En 1911 Severjanin, kune kun alia plumkolego, anoncis lanĉon de la nova skolo – egofuturismo. Ĝi fondiĝis kadre de la jam ekzistinta futurismo, sed enhavis kelkajn tute specialajn trajtojn: kultivado de trorafinitaj perceptoj, elmontra memamo, uzado de alilingvaj kaj kreado de novaj vortoj. Ekzemple, ĝuste Severjanin elpensis ruslingvan vorton бездарь (sentalentulo). Li eĉ elpensis apartan vorton por siaj versaĵoj – li nomis tiujn poezoj (поэзы). La menciita memamo estis unu el plej kernaj eroj de poezio de Severjanin. Lia tre fama poezo tekstas: “Mi estas geniulo Igor-Severjanin, / ekstazigita de mia venko” (1912). Krom Severjanin mem la egofuturisman grupon konsistigis kelkaj aliaj poetoj, inter kiuj relative konata estis nur Georgij Ivanov. En la antaŭrevolucia tempo Severjanin apogis kaj subtenis junajn poetojn, kies plejparto lasis neniun spuron en la literaturo.

Lia triumfo komenciĝis en 1913, post kiam li eldonis la libron Tondrobolanta kaliko. Baldaŭ Severjanin rifuzis partopreni iujn ajn literaturajn unuiĝojn, preferante ne dividi sian famon. La sekvintaj libroj vekis ioman seniluziiĝon ĉe kritikistoj, ĉar la poeto reuzis (foje trouzis) manierojn kaj metodojn el la Tondrobolanta kaliko, aldonante nenion novan.

Februare 1918 en la Moskva Politeknika Muzeo okazis elekto de “la reĝo de poetoj”. Ĉiuj dezirantoj rajtis konkuri por la titolo. Elektado estis sekreta kaj komuna. Kvankam multaj poetoj partoprenis la eventon, reale nur du homoj pretendis la “reĝecon” – la 31-jara Severjanin kaj la 25-jara Vladimir Majakovskij. La kalkulado montris, ke Severjanin venkis, sed kun ne granda avantaĝo. Kelkaj futuristoj (al kies grupo apartenis ankaŭ Majakovskij), ĉeestintaj la vesperon, deklaris la elekton malvalida.

La evento mem estis ĉefe amuza, sed Severjanin taksis ĝin tute serioze – post kelkaj tagoj aperis lia nova libro kaj sur la kovrilo estis skribita lia nova titolo – “La reĝo de poetoj”. Post iom da plia tempo futuristoj aranĝis poezian vesperon kun la slogano “Ĉiuj reĝoj – for!” (nur antaŭ unu jaro okazis detroniĝo de Nikolao la Dua, do tronrenversemo tiam estis sufiĉe moda).

Samjare li forveturis en Estonion, kiu ĝis 1917 estis parto de la Ruslanda Imperio, poste dum mallonga periodo la lando estis soveta, kaj fine de 1918 ĝi estis okupita de germanaj trupoj. Malgraŭ tio Severjanin decidis tien veturi por ripozo kaj fine restis en Estonio por ĉiam. Verŝajne tio estis prava decido, eĉ se farita intuicie. Apenaŭ la poeto havus feliĉan vivon kaj sukcesan poezian karieron en Sovetunio. La lastaj jaroj de la vivo de la eksreĝo de poetoj estis plenaj je malriĉo kaj mizero. Sed estas dubinde, ke Severjanin ĝisvivus eĉ la 50-jariĝon, se li restus en Moskvo aŭ Leningrado…

Laŭ literaturologiaj pritaksoj, Severjanin estas la sola ruslingva poeto, kiu tiom multe verkis pri la naturo kaj vivo de Estonio. Krome li multege tradukis estonajn poetojn en la rusan. Severjanin mortis pro koratako en 1941, kiam Tallinn jam estis Sovetia kaj jam denove okupita – de la nazia armeo.

Kvankam la estona verka periodo de Severjanin daŭris multe pli longe, ol la antaŭa – 23 jarojn – ĝi ne estas (por amasa publiko, ne por sciencistoj) bone konata nun. Unu el la kaŭzoj estas, ke lia malfrua liriko forte malsimilas tion, kion la legantoj tradicie ŝatis en liaj poezoj.

