Hilda Dresen

VINTRA LUNO

La plenlumaj vintronoktoj estas nedireble belaj.
Froste bluas kaj arĝentas neĝo sub la luna bril’.
Al ĉiel’ en muta preĝo sin etendas la malhelaj
Nudaj branĉoj de pomarboj dormetantaj en trankvil’.

Kaj sopiroj arĝentecaj tra la koro milde glitas,
Similantaj al survitra delikata frostoflor’,
Kaj de la fenestro rava nun foriri mi hezitas
Malgraŭ tempo enlitiĝa, malgraŭ la malfrua hor’.

En la ĉambro, kien falas luna brilo tra l’ kurtenoj,
Kuŝas en timiga, prema senviveco la meblar’,
Riproĉete alrigardi ŝajnas la kanapkusenoj,
Por fantoma ludo glitas la lunlum’ laŭ la klavar’.

Jen, la luno tute male nun efikas al animo:
La lunbrilo froste morta ŝajnas plena de danĝer’.
Inter la senvivaj mebloj kaptas min subita timo:
Malgraŭ la lunlumo kvazaŭ kuŝus mi sub nigra ter’.

Ĉi tiu poemo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

* * *

Kristaloj de neĝo, facetoj glaciaj,
Kaj varma altuŝo de ŝia manet’ –
Jen estas la tempo por belfantazio
De juna flamema, amanta poet’!

Kupolo ĉiela kun brila stelĥoro,
Rapida flugkuro de glitveturil’,
Subita konfeso pri sento de l’ koro
Sub lula kareso de la sonoril’!

Kaj ŝajna konfuzo de la junulino,
Persista konvinko kun kisakompan’,
Subita neĝfloka ŝutiĝ’ de sur pino,
Kaj ruza ridet’ de l’ okulo-cejan’!

Bruet’ veturila sur neĝo krakanta,
Kaj ronk’ de ĉevaloj, jam lacaj pro kur’ –
Jen estas inspiro por juna amanto
De liaj konfesoj, promesoj kaj ĵur’!

Ĉi tiu poemo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Kálmán Kalocsay

VINTRO

Lamentas la arboj, ĉielen etendas
La brakojn skeletajn frostante kaj treme,
Ĝis fine la bona ĉiel’ kompateme
Al ili ŝirmantan tapiŝon subsendas.

Kaj flokoj por blanka ĉiela kovrilo
Jen falas kaj falas kaj falas senĉese,
Ĝis sub ĉi kovrilo, ŝirmanta karese,
La arboj ekdormas en bona trankvilo.

Kaj dormas la arboj kaj dormas la Tero,
Kaj kvazaŭ morttuko la neĝo sin sternas,
Sed sube jam ĝermas la nova espero.

Ĉar nasko kaj morto senĉese alternas,
Kaj ĝermas la semo kaj falas la bero,
Sed vivas la Vivo, la Vivo eternas!

Ĉi tiu poemo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Nikolao Hohlov

VINTRA FABELO

Sur la sledo, svelta sledo, post amuza kabaredo,
     Kun tintila sonorad’
Ni veturas – aventuras, la ĉevaloj fluge kuras
     Sub la stela miriad’.

En sereno de l’ ebeno malaperas la fadeno
     De la glata vintra voj’…
Mia Nita – am’ subita, de la frost’ ebriigita
     Alpremiĝas en la ĝoj’.

En fabelo kaj sen celo rotacias karuselo
     De la sentoj en la kor’,
Hej, rapide kaj senbride flugi ien, flugi fide
     Kun favoro de Amor’!

Hej, ĉevaloj, hufaj ŝtaloj, kiel rido de cimbaloj
     Por dancanta ciganin’,
Uraganu, akompanu, dolĉe tiklu, ĝutiranu
     Per freneza takto nin!

Brila neĝo – vintra reĝo – ĉion tenas en sieĝo,
     Gaje ĉirpas en la knar’,
La survoja vento ĝoja en malklara gam’ hoboja
     Vokas, logas al kampar’.

Unu sono – unu juno … la unua febra kuno
     Kaj magia stelpoem’…
Mia Nita, am’ subita, de la frosto rozkisita
     Ĉion kronas per alprem’!

