Esperantistoj kutime scias, ke certaj ideologiaj kaj religiaj movadoj estas idee proksimaj al homaranismo de nia Majstro kaj, kutime, pozitive rilatas ankaŭ al nia lingvo. Tamen konkretaj informoj pri tio estas plejparte fragmentaj, iom nebulaj kaj havas pli mitan ol precizan karakteron. La prezentata libro enhavas almenaŭ kvar gravajn artikolojn (ĉ. duonon de la enhavo), kiuj sisteme kaj serioze ŝtopas tiujn lakunojn en niaj scioj. Ili estas: historia esploro de Zofia Banet-Fornalowa pri la societo Konkordo, kiu en intermilita periodo penis disvastigi kaj evoluigi homaranismajn ideojn; skizo pri interrilatoj inter bahaismo kaj esperantismo de Giorgio Silfer, esploro de Rita Valčiukaitė pri la rolo de Esperanto por kosmologio de Martinus; kaj resumo de doktora disertacio de Leif Nordenstorm pri interrilatoj inter Oomoto kaj homaranismo.

El la tri lastaj artikoloj sekvas, ke, malgraŭ certa bona rilato de tiuj religiaj movadoj al Esperanto, la reala rolo de Esperanto por ili ne supertaksendas; Silfer ial eĉ ne mencias la tre bedaŭrindan lastatempan fakton, ke al membroj de la Bahaa Esperanto-Ligo oni malrekomendas propagandi Esperanton inter bahaanoj… Do, tiuj, kiuj volas konatiĝi kun la problemo, havas nun koncizan kaj fidindan fonton.

Ankaŭ enestas tre interesa semantika analizo de Francisko Degoul pri la Zamenhofa uzado de la radiko “neŭtral-”, kiu, evidente, diferencas de la komune komprenata kaj, sekve, la propra Zamenhofa kompreno de neŭtraleco pli proksimas al nocioj ekster- aŭ sennacieco ol al la neŭtraleco kultivata en neŭtralismaj organizoj.

Iom idee dubinda estas la artikolo de Walter Żelazny pri “Zamenhofa teologio”, kie li reduktas homaranismon (laŭ mia opinio, pure klerisman projekton!) al judismaj radikoj de la Majstro. Al mi ŝajnas, ke supertakso de la Zamenhofa juda deveno kaj ties influo je liaj projektoj multe pli odoras je kaŝita antisemitismo ol ĝia ignoro…

La libron eldonis LF-koop, kaj tial fojfoje iom amuze renkonteblas strangaj mencioj pri dominantaj tie ideoj, ekzemple, rekomendo al bahaanoj uzi la raŭmisman vojon, aŭ enkonduki homaranismon en Esperantan Civiton, sed tiuj strangaj deviaĵoj ne influas la bonan kvaliton de la koncernaj artikoloj.

La cetera enhavo de la kolekto ankaŭ estas plejparte interesa (krom pure teologiaj kontribuoj, ne havantaj rilaton al homaranismo kaj Esperanto, kiel tiu de Wolfram Rohloff pri liturgio), sed analizi kaj eĉ mencii ĉiujn interesaĵojn en mallonga recenzo ne eblas. Do, legu mem.

Nikolao Gudskov

Ĉi tiu recenzo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/recenzo-70

En 1997 en la vilaĝo Panara de la distrikto Varėna li fondis kaj konstante gvidas la tiel nomatan romkatolikan “Komunumon de plena hejmo” (litove Pilnų namų bendruomenė). Ĉi tiu komunumo okupiĝas pri konstanta helpo al marĝenaj homoj, kiuj malsanas je alkoholismo, suferas de uzado de narkotaĵoj, hazardludoj k. s., do, ĝi okupiĝas pri psikologia kaj socia rehabilitado de homoj, revenigo de ili al la laboro, organizas kulturajn, spiritajn, edukajn aranĝojn, efektivigas aliajn projektojn. Ĉi tiu komunumo estas tre populara en Litovio. Ĝia protektanto estas emerita kardinalo Audrys Juozas Bačkis.

Valerijus Rudzinskas estas religia poeto; li eldonis en la litova lingvo kvin poemarojn, monografion De Šventoji ĝis Gang (pri Bronius Jauniškis) kaj kelkajn aliajn librojn kun religia enhavo. Li organizas literaturajn aranĝojn kaj estas membro de la Asocio de sendependaj verkistoj de Litovio.

Esperanton li lernis en 1975, estante 15-jara, ĉe Petras Čeliauskas. Rudzinskas perfekte parolas Esperanton. Lia diplomverko ĉe la fino de la pastra seminario estis “Esperantista agado de Aleksandras Dambrauskas”. Li estas la sola pastro en Litovio, kies Komunumo de plena hejmo havas retejon www.pnb.lt en ses lingvoj, inter ili ankaŭ en Esperanto. Li jam gvidis romkatolikan Diservon en Esperanto en BET-34 (Veisiejai, 1998) kaj en BET-43 (Šiauliai, 2007). En sia retejo li anoncas ankaŭ Esperanton kiel lingvon, en kiu eblas kontakti lin.

