Ni kaj la ekstera mondo… Se vi deziras prezenti esperanton al nekonato, kion vi montru? Mi ne parolas pri la ideo de esperanto, sed pri la vivanta esperanto. El la esperanta gazetaro, nur Kontakto estas grafike montrebla al la ekstera publiko. La resto de la gazetaro, kies enhavo ne ĉiam estas tute senvalora, tamen ofte aspektas kiel magraj antaŭkomputilaj grizaj samizdatoj. Literatura Foiro kaj Monato prezentas la samajn logotipojn jam jardekojn. Malmultaj periodaĵoj superas 24 paĝojn. Tiuj broŝuroj interesas nur konvinkitojn aŭ almenaŭ ellernintojn. Eĉ en la naciaj lingvoj, revuoj kiuj ne periode ŝanĝas sian grafikan prezenton kaj evoluigas, foje nur marĝene, sian redaktorecan formulon, perdas legantojn. Kial nia gazetaro ne suferus la saman fenomenon? Ĉar ni estas pli idealismaj (tio estas pli bonaj kaj celkonsciaj) ol la aliaj legantaroj? Mi dubas pri tio. La gazetaro devas konstante reinventi siajn modelojn. En niaj gazetoj pasas la tempo, ĉio restas sama: aspekto, temoj, aŭtoroj. Vi abonas unu jaron kaj jam havas sufiĉan ideon pri la enhavo de tuta venonta (aŭ pasinta) jardeko. Revuoj devus veki la legantojn ne endormigi ilin!

Do se ni pretendas ke ni ne kapablas, pro fortomanko, renovigi nian presitan produktaĵon, ni montru al la interesato la interreton kie la aferoj estas pli facile kaj rapide evoluigeblaj. Sed tie tamen nenio nova, escepte de kelkaj mistrafaj efemeraj brazilaj eksperimentoj. La retejo de UEA, sed ankaŭ la plejmulto de la esperantaj retejoj, klare malmodiĝis kaj ne sukcesis fariĝi la informcentralo, kiun la interreto ebligas, ne nur pro grava enhavomanko sed ankaŭ pro nekapablo enkapsuligi la novajn kontaktrimedojn. La retejo rolas kiel simpla cifera versio de kio estis antaŭe presita broŝuro. Same mornaspektas la reta libroservo de la asocio. Ĝi vendas librojn nur al la aĉetantoj, kiuj jam decidis aĉeti, kaj tute ne stimulas aĉetadon. Certe ni nun disponas pri interreta PIV, granda avantaĝo, sed plejmultaj movadaj retejoj restas senmovaj, ne eta kontraŭdiro. Nur Libera folio kaj verŝajne Lernu instigas al regula reveno. Kiu deziras aliĝi al senmova movado? Mi konas neniun.

Do se la interreto ne sukcesis allogi nian interesaton, ni kunportu lin al renkontiĝo. Ja ne estas pli bona okazo por vidi la lingvon en vivanta etoso. Ho ve! Se vi sukcesas eviti la familiecajn rondojn kunvenantajn en disfalantaj antaŭurbaj kulturdomoj, jam vi sukcesis ion. Se vi partoprenas unuafoje al tiuj renkontiĝoj, malfacile vi integriĝos al la specifa esperanta vivmaniero kiu posedas siajn proprajn kodojn: mikso de ekstremistaj vivkonceptoj kaj baza amasloĝejpasio, grupbilda fetiĉismo kaj supraĵa sed ofensiva kontraŭanglalingvismo. La novulo ofte sin demandas: kion mi umas en tiu medio? Sed se li revenos duan fojon, tiam li ĝuos la samajn prelegojn, koncertojn, teatraĵojn kaj … la saman kompanion. Ĉar la esperantistoj malvolonte cirkuligas la kulturon inter si. Grupoj preferas inviti jam konatajn rolantojn de la esperanta kulturo ol malkovri talentojn kiuj agas en aliaj partoj de Eŭropo. Vilaĝa vivo. La Ryanair revolucio ankoraŭ ne trafis la movadon.

Lasu tiam la lokajn renkontiĝojn kaj flugu al Universala Kongreso, ĉi-foje per regula flugkompanio kiu pretendas “sponsori” la renkontiĝon. Tiam vi falos en la kontraŭan ekstremon. Planitaj kiel megakongresoj, la UK-oj akceptas malpli ol 1000 personojn. La sistemo estas bone elprovita, eble eĉ eluzita kaj bezonus iom da adaptiĝo al la nuntempoj. Tradicio tie skleroziĝis. Ni preterlasu diskuton pri la kongresaj temoj: rezultante el mikso de konformismo kaj kompromiso, ili aspektas simple gurditaj. Ili tiom sensignifiĝis, ke la revuo eĉ ne vere preparas kaj nutras la temojn. Dum la kongreso ili forvaporiĝas en pokaj dormantaj kunsidoj kaj artefaritaj respondoj. Neniu plu kredas je tiuj temoj, eĉ ne la estraro kiu mole defendas ilin.

La ĉefa problemo: tiu indiferenteco fariĝis iom tro videbla.