Ĉi tiu poemo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Okaze de ĉi tiu jubileo de la hungara poeto ni proponas legi pri li la suban artikolon de Javier Guerrero, kiu aperis en marto 2012 en la rubriko “Nia Trezoro” de la revuo La Ondo de Esperanto.

Kalocsay, masonisto de la Parnaso

Ĉu Esperanto estas taŭga ilo por poezio? Jam Zamenhof pripensis tiun ĉi demandon, sed sendube Kalocsay sin dediĉis dumvive al ĝi, kaj de liaj studoj priaj ŝprucis ne nur impona poemaro kaj originala kaj traduka, sed ankaŭ gvidlinioj por kompreni la spiriton de la Esperanto-poezio.

Daŭrigo de la artikolo

Kiun tradukon vi plej ŝatas?

Mi eliras

Mi eliras unu al vojeto;
Ŝtonoj brilas tra la nebuleto,
Nokt’ trankvila, step’ aŭskultas Dion,
Steloj inter si parolas ion.

En ĉiel’ solene kaj tre bele,
Tero dormas en bluaj’ radia…
Kio do doloras min kruele?
Ĉu atendo aŭ bedaŭro ia?

Ne bedaŭras mi pli pasintaĵon,
Ĝojon ne esperas jam en kor’ mi;
Serĉas liberecon mi, pacaĵon,
Volus forgesiĝi mi, ekdormi…

Ne per tiu dormo de l’ mortinto!
Tiel nur mi estu ekdorminta,
Ke en brust’ la viva fort’ moviĝu,
Ke spirante mia brust’ leviĝu;

Ke l’ orelojn ĉiam karesante,
Dolĉa kanto sonu sur la ĉerko;
Ke kliniĝu, ĉiam verdestante,
Kaj sur mi bruadu ombra kverko.

Tradukis G. Janowski (1893)

Elegio

Mi unu kaj sola sur vojon eliras:
Silika la voj’ tra nebulo briletas;
La nokto trankvilas; dezerto trankvilas,
Kaj stelo kun stel’, briletante, parolas.

Solenon, mirindon enhavas ĉieloj;
Dormetas la tero en lumo blueta.
Sed kial mi sentas doloron, enuon?
Mi ion atendas, ĉu ion bedaŭras?

Nenion atendas de l’ vivo mi nune,
Ne estas domaĝa al mi la pasinto.
Agrablon kaj pacon mi volas kaj serĉas:
Mi volus forgesi; mi volas ekdormi.

Sed ne per malvarma dormego de tombo
Mi volus ekdormi en plena forgeso.
En brust’ al mi tremu la fortoj de vivo,
Spirante, la brusto leviĝu trankvile.

Ke voĉo agrabla pri amo kantadu,
Kaj mian orelon senĉese dorlotu,
Ke kverko malluma, verdante eterne,
Sin supre fleksiĝu, mallaŭte bruetu.

Tradukis Julius Levik (1898)

Al vojeto mi eliras sola

Al vojeto mi eliras sola;
Pendas super voj’ nebula stri’;
Staras la dezerto senparola,
Kaj parolas steloj inter si.

En ĉiel’ — solena astroĥoro;
Dormas tero en lazura lum’…
Kial do suferas mia koro?
Kion do la saĝ’ bedaŭras dum?

Plu nenion de la vivoprozo
Jam atendas mia homdestin’:
Serĉas mi liberon de ripozo,
Volas mi ekdormi al la fin’…

Sed ne tomba dormo min ekpremu,
Tiel mi ekdormu, ho Sinjor’,
Ke en brusto vivofortoj tremu,
Ke spirante vibru mia kor’;

Branĉoj min karesu, en liber’ do
Dolĉa voĉ’ pri amo kantu nur,
Kaj starante en eterna verdo,
Lulu min de kverko la murmur’.

Tradukis Bela Manto (1912)

* * *

Sola venas mi sur vojon mian;
Brilas nur la ŝtonoj tra malhel’.
La dezerto muta aŭdas dion,
Kaj la stel’ parolas kun la stel’.