La Diservo okazos la 5an de julio 2016 posttagmeze en la loka preĝejo de Birštonas. La preciza tempo estas anoncota poste.

Povilas Jegorovas

Pliaj informoj pri BET-52 kaj pri BEToj ĝenerale estas legeblaj en speciala rubriko de nia retejo.

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton:
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2016/01/bet-28/

Legu pli pri la libro.

XV

Dum la tuta vivo tiu nokta diservo estis por Neĥludov unu el la plej helaj kaj fortaj rememoroj.

Kiam li en nigra malhelo, kelkloke lumigita de la blanka neĝo, plaŭdante en flakoj, venis en la preĝejan korton sur la ĉevalo, kiu timeme movis la orelojn pro lanternoj aranĝitaj ĉirkaŭ la preĝejo, la diservo jam komenciĝis.

Kampuloj, rekoninte la nepon de Maria Ivanovna, kondukis lin al seka loko, kie li povis deĉevaliĝi, poste ili akceptis lian ĉevalon kaj kondukis lin en la preĝejon. La preĝejon plenigis la festanta popolo.

Dekstre staris viroj: maljunuloj en hejmfaritaj kaftanoj, bastoŝuoj kaj puraj blankaj piedtukoj, kaj junuloj en novaj drapaj kaftanoj, zonitaj per denskoloraj zontukoj, en botoj. Maldekstre staris virinoj kun ruĝaj silkaj tukoj surkape, pluŝaj jakoj kun skarlataj manikoj kaj en bluaj, verdaj, ruĝaj buntaj jupoj, en hufumitaj ŝuoj. Post ili staris modestaj maljunulinoj kun blankaj kaptukoj, en grizaj kaftanoj, malnovecaj krudaj jupoj, ŝuoj aŭ novaj bastoŝuoj. Inter la viroj kaj la virinoj staris feste vestitaj infanoj kun oleitaj haroj. Viroj faris krucosignojn kaj klinojn, skuante siajn haroj. Virinoj, precipe maljunulinoj, fiksinte la senkoloriĝintajn okulojn al iu ikono kun kandeloj, firme premis la kunigitajn fingrojn al la tuko sur la kapo, al la ventro kaj al la ŝultroj kaj, flustrante ion, sin klinis starante aŭ falis surgenuen. Infanoj, imitante plenkreskulojn, diligente preĝis, kiam oni alrigardis ilin. La ora ikonostazo brilis pro lumo de kandeletoj, ĉiuflanke ĉirkaŭantaj la kandelegojn en oritaj kandelingoj. Kandeloj plenigis la preĝejan lustron, de la ĥorejo aŭdiĝis gajaj kantoj de volontulaj kantistoj kun raŭkaj basoj kaj infanaj diskantoj.

Neĥludov iris antaŭen. En la centro staris aristokrataro: bienulo kun siaj edzino kaj filo en marista jako, kampara policestro, telegrafisto, negocisto en botoj kun refaldoj, vilaĝestro kun medalo. Dekstre de la ambono, malantaŭ la edzino de la bienulo, staris Matrona Pavlovna en iriza lila robo kaj blanka ŝalo, kaj Katjuŝa en blanka robo, plisita surbruste, zonita per blua rubando kaj kun ruĝa banto en la nigraj haroj.

Ĉio estis festa, solena, gaja kaj belega: kaj la pastroj en helarĝentaj ornatoj kun oraj krucoj, kaj la diakono, kaj la akolitoj en festaj arĝentaj kaj oraj surplisoj, kaj feste vestitaj volontulaj kantistoj kun oleitaj haroj, kaj gajaj dancmelodioj de festaj himnoj, kaj konstanta benado fare de la pastroj per trikandelaj florornamitaj kandelingoj kun la ripetata aklamo: “Kristo resurektis! Kristo resurektis!” Ĉio estis belega, sed la plej bela estis Katjuŝa en sia blanka robo kun la blua rubando, kun la ruĝa banto en la nigraj haroj kaj kun la okuloj brilantaj pro la admiro.

Sen rigardi al ŝi, Neĥludov sentis, ke ŝi vidas lin. Li rimarkis tion, kiam li preterpaŝis ŝin irante al la altaro. Li havis nenion por diri al ŝi, sed li elpensis kaj diris, preterirante ŝin:

– La onklino diris, ke ŝi malfastiĝos post la dua diservo.

La juna sango, kiel ĉiam, dum ŝi rigardis lin, ruĝigis ŝian tutan ĉarman vizaĝon, kaj ŝiaj nigraj okuloj ridetante kaj ĝojante, naive rigardante de malsupre supren, fiksiĝis al Neĥludov.

– Mi scias, – ŝi diris kun rideto.

