Malverŝajnas, ke Martin Wiese bezonas detalan prezenton antaŭ la esperantista aŭskultantaro. La ĉefkantisto (kaj, fakte, la ĉefmotoro) de la popularega bando Persone eldonas jam la duan albumon subtene de kelkopo da kontribuintoj, grupe nomataj kiel La Talpoj. Feliĉe, nek Wiese, nek liaj helpantoj okupiĝas pri la t. n. “talpa laboro” – la rezulto estas same bonkvalita kaj aŭskultinda, kiel la antaŭa disko Pli ol nenio.

Wiese, la aŭtoro de ĉiuj tekstoj kaj muzikoj, restas fidela al siaj kutimoj kaj al sia stilo: ankaŭ tiu ĉi albumo (same kiel la antaŭa) tre similas sone kaj etose al la pli fruaj albumoj de Persone. Nu, eble nur la aldoniĝo de iom da singardaj sintezilaj sonoj konstatindas – pri la cetero la stilo restis preskaŭ senŝanĝa kaj tuj rekonebla. Tamen, eĉ ene de tiu sufiĉe fiksa stilo restas multe da spaco por variado: ritmaj, iom bruaj kaj “mez-pezaj” rokaj pecoj alternas kun ĉarmaj akustikaĵoj; post iom agresema raŭkado la kantisto povas plenumi la tutan kanton falsete (ne false, temas pri la speco de voĉo!). Malgraŭ la bunteco de la sonoj, ĉiujn kantojn daŭre superkovras iom melankolia kaj morna tono, tamen kun oftaj maĵoraj kaj eĉ ĝojigaj koloroj. Certe, tiu muziko apenaŭ povas krei festan etoson aŭ distri; ĝi multe pli bone taŭgos por la trankvilaj momentoj, kiam necesas iom ripozi kaj mediti.

Tekste la kantoj estas iom pli optimismaj: inter la daŭra introverta mempristudo kaj iom dolorplenaj rememoroj pri la feliĉaj pasintaĵoj ofte aperas instigaj kaj optimismigaj notoj. Foje sonas ankaŭ iom kritikaj vortoj rilate la vivon de la moderna socio, sed la skrupula fosado en la “superbazaro” de la koro kaj cerbo estas eksterdube la domina temo.

Kvalite la tekstoj, laŭ mi, iom malgajnas al la muziko, ĉar estas sufiĉe simplaj kaj foje eĉ naive taglibrecaj, tamen tion kompensas ilia sincereco. Foje la aŭtoro sukcesas trovi tiel taŭgajn vortojn, ke la linioj eksonas preskaŭ kiel aforismoj (ekzemple, “Da ĝojo kaj melankoli’ mi volas pli, mi volas pli”, “La vivo estas nur deĵor’”). Ĉiuokaze, la tekstoj estas en bona akordo kun la muziko. Iujn raportindajn misojn en la tekstolibreto mi ne kaptis.

Necesas konkludi, ke Superbazaro iĝis sufiĉe tipa kaj facile prognozebla postsekvanto de la antaŭa albumo de Wiese (kaj ankaŭ de la tuta Persone-tradicio). Mi ne kuraĝus paroli pri iu evoluo, ĉar troveblas neniuj frapaj ŝanĝoj, sed ankaŭ pri iu ajn malprogreso tute ne temas. Wiese tenas sin ĉe la fiksa maniero kaj daŭre fosas sian propran sulkon, eltirante el la ŝatata stilo ĉiam pli novajn nuancojn. La albumo nepre havendas al ĉiuj ŝatantoj de la Persone-ecaj sonoj kaj humoroj. Sed eĉ preter ies personaj preferoj mi aŭdacu aserti, ke Superbazaro nepre vizitindas kaj aŭskultindas – la kreado de Martin Wiese apartenas al la plej pintaj atingoj de la ĝisnuna Esperanta muziko.