La ĉiel’ per sorĉo kaj soleno
Dorman teron kronas pli kaj pli.
Kial nun doloras min ĉagreno,
Plendas ĉu, ĉu ion veas mi?

Pri pase’ ne plendas mi eĉ ete,
Kaj ne plu mi revas en la fin’,
Serĉas mi liberon kaj kviete
Volus dormi kaj forgesi min.

Sed ne en la tomba dorm’ glacia …
Volus mi ekdormi tiel nur,
Ke sen ĝen’ respiru brusto mia,
Kresku fort’ por vivo kaj futur’.

Ke per am’ benante mian aŭdon
Dolĉa voĉ’ sonoru super mi,
Ke al mi eternan mildan laŭdon
Flustru nun la verda kverkfoli’.

Tradukis Konstantin Gusev (1964)

* * *

Venas mi al vasta voj’, en solo.
Ŝtona pad’ trembrilas en malhel’.
Nokta step’ aŭskultas di-parolon.
En ĉielo flustras stel’ al stel’.

En la supro regas nun soleno.
Dormas ter’ en blua sorĉa bril’…
Kial do sufokas min ĉagreno?
Kial min obsedas maltrankvil’?

Logas ja nenio min sur tero,
kaj pase’ — mi ne domaĝas ĝin.
Serĉas mi trankvilon kaj liberon!
Volus mi en dorm’ forgesi min!

Ne en dorm’ rigida de la morto…
Dum la dormo regas min dezir’ —
ke en kor’ maldormu vivoforto,
ke la brust’ sin levu laŭ la spir’.

Ke tagnokte karesadu mian
aŭdon kant’ pri amo, harmoni’.
Kaj per kron’ eterne verdfolia
ombra kverk’ susuru super mi.

Tradukis Bencion Berin (1984)

* * *

Mi eliras sola vojon mian:
voj’ ŝtonoza brilas tra malhel’.
Paca nokt’. Dezert’ aŭskultas Dion,
kaj kun stel’ konversacias stel’.

La ĉiel’ majesta kaj solena!
Dormas ter’ sub blua firmament’:
Kial do en kor’ doloro prema?
Ĉu bedaŭr’ min regas? aŭ atend’?

Jam atendas mi de l’ viv’ nenion,
nek bedaŭras iel pri pase’!
Volus mi liberon kaj trankvilon
kaj ekdormus sen lamenta ve’!

Ne en tiu tomba dormo frida…
volus mi eterne dormi, sed
ke en mi dormetu fort’ rigida,
kaj spiradu brusto en kviet’;

Kaj ke dolĉa voĉ’ orelon mian
dorlotadu per amkant’ sen fin’;
super mi — eterne verdfolia —
brua kverk’ sinkline lulu min.

Tradukis Nikolao Fedotov (eld. 2004)

* * *

En solec’ komencas mi vojiron
Tra nebulo, tra rebrila hel’;
Pacas nokt’. La step’ atentas Dion,
Kaj la stel’ parolas kun la stel’.

La ĉielo ravas kaj misteras!
En blunimbo dormas jam la ter’…
Kial do mi tristas kaj suferas,
Ĉu atendas ion kun esper’ ?

Por estont’ ne havas mi esperon,
Ne bedaŭras mi pri l’ pasintec’;
Serĉas mi trankvilon kaj liberon!
Volus mi ekdormi en forges’!

Ne per frida dormo de la morto…
Volus mi eterne dormi, sed
En la korp’ inertu viva forto,
Kaj la brusto spiru en kviet’.

Dum la tag’ kaj ĉiu nokt’ sen ĉeso
Por mi sonu dolĉa amkanzon’,
Kaj per verdaj branĉoj kun kareso
Super mi susuru kverka kron’.

Tradukis Ludmila Novikova (2016)

La Ondo de Esperanto, 2016, 7.

La rusa originalo

Legu kvar poemojn de Lermontov, kiuj aperis en la rubriko Rusa Antologio de La Ondo de Esperanto en 2010; ĉi tiuj poemojn, elektis kaj tradukis Valentin Melnikov.

Princidino Mary, la centra novelo de la kvinnovela romano Heroo de nia epoko de Lermontov, estas libere elŝutebla en nia Kiosko; ĝin tradukis Nikolaj Danovskij.

