Kadre de la projekto sub la labortitolo Tagmanĝo ĉe Zamenhofoj ni prilaboros kaj eldonos dulingvan (polan-esperantan) kuirlibron kun originalaj kaj rekonstruitaj receptoj el la teritorio de antaŭmilita Pollando kaj priskribo de kuirarto de tiu tempo. La elekto de la receptoj estos farita kun konsidero de tiuj manĝaĵoj, kiuj povis gasti sur la tablo de la familio Zamenhof en Bjalistoko kaj Varsovio. La eldonaĵon akompanos kurso de juda kuirarto, malferma por ĉiuj urbanoj.

La projekto ricevis financan subtenon de la Urbestro de Bjalistoko kadre de malferma ofertokonkurso por realigado de publikaj taskoj en la kategorio de kulturo, arto, protektado de kulturaĵoj kaj nacia heredaĵo.

Fonto: Retejo de BES

En Bjalistoko ĉe la Zamenhofa monumento (Foto: Nina Pietuchowska)

La 17aj Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj okazis la 9-11an de decembro, denove en la 1a liceo en Bjalistoko kun honora patronado de la urbestro. La organizantoj estis Bjalistoka Esperanto-Societo kaj Podlaĥia Libraro Łukasz Górnicki en Bjalistoko.

Interkompreniĝo kaj paco inter homoj, komunumoj kaj nacioj – jen gvidslogano de la Tagoj, realigo de ideo de la kreinto de la lingvo internacia. Esperanto ligas homojn kaj tuŝas aktualajn aferojn. La esperantistoj ne estas separiĝema grupo sed homoj vivantaj je problemoj de sia lando kaj la mondo. La afero de rifuĝado, ĉefe el Afriko, kiu zorgigas nin eŭropanojn, iĝis temo de la literatura konkurso “Elmigrintoj: mi, vi, li”, kiu estis resumita dum la unua vespero. Venis 16 verkoj: naŭ el Pollando, po du el Germanio kaj Albanio, po unu el Nepalo, Hispanio kaj Britio. La konkursa komisiono premiis dek verkojn per bitlegiloj, kaj iliaj tekstoj estas publikigitaj en la sesa numero de la Bjalistokaj kajeroj. La plej bona verko, eseo de Helena Dorota Burhardt el Ełk, estis publikigita de Gazeta Wyborcza.

Kun granda intereso la partoprenantoj aŭskultis la prelegon Mondan kinon kreis podlaĥianoj de Adam Radziszewski pri la naskiĝintaj en Bjalistoko fratoj Boris, Denis kaj Mihail Kaufman, aŭ la fratoj Warner devenantaj de apud Łomża. Ili atingis Holivudon kaj tie kreis multajn filmojn, kiujn oni nun taksas kinaj klasikaĵoj.

La saman tagon Przemysław Wierzbowski prezentis la programon “Erasmus+”, kadre de kiu ses Esperanto-organizaĵoj realigas la projekton “Trejnu la Trejniston”. Ĝi celas pliprofesiigi nian movadon kaj jam en printempo la partnerado okazigos grandan edukseminarion por trejnistoj.

Ankaŭ en la dua tago ne mankis interesaj rakontoj: de Nina Pietuchowska Ĉio komenciĝis ĉe la Verda pri la vivo de Ludoviko Zamenhof en Bjalistoko, de Andrzej Sochacki pri Multkultura vilaĝo Esperanto, filmo de Roman Dobrzyński pri la Esperanto-urbo Herzberg, aŭ prelego de prof. Walter Żelazny pri la deveno de Zamenhofoj.

Ravis la gastojn Muziko kaj danco por Ludoviko Zamenhof – prezento de junuloj el la 1a liceo en Bjalistoko. Grandajn emociojn provizis Esperanta diservo, tradicie organizata en la blanka preĝejo ĉe la katedralo.

De kelkaj jaroj en niaj Esperantaj aranĝoj prezentiĝas ensembloj gvidataj de Lech Mazurek. Liaj junularaj bandoj plezurigas per energio, ritmo, gajo kaj natureco. Ĉi-foje prezentiĝis infanoj de la grupo Uku-donaco Bjalistoko (Uku estas ne UK, sed ukulelo). Interesa estis ankaŭ la “plenkreskula” grupo Frey Lech Trio kun la belega voĉo de Katarzyna Breczko kun violonistino Joanna Gryko kaj Lech Mazurek ludanta akordionon. Oni admiris la laboron de la ensemblestro.

