,
salutis Vilno nin.
Tre riĉis lando nia,
sed mankis ord’ en fin’!

48
Naskiĝis Petro Granda
post caro Aleksej.
Kaj venis por la lando
Epoko nova plej.

49
Car’ Petro jen tre krudis,
jen drinkis ĝis malsan’.
Kun ordo li ne ludis,
samkiel car’ Ivan’.

50
Li diris: “Sur la trono
min regas la kompat’.
Sed havas mi bastonon,
por vi mi estas patr’!

51
Vi baldaŭ tra la pordo
al ordo venos jam!”
Kaj iris por la ordo
al urbo Amsterdam’.

52
Tienis li ne vane:
eksciis ni pri raz’,
vestiĝis holandane
(miraklas la okaz’!).

53
Akuzo estas vana,
tro nigras mia farb’.
Por la stomak’ malsana
utilas tre rabarb’.

54
Probable l’maniero
tro fortis por la greg’,
sed ordo iĝis fera
ĉe lia firma reg’.

55
Sed en la tombon iris
Car’ Petro en matur’.
Prosperi ni deziris,
sed ordo mankis nur.

56
Jen milde, jen pli draste
regadis nin post li
da caroj malpli vaste,
carinoj – multe pli.

57
Biron’ (dum caris Anna)
regadis, ho ĝendarm’!
Viv’ estis kuvo bana
ĉe li, daß Gott erbarm!

58
Elizabet’ decidis,
ke gajas viva flu’.
Ŝi sin neniam bridis,
sed ordo mankis plu.

59
Eĉ Katerina provis
pri kaŭzo de l’malbon’
konjekti, sed ne povis
kompreni de la tron’.

60
“Madame, kun vi efekte
la ord’ prosperos do”, –
Leteris tre respekte
Voltero kaj Didro’.

61
Vi regu, vi surtronu,
sed urĝe al Rusuj’
liberon nepre donu.
Liberon donu tuj”.

62
“Messieurs, – sen tim’ oponis
ŝi tuj, – vous me comblez”, –
Al ukrainoj donis
terpecojn multajn tre.

63
Post ŝi ekregis Pavel,
la malta kavalir’.
Sed tamen ne tre brave
li caris, en verdir’.

64
Car’ Aleksandr’ L’ Unua
al reĝa venis dom’.
Ne estis li tre brua,
sed tre ĝentila hom’.

65
Kaj kiam nin bonfarte
per centmilhoma trup’
ekpremis Bonaparte,
ektremis tiu bub’.

66
Ŝajnegis: tia krizo
ne povas kreski plu.
Sed jen! ni en Parizo
ĉe l’ fama reĝ’ Loulou.

67
En lando estis bunta
prospero kaj disflor’.
Kaj estis ter’ abunda.
Sed ordo estis for.

68
Priskribus ion nunan
mi ne pensante tro,
sed antaŭtimas punon
mi de monsieur Veillot.

69
Surŝtupi certajn ŝtonojn
danĝeras. Kun bonvol’,
pri l’ nunaj tempoj bonaj
ne estu nun parol’.

70
Ni lasu tron-problemojn,
ek – al ministra ar’.
Mi aŭdas… aŭdas ĝemojn?
Kaj kriojn! Ho, koŝmar’!

71
Mi vidas, ke sen tristo
(ĉu temas pri obsed’?)
veturas la ministroj
en la infana sled’.

72
De l’monto, laŭte, rule,
In corpore, kun kri’,
al siaj posteuloj
anoncas: “Estas ni!”

73
Jen Norov, jen Putjatin,
jen Panin, jen Metlin,
jen Brok, kaj jen Zamjatnin,
jen Korf, jen Golovnin.

74
Por ĉi-amasa klubo
ne eblas kalkulad’.
Kaj ili glitas suben
laŭ unu-sama pad’.

75
Mi vere pekis preskaŭ:
l’kronika lamas pens’.
La bildo pitoreska
martelas en la mens’.

76
Liriko trovis neston
en mi, verkanta vir’.
Mi petas, sankta Nestor,
min benu per inspir’.

77
Vi vidas mian celon,
kaj diligenton eĉ.
Do, lasu ĉi novelon
finverki jam la streĉ’.

78
Do, tute sen rezisto
finiĝas ĉi versar’
post la naskiĝ’ de Kristo
en sesdek oka jar’.

79
Vidante, ke malbone
ĉi tie fartas ni,
tre sufiĉegan homon
al ni donacis Di’.

80
Por nia ĝoj’ malkaŝa,
vi, lumo de aŭror’,
aperu nun, Timaŝev,
malordon pelu for.

81
Se ion mi, malĉasta,
en tiu ĉi poem’
priskribis kun trohasto,
aŭ troa detalem’

82
En fino kaj komenco,
ke vivu vera pur’,
korektu la esencon,
ne damnu verkon nur.

83
Kompilis kun kortremo
ĉi libron, simplan plej,
monaĥo obeema,
sklav’ Dia Aleksej.

[84]
Por la poemon glori
(por bono, ne por mal’!),
tradukis ĝin Grigorij,
ŝatanto de futbal’.