Ĉi tiuj tradukoj aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/07/lermontov

PRI LAŬMODA SPRITO
DE LA JARO 1780

Pensadi pri nenio, dubon ĉiam spiti,
Al ĉio doni tuj decidon sen heziti,
Sen multe da kompren’, pri multo babiladi;
Arogi, sed scipovi per arogo flati;
Pliigi belan vanton, en palavro droni,
Al malamik’, amiko per rigard’ imponi
Per afableco brili, sed en ver’ — ignori,
Stultulojn priridante, ilin ja favori,
Kaj ami laŭ profit’, amiki laŭ selekto,
Kovardi en anim’, fieri per aspekto,
El fremda konto vivi kun impres’ nobela,
Stature gravi eĉ en kazo bagatela,
Por akra vort’ ŝercadi ankaŭ pri justico,
Gepatrojn kaj eĉ tronon moki kun malico,
Resume, per supraĵaj diroj interveni,
De ĉiuj studoj sole florojn ŝire preni,
Dishaki nodon, se malligi ĝin ne scias —
Jen kion ofte ni je sprito opinias!

AL MI MEM

Kial, kial mi tumultas,
Ŝarĝas min per oficad’,
Se la mondo min insultas,
Ke plej rektas mia pad’?
Do laboru iu kroma,
Multas saĝa sinjorar’:
Estas propra bon’ pordoma
Kaj enspezo por la car’.
Se mi senutile aĉas
Pro fervoro kaj verem’ —
Al virinoj, muzoj plaĉas
De [Eroto] arda trem’.
Do kun li mi kamaradu,
Manĝu, dormu mi ĝis sat’;
Jes, prefere mi pigradu
Ol suferu pro malŝat’.
En afer’ ne estos brula,
Mi nur gastos ĉe la ver’,
Iĝos oficist’ skrupula,
Pli avidos je moner’.
Tiam ofte, dum matenos,
Ĉarma muzo logos min;
Poste mi en liton venos
Por brakumo de l’ edzin’.

RIĈECO

Se povus ni per riĉaĵaro
Mallongan vivon pli kaj pli
Daŭrigi sen eĉ ajna baro —
Do oron kolektadus mi.
Mi tenus oron akumule:
Se morto venos preni min,
Mi svingus poŝon senskrupule
Por lui vivon el destin’.
Sed se ne povas la trezoro
Aĉeti vivon po moment’,
Do kial pro avid’ je oro
Kvieton nian rompas tent’?
Ĉu ne pli bone estas — vervi
Festene kun amika hom’;
Al junaj belulinoj servi
Sur molaj litoj, en arom’?

MONUMENTO

Mi kreis por etern’ mirindan monumenton,
Pli firman ol metaloj kaj antikva templ’;
Ĝi kontraŭstaros tondron kaj kruelan venton,
Kaj ne detruos ĝin flugado de la temp’.
Ne tuta mortos mi, sed parto mia grava
Evite putron, vivos post la morta hor’,
Kaj dum en univers’ prosperos gento slava,
Kreskados ne velkante mia digna glor’.
Disiros fam’ de l’ Blanka ĝis la Nigra maro,
Super rivera flu’ kaj kampa infinit’;
Memoros ĉiu inter multa la homaro,
Kiel ricevis mi aprezon pro l’ merit’,
Ke plej unua mi per rusa vort’ petoli
Aŭdacis, aklamante virtojn de l’ reĝin’,
La Dion kun tutkora simplo priparoli,
Al caroj diri veron sen humila klin’.
Ho Muzo, ekfieru juste laŭ merito,
Se iu spitos vin — respondu per ignor’;
Kaj propramane, trankvilema sen ekscito
Min kronu per aŭroro de senmorta glor’.

Tradukis el la rusa Valentin Melnikov

La Ondo de Esperanto, 2008, №5

La vivo de Anna Aĥmatova meritas ne dupaĝan artikolon, sed diversĝenrajn librojn – fakte, tiuj estas jam amase verkitaj. Preskaŭ ĉiu imagebla temo estas jam pritraktita kaj pridisertita. Neoficiala retejo, dediĉita al Aĥmatova, nombras pli ol 600 artikolojn pri ŝi. Okaze de ŝia 50a mortodato ni nur rememoru la ĉefajn eventojn el la vivo de unu el la plej elstaraj rusaj poetoj.