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu artikolo aperis en la marta kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №3.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/03/recenzo-65

«Mi estas Paŭlo Moĵajevo, kaj mi naskiĝis, kreskis kaj plu vivas en Krimeo. Profesie mi estas medicinisto, post la fino de la Krimea medicina universitato mi specialiĝis pri ĥirurgio, poste estis invitita instrui la disciplinon kun longa nomo “Topografia anatomio kaj operacia ĥirurgio” en mia alma mater.

Esperanton mi lernis memstare en 2000-01 per la fama lernolibro de Boris Kolker. Sufiĉe rapide mi ekinteresiĝis pri la Esperanta gramatiko kaj pri la tradukado de poeziaj (ĉefe kantaj) tekstoj. Jam de la jaro 2002 mi regule koncertas en diversaj Esperantaj aranĝoj, prezentante miajn tradukojn de plej divers-fontaj kantoj. Ekde 2004 mi foj-de-foje instruas subtilaĵojn de la Esperanta gramatiko por progresantaj partoprenantoj de diversaj E-renkontiĝoj. En la jaroj 2003-10 mi estis ligita al la revuo Kontakto, estante ĝia provlegisto kaj ĉefredaktoro (en 2007–2010). En la jaro 2010 mi estis elektita kiel membro de la Akademio de Esperanto. Kelkaj miaj tradukoj kaj eĉ unu originala poeziaĵo en Esperanto ricevis laŭdojn de la ĵurianoj de la konkurso “Liro”. Nun mia Esperanto-aktivado konsistas ĉefe el recenzado de Esperanto-libroj kaj muzikaj diskoj, kaj ankaŭ el iom da tradukado (bedaŭrinde, nenio vere serioza aŭ granda ĝis nun rezultis). Nu, eblas mencii mian esperantigon de la priastronomia paĝaro http://heavens-above.com.

En mia eksterEsperanta kaj eksterprofesia vivo mi ŝatas la krimean naturon, klasikan muzikon kaj poezion. Krome, mi iom okupiĝas pri fotado, komponado (estis eldonitaj du miaj kantaroj por la tekstoj de ruslingvaj poetoj) kaj amatora astronomio».

Pliaj informoj pri BET-52 kaj pri BEToj ĝenerale estas legeblaj en speciala rubriko de nia retejo.

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton:
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2015/12/bet-19/

La nederland-frisa grupo Kapriol’! ekzistas kaj aktivas de 2009, prezentante varian dancan kaj kantan muzikon, kiu emas sekvi la malnovan nederlandan muzikan tradicion. En la repertuaro de la grupo enestas kaj la popolaj muzikaĵoj (kun iom da moderna prilaboro), kaj pure originalaj pecoj. Krome, la kapriolanoj ŝatas aranĝi la t. n. folkbalojn, dum kiuj gravas ne tiom la dancaj movoj, kiom la komuna festado mem. Multaj el iliaj registritaj artaĵoj, laŭ mi, tre sukcese kreas kaj transdonas la etoson de tiaj aranĝoj: “Gravas ne en kia stat’ kaj ankaŭ ne la diven’ // Venis ni dancigi vin kaj gravas nur kompren’” (el la teksto de Reva danco).

La ĝenerala sono de la Kapriolaj verkoj ĉe la unua aŭdo impresas kiel popolstila dank’ al la uzado de flutoj, akordiono, vjolo, gitaro, mandolino kaj aliaj similaj muzikiloj, kun iom da perkutiloj; plifortigas tiun impreson ankaŭ la riĉa kaj bonkvalita plurvoĉa kantado. Tamen evitu la kaptilon, kiun, konfesinde, trafis mi mem dum la recenzado de la albumo Aventur’ de la sama grupo.