Postvortoj de la tradukinto

La germanlingvaj frazoj enestas ankaŭ en la originalo, kaj sekve la lastaj vortoj en koncernaj versoj estas rimvortoj. Kelkaj rimoj ripetiĝas kelkfoje (“tuj – Rusuj’”), la tradukinto pardonpetas pro tio. Ege ofte en Esperanto la rimvorto estas “for”, sed tiel estas ankaŭ en la rusa – la vorto “нет” (ĉi-okaze: “mankas”) estas uzata preskaŭ en ĉiu strofo.

Dankon al István Ertl pro valoraj korektoj de la teksto.

G. A.

Aldono de la redaktoro

Ĉi tiu poemo estis verkita de grafo Aleksej K. Tolstoj en 1868, kaj ĝi tuj ekcirkulis tra Ruslando en miloj da reskribitaj kopioj. Nature, pro la folkloriĝo de la teksto, ĝia titolo kelkfoje ŝanĝiĝis, la strofoj jen perdis, jen retrovis la numerojn; pluraj personoj provis verki daŭrigon – foje kun evidenta sprito, sed kutime kun dubinda sukceso.

La Esperanta traduko de Grigorij Arosev laŭas la tekston de la “kanona” versio de la unua publikigo en 1883. La tekston garnas ilustraĵoj de V. Porfirjev, aperintaj en 1906 en la revuo Strekoza (Libelo).

Sekvante la rusan editoran tradicion de la Historio, ni donas nur malmultajn notojn: temas pri klarigoj de fremdlingvaj esprimoj kaj pri kelkaj miskompreneblaj historiaĵoj. Informojn pri ĉiuj menciitaj personoj, ekde la duonlegenda Novgoroda princo Gostomysl ĝis Aleksandr Timaŝev, kiu iĝis ministro pri internaj aferoj en 1868, oni povas facile trovi en enciklopedioj paperaj kaj retaj.

La traduko de Grigorij Arosev, kiu eklaboris pri ĝi antaŭ naŭ jaroj, estas neplanita, sed tre utila kompletigo de la projekto Rusa Antologio, kadre de kiu en La Ondo jam aperis Esperantaj tradukoj de verkoj de 19 rusaj poetoj.

AlKo

Notoj

1. Ja tio estas honto; ni devas iri for (germ.).

2. Foriri estus honte, eble tio ne estas tre malbone (germ.).

3. Ni sukcesos, provu ni (germ.).

4. Li estis granda batalanto (germ.).

5. Tia estis la sinsekvo (germ.).

6. Tiam venis fino de la malnova religio (germ.).

7. Dio de tondro en la slava mitologio, ĉi-okaze estas simbolo de paganismo.

8. Ernst Johann von Biron (1690-1772) estis favorato de la imperiestrino Anna, kaj regento de la Ruslanda Imperio post ŝia morto. Ekde tiam cirkulis onidiroj pri la “bironismo” – tempo de denuncoj, mortekzekutoj kaj similaj kruelaĵoj, kiujn kvazaŭ faris germanoj kontraŭ rusoj. La onidiroj ne estas sufiĉe pruvitaj ĝis nun.

9. Laŭvorta traduko: “Ni sidis kvazaŭ en bankuvo”. Traktoj de ĉi tiu verso povas esti variaj kaj parte ligitaj kun la antaŭa noto. Unu el la versioj estas ke estis tro da malliberuloj en prizonoj, kaj ili sidis tre dense, kvazaŭ homoj en bankuvo.

10. Kompatu Dio! (germ.).

11. Sinjoroj, vi estas tro bonkoraj pri mi (fr.).

12. Temas pri tio, ke Katerina la Granda disvastigis la servutecon ankaŭ je Ukrainio.

13. Plenkonsiste (lat.).

Ĉi tiu artikolo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/01/219poemo/