Aĥmatova, pri kiu oni ne povas diri “tro frue forpasinta” (je la mortotago ŝi aĝis 76 jarojn), personigas plejeble dignan vivon, kies fono ĉiam estis malfeliĉo – jen iu, jen alia. Sed diversaj tragedioj, iom-post-iom ruinigantaj ŝian ekziston, servis por bono de ŝia talento. La konstato estas sufiĉe cinika, sed tia estas naturo de poetoj. Oni ĉiam diskutas, ĉu genio devas kreski en malfeliĉaj cirkonstancoj – la respondoj kaj opinioj varias, tamen da vere grandaj poetoj kun (ĉ)iurilate malfeliĉa sorto estas multe pli, ol kun la feliĉa. Se la unua edzo de Aĥmatova, poeto Nikolaj Gumiljov, ne estus mortpafita, se ilia filo, sciencisto kaj historiisto Lev Gumiljov, ne estus arestita kaj kondamnita por plurjara prizonado, se ŝia tria edzo Nikolaj Punin same ne estus malliberigita, apenaŭ estus verkita Rekviemo, unu el perloj de la rusa poezio de la 20a jarcento.

Aĥmatova, origine Anna Gorenko, naskiĝis la 11an (Gregorie: la 23an) de junio 1889 en Odeso, sed jam sekvajare la familio ekloĝis en la apudpeterburga Carskoje Selo (la urbo nun nomiĝas Puŝkin). Ĉiun someron la estonta poetino pasigis apud Sebastopolo, kie ŝi daŭre ŝokis tieajn junulinojn per sia sendependa konduto: ŝi banis sin en la maro dum ŝtormoj, sunbruniĝis ĝis senhaŭtiĝo, promenis nudpiede kaj faris multon alian, kion ne faris la “bonedukitaj” knabinoj.

Anna verkis unuan versaĵon je la aĝo de 11 jaroj. La patro malpermesis al ŝi subskribi poeziaĵojn per ilia familinomo, tial la juna poetino baldaŭ ekuzis pseŭdonimon, kiu originis el la fraŭlina familinomo de unu el ŝiaj praavinoj. La unua versaĵo de Aĥmatova estis publikigita en 1911. Unu jaron pli frue ŝi geedziĝis kun Nikolaj Gumiljov, unu el la plej brilaj reprezentantoj de la rusa poezia “Arĝenta epoko”, kaj jam sekvajare naskiĝis ilia filo – la sola infano naskita de Aĥmatova (ankaŭ de Gumiljov, kiu estis pafekzekutita en 1921).

Studentoj de rusiaj filologiaj fakultatoj diligente parkeras la titolojn kaj la sinsekvon de la unuaj kvin poeziaj kolektoj de Aĥmatova: La vespero (1912), La rozario (1914), La blanka aro (1917), La plantago (1921), Anno Domini MCMXXI (1922). (Preskaŭ ĉiuj libroj estis en sekvaj jaroj multfoje reeldonitaj.) Sed ol scii la titolojn kaj eldonjarojn de la libroj, multe pli gravas kompreni, kio enestis en tiuj libroj.

Ŝiaj versaĵoj mem estis faritaj majstre, fajne kaj tre sagace, sed ĉefe oni konstatis, ke en la rusa literaturo la unuan fojon eksonis virina voĉo. Bedaŭrinde mankis en la pli fruaj jarcentoj rusaj nomoj, samskalaj kun Mary Shelley, Jane Austen aŭ la fratinoj Brontë. La menciitaj personoj ja verkis prozon, tamen egale – apud Lomonosov, Puŝkin, Tolstoj aŭ Dostojevskij neniam troviĝis samgravaj virinoj, ĉu prozistinoj, ĉu poetinoj.