Ĉe la monumento al Zamenhof oni honoris la grandan bjalistokanon. Florojn metis vicurbestro Rafał Rudnicki, bjalistokaj esperantistoj kaj lernantoj de la 1a liceo. Barbara Pietrzak nome de UEA kaj Aleksander Zdechlik nome de PEA dankis la organizantojn kaj anoncis okazaĵojn por la venonta Jaro de Zamenhof. Barbara Pietrzak ankaŭ prelegis pli ĝenerale pri la solenaĵoj de 2017. BES kaj PEA decidis, ke en majo 2017 en Bjalistoko okazos la 36a Pola Esperanto-Kongreso, kiun helpos organizi urbaj kulturinstitucioj. Post reveno al la 1a liceo tradicie ni festis la naskiĝtagon kun belega festa kuko al Ludoviko, ornamita de ĉi-jara logotipo de la Zamenhof-Tagoj.

En la tria festa tago estis ekskurso al Suwałki. Por multaj estis novaĵo, ke ĝuste en tiu urbo, sed ne en Tykocin, naskiĝis Marko Zamenhof. En la urbo ni vizitis muzeon de Maria Konopnicka en la familia domo de la poetino. En la urba muzeo oni vidis la ekspozicion dediĉitan al artisto Alfred Wierusz-Kowalski, kiu naskiĝis en Suwałki. Oni ankaŭ povis viziti la ekspozicion Restrospektivo de Zdzisław Beksiński. Ĉi tiu ekspozicio vaganta tra Pollando tre kortuŝas, influas la emociojn. La spektanto rilatas al mistikismo danke al ĝi. En la civitana klubejo estis la arkeologia ekspozicio pri Suwałki-regiono kaj Mazurio de la fino de la glaciepoko ĝis la pereo de jotvingoj. Malgraŭ nefavora vetero ni poste vojaĝis al monaĥejo en Wigry. Tie de la horloĝa turo ni spektis panoramon kaj vespermanĝis en klostraj internoj.

La Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj estas malfermaj al ĉiuj, interesa kaj diversgeneracia kultura aranĝo.

Stefania Romanowicz

Ĝi estas artikolo el la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2017, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/12/pollando-8

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Kiel en la pasintaj jaroj en Gliwice ni planas organizi la tradician Glivice’an Rendevuon de Uzantoj kaj Praktikantoj de Esperanto (GRUPE-20). Ĝi okazos de la vendreda mateno la 11an de novembro ĝis dimanĉo la 13an de novembro en la sama loko kiel dum la pasintaj jaroj: strato Jagiellońska 21.

La malfermo okazos vendrede la 11an de novembro je 10h30.

En la programo ni antaŭvidas prelegojn, filmojn, kantadon, vizitadon de la fama Glivice’a Radiostacio kaj aliajn interesajn programerojn. Oni antaŭvidas la viziton en la karbominejo en Zabrze kaj (laŭdezire) viziton de la Gliwice’a Palmejo kaj muzeoj. Eventuale eblas vizito de la bierfarejo Tychy (buso kaj eniro pagata aparte).

Pliajn informojn petu telefone (+48 660 427 967, +48 664 171 168) kaj rete (stanislaw.mandrak@gmail.com aŭ staman@ka.onet.pl).

Programo de GRUPE-20

La 11an de novembro, vendredo

10.30 – Malfermo. Enkondukaj vortoj + salutoj.
11.00 – Rememoroj pri Andrzej Grzębowski: Filmo de Jan Skonieczka
12.30 – Novaj esperantaj projektoj (ekz-e, Amikumu): Prezentas Stanisław Mandrak
13.30 – 15.00 – Tagmanĝa paŭzo
15.30 – “Bonvenon al Armenio”: Filmo de Roman Dobrzyński kaj prelego pri Armenoj en Gliwice.
16.30 – Miaj travivaĵoj en Nepalo: Rememoras Aleksander Zdechlik
17.30-18.00 Vespermanĝo
18.00 – Teatraĵo “Ludwik Zamenhof”: Prezentas Helena Biskup
20.00 – Vespera babilejo (eventuele nokta vizito de la radiostacio).

La 12an de novembro, sabato

9.30 – Rememoroj pri feriado en Brazilo: Eniko kaj Marlon Ribeiro
11.00 – Konstanta kursejo en Greziljono: Zofia Śmistek
12.30 – Nikiszowiec kaj Giszowiec – du miraklaj kvartaloj: Prelego de Ewa Caban
14.30 – Vizito de la sinagogo kaj juda tombejo en Gliwice
16.30 – Prezentado de la Ĉeĥa kantgrupo “NO PROBLEM”
18.00 – Impresoj el lando de nesubiranta suno: Pri Skandinavio rakontas Adam Wilkus
19.30 – Esperanta sankta meso: Celebras pastro St. Pawlaczek (Preĝejo Franciszkanów)

La 13an de novembro, dimanĉo

10.00 – 35a Pola E-Kongreso en Łódź: Filmo de Jan Skonieczka
10.45 – Esperanta movado en Pollando: Estraranoj de PEA
14.00 – Fino de GRUPE-20

Organizantoj rezervas por si la rajtojn fari ŝanĝojn en la programo.