La versaĵoj de Severjanin foje estis tradukataj en Esperanton. Verŝajne, la unua faris tion Hilda Drezen. En la almanako Sezonoj aperis kvar versaĵoj de Severjanin tradukitaj de Nikolai Lozgaĉev. Unu el tiuj estas ĉi-apude. Krome en Cerbe kaj kore aperis kvar pliaj tradukoj – po unu de Vjaĉeslav Busarev kaj Oleg Dadajev kaj du plume de Ivan Lubjanovskij. Fine estas prezentata nova traduko, farita speciale por ĉi tiu artikolo. Temas pri la kredeble la plej fama ruslingva poemo de Igor Severjanin, kiun multegaj homoj memoras kaj scias parkere – Ananasoj ĉampane (Ананасы в шампанском).

Grigorij Arosev

Al poeto

Por la amaso klaras nur geni’!
Sed ĉu imitu ĉiu la genian?
La vojon propran ne perfidu ni
kaj sciu bone lokon nian.

Ne kantu por l’ amas’. Nek por person’!
Sen tim’ pri l’ cirkonstanc’, kantu por kanto!
Eĉ se ĉi kant’ – momenta vaka son’, –
kredu, troviĝos via adoranto.

Individuon skoldu la amas’:
ĝi krudas, ĝi profanas, ĝi barbaras.
Ĝin flatu plu nur la sklavula ras’,
tamen por vi – l’ espero caras…

Tradukis Nikolai Lozgaĉev

Ananasoj ĉampane

Ananasoj ĉampane, ananasoj ĉampane –
bongustaĵo mirinda kaj akra fajrum’.
Mi aspektas norvege, mi aspektas hispane,
inspiriĝas impete kaj aspiras al plum’.

Ĉirpo aeroplana! Sprintoj aŭtomobilaj!
Ventfajfado de trajnoj! Flugilado de sled’!
Iu – jen trokisita, jen draŝita humile!
Ananasoj ĉampane – jen vespera obsed’!

En nervoza damaro, kiu akras kompane,
tragedion de viv’ faras mi revofars’…
Ananasoj ĉampane! Ananasoj ĉampane!
Tuj el Moskv’ – Nagasaken! El Novjorko – al Mars’!

Tradukis Grigorij Arosev

Ĉi tiuj artikolo kaj poemoj aperis en la maja kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Oni rajtas represi la tekston kaj la poemojn, plene aŭ parte, nur kun permeso de Grigorij Arosev kaj kun mencio de la fonto:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/211severjanin/

Ĉi tiuj amuzaĵoj kaj miskomprenoj restus nur marĝenaĵo de mia privata vivo, sed fojon en du-tri jaroj pro mia “handikapo” suferas centoj da legantoj de La Ondo de Esperanto, kiun mi redaktas. Ve, tion vidas ankaŭ la legantoj de la papera versio de la maja kajero de La Ondo.

Temas pri la foto, kiu garnas la jubilean artikolon pri la rusa poeto Igorj Severjanin. Ĉi tiun artikolon verkis la Moskva ĵurnalisto kaj verkisto Grigorij Arosev, kiu ankaŭ elektis du tradukojn (unu sian propran kaj unu de Nikolai Lozgaĉev). Mia tasko estis enpaĝiĝi ĝin kaj aldoni foton.

Kiel mi prenu foton? En nia redakcia fotaro (kun pluraj centoj da uzitaj kaj uzotaj fotoj) mankis portreto de Severjanin. Ĝi mankis ankaŭ en libroj kaj diskoj, kiujn ni havas (cetere, antaŭ la Pasko ni donacis kvin sakojn da beletraj libroj al orfejo – nia negranda e-legilo kapablas anstataŭi kelkajn libroŝrankojn). Do, kiel kutime en similaj okazoj, mi decidis serĉi en la reto. Kiel la primaran serĉilon mi uzas tiun de Guglo, kaj tiu de Яндекс servas kiel akcesora. Entajpinte la vortojn Игорь Северянин, mi eksciis ke en la reto estas ĉ. 2.490.000 trafojn je ĉi tiu nomo. En la dua rezultinta linio (tuj post la unua – neevitebla – vikipedia artikolo) estis montritaj kelkaj fotoj de Severjanin, inter kiuj plaĉi al mi du: la plej unua kaj la sesa, ĉi-sube markita per ruĝa sago.