En tiu tempo akolito kun kupra kruĉo, traborante al si la vojon inter homoj, preterpasis Katjuŝan kaj, sen rigardi al ŝi, ŝin tuŝis per basko de sia surpliso. La akolito tuŝis ŝin evidente pro la estimo al Neĥludov, kiun li ĉirkaŭiris. Sed Neĥludov miris, ke tiu akolito ne komprenas, ke ĉi tie kaj en la tuta mondo ĉio ekzistas nur por Katjuŝa kaj ke neglekti oni povas ĉion, sed ne ŝin, ĉar ŝi estas la centro de ĉio. Por ŝi brilas la oro de l’ ikonostazo kaj brulas ĉiuj kandeloj en la lustro kaj en la kandelingoj, por ŝi sonas la gaja melodio: “Pasko de Dio, jubilu homaro”. Kaj ĉio bona en tiu ĉi mondo estas por ŝi. Kaj ŝajnis al li, ke Katjuŝa komprenas, ke ĉio ĉi estas por ŝi. Tiel pensis Neĥludov, rigardante al ŝia svelta figuro en la blanka robo kun faldoj kaj al ŝia atentema ĝoja vizaĝo, laŭ kies esprimo li vidis, ke ĝuste tio, kio kantas en lia animo, kantas ankaŭ en ŝia animo.

En la paŭzo inter la unua kaj dua servoj Neĥludov eliris el la preĝejo. La popolo liberigis por li vojon kaj klinsalutis lin. Iuj rekonis lin, iuj demandis: “Kiu li estas?” Li haltis sur la perono. Almozuloj ĉirkaŭis lin kaj li disdonis ĉiujn monerojn el sia monujo kaj malsupreniris laŭ la ŝtuparo.

Mateniĝis tiel, ke jam iĝis lume, sed la suno ankoraŭ ne aperis. Sur tomboj ĉirkaŭ la preĝejo sidis vilaĝanoj. Katjuŝa restis en la preĝejo, kaj Neĥludov haltis atendante ŝin.

Popolanoj daŭre eliris el la preĝejo kaj, frapante per najlitaj botoj sur ŝtonoj, malsupreniris laŭ la ŝtuparo kaj disiris en la korto kaj tombejo.

La kaduka sukeraĵisto de Maria Ivanovna, kun la tremanta kapo, haltigis Neĥludovon, Paske kissalutis lin; lia edzino, kadukulino kun velka gorĝa pomo surkole sub silka kaptuko, prenis el sia mansaketo kaj donis al li flavan ovon safrane farbitan. Tuj aliris juna ridetanta muskoloza kampulo en nova surtuto kun larĝa verda zono.

– Kristo resurektis, – li diris ridetante per la okuloj kaj, proksimiĝinte al Neĥludov kaj aspergante lin per la specife vira agrabla odoro, tiklante lin per sia krispa barbo, trifoje kisis liajn lipojn per siaj fortaj, freŝaj lipoj.

Dum Neĥludov interkisiĝis kun la kampulo kaj akceptis de li malhelbrunan ovon, vidiĝis la iriza robo de Matrona Pavlovna kaj la kara nigra kapo kun la ruĝa banto.

Katjuŝa tuj ekvidis lin super la kapoj de la homoj, paŝantaj antaŭ ŝi, kaj li vidis, kiel heliĝis ŝia vizaĝo.

Ŝi kaj Matrona Pavlovna haltis sur la perono por disdoni almozon. Almozulo kun skarlata cikatro anstataŭ nazo aliris al Katjuŝa. Ŝi eligis ion el sia saketo kaj donis al li, proksimiĝis al li kaj ne montrante eĉ etan spuron de abomeno – eĉ male, plu gaje brilante per siaj okuloj – trifoje interkisiĝis kun li. Kaj en tiu momento, kiam ŝi kisis la almozulon, ŝiaj okuloj renkontiĝis kun la okuloj de Neĥludov. Kvazaŭ ŝi demandus: ĉu ŝi agas bone kaj ĝuste?

“Ĝuste, ĝuste, mia kara, ĉio estas bona, ĉio estas bonega, mi amas vin”.

Ili malsupreniris, kaj li proksimiĝis al ŝi. Li volis ne kisgratuli ŝin je la Pasko, sed li nur volis esti pli proksima al ŝi.

– Kristo resurektis! – diris Matrona Pavlovna, klininte la kapon kaj ridetante, per la tono diranta, ke nun ĉiuj egalas, kaj, viŝinte la buŝon per ĉifita poŝtuko, ŝi direktis al li siajn lipojn.

– Vere resurektis, – respondis Neĥludov, kisante ŝin.

Li rigardis al Katjuŝa. Ŝi ruĝiĝis kaj tuj venis al li.

– Kristo resurektis, Demetrio Ivanoviĉ.

– Vere resurektis, – li diris. Ili interkisiĝis dufoje kaj kvazaŭ ekhezitis, ĉu necesas daŭrigi, kaj, decidinte ke necesas, ili interkisiĝis la trian fojon kaj ambaŭ ridetis.

– Ĉu vi iros al la pastro? – demandis Neĥludov.

– Ne, ni sidos ĉi tie, Demetrio Ivanoviĉ, – diris Katjuŝa, peze suspirante tutbruste, kvazaŭ post ĝoja laboro, kaj rigardante rekte al liaj okuloj per siaj humilaj, virgaj, amantaj, strabetaj okuloj.