Dum la kunveno funkcios libroservo. Eblos aĉeti ankaŭ interesajn filatelaĵojn (bildkartoj, poŝtkartoj, kovertoj kaj porokazaj e-poŝtstampoj)

Ni proponas ankaŭ bongustajn mielojn el la abelejo de Roman Schodnicki (Bielsko-Biała)

Tomas Frejarö koncertas en Poznano (Foto: Andrzej Sochacki)

Estas en Pollando Esperanta aranĝo, kiun mi rekomendas al ĉiuj: al ŝatantoj de nia kulturo pro la riĉa programo literatura kaj muzika; al amikemuloj pro internacia etoso en granda samideana medio; al spertuloj pro profesieco kaj al komencantoj pro malfermiteco. Tia estas ARKONES, okazinta ĉi-septembre en Poznano por la 32a fojo.

Nia kulturo denove estis vaste prezentata en Poznano. Prelegoj, prezentoj kaj diskutoj abundis kaj samtempis, pro kio malfacilis elekti kaj gustumi ĉion. Kun la prelegantoj ni veturis tra Nepalo, Ferooj, Hispanio, Pollando kaj multo plia… Novajn eldonaĵojn prezentis Suso Moinhos (Memoraĵoj de kampara knabo, poemaro Laminarioj) kaj Tomasz Chmielik (La Pupo, Quo Vadis), dancigis Martin Strid, kantigis Tomio Frejarö (LPG) kaj aliaj. Vastis primovada oferto, ĉar pri la nova apo Amikumu parolis Chuck Smith, la programon Ekparolu por komencintoj prezentis Katalin Kováts kaj Sylvain Lelarge. Pri ĝisnuna Esperantujo enketis Ida Stria, pri la onta Zamenhofa jaro parolis Barbara Pietrzak.

Gravas ankaŭ programeroj ne ligitaj kun Esperanto. Mi parolis pri la kuirarto de Antikva Romio kaj gustumigis ŝtonmalmolajn soldatajn biskvitojn. Danke al Judith Meyer mi sciiĝis pri nuntempaj problemoj de nia kontinento (De la greka krizo al pli demokrata Eŭropo). Necesis ĉeesti ankaŭ en debato pri kontraŭnaciismo de Esperanto.

Samideaneco en diverseco estas tio, kio ĉiam videblis en Poznano. 208 homoj el 21 landoj partoprenis la Artajn Konfrontojn, kaj inter ili estis malnur 35 germanoj. Du homoj sukcese provis sian kapablon pri parkera kantado de La Espero kaj ricevis ekzamen-diplomon. La tradicia mielvespero kun muziko de Zuza Kornicka estis nemalhaveblaj momentoj. Multo plia okazis en ĉi tiu ĉiujara kvazaŭUKeto, sed por ekscii ĉion vi nepre vizitu arkones.org.

Fine: komencantoj. Venis kelkaj homoj, kiuj ellernis la lingvon per la Esperanto-kurso ĉe Duolingo. Ĉi-foje mi venis kun la edzino, apenaŭ parolanta nian lingvon. Ŝi ĝuis la etoson kaj aprezis la diversecon de la aranĝo, kiu igis ŝin enprofundiĝi pli en Esperantujon.

Przemysław Wierzbowski

Fotoj: Andrzej Sochacki

Ĉi tiu artikolo aperis en la novembra-decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №11-12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/11/pollando-7

Andreo Grzębowski

Bydgoszcz, centro de Kujavia-Pomeria vojevodio en la norda parto de Pollando, diskoniĝis en Esperantujo pro la vasta utiligo de Esperanto en turismo. Ĉi tiu agado estas intime ligita kun la nomo de Andrzej “Andreo” Grzębowski.

Grzębowski, mem pasia vojaĝanto, estis estrarano de Pola Esperanto-Junularo pri turismo. Diplomiĝinte pri historio en la universitato Kopernik (Toruno), en 1966 li gajnis en konkurso direktoran postenon en la junulara vojaĝoficejo Juventur (Bydgoszcz) kaj ekuzis Esperanton en sia laboro, sendante turismajn grupojn kun Esperantaj gvidantoj al Esperanto-renkontiĝoj en Bulgario, Hungario kaj Ĉeĥoslovakio.