La vero estas, ke la kapriolanoj fakte ne ludas la pure popolan muzikon, sed nur uzas ĝin kiel grundon, surbaze de kiu ili aktive eksperimentas, kombinante kaj interplektante plej diversajn stilojn (ankaŭ sufiĉe modernajn). Kompare kun la antaŭa disko tiu eksperimentemo iĝis eĉ pli klara kaj sentebla, ankaŭ la ĝenerala sono de post tiu tempo eĉ pli variiĝis kaj rimarkinde evoluis al la sono iom pli “densa” kaj eble eĉ “peza”. Krome, kelkaj fragmentoj sonas preskaŭ psikedele; mi, kiel ŝatanto de la mondfama bando The Beatles, ne povis ne rimarki, ke la dua parto de Sofisma ĵigo stile kaj sone iom similas al la spirito de la bitlaj (pardonu mian esperantigemon, sed mi preferas paroli Esperante pri La Bitloj, ne pri The Beatles) kantoj Strawberry Fields Forever kaj Flying. La muziko de la grupanoj vere riĉas je neatenditaj, sed interesaj muzikaj kaprioloj, kiujn la atenta muzikemulo nepre malkovros kaj ĝuos!

La enhavo de la disko estas bunta kaj varia. Inter la 14 pecoj enestas ses originalaĵoj kaj kvin instrumentaj komponaĵoj; tri kantoj estas tute senmuzikaj kaj prezentataj nur per tre riĉa kaj impresa multvoĉa kantado. Krom danc-muzikoj aperas ankaŭ la popolaj kantoj pri la eternaj temoj (la amo, perfido, disiĝo k.s.). Interesan guston aldonas ankaŭ du maristaj kantoj. La kvalito de la muzika kaj kanta prezentadoj estas brila; la sonoj de la muziko jen pasiigas, jen sorĉas. La tekstolibreto enhavas interesajn klarigojn pri la enhavo kaj deveno de la prezentaĵoj.

La tekstoj de la kantoj estas ĝenerale sufiĉe simplaj lingve kaj glataj gramatike (malgraŭ kelkaj etaj pekoj). En la kantado tamen foje (tute ne ĉiam!) aŭdeblas pikaj stumbloj ĉe kelkaj konsonantoj (ekzemple, “ĉ” kelkfoje sonas kiel “c” kaj inverse; “f” anst. “v” – unu tiu eraro bedaŭrinde eniris ne nur la tekstolibreton, sed ankaŭ la multfoje ripetatan refrenon en la kanto Kampulo kaj grafo, kie anst. la supozata “verve” oni trovas “ferve”), sed tiuj misetoj preskaŭ ne malbonigas la impreson pri ĝenerale bela kaj klara prononco de la artistoj. Kiel iom pli gravan malglataĵon mi taksas la evidentan misakcentadon de la vorto “adiaŭ” (kun la akcento sur la lasta “a”), kiu refrene ripetiĝas en la lasta kanto.

Muzike kaj sone la albumo impresas treege neordinare kaj bone; se forestus la jam menciitaj malglataĵoj, mi nepre nomus ĝin senriproĉa. La disko eble ŝajnos iom tedeta al la gejunuloj preferantaj pli bruan kaj ritman muzikon, sed ĉiu subtila muzikemulo (precipe la ŝatantoj de muzikaj popol-tradicioj) nepre (re)aŭskultos ĝin kun plezuro kaj intereso. Mi trovas la albumon ege atentinda kaj sincere rekomendas ĝin al ĉiuj.

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu recenzo aperis en la postkongresa kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №8–9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/09/recenzo-59/

La muzik-grupo La Perdita Generacio, kun iom-post-ioma ŝanĝado de sia konsisto, aktivas ekde 2003. En 2004 mi havis la feliĉon partopreni ĝian koncerton en la Rusia IJK, kaj mi daŭre rememoras tiun prezentadon kun vera plezuro (la sincereco kaj vervo de la grupanoj povas neniun lasi indiferenta).

De tiam la grupo aperigis jam du albumojn: eksenlime (2006) kaj Eksplodigos vian domon (2008). Ekde la komenco la grupo havas kaj daŭre kultivas sian originalan stilon, kiun de la muzika flanko karakterizas belaj melodioj, liberaj kaj riĉaj harmoniaj ŝanĝoj, iom bardeca kaj plejparte akustika sono, kaj de la teksta flanko – jen ekstreme bela romantiko, jen sufiĉe forta socia engaĝiĝo (foje pri soci-politikaj aferoj, foje pri naturprotektaj temoj).