En amo inter viro kaj virino ĉiam venas minuto, kiam la amo atingas la zeniton, kiam en ĝi ĉeestas nenio konscia, racia kaj nenio volupta. Tiun minuton travivis Neĥludov je la nokto de la hela Krista Resurekto. Nun, kiam li estis remorantanta Katjuŝan, el ĉiuj situacioj, en kiuj li ŝin vidis, tiu minuto superis ĉiujn aliajn. La nigra, glata, brilanta kapo, la blanka robo kun faldoj, kiu virge kovris ŝian sveltan figuron kaj ŝiajn etajn mamojn, kaj tiu vangoruĝo, kaj tiuj teneraj kaj brilaj okuloj iom strabaj pro la sendorma nokto, kaj du ĉefaj trajtoj en ŝi: pureco de l’ ĉasta amo ne nur al li – li sciis tion – sed al ĉiuj kaj al ĉio, kio ekzistas en la mondo, ne nur al la bono, – ankaŭ al tiu mizerulo kun kiu ŝi interkisiĝis.

Li sciis, ke en ŝi estis tiu amo, ĉar tiunokte kaj tiumatene li sentis ĝin en si, kaj li sentis, ke en tiu amo li kunfandiĝis kun ŝi en unu tuto.

Aĥ, se ĉio ĉi haltus je tiu sento, kiu estis tiunokte! “Jes, la terura ago okazis jam post tiu nokto de la hela Krista Resurekto!” – li nun pensis, sidante apud fenestro en la ĉambro de la ĵurio.

Tradukis el la rusa lingvo Viktor Sapoĵnikov

Ĝi estas ĉapitro el la libro Resurekto de Lev Tolstoj (Jekaterinburg: Sezonoj, 2000). Represo malpermesata. La libro estas aĉetebla ĉe la libroservo de UEA.

Estas uzita ilustraĵo de Leonid Pasternak.

Legu ankaŭ:
Aleksander Korĵenkov. Lev Tolstoj kaj Esperanto

Tiu ĉi libro estas la editorita publikigo en du partoj – de la japana kaj de komentita kaj vaste prinotita angla versioj – de disertacio el 1925 de unu el la plej unuaj japanaj bahaanoj, Aibara Susumu. La editoro kaj eldonanto, Foad Katirai, ricevis la verkon de la vidvino de la aŭtoro, kies elkora deziro estis vidi ĝin publikigita.

Aibara Susumu naskiĝis en 1900 kaj mortis jam fine de 1931, postlasante la junan edzinon kaj unumonatan bebinon. La kialo de lia frua morto ne estas konata, sed Katirai donas indikojn por supozi ke ftizo aŭ tuberkulozo ĝin kaŭzis.

Aibara kiel studento renkontis Esperanton kaj en 1921 fondis kune kun Sono Kenji la unuan Esperanto-grupon en la universitato Keio, la plej malnova kaj unu el la plej prestiĝaj universitatoj de Japanio. Li fariĝis konsilanto de JEL, oficisto de la Tokia filio de la Sekretariejo de Ligo de Nacioj kaj multe verkis por japanoj artikolojn pri Hungario. La nun publikigita libro estas lia tezo pri la bahaa movado, prezentita studofine al la universitato – manskribita kaj bindita kiel libro. Tra ĝi aro da japanaj intelektuloj unuafoje eksciis pri Bahaismo.

Aibara en 1921 aŭ 1922 konatiĝis kun Bahaismo tra Agnes Alexander (1875-1971), la unua bahaano en Havajo, kiu de 1914 ĝis sia morto dum longaj periodoj vivis en Japanio por tie disvastigi la novan Kredon. Aibara eksciis, ke Alexander estis esperantisto kaj pro tio ŝin kontaktis. Ŝi poste skribis pri tiu interkonatiĝo:

“La momenton kiam mi lin renkontis mi sentis grandan inspiron kaj tuj komencis rakonti al li pri la [bahaa] Afero. Li poste diris ke estis mia entuziasmo kio kondukis lin al la Bahaa Kredo, sed tio kompreneble okazis pro la granda beno de nia Sinjoro, kiu elektis tiun junan viron por Sia laboro. Tra tiu aminda juna viro la studentoj de Keio Universitato eksciis pri la Afero kaj multaj el ili vizitis min kaj ĉeestis iujn de niaj renkontiĝoj” (citita en la editora antaŭparolo).

Lige kun sia verkado Aibara kontaktis la tiaman gvidanton de la bahaa mondkomunumo, Shoghi Effendi, kaj John E. Esslemont, la verkinton de la unua kaj ĝis hodiaŭ valida enkonduko en la Kredon Bahá’u'lláh kaj la nova epoko, kiu aperis en la origina angla unuafoje en 1923 kaj ĝis hodiaŭ vidis multege da reeldonoj kaj tradukoj al pli ol cent lingvoj – interalie, Lidia Zamenhof tradukis ĝin al Esperanto (la unua Esperanto-eldono, 1930). Tiel Aibara havigis al si – de hodiaŭa vidvpunkto mirige ampleksan kaj detalan – literaturon pri Bahaismo. Kaj tiel lia vidvino poste heredis ne nur lian disertaĵon sed ankaŭ bildojn, librojn, korespondaĵojn kaj aliajn materialojn de kio tamen plej multon ŝi devis detrui por ne endanĝerigi sin kaj sian novan familion dum la milito kaj reganta socia medio, kiu estis suspektema rilate al nova religia movado.