La nova etapo komenciĝis post la fondo de la klubo Esperanto somere 1972 ĉe la strato Skłodowska-Curie, 10. Ĝuste tie poste troviĝis sidejo de turisma oficejo de PEA (Pola Esperanto-Asocio) “Esperantotur”. Ĝiajn servojn ĉiujare uzis miloj da loĝantoj de Bydgoszcz.

En 1975 Grzębowski iĝis prezidanto de la asocio Monda Turismo (MT), fondita en 1970 en Vieno kun la celo “faciligi turismon per Esperanto, faciligi al esperantistoj vojaĝi, organizi aŭ partopreni amasturismon por pruvi la valoron de Esperanto”. Samjare startis organizado de ĉiujaraj Internaciaj Foiroj de Esperanto Turismo en Bydgoszcz. En ĉi tiuj foiroj diverslandaj organizantoj de por- kaj peresperanta turismo raportis pri sia agado, prezentis ofertojn kaj faris kontraktojn.

Okaze de la 72a UK en Varsovio (1987) “Esperantotur” ricevis, kiel la 22a turisma oficejo en Pollando, licencon por eksterlanda turismo, kio rezultigis tujan kreskon de Esperanto-turismo. “Esperantotur” dungis 80 oficistojn, duono da ili en Bydgoszcz, organizante Esperanto-turismon por kelkmil personoj jare. (Indas rememori ankaŭ la 68an UK-on – en julio 1983 en Pollando estis nuligita la milita stato, kaj du miloj da poloj uzis la pretekston partopreni la kongreson en Budapeŝto por vojaĝi eksterlanden.)

En 1990 Monda Turismo estis leĝe registrita en Bydgoszcz kiel nekomerca organizaĵo kun “Esperantotur” kiel ĝia turisma servo. Precipe bone funkciis kunlaboro de “Esperantotur” kun esperantistaj turismaj oficejoj en Bulgario, Hungario, Slovakio kaj Benelukso, kiuj ĉefe akceptadis plurajn busajn grupojn. Komence de la 1990aj jaroj al la kunlaboro aliĝis baltianoj kaj ruslandanoj, kaj kreiĝis la populara busa itinero “La blankaj noktoj”, kiu pasis el Pollando tra la Baltaj ŝtatoj al Peterburgo. Trajnajn vojaĝojn al Siberio kaj Centra Azio prizorgis la Turisma Servo de Ruslanda Esperanto-Asocio.

Fine de la 1980aj jaroj la familio Grzębowski en sia propra tereno konstruis la hotelon Esperanto, sed ĉar tiutempe privatulo ne rajtis posedi hotelon, la estraro de PEA aĉetis la grundon kontraŭ simbola sumo por uzi la domon por Esperantaj celoj. La tiamaniere starigita hotelo jure apartenis al PEA. La hotelo ne nur akceptis gastojn, en ĝia salono okazis Esperanto-kunvenoj. Sed nova estraro de PEA en 1993 vendis la terenon kun la hotelo kontraŭ nur 2000 usonaj dolaroj al persono, kiu promesis financi ĝian agadon. (La hotelo daŭre funkcias kun la nomo Pegaz.)

La vastiĝanta Esperanto-turismo bezonis vojaĝgvidantojn kaj ĉiĉeronojn. Por tio en 1991 ekfunkciis Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo (ISTK). Kiel trijara nepublika postmaturecekzamena lernejo ĝi estas laŭleĝe registrita ĉe koncernaj instancoj en Bydgoszcz. En 1996 la studumo akiris la statuson de klerigejo de la Akademio Internacia de la Sciencoj San-Marino (AIS). La Studumon, realigantan edukadon en Esperanto de profesiuloj por turismo kaj kulturo, finis pli ol mil studentoj el pli ol 90 landoj de Afriko, Ameriko, Azio, Aŭstralio, kaj Eŭropo. Ilin instruis en Esperanto profesoroj kaj aliaj fakuloj el 60 landoj.

Ekde la 1a de aŭgusto 2000, laŭ dekreto de la pollanda ministro pri edukado la diplomoj de ISTK validas kiel oficialaj pollandaj dokumentoj rajtigantaj ĉiĉeronojn kaj vojaĝ-gvidantojn labori en Esperanto.

En 2002 la Internacia Asocio Monda Turismo estis malfondita. La malfacilan financan situacion de la Asocio kaŭzis la monda krizo en aviadila turismo kaj krizo de internacia busa turismo en Pollando. La agadon de MT daŭrigis Internacia Klubo Esperantotur. La gvidadon de ISTK transprenis la Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo.