La nova albumo sone, enhave kaj “spirite” rezultis pli-malpli la sama, kiel la antaŭaj. Ĝi aŭskultatas tre facile kaj faras tre agrablan impreson.

La muzikoj de Tomas Q Nilsson (kiu daŭre estas la motoro kaj la koro de la grupo) kun paso de tempo neniel triviĝas kaj plu mirigas la aŭskultanton per la elstara romantika melodieco. Aldone al liaj personaj kantoj la albumo enhavas ankaŭ kelkajn artaĵojn, verkitajn de la aliaj grupanoj, kaj eĉ du “eksterajn” kantojn: temas pri la kontraŭmilita La dizertanto de Boris Vian (la kanton krom ĝia aktualeco elstarigas ankaŭ la mirinde bona kaj glata Esperanto-traduko de Franko Luin) kaj pri la moke kritika Plastokanto, verkita de la svedo Mullhippiar Neffsonsson. Tiuj du “pruntaĵoj” tute nature eniras la albumon (sen legi la informojn mi apenaŭ povus diveni, ke temas pri la pruntitaj kantoj). Mi mencias ankaŭ, ke la ĝenerala romantik-melodia sono de la albumo estas trafe buntigita per kelkaj vigle amuzaj pecoj.

Ankaŭ la teksta temaro plu laŭas la kutimojn de la grupo: interapudas jen belaj kaj romantikaj pri-amaj tekstoj, jen instigaj, sed neniom doktaj kaj tedaj spirit-liberigaj viv-instruoj, jen iom acidaj, sed ja justaj kritikoj kontraŭ la nuna vivo-ordo. Ripetindas do, ke LPG kiel arta projekto restas la sama, kaj ankaŭ ĝia nivelo tutcerte neniel malboniĝis. La kvalito de la prezentado kaj registrado estas tute bona, ankaŭ la prononco de la kantistoj estas plejparte plaĉa kaj klara (kvankam la tekstolibreto ja ne restis al mi tute nebezonata).

Bedaŭrinde, mi kiel recenzanto estas devigita aserti kaj eĉ postuli: tiel belaj muzikoj nepre bezonas pli bonkvalitajn tekstojn. Jes ja, sence la tekstoj estas belaj kaj trafaj, sed de la lingva vidpunkto ili meritas multe pli da “antaŭproduktada” poluro.

Pri la eternaj plagoj de la Esperantaj kantotekstoj, kiel mislokitaj akcentoj (malmultaj), adasismoj (ja multaj) kaj akuzativaj problemoj (aperas misoj pri transitiveco de la verboj, ekzemple, “nin plaĉas komputiloj”, “varmo ĉion degelas” k. a.) mi ne parolu multe. Sed aldone troveblas ankaŭ nekutimaj kaj eĉ strangaj vortoformoj (ekzemple, “domoarigato” anstataŭ la supozebla “domoarigado”, “domariĝo”) kaj gramatike senzorge faritaj frazoj. Eĉ se ne ĉiuj, multaj similaj misoj povus esti facile korektitaj okaze de zorga provlegado de la tekstoj. Aparte agacas abundo de neologismoj: de pli-malpli rekoneblaj -iĉ- kaj ri ĝis tute enigmaj (sen perreta priesploro) vortoj tabasami (= rideti), asronado (= kolektiva teumado), ubi (= fari ion bonan sen atendi ian rekomencon). Ve, la tekstolibreto prezentas neniujn klarigojn pri tiuj formoj, kio, ekzemple, faras la tekston de la kanto Ubuntu tute nekomprenebla al la aŭskultanto, kiu ne estis anticipe inicita pri la neologismaj preferoj de la aŭtoroj (la teksto ja havas neniun rilaton al la fama mastruma sistemo!).

Rezulte mi ekhavis la jenan impreson pri la albumo: tre belaj muzikoj kaj interesaj, atentokaptaj, sed iom tro senzorge preparitaj tekstoj. Malgraŭ miaj kritikoj mi kalkulas la finan bilancon evidente pozitiva. La albumo elradias optimismon, plenas je espero kaj esperigo kaj tuj tuŝas la koron kaj la menson. Ĝi ja certe atentindas kaj aŭskultendas, eĉ se ne ĉiuj ĝiaj tekstoj meritas citadon kaj imiton.