Tamen la verkoj de Aĥmatova altiris la atenton ne nur pro la sekso de la aŭtorino. Ŝi respegulis emociojn, travivaĵojn, suferojn kaj ĝojojn de siaj samtempulinoj. Tuj ekde la libro La vespero en Rusio aperis amasaj imitantoj – poeziemaj junulinoj, foje leginte versaĵojn de Aĥmatova, jam ne povis verki alimaniere. (Privata rimarko. En niaj familiaj arkivoj konserviĝis kajero kun versaĵoj de mia praavino Olga Goppen, edzino de la pafekzekutita diplomato Aleksandr Arosev kaj patrino de tutlande konata aktorino Olga Aroseva, kiujn Goppen verkis inter la 1915 kaj ĉ. 1930. Mi ne komparas talentojn de Aĥmatova kaj mia praavino, sed estis tre interese noti la similecon – fojfoje dumlege ŝajnis, ke temas pri la plej komencaj, tute mallertaj versaĵoj de la estonta klasikulino.)

* * *

Kiam mort-timon afekcian
En ni elvokis Germani’
Kaj la spiriton Bizantian
Jam perdis rusa eklezi’,

Kiam ĉe-Neva metropolo
Sen la kutima pomp-inklin’,
Kiel putin’ post alkoholo,
Ne sciis, kiu prenas ĝin, –

Mi aŭdis voĉon false flatan,
Ĝi diris: «Vin atendas ben’,
Forlasu pekan kaj malsatan
Ruslandon vian sen reven’.

Mi viajn sangajn manojn lavos,
Eligos honton el la kor’,
Kaj poreterne vin forlasos
Suferoj viaj kaj dolor’».

Sed mi, trankvila kaj firmeca,
La aŭdon ŝirmis sen hezit’,
Por ke pro diro ĉi maldeca
Ne malpuriĝu la spirit’.

1917

Tradukis Ludmila Novikova (1989, 2014)

La rilatoj de Aĥmatova kun viroj ne estis facilaj kaj senambiguaj. Bedaŭrinde, parolante pri “viroj” oni subkomprenu ankaŭ la filon… La divorco de Aĥmatova kaj Gumiljov okazis en 1918, kaj preskaŭ tuj ŝi geedziĝis kun alia poeto, nun apenaŭ konata ekster scienculaj rondoj – Vladimir Ŝilejko. Ilia geedzeco daŭris nur tri jarojn (oficiale – ok). Poste komenciĝis komplikaj kaj suferoplenaj rilatoj kun Nikolaj Punin. Oktobre 1935 Aĥmatova postvivis koŝmaran semajnon: samtage estis arestitaj Punin kaj Lev Gumiljov.

Tre baldaŭ ambaŭ estis liberigitaj, tamen tiu tempo ne pasis senspure. En 1938 Lev estis kondamnita por kvin jaroj en prizono, kaj en 1949 por pliaj dek. Lev Gumiljov dum multaj jaroj erare opiniis, ke la patrino faris malmulton por liberigi lin (dum kiam ŝi faris ĉion, kion povis). La interkomunikado de Aĥmatova kaj Gumiljov longajn jarojn estis tre malvarma.

Inter 1923 kaj 1934 Aĥmatova preskaŭ ne havis publikigojn. Krome multaj versaĵoj estis perditaj dum oftaj translokiĝoj, kiujn spertis la poetino. Malgraŭ ĉio en 1940 aperis ŝia nova versokolekto, kiu nomiĝis El ses libroj.

Inter 1935 kaj 1940 Aĥmatova verkis la poemon Rekviemo, kie ŝi resumis terurajn travivaĵojn de sia vivo.

El “Rekviemo”

IX

Frenezo jam sur la anim’
duone volvis la vualon,
trinkigas per la fajra vin’
kaj logas en la nigran valon.

Kaj mi komprenis en sopir’:
la lukt’ al ĝi estas cedenda –
aŭdante min en la delir’,
kiu jam ŝajnis esti fremda.

Ĝi ne permesos, malamik’,
al mi eĉ ion kune preni
(kaj vanus peto kaj suplik’.
kaj vantus preĝ-admone peni):

nek la okulojn de la fil’.
fiksintaj la turmenton ŝtonan,
nek tiun tagon de l’ forir’,
nek rendevuon la prizonan,

nek la teneron de la man’,
nek la palpiton de tremolo,
nek sonon mildan en lontan’ –
la lastan vorton de konsolo.