MT ĉiujare eldonis kaj dissendis al kelkaj miloj da adresoj la Turisman Esperanto-Kalendaron (TEK) kun informoj pri internaciaj Esperanto-aranĝoj kaj internaciaj Esperanto-vojaĝoj. En 2000 estis eldonita kolora mondmapo de MT (10 mil ekz.) kaj en 2001 – poŝatlaso de la mondo en Esperanto.

La lasta TEK, aperinta en 2010, listis nur ĉ. sepdek internaciajn Esperanto-vojaĝojn kun Esperanto-vojaĝgvidantoj por 2011 kaj enhavis la adresojn de reprezentantoj de Esperantotur kaj plej gravajn kontaktadresojn pri studado kaj turismo en 125 landoj de la mondo. TEK-2011 estis dissendita al mil poŝtaj adresoj en la mondo kaj al ĉ. 6500 retadresoj en la mondo, el kio ĉ. 1500 en Pollando.

La internaciaj vojaĝoj kutime estis ligitaj kun partopreno en Esperanto-aranĝo, kiun kompletigis turismado en la ĉirkaŭa regiono kaj/aŭ najbaraj landoj, kio ebligis fari ilin rentabilaj danke al partopreno de neesperantistoj.

Alia specialaĵo estis ĉirkaŭmondaj vojaĝoj, buskaravanoj kaj kombinitaj vojaĝoj. Entute, MT kaj Esperantotur organizis grupvojaĝojn kun Esperanto-gvidantoj al 135 landoj. La plej aktiva mondvojaĝanto, lektoro de ISTK, prof. Remigiusz Mielcarek vizitis pli ol 200 landojn kaj gvidis multajn vojaĝojn en la Suda Ameriko kaj Sud-Orienta Azio.

La turismaj foiroj transformiĝis al Internaciaj Forumoj pri Edukado, Turismo kaj Kulturo. La 40a forumo anoncita por septembro 2014 ne okazis pro tio, ke kelkajn semajnojn antaŭe mortis Andrzej Grzębowski – animo kaj motoro de ĉiuj turismaj kaj edukaj iniciatoj kaj aktivecoj. Apud li dum jardekoj laboris lia edzino Regina Grzębowska, Tomasz Jan Kudriewicz, Milan Zvara, Angel Todorov, Marcel Delforge, Evva Margit, Anna Butkeviĉ, Daniela Emler kaj multaj aliaj.

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperis en la postkongresa, aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №8-9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/trezoro-9

La ĉi-septembra interlingvistika sesio (17-23 sep 2016) estis jam la kvina por la gestudentoj, kiuj antaŭ du jaroj komencis siajn postdiplomajn studojn kadre de la Interlingvistikaj Studoj de la Universitato Adam Mickiewicz UAM) en Poznano (Pollando). 17 persistaj partoprenantoj (kvin el Brazilo, po tri el Hispanio kaj Pollando, po unu el Svedio, Serbio, Ĉehio, Ruslando, Kroatio kaj Belgio) atingis la trian jaron de siaj studoj, kiam okazas specialiĝoj. Ĉi-foje – pro la granda nombro de studentoj – povis okazi eĉ kvar specialiĝoj: pri esperanta lingvistiko, esperanta literaturo, internacia kaj interkultura komunikado.

La kvara, la specialiĝo pri instruado de Esperanto donis eblecon alorganizi grandan aldonan grupon da instruista trejnado: 18 personoj el 12 landoj decidis perfektiĝi pri instruado de Esperanto, krom la tri el la interlingvistikaj gestudentoj. La programon gvidis d-ino Katalin Kováts kun granda kompetento kaj elano, kontribuis Zsófia Kóródy kaj prof. Ilona Koutny, pri movadhistorio d-ro Ulrich Lins. La partoprenantoj ekkonis interalie diversajn instrumetodojn, instruilojn kaj internaciaj kunlaborebloj, spertiĝis pri la pretigo de fonetikaj, gramatikaj, leksikaj kaj komunikaj ekzercoj… Salutis en la nomo de UEA kaj gastprelegis pri la taskoj de la Jaro de lernanto Stefan MacGill, vizprezidanto de UEA.

István Ertl prezentis la nuntempan esperanto-literaturon por ĉiuj partoprenantoj kaj prof. Probal Dasgupta la azian kontribuon al literaturo. István Ertl kaj Tomasz Chmielik enkondukis la partoprenantojn de la literatura specialiĝo en la sekretojn de beletra tradukado, Probal Dasgupta analizis kun ili verkojn de aziaj aŭtoroj. Li gvidis kurson ankaŭ por tiuj, kiuj elektis la lingvistikan specialiĝon, krome li prelegis anglalingve por kolegoj el la Novfilologia Fakultato. Prof. Zbigniew Galor traktis sociologiajn aspektojn de komunikado, interalie, ankaŭ esplormetodologion, kaj Ilona Koutny la lingvajn aspektojn. Kontribuis al la programo Barbara Pietrzak per esperanta radiofonio kaj Roman Dobrzyński pri spertoj en filmfarado kaj ĝia aplikado en instruado.