Sed oni ne partoprenas UK-on nur pro la temo, prave. Oni partoprenas ĉar oni deziras travivi iun kolektivan okazaĵon. Tiu ne konstrueblas sur la aero, nur ĉar temas pri la plej ampleksa kunveno de la movado. Tiu motivo ne sufiĉas. Aliĝuntoj volas partopreni unikan eventon. La nuna formulo longe elĉerpiĝis, kaj la organizantoj ne sukcesas krei ĉiujare specialan eventecon, konstrui decidigan kialon, pro kiu ĉiu devus aspiri esti parto de ĝi. Fakte, se vi ĉeestis en Hanojo aŭ en Kopenhago, en Roterdamo aŭ kie ajn, vi fakte partoprenis pli malpli la saman kongreson. Do kial reveni? La UK-oj ne nur devas esti simplaj rendevuoj sed fariĝu eventoj. Eventoj ne naskiĝas de hazardo, aŭ nur malofte.

Ni eksciis, ke lastjare UEA varbis 620 novajn membrojn, kio estas tre digna rezulto kaj rebatas la simplan ideon ke la tempo de asocioj finiĝis. Kontraŭe la esperantistoj bezonas UEA, kaj la homoj aliĝas. Sed samjare la asocio verŝajne perdis pli ol 1000 anojn, el kiuj espereble ne ĉiuj mortis. Preter la cifero-milito, ne kaŝeblas la abisma problemo. UEA plu vivas kiel amasa organizaĵo, sed ĝi konsistas hodiaŭ el individuaro kies membroj posedas tre malsimilajn konceptojn de asocio. En antaŭaj tempoj, la asocio estis trafita de mondpolitikaj interesoj, kiuj stimulis ĝin de ekstere. Tiu estis ankaŭ tempo de funda engaĝiĝo en la internaciaj organizaĵoj. La diplomata laboro poste marĝeniĝis en la aktiveco de la asocio. La politika mondo ne plu rigardas esperanton kiel propagandan vehiklon, ĉar ĝi fariĝis lingvo kiel la aliaj: simple unu el la sesdeko da lingvoj de Google aŭ de la babeltura Wikipedia. Ne pli ol tio, sed ankaŭ ne malpli. Iagrade la imago de la lingvo normaliĝis, granda sukceso. Sed kio nun? Kiel ĝi plukreskos? La movado devas nun ĉerpi en si mem siajn vivmotivojn kaj ne atendi ke ili venu de la ekstero. Tiu situacio ofertas enorman veton.

Ĉu eble venis tempo por iom ŝanĝi la aeron? La mensaj bildoj ofte ligiĝas al teritorioj. Kial ne translokiĝi? Roterdamo havis sencon en 1950aj jaroj kiel simbolo de rekonstruata Eŭropo. Hodiaŭ neniu eksterulo povas kompreni, kial UEA sidas en tiu komerca havenurbo, ĉar bedaŭrinde la asocio posedas neniun ŝipon por ludoni. Tempo sendube ankoraŭ ne estas por kompleta ekstereŭropiĝo de la sidejo, sed aliaj urboj en la malnova kontinento estas aktuale multe pli allogaj kaj vekaj. Eblus ankaŭ multlokiĝi kaj pli proksime akompani la lastajn geografiajn evoluojn de la movado. Kontraŭe, oni restas en la malnovaj muroj, kiuj ne plu gastigas la realecon. Nura ekzemplo: la du francaj asocioj plu havas en Parizo du apartajn sidejojn kun longaj surstrataj montrofenestroj, sed penas, pro manko de deĵorantoj, malfermi la pordojn al la publiko. Ĉu tio havas sencon, financan kaj operacian, kiam eĉ la plej riĉaj flugkompanioj fermis preskaŭ ĉiujn urbajn oficejojn? Oni povas sin demandi, ĉu la movado foje ne vivas super siaj rimedoj kaj samtempe suferas kronikan monmankon.

Kion nun bezonas la movado estas la nura valida demando en la evoluo de UEA. Absorbi – kaj akcepti – la diversecon de la agadoj kaj helpi pluvivigi interesajn sed malfortajn iniciatojn. Granda parto de la esperantista agado, malgraŭ forta persona engaĝiĝo, situas sub la nivelo de vivtenebleco kaj malfacile trovas la necesajn monrimedojn. Kun kelkaj groŝoj, ĉiutage en la mondo, esperantistoj faras miraklojn. Sed tiuj ne restu efemeraj.

Rigardu la lastajn diskutojn pri Pasporta Servo: ĉiuj konsentas pri ĝia pluekzisto, eĉ paperforme, sed neniu formulas ekonomian modelon. Couchsurfing siaflanke trovis ĝin. Ni estas tro malgrandaj por preni la modelojn de la normala ekonomio, kaj ni devas memorganiziĝi. Ni ne kreskos se ni ne kapablos komunigi esencajn servojn, kompetentecojn, ejojn kaj ilojn. Kaj kiu alia ol UEA povas organizi tiun infrastrukturon? La asocio ĝis nun ne sukcesis transiri al operacia platformo, kiu respondas, akompanas, subtenas la movadan evoluon kaj stimulas ĝian diversecon. Ĝi enfermiĝis en sia rolo de tegmenta organizaĵo sed devus eble serĉi sian novan energion kaj freŝan labormanieron ekster la kutimaj muroj de ruiniĝanta domo.

Pascal Dubourg Glatigny

Ĉi tiu artikolo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/12/dubourg/