La resumo de la ĝenerala mesaĝo de la albumo (kaj teksta, kaj muzika) povus esti prezentita jene: “Ni vivu pli simple kaj sincere!”. Al tiel simpla kaj sincera rekomendo mi kuraĝas nenion kontraŭmeti.

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu recenzo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2014/12/recenzo-46/

La aŭtoro kaj ĉefa plenumanto de tiu ĉi albumo, Patric, estas fama okcitanlingva kantisto, kies repertuaron konsistigas popularaj popolaj okcitanaj kantoj, adaptaĵoj de eksterlandaj ŝlagroj kaj ankaŭ liaj propraj kantoj. Onidire li jam famiĝis per siaj koncertoj en la Esperanta medio, sed mi konatiĝis kun li nur pere de tiu ĉi disko. Kaj la konatiĝo estis tre agrabla!

Pri la popolaj kantoj mi ne parolu multe – okaze de bona plenumo ili preskaŭ ĉiam altiras multe da atento pro belaj melodioj kaj sincera (jen sprita, jen satira, jen kortuŝa) enhavo. Ankaŭ la okcitanaj popolaĵoj, enirintaj la diskon, impresas ege freŝe kaj plaĉe. Sed por kompreni la individuecon de la artisto multe pli interese estis konatiĝi kun liaj propraj kantoj (kiuj formas pli ol trionon de la tuta disko).

La aŭtora stilo estas tre varia, jen simila al la tradicia franca barda (chanson-a) stilo, jen proksimiĝanta al la popola (kiel en la kantoj En la taverno de Eroso kaj Kastelorizo). Ĉiuokaze la kantoj riĉas je belaj melodioj kaj bunta muzika akompano. Kio pri la tekstoj, kiuj aparte gravas por la trobadora arto? Feliĉe ankaŭ ili estas pensigaj kaj diverstemaj. Malgraŭ tio, ke ĉefe temas, kompreneble, pri amaj intimaĵoj, ne mankas ankaŭ “sociaj” aŭ simple vivmeditaj tekstoj. Tre laŭdindas la laboro de Ludmila Novikova, kiu adaptis la tekstojn en tre bonkvalitan Esperanton: ili estas tre glataj, sed ankaŭ riĉaj kaj poezie belaj – Esperanto vere vivas en ili (kvankam, se esplori ilin per lupeo, oni povas trovi kelkajn ne tre ĝustajn formojn, ekzemple, “mondofino” anstataŭ la celita “mondrando”).

Entute la stilo kaj kreaĵoj de Patric montris sin ege interesaj kaj agrablaj. Same impresis ankaŭ la plenumo. La muzikoj sonas iom diskrete, sed en plena akordo kun la milda kaj varma aŭtora voĉo. Patric kantas artisme kaj intime, kvankam en kelkaj lokoj eble ne malhelpus al la kantado iom pli da vigleco. Krome, la kantisto foje ne sufiĉe klare elparolas certajn konsonantojn, precipe ĉe ties kunpuŝiĝo, sed la kantoj ĉiuokaze logos kaj instigos al multfoja reaŭskulto. En ĉiuj dubaj okazoj ege helpas la tekstolibreto, enhavanta ankaŭ interesajn sciigojn pri la kantoj kaj pri iuj apartaĵoj de la okcitana kulturo.

La albumo kiel tuto tutcerte estas tre interesa kaj matura kreaĵo. La kanto-elekto kaj ilia vicigo rezultigis ege plaĉan kaj ekvilibran gvidilon, kiu ebligos al ĉiu aŭskultanto fari interesegan vojaĝon tra Okcitanio plenan je plej diversaj koloroj kaj sentoj. Ne perdu la eblon travivi tiun aventuron!

Paŭlo Moĵajevo

Ĉi tiu recenzo aperis en la decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/11/recenzo-27/