La sesio pasis en tre bona kaj internacia etoso. La komuna vespero ebligis artan prezenton de la partoprenantoj (ekzemple, Suso Moinhos prezentis sian novan poemaron, Anna Bartek kantis). La semajnon fermis la kultura festivalo Arkones de la 23a ĝis la 25a de septembro (kie la gestudentoj prezentis sin) kun multaj interesaj programeroj, parte kompletigante la temojn de la studoj. Okazis memorkunsido dediĉita al du elstaraj esperantistoj mortintaj en tiu ĉi jaro: Michel Duc Goninaz kaj Detlev Blanke, kiuj kontribuis al la Interlingvistikaj Studoj.

Ilona Koutny
Gvidanto de la Interlingvistikaj Studoj

La grandnombran partoprenon multe helpis la malavara subvenciado de ESF kaj ĝia kampanjo AMU Poznanon, la monkolekta kampanjo de edukado.net kaj kvin partoprenantojn de la unujara instruista trejnado mone subvenciis ILEI.

Dankon al ĉiuj subtenantoj!

Katalin Kováts
Gvidantino de la instruista trejnado

En Vroclavo, sud-okcidenta Pollando, okazis la 72a Internacia Junulara Kongreso de TEJO. Inter 240 kongresanoj el 36 landoj dudeko partoprenis ankaŭ en la trejnado de trejnistoj, kadre de la programo subvenciita de la Eŭropa Unio. La lernintoj en la fino de la kongreso mem gvidis proprajn kursojn por aliaj kongresanoj – pri praktikaj demandoj, kiel mastrumado de projektoj, motivado, persvadado aŭ grupa dinamiko.

La kongreso havis siajn organizajn malfacilaĵojn pro la manko de kunordiganto, sed finfine ĝi okazis kun ne pli multaj problemoj ol kutime. Kelkaj punktoj estis eĉ aparte bonaj, ekzemple, la trinkejo, kiu ĉi-jare gastis en la apuda studenta klubejo, plene luita por la bezonoj de la kongresanoj. Tie okazis ankaŭ la karaokeo kaj koncertoj, inkluzive de la plej atendata, tiu de La Perdita Generacio. Ĉiuj aliaj programeroj okazis en la ĉefa kongresejo, ĝian rolon ludis la Naturscienca Universitato en Vroclavo.

Koncerto de La Perdita Generacio (Foto: Ivo Miesen)

La Komitato de TEJO por siaj kunsidoj dediĉis unu plenan tagon. Plejparto de la tempo estis uzita por diskuti kaj voĉdoni la Statuton de TEJO kaj la akompanajn dokumentojn, por kiuj venis duoncento da amendoj. La estrara raporto enhavis erarojn kaj mankojn, pro kio la Komitato rifuzis akcepti ĝin kaj taskis la estraranojn pretigi taŭgan raporton ĝis la 1a de septembro, por decidi pri ĝi en reta voĉdono.

TEJO-estraranoj Arina Osipova, Michael Boris Mandirola, Juliana Evandro kunsidas en Vroclavo (Foto: Ivo Miesen)

La varia programo de ekskursoj inkluzivis la pufboatadon, viziton al la fortikaĵo en Srebrna Góra kaj la pli trankvilajn urborigardadon kaj promenon al la bestoĝardeno.

El la du subvenciitoj de la ĉiujara konkurso “Partoprenu en IJK” al Vroclavo venis nur unu: Hector Díaz el Peruo. La alia, bedaŭrinde, ne sukcesis akiri la vizon por la Ŝengen-zono. Ĉeestis kvar el la kvin estraranoj de TEJO, kaj tuta klaso el itala lernejo, kiu studis Esperanton por kune vojaĝi al la kongreso.

En la lasta tago granda buso portis pli ol 50 personojn kvincent kilometrojn suden, rekte al la 101a UK en Nitro, Slovakio, kie la junulara programo estis aparte abunda. Monaton poste la Estraro de TEJO anoncis la kongresurbon de la 73a IJK. La plej gravan junularan Esperanto-aranĝon en 2017 gastigos Aneho en Togolando. Temos pri la unua IJK en Afriko.

Paweł Fischer-Kotowski

Fotoj de Ivo Miesen

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/09/ijk-4

Esperanto ĉeestis ĉi-jare en la tradicia festivalo Przystanek Woodstock (stacio Woodstock), okazinta la 14–16an de julio en Kostrzyn nad Odrą ĉe la limo de Pollando kaj Germanio.

