Krokodilado inter samlandanoj

Antaŭ pli ol dudek jaroj, kiam mi memoris ĉirkaŭ mil Esperantajn vortojn, mi ege esperis interparoli kun iu ajn por praktiki parolon kaj aŭskulton. Mi kelkfoje telefone vokis konatajn esperantistojn en