1940

Tradukis Nikolai Lozgaĉev (1989)

Sed Rekviemo renkontiĝis kun la legantoj nur en la dua duono de la 1950aj jaroj, ĉar en 1946, post la fino de la milito (Aĥmatova estis evakuita el Leningrado, pasigis kelkajn jarojn en Taŝkento kaj revenis tuj post forigo de la sieĝo) la poetino estis severe kritikita de la oficialuloj kaj forstrekita el la literatura vivo. Temis pri ukazo de la Organiza Buroo de KPSU, kie interalie oni skribis:

«Aĥmatova estas tipa reprezentantino de la popole fremda malplena senidea poezio. Ŝiaj versaĵoj, plenigitaj de la pesimisma kaj dekadenca spirito, sekvantaj gustojn de la malnova salona poezio, kiu rigidiĝis sur la pozicioj de la burĝa-aristokrata estetiko kaj dekadenco, “la arto pro la arto”, kaj kiu ne deziras esti samtempa kun la popolo, malutilas la edukadon de nia junularo kaj ne povas esti tolerataj en la sovetia literaturo».

Estis preskaŭ verdikto. Se tio estus skribita pri iu ajn fine de la 1930aj jaroj, la homo ne vivus pli ol kelkajn monatojn. Aĥmatova estis bonŝanca – oni nur eksigis ŝin el la Verkista unio kaj malpermesis publikigon de ŝiaj versaĵoj. Aldoniĝis la duaj arestoj de Lev Gumiljov kaj Punin. La poetino ĉesigis la rilatojn kun Punin en 1938, tamen ili restis proksimaj unu al la alia. Ambaŭ viroj “ricevis” po dek jarojn – malfeliĉe, Punin tion ne postvivis, mortinte aŭguste 1953 en prizono, jam post la forpaso de Stalin. Gumiljov estis senkulpigita en 1956.

La du lastaj verskolektoj de Aĥmatova nomiĝis La poemoj (1958, kun postaj reeldonoj) kaj La kuro de la temo (1965). Samjare kun la lasta libro Aĥmatova estis omaĝita de la Oksforda universitato per la honordoktora grado. Ŝi mortis la 5an de marto 1966.

Ĝis la lasta tago Aĥmatova ne perfidis sian muzon. Baze ŝi konsentis kun la “akuzoj”, faritaj en 1946 – ŝi ja efektive verkis tiustile. Alia afero estas, ke tio ne povus esti motivo por elĵeti ŝin el la literaturo. Unu el ŝiaj provoj liberigi la filon estis publikigo de la lojala kontraŭmilita poemaro Gloron al la Paco (1950), sed ĝi ne estis tute natura por ŝi – Aĥmatova neniam inkludis versaĵojn el tiu libro en siajn postajn kolektojn. Tamen certan servon tiu libro faris – en 1951 la poetino estis reakceptita en la Verkistan union kaj publikigoj restartis. En 1955 la ŝtato eĉ liveris al ŝi senpagan apudurban dometon – tie ŝin vizitis, interalie, la dudekjara Iosif Brodskij, ricevinta la poezian “benon” de Aĥmatova.

Pravecon ĉiam evidentigas la tempo. Ĝis nun multegaj junulinoj, nombrante siajn ŝatatajn poetojn, nepre mencias la familinomon de Aĥmatova. Pasis jarcento post ŝiaj unuaj versaĵoj kaj duonjarcento post ŝia morto, sed ankaŭ ĉi-tempe oni legas ŝin kaj (re)malkovras emociplenan, sentoriĉan, iom malhelan, sed senkompare belan mondon de la poezio de Aĥmatova:

* * *

Pro kio miksis vi panpecon
Kaj akvon mian kun venen’?
Pro kio lastan liberecon
Transformas vi je pupa scen’?
Ĉu tial, ke mi ne moktretis
Amikojn ĉe perea rand’?
Ĉu tial, ke fidela restis
Mi al malĝoja mia land’?
Do estu tiel. Sort’ poeta
Ja estas vojo de martir’:
En ĉenoj, en ĉemizo penta
Kun kandeleto vea ir’.