Indas substreki, ke pri enkonduko de Esperanta agado al ĉi tiu precipe junulara Festivalo longe klopodis la 88-jara esperantisto Kazimiro Krzyżak kaj realigis la ideon Centro de Interkultura Edukado Nowy Sącz (CEM) kiel “multkulturan vilaĝon Esperanto”. Ĉi tiu “vilaĝo” situis en la plej prestiĝa zono de la festivala tereno: sur monteto de ASP (Akademio de Belartoj), kie lokiĝis ĉ. 60 institucioj / organizoj el kampo de edukado, kulturo, arto. La vilaĝo Esperanto konsistis el du grandaj kaj kvar malgrandaj tendoj.

Nia 18-persona teamo dum tri tagoj diversmaniere informadis pri Esperanto per grandaj afiŝoj, informiloj kaj per lecionoj de Stano Marček en ĉi tiu festivalo, vizitita de kelkaj centmiloj da muzikemuloj. Tio estas probable la plej grava atingo de informado pri Esperanto dum multaj jaroj. Ni esperas, ke venontjare la laborteamo plijuniĝos kaj ni denove proponas kunlaboron al junularo.

Ni dankas al UEA, kiu parte helpis nin monsubtenante konstruadon de la Tendumejo, al la estraro de CEM kaj al individuaj mondonacintoj.

Halina Komar

Foto: Andrzej Sochacki

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/09/pollando-6

Post la inaŭguro Alicja Sacha sciigis pri la multjaraĝa agado de la Krakova Societo Esperanto kaj pri la historio de la Krakovaj Esperanto-Tagoj. La krakova pentristo Andrzej Kołpanowicz rakontis pri la eminenta pola pentristo Jan Matejko, kies verkojn eblas rigardi en la urbo kaj aliloke. Adam Łomnicki prezentis sciencajn Esperanto-vortarojn. Magda Tatara prezentis sportan vortprovizon ilustritan per belaj fotoj kaj proponis diveni la signifon de kelkaj terminoj. Tomasz Chmielik prezentis sian tradukon de la romano La Pupo de Bolesław Prus. Sekvis prelego de Zbigniew Duda, kiu sciigis partoprenantojn pri la antikvaĵoj de apudkrakova Krzeszowice-Tero. Vespere ni ĝuis koncerton de la norvega orkestro Roros Janitsjarorkester en la kulturdomo Podgórze (Submonto), kie ĉiam okazas la Tagoj.

Sabate matene Tomasz Chmielik rakontis pri la loĝantoj de la juda urbo Chełm. La krakova poetino Lidia Ligęza rakontis interese pri Esperantaj versioj de nomoj kaj sakroj en dramoj de Witkacy. La vojaĝanto kaj poligloto Piotr Nosek kaptis grandan atenton rakontante interese kaj prezentante belajn fotojn pri sia vojaĝo ĉirkaŭ la mondo, kaj Ela Karczewska rakontis pri sia vojaĝo al Nepalo okazinta danke al esperantistoj. Urszula Zybura prezentis la poemaron Kiel dono de la mano esperantigitan de Lidia Ligęza.

Markéta Wilkus prezentis impresojn el la sveda E-Kongreso okazinta komence de majo 2016 en Gdansko kaj montris al ni filman inviton al la baldaŭa 101a Universala Kongreso en Nitra.

Sabate vespere partoprenantoj ĝuis artan programon. Joachim Kołpanowicz kune kun Julia Kołpanowicz ludis belegan koncerton de la klasika muziko. Anna Ramza recitis Esperanto-poemojn pri Krakovo kaj ludis pianon. Jaga Wrońska kaj Irena Urbańska prezentis belegan koncerton “Kanto pri la tero nia” deklamante kaj kantante en Esperanto, pola kaj ukraina lingvoj.

Dum la Tagoj funkciis fotoekspozicio pri la aktorino Jadwiga Gibczyńska, kiu prezentis Esperanto-teatraĵojn en pluraj landoj.

Dimanĉe matene oni promenis en la Malnova Urbo. Survoje oni renkontis belan Paradon de Drakoj. Tagmeze okazis Esperantlingva sankta meso en preĝejo de monaĥejo de Franciskanoj, post kiu oni vizitis muzeon en Palaco de Erazm Ciołek, kie troviĝas bela kolekto de ortodoksa ikona pentroarto.