La nuna eldono estis por la editoro, kiel li agnoskas, sufiĉa defio. Sole la deĉifrado de la manuskripto en la antaŭmilita kanji-skribo estis tre pena kaj foje eblis nur helpe de la origina angla versio. Krome, necesis ampleksa editora laboro por igi la tekston komprenebla por moderna leganto – ja Aibara metis Bahaismon en la kuntekston de la tiutempaj socisciencaj diskutoj; la verko, kiel skribas Katirai, ne estas atesto pri nove trovita Kredo – malgraŭ ke ja ankaŭ tio ĝi estas – nek prezentas ĝi la personan vidpunkton de sia aŭtoro, sed ĝi estas scienca traktaĵo, kiu referas al la pensado de la siatempa japana klera elito kaj kiun eniris eltrovoj el vasta esplorado de siatempaj eksterlandaj fontoj.

Interese, la lasta parto de la verko de Aibara estis ekskluzive en Esperanto. Tio eble ne mirigas ĉar ja li estis arda esperantisto. Katirai tamen supozas ke Aibara tiun sian naŭpaĝan Esperantan tekston ne tradukis al la japana por kaŝi la solan kritikon en la verko kontraŭ ekscesa naciismo, kio estis probable riska afero en la tiutempa socia medio. En la nuna libro tiu fina parto, respektive, apendico sub la titolo “Organizo de Bahaa Socio”, kompreneble estas tradukita kaj al la japana kaj al la angla.

Sed ankaŭ tuta ĉapitro de la libro traktas – ne mirige, ĉar ja estas kerna bahaa principo – la demandon de internacia helpa lingvo resp. Esperanton. Tie Aibara enire citas la germanan sociologon, ekonomon kaj filozofon Ferdinand Tìnnies kaj poste apud Zamenhof ankaŭ Bahá’u'lláh kaj `Abdu’l-Bahá. Post tio li unue referas al la tiutempa diskuto pri la temo en la Ligo de Nacioj kaj fine sciigas pri la bahaaj aktivecoj cele al instruado de Esperanto en Irano, la naskiĝlando de la Kredo, kie la legantoj trovos vere interesajn informojn, interalie, pri la fondo de virina Esperanto-societo en Kazvin.

Nelaste danke al la editora laboro de Katirai la leganto tenas enmane prezenton de la Kredo, kiu origine celis la japanan eliton, sed estas nun ankaŭ alirebla por la ĝenerala tutmonda publiko. Ĝi ne nur rivelas multon pri tiu tempo, sed prezentas daŭre validan enkondukon en la fundamentojn kaj kernajn trajtojn kaj principojn de la Bahaa Kredo.

La libro estas profesie kaj bonkvalite eldonita. Iom mirigas la manko de paĝnombrado (laŭ informo de la eldoninto ĝi estas 200-paĝa) kaj iom ĝenas la tre eta skribo precipe en la anglalingva parto.

La libro haveblas en interretaj librovendejoj aŭ rekte ĉe la eldoninto:
foad.katirai@trinity.oxon.org.

Bernhard Westerhoff

Ĉi tiu recenzo aperis en la februara kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №2.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/02/recenzo-48/

`Abdu’l-Bahá (1844–1921) entreprenis dum 1911–1913 trijaran vojaĝon al Egiptujo, Eŭropo kaj Nordameriko, dum kiu li klarigis la instruojn de Bahao (Bahá’u'lláh, 1817–1892) – Profeto-Fondinto de la Bahaa Kredo.

Bildigu al vi la malvarmegon de januaro 1913, kiam post 40 jaroj kiel malliberulo de la otomanaj imperiistoj kaj malgraŭ la ĵusa longega vojaĝo de Persujo al Londono kaj Edinburgo en malkomfortaj transportiloj, li, meze de serioza parolado pri la lingva kaoso en la mondo, faras ion tre malfacilan por publika parolanto: `Abdu’l-Bahá ĉesas paroli! La nove konstruita Framasona Salonego sub la aŭspicio de la Esperanto-societo estas tiom plena, ke 300 personoj devas aŭskulti ekstere. Kelkajn momentojn silento regas, dum li marŝas tien kaj reen! Nur susurado de liaj elegantaj orientaj vestaĵoj estas aŭdebla. Poste, spite al tempoperdo pro interpretado, li ŝercas:

Dum mi parolas, venas en mian menson epizodo, kiu okazis en Bagdado. Estis tie du amikoj, kiuj ne sciis la lingvon unu de la alia. Unu malsaniĝis; la alia vizitis lin, sed ne povis parole esprimi sian simpation, kaj do faris geston, volante diri: “Kiel vi fartas?” Per alia signo la malsanulo respondis: “Mi estas tuj mortonta”, kaj la vizitanto, kredante, ke li diris, ke li ekresaniĝas, diris: “Danke al Dio!” El tiaj ilustraĵoj vi konstatos, ke la plej bona afero en la mondo estas povi vin komprenigi al viaj amikoj kaj ankaŭ ilin kompreni; kaj ke ne estas io pli malbona en la mondo ol ne povi komuniki viajn pensojn al aliaj. Sed, se estus helpa lingvo, ĉiuj tiuj malfacilaĵoj estus forigitaj. Nu, laŭdo estu al Dio! Ĉi tiu lingvo Esperanto elpensiĝis.