Elektinte la menueron “Bildoj”, mi vidis la unuan dudekon el la entute 68 mil 800 fotojn, kiujn Guglo identigis kiel fotojn de Igorj Severjanin. Inter ili, la kvina en la liston, estis ankaŭ la foto, kiun mi elstarigis ĉe la unua vido.

Foliumante plu, mi vidis la saman/similan foton kelkfoje, kaj mi decidis elekti ĝin (la unua foto en la listo, ankaŭ tre taŭga, havas tro nigran fonon, kio ne estas bona por presado). Ĉi-sube estas unu el la variaĵoj de la portreto kun elekto de versoj de Severjanin.

Poste mi procedis rutine. Mi konservis en mia komputilo kvin aŭ ses malsamajn versiojn de la foto, kontrolis ilian liberan (sen klara mencio de kopirajto) uzeblecon, kaj elektis la plej pres-taŭgan. Mi prilaboris ĝin, forigis makuletojn, glatigis la fonon (aliel ĝi iĝus koteca), kaj post kvaronhoro la foto jam okupis sian decan lokon en la liva supro de la 16a paĝo. Vidu la enpaĝigitan paĝoparon:

Kontenta pri la rezulto, mi printis ĝin por la korektanto kaj iris al la sekva paĝoparo. La revuo estis sendita rete al la presejo en Pollando, kaj ni mem ĝuis la Feston de la Krista Resurekto, poste iris por la unuaj tri tagoj de la Hela Paska Semajno al Kaŭno ktp. Post la reveno, Halina iris al Olsztyn, de kie ŝi la pasintan vendredon, do antaŭ unu semajno, dissendis la revuon al la abonintoj. Ricevinte de ŝi man-el-mane mian propran ekzempleron, mi foliumis ĝin kaj restis sufiĉe kontenta pri la preseja laboro. Sed hieraŭ matene mi ricevis leteron de nia Londona abonanto Lenio Marobin, kiu, interalie, skribis:

Sur paĝo 16 de la n-ro 5 de LOdE mi estis ŝokita kiam mi vidis la foton de Oscar Wilde anstataŭ tiun de Igor Severjanin. Ĉu ili estis ĝemeloj?

Ba! Probable, ne ĝemeloj, ja Severjanin naskiĝis en la jaro 1887a, tre memorinda al la esperantistoj, sed Wilde enmondiĝis je 23 jaroj pli frue. Mi do decidis iris la saman Guglan vojon, kiun mi iris por veni al la foto de Severjanin. Do, mi entajpis la nomon de La portreto de Dorian Gray kaj konsternite konstatis la saman bildon.

Mi denove elektis la bildojn kaj nature vidis du versiojn de la sama portreto – ne de Dorian Gray, sed de Severjanin. Aŭ de Wilde?

Verŝajne, sur la portreto estas Oscar Wilde, ĉar apenaŭ britaj retuloj enretigus portreton de Igorj Severjanin. Mi konfesas mian eraron tro fidi al Guglo, kiu lerte ofertis al mi la falsitan aspekton de Severjanin kaj ĉi tiel – tute prave – montris min malkapabla bildoelektanto.

Sed kial ŝatantoj de la aŭtoro de Tondrobolanda kaliko enretigas portreton de Wilde, sed ne de Severjanin? Ja tio estas stranga kaj blaga ideo!

Mi ekesprloris kaj trovis, ke “La Reĝo de Poetoj” (tiun titolon Severjanin ricevis en 1918, venkinte sian ĉefrivalon Majakovskij) ofte imitis la aspekton kaj la pozojn de Wilde kaj kredis sin esti simila al li. Ĉu vere simila? Juĝu mem, laŭ la ĉi-liva bildo – vi jam scias, ke mi ne havas vidmemoron kaj neniam foliumas albumojn, nek vizitas artgaleriojn aŭ teatrojn, kaj do ne kapablas kompari portrete la du grandiozajn poetojn.

Mi petas pardonon pro mia senintenca fuŝo. Skoldu min! Riproĉu Guglon. Sed ne la senkulpan artikolinton. Kaj ne la jubileantan Reĝon de Poetoj.

Aleksander Korĵenkov

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2012/04/severjanin