1935

Tradukis Ludmila Novikova (2013)

Grigorij Arosev

Ĝi estas artikolo el la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2014, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/06/ahmatova/

La revolucion Mandelŝtam akceptis kaj eĉ laboris en oficialaj periodaĵoj kaj ministerio (tiam nomata “komisarejo”) de edukado. En 1922 li geedziĝis kun Nadeĵda Ĥazina, iĝinta Mandelŝtam. Inter la 1925 kaj 1930 li preskaŭ ne verkis versaĵojn, laborante pri prozo kaj gajnante la monon per tradukoj. En 1933 kelkaj renomaj literaturaj magazinoj aperigis akrajn recenzojn pri lia verko Vojaĝo en Armenion. Post tio lia vivo draste malboniĝas. Novembre de la sama jaro Mandelŝtam verkis sian famegan kontraŭstalinan versaĵon Ni vivas, sub ni ne sentante la landon (Мы живём, под собою не чуя страны). Boris Pasternak diris, ke tiu ago estis “suicida”. Li voĉlegis la versaĵon al grupo de konatoj, kaj unu el tiuj skribis denuncon. Mandelŝtam estis arestita maje 1934 kaj kondamnita por relegacio. Osip kaj Nadeĵda Mandelŝtam tri jarojn loĝis en la urbo Voroneĵ. En 1937 la poeto ricevis permeson reveni en Moskvon, sed en 1938 li estis denove arestita kun la akuzo “kontraŭsoveta agitado”. Li estis kondamnita por kvin jaroj de laborbagnado. Septembre de la sama jaro li estis sendita en la Foran Orienton, sed jam tre baldaŭ, la 27an de decembro 1938 li forpasis apud Vladivostok. Li estis enterigita en komuna tombo.

Kolosan laboron por savo de lia poezia heredaĵo faris Nadeĵda Mandelŝtam, kiu vivis pli longe ol la edzo je 42 jaroj kaj 2 tagoj. Ŝi havis malfacilan sorton, loĝinte en provincaj urboj (Uljanovsk, Ĉeboksary, Pskov) kaj havante ĉiamajn problemojn kun laboro.

Por via atento estas prezentataj du novaj tradukoj de versaĵoj de Osip Mandelŝtam. La unua estis verkita en ankoraŭ tre trankvila periodo. La dua – en Voroneĵ, en la ekzilo.

Grigorij Arosev

* * *

Flamegas kvazaŭ falsa or’
kristnaskaj arboj sub la nuboj,
en arbustar’ ludilaj lupoj
rigardas – koro saltas for.
Ho ci, angoro de klarvid’,
Ho ci, trankvillibera sento,
kaj de l’malviva firmamento
kristalo en eterna rid’!

(1908)

* * *

Sombron for, ŝafid’ kolera el kanvas’ de Rafael’ –
jenas lipoj universaj, sed malsamas jam la bel’:
en aer’ leĝera fifra dissolviĝu perla vund’,
sal’ penetre loĝas en la oceana blua bunt’.

La kolor’ de l’rab’ aera kaj kaverna densa glu’,
de trankvilaj ŝtormaj faldoj sur genuoj jen la flu’.
Pli krustitaj ol la pano kreskas kana bosk’ sur rok’,
kaj admira forto flosas en ĉiela randa lok’.

(La 9an de januaro 1937)

Tradukis Grigorij Arosev

Konstanta referenco: http://sezonoj.ru/2016/01/mandelstam/

La hungara aktoro Gyula (ekde la esperantistiĝo: Julio) Baghy (1891–1967), siavice filo de aktoro kaj de sufloristino, jam juna verkis poemojn kaj novelojn hungarlingve; sed rekrutite en la hungara armeo por la unua mondmilito li malsaniĝas kaj la hospitalo kie li troviĝas estas konkerita de la rusoj. Komenciĝas sesjara militkaptiteco, travivita en diversaj kampoj kaj tendaroj, puŝite ĝis Siberio. Dum tiu tempo li komencas poeti en Esperanto (lernita en 1911) kaj instrui la lingvon al siaj diversnaciaj samsortanoj.

Daŭrigo de la artikolo.