“Dankon al Dio, ke D-ro Zamenhof elpensis la lingvon Esperanto; ĝi posedas ĉiujn eblajn kvalitojn por fariĝi rimedo de internacia interkomunikiĝo. Ĉiuj el ni devas esti kontentaj kaj dankemaj al li por lia nobla penado, ĉar tiumaniere li faris bonan servon al siaj proksimuloj. Per senlaca penado kaj sinoferemo flanke de ĝiaj pioniroj Esperanto fariĝos universala. Tial ĉiu el ni devas studi tiun ĉi lingvon kaj disvastigi ĝin laŭ sia eblo”, – diris `Abdu’l-Bahá en Parizo.

En la 9a Universala Kongreso (Berno, 1913) la magazino The Christian Commonwealth faris al Zamenhof jenan demandon: “Ĉu vi opinias, ke la ordono lerni Esperanton, lastatempe donita de `Abdu’l-Bahá al siaj adeptoj, efikos por disvastigi la lingvon en la Oriento?”

Zamenhof respondis:

Mi multe interesiĝas pri la bahaa movado, ĉar ĝi estas unu el la grandaj mond-movadoj kiu, simile al la nia insistas pri la homara frateco kaj alvokas ĉiujn kompreni unu la alian kaj lerni ami sin reciproke. La bahaanoj komprenos la Internan Ideon de Esperanto pli bone ol multaj aliaj… Mi opinias, ke kiam la bahaanoj lernos Esperanton, ĝia Interna Ideo estos granda morala forto, kiu devigos ilin dissemi ĝin sendepende de iliaj apartaj kredoj. Mi ĉiam spertis, ke la plej fervoraj laborantoj por Esperanto estas tiuj konvinkitaj pri la Interna Ideo… Multaj homoj dubis, ĉu Esperanto estos akceptita de Orientaj popoloj; mi neniam opiniis tiel. Mi estas certa, ke bahaanoj portos la lingvon en multajn lokojn, kien ordinaraj eŭropaj propagandistoj neniam irus.

Ĉu lingvo pacigos la mondon? Jes! “La plej grava servo al la homaro estos establi ĉi tiun internacian helpkomunikilon; ĝi trankviligos la homan frataron” (`Abdu’l-Bahá en Vaŝingtono, 1912). Ĉu lingvo harmoniigos religiojn? Jes! “… ĝi [Esperanto. – P. D.] akcelos la alvenon de tiu tago, tiu miljara tago, kiun antaŭdiris profetoj kaj viduloj, tiu tago en kiu, estas dirite, la lupo kaj la ŝafido trinkos el la sama fonto, la leono kaj la cervo sin paŝtos sur la sama herbejo. La signifo de ĉi tiu sankta Skribo estas, ke la batalantaj rasoj, militantaj nacioj, malamikaj religioj, alproksimiĝos unu al la alia en la spirito de amo, kaj kunligiĝos unu kun alia” (`Abdu’l-Bahá en Edinburgo, 1913). Kiu lingvo sukcesos el la kvin cititaj en bahaaj tekstoj? “Tial mi esperas ke ĉiu el vi streĉos ĉiujn siajn fortojn, por ke la lingvo Esperanto larĝe disvastiĝu” (`Abdu’l-Bahá dum Esperanto-bankedo en Parizo, 1913).

`Abdu’l-Bahá ankaŭ diris: “Nu, ni danku la Sinjoron pro tio, ke ĉi tiu lingvo Esperanto estas kreita. Ni do ordonis al ĉiuj bahaanoj en la Oriento studadi ĉi tiun lingvon tre zorge, kaj post nelonge ĝi disvastiĝos tra la tuta Oriento. Mi petas ankaŭ al vi, esperantistoj kaj neesperantistoj, energie klopodadi por la disvastigado kaj propagandado de ĉi tiu lingvo”.

Notindas, ke Shoghi Effendi (1897–1957), nepo de `Abdu’l-Bahá kaj rajtigita interpretanto de bahaaj tekstoj, konsideris la instigojn de `Abdu’l-Bahá al la bahaanaro studi Esperanton: “emfazaj kaj ripetataj admonoj”.

En sia parolado en Stuttgart en 1913 `Abdu’l-Bahá alparolis la ĉeestintojn en la persa; pro manko de persa-germana tradukisto oni angligis liajn vortojn antaŭ ol finfine la germana lingvo aperis. Alivorte, necesis lingvoj por jene rekomendi Esperanton: “Se iu homo estus nun tiel inteligenta, ke li scius ĉiujn lingvojn de la mondo, kian eminentan profiton li havus de tio? Tial estas la plej bona solvo, fondi unu helplingvon, uzebla por ĉiuj popoloj… D-ro Zamenhof estas la fondinto de tia lingvo. Tial ni ĉiuj propagandu Esperanton, por ke venu granda amikeco inter la homoj… Ni devas labori kaj klopodi, ke tiu ĉi lingvo fariĝu parto de la instruado en ĉiuj publikaj lernejoj. Estas absoluta devo de ĉiu nuntempano, ke li akcelu la ellernadon de la ĝenerala helplingvo. Ĉar tiu lingvo estos la rimedo por altigi la signon de l’ paco kaj de l’ frateco inter ĉiuj”.