Adam Wilkus

Foto: Andrzej Sochacki

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/06/krakovo

Dum sia funkciado, unue kadre de la Bjalistoka Kulturcentro (Pole: BOK), kaj ekde 2011 memstare, CLZ okupiĝis pri diversaj temoj jen strikte, jen loze rilataj al Esperanto kaj ĝia kreinto. Ĝi ekhavis konstantan ekspozicion pri Zamenhof, organizis kursojn de Esperanto (mi mem instruis kaj por la publiko, kaj por la laboristoj de la institucio), gastigis esperantistojn kadre de Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj, eldonis kelkajn librojn kaj memoraĵojn pri kaj en Esperanto. Tamen CLZ neniam estis reala centro de Esperanto, kiel mise oni interpretas, ĉar krom la supraj menciitaĵoj ĝi “realigis la idealojn de sia patrono” per amaso da projektoj prezentantaj la multlingvan kaj multkulturan Bjalistokon. Ĉion eblas legi en la retejo centrumzamenhofa.pl, kiu havas ankaŭ Esperantan version.

Jen komenciĝas la dramo. La 25an de aprilo la urba konsilio de Bjalistoko decidis, ke Centro Ludoviko Zamenhof denove iĝos parto de la Bjalistoka Kulturcentro. La ĉefa argumento estis mono – per la kunigo oni ŝparos, diris la urbestro Truskolaski ne citante pli detalajn kalkulojn. La konsciaj reprezentantoj de NRO-oj estis ŝokitaj per la rapida decido kaj ekkolektis subskribojn kontraŭ la decido petante ĉesigi la provon kunigi CLZ kaj BOK, kiuj agas en malsamaj kampoj: BOK organizas grandajn amasajn aranĝojn – festivalojn, koncertojn, revuojn, sed grandparton de la agado de CLZ konsistigas etaj edukaj entreprenoj celantaj flegi la multkulturan tradicion de Bjalistoko kaj Podlaĥio.

Bedaŭrinde por la urbaj aŭtoritatoj, en la sama semajno okazis festo de Nacia-Radikala Kampo en Bjalistoko, kiun akompanis naciisma koncerto kaj faŝismeca marŝado tra la urbo. Ĉio kune miksita rezultigis eksplodan koktelon, kiun oni mallerte provis estingi. La faktoj estas:

1. La urba konsilio decidis el Bjalistoka Kulturcentro kaj Centro Ludoviko Zamenhof formi novan kulturan institucion. Poraj en la voĉdonado estis la konservativa partio Rajto kaj Justo kaj la konsilianoj de la urbestro Truskolaski. La Civitana Platformo, iama partio de la urbestro, anoncis, ke kaze de akcepto de ĉi decido ĝi ĉesos kunlabori kun Truskolaski. Kontraŭ estis minoritatoj kaj maldekstrulo (unusola!). Problemas tamen la diroj de ekstremaj politikistoj en tiu kunsido: krom ataki la centron kaj ĝian direktoron, atakitaj estis ankaŭ Zamenhof kaj la ideo konigi Bjalistokon per Esperanto, kion eblas legi ĉe Esperanto-diskutgrupo en Facebook. Fakte ĝis 2011 CLZ estis subigita formale al la Kulturcentro, kaj ĉi superflua retropaŝo mirigis la homojn.

2. Oni diras, ke la Centro nesufiĉe okupiĝas pri Esperanto. Tio parte veras, sed “propagandi la verkon de Zamenhof” estas nur unu el la taskoj de la institucio, kiu ne estas Esperanto-organizaĵo; pli grava ĝia tasko estas zorgi pri la multkultura heredaĵo de la regiono kaj propagandi internacian kunlaboron, kontraŭstaron al diskriminacio ktp. La centro neniam rifuzis kunlabori kun lokaj esperantistoj, kelkfoje ni faris diversajn projektojn kune, ni tradukas ilian retejon kaj alian materialon al Esperanto ktp. Oni povas plendi pri la decido krei Zamenhof-Centron, sed ne Esperanto-centron, oni povas plendi, ke en 2009 pro monŝparo estis kreita tiel banala ekspozicio pri Zamenhof, sed la nunan taskaron la oficistoj de CLZ plenumas nemalbone.

Venontjare ni festos la 100an mortodatrevenon de Zamenhos kaj la 130an datrevenon de la naskiĝo de nia lingvo. La urbaj aŭtoritatoj, dezirante iom forviŝi la malbonan imagon, lasitan pro la lastaj okazaĵoj ĉirkaŭ CLZ, forte volas subteni la Bjalistokan Esperanto-Societon kaj kune fari festaĵojn en la naskiĝurbo de la iniciatinto. Esperanto ne malaperos.

Przemysław Wierzbowski

Ĉi tiu artikolo aperis en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/06/bjalistoko-2