Ne estas mirinde, ke la Majstro de Esperanto, Ludoviko Zamenhof, reciproke alte taksis la Majstron de la Bahaa Kredo, skribinte jenajn vortojn: “La personon de `Abdu’l-Bahá kaj lian laboradon mi tre alte estimas: mi vidas en li unu el la plej grandaj bonfarantoj de la homaro”.

Paul Desailly

Ĉi tiu artikolo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2014, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/01/abdul-baha/

Multaj esperantistoj konas la vorton Oomoto, ĉar ĝi daŭre okazigas fakkunsidon en UK kaj ĉiujare donas la premion Onisaburo Deguĉi.

Sed kiom da personoj scias la aktualan Oomoton? Kiel Oomoto naskiĝis? Kiamaniere ĝi aktivas religie? Kiam ĝi enkondukis Esperanton? Kiom da historio ĝi havas? Kial Oomoto ofte prezentas japanan tradician arton en fakkunsidoj? Ĉu estas rilato inter arto kaj Oomoto? Kia estas la vivo en Oomoto? Kion Oomoto celas? Laŭ mia opinio, malmultaj povas respondi tiujn demandojn.

Roman Dobrzyński prenas Oomoton kiel la trian temon en Esperantujo. Li ne nur pritraktis alloge interesajn objektojn kiel ĵurnalisto, sed ankaŭ lia maniero por elsendi estas unike kreiva. Ĉi tiu libro ne estas simpla legindaĵo sed ankaŭ spektindaĵo. Tio ne signifas la abundecon de fotoj uzataj en la libro. Fakte 66 fotoj estas prezentataj en ĝi. Sed temas pri tio, ke la libro aldone havas 43-minutan filmon sur disko je la stilo DVD.

Antaŭ du jaroj lia filmo Japana printempo – Oomoto 2009 gajnis la unuan premion en la Belartaj Konkursoj de UEA.

La filmo aldonita ĉi-foje estas en nova versio. Ĝi inkluzivas scenojn pri la Interamikiĝa Evento memore al la 90-jara datreveno de la fondiĝo de EPA (Esperanto-Populariga Asocio – satelita organizo pri Esperanto en Oomoto), kiu okazis fine de majo kaj komence de junio ĉi-jare en Oomoto.

Kvin jaroj da dediĉado de li al Oomoto ebligis al li en la libro kaj en la filmo sukcese montri diversajn aspektojn de Oomoto: vivo en Oomoto-Centro, ne nur kiel fundamenta historio kaj doktrino de Oomoto, sed ankaŭ kiel propra dikoncepto pere de intervjuo al mi kaj interreligia movado, unu el la fundamentaj sanktaj libroj de Oomoto, Rakontoj el la Spirita Mondo, la ideala estonta mondo celata de Oomotanoj, Esperanta aktivado en Oomoto ĝuste dum 90 jaroj kaj lastatempa internacia movado, eĉ la vizito al Oomoto de Inazo Nitobe, komprenmaniero pri arto, kredo kaj vivo, la agado de eminenta oomotano kaj esperantisto, Miyoshi Etsuo, por popularigi nian karan lingvon en Eŭropo.

Ĝi certe enkondukos vin al la aŭtenta Oomoto!

Okuŭaki Toŝiomi

Ĉi tiu recenzoo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/09/recenzo-22/

Samkiel dum la antaŭaj benoj Urbi et Orbi, Kristnaske kaj Paske, grupo de esperantistoj ĉeestis en placo sankta Petro por levi alte la panelojn kiuj konsistigis la vorton “Esperanto”. La iniciato estis gvidata, kiel tradicie, de la itala samideano Giovanni Conti. La tutmonda televida elsendo montris ilin dum la Papo eldiris la Esperant-lingvan bondeziron.

Ĉeestis Patrizio Cilli, Giovanni Daminelli, Isabel Leòn Fonseca, Felice Sorosina, Filomena Canzano, Francesco Maurelli, Luca kaj Vito Tornillo, Elio Bonomolo, Jitka Skalická, Ranieri Clerici kaj Giovanni Conti. Carlo Sarandrea realigis la fotografadon.
La Esperantlingva bondeziro de la Papo estas spektebla:
video MPEG
video MP4

Pli da fotoj estas en la retejo de IKUE
surbaze de kiu estas kompilita la supra raporto.

Komuna foto antaŭ la katedralo de Pécs.

La 65a Kongreso de la Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE) arigis sepdekon da partoprenantoj inter la 14a kaj 21a de julio en Pécs.

La inaŭguro okazis en la ŝtona muzeo apud la katedralo kun ĉeesto de la episkopo de Pécs, d-ro György Udvardy, kiu diris, interalie: “Estas ĝoje vidi, ke la partoprenantoj de la kongreso estas kune laŭ tiu nova maniero de frateco kaj unueco, ke ili ekkonas unu la alian kiam ili okupiĝas pri la nova komuna lingvo, formas kulturon pere de la lingvo Esperanto. Pere de tia lingvo kiu disponas pri la adekvata aprobo de la oficejoj de la Sankta Seĝo por la riĉigo de niaj kristanaj kredo kaj kulturo”.

Lige al la kongresa temo “Mi kredas je unu Dio”, la kongresanoj havis eblecon aŭdi tri altnivelajn prelegojn de lokaj fakuloj, ankaŭ la prelegon de la episkopo “Naturo de la kredo – kredo kiel donaco”. Ilin al Esperanto tradukis sac. Attila Szép, la episkopa kanceliero.

Al la temo de la kongreso kontribuis ankaŭ kongresanoj. Carlo Sarandrea, la sekretario de IKUE kaj redaktoro de Espero Katolika kaj de la Esperantoelsendoj de la Radio Vatikana prezentis la Apostolan leteron “Porta Fidei” per kiu Benedikto la 16a anoncas la Jaron de la Kredo. “Unu Dio, unu Eklezio: multaj kredoj – unu homaro” estis la temo de la prelego de Stefan Lepping. Pri la unua volumo de la libro de Benedikto la 16a Jesuo de Nazaret parolis Gottfried Noske. “Kredo kaj racio” bazita je la encikliko de Johano Paŭlo la 2a Fides et ratio estis la prelego de Agota Kirschne. “Sankta Maŭro episkopo de Pécs, benediktana abato de Pannonhalma” kaj “Paŭlanoj: la ununura hungara vira ordeno” estis du prelegoj de sac. Attila Szép. La lumbildprezenton “Lumo fine de la mondo” pri la Jakoba vojo tra Lourdes, Fátima kaj Montserrat al Santiago de Compostela, kiun ili mem faris, prezentis Rita Rössler-Buckel kaj Franz-Georg Rössler.

La prelegon “Liszt Franz kaj la koncepto de la muzika unueco” prezentis geedzoj Rössler. Ili ankaŭ prizorgis la Muzikan Horon. Ĉe la adiaŭa vespero la kongresa kantgrupeto prezentis la kanton IKUE en urbo Peĉo kiun verkis Franz-Georg Rössler. Tutvesperan orgenkoncerton prezentis Stefan Lepping.

La kongresa programo disvolviĝis en la Cisterciana gimnazio Ludoviko la Granda sur la ĉefa placo de Pécs kaj parto de la prelegoj en la konferenca salono de la Episkopa palaco. La mesoj okazis en la katedralo kaj la preĝejo-moskeo vidalvide al la gimnazio.

La celo de la tuttaga pilgrimo estis la plej granda hungara Maria pilgrimejo Máriagyűd. Tiutage oni vizitis ankaŭ Siklós kaj Villány. Alia duontaga pilgrimo direktiĝis al Bátaszék kaj Szekszárd.

Post la meso en Szekszárd, malantaŭ la preĝejo kaj proksime al la domo de la familio Kirsch, oni inaŭguris la tabulon omaĝe al diakono Johano Kirsch (1961–2012) apud du tabuloj: pri la unua hungara esperantisto Gábor Bálint, kaj pri Pál Lengyel – la unua esperantisto en Szekszárd. Ĉi-maniere oni omaĝis la 125 jarojn de Esperanto kaj 100 jarojn de la unua IKUE-kongreso en Budapeŝto. La tabulon malkovris sac. Lajos Kobor kaj Zsófia Kirsch, filino de Johano Kirsch. La florkronon metis la vicprezidantoj de IKUE Marija Belošević kaj Miloslav Šváček. Tiu tago havis ankaŭ tre kortuŝan finon per preĝo ĉe la tombo de Johano.

La Asembleo de IKUE krom diskuto de la pasinta agado, diskutis pri la venontjara kongreso, kiu okazos en la regiono de Trento (Italio). Probable ĝi estos ekumena, kune kun KELI.

La kongreso havis apartan filatelaĵon – poŝtmarkoj kun la motivoj de la gastiganta urbo kaj aldone simbolo de la kongreso kaj portreto de Johano Kirsch. Krom la spirita riĉigo al la kongresanoj restis belaj rememoroj, kaj al la movado unu plia ZEO!

Marija Belošević

Ĝi estas artikolo el La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №8–9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/08/215ikue/

La paneloj kun la vorto ESPERANTO (http://www.ikue.org)

Antaŭ la apero de la Papo en la centra loĝio de la Baziliko, la itala televido montris frontlinie la panelojn kun “Esperanto”, kaj la raportisto de la itala elsendo diris: “Unu el la lingvoj, kiujn la Papo uzos por diri siajn bondezirojn estos Esperanto, kiu estas la lingvo…” Poste li ŝanĝis temon por anonci la aperon de la Papo.

La Esperanto-panelojn oni remontris dum la elsendo plurfoje, aparte dum la Esperant-lingva saluto de la Papo.

La esperantlingvaj salutoj estas je la 30a minuto kaj 30 sekundoj en ĉi tiu programo

En la sama filmraporto je la 10a minuto oni povas vidi la vorton “Esperanto” ĵus antaŭ la apero de la Papo, sen komento.

Pli da fotoj estas en la retejo de IKUE
surbaze de kiu estas kompilita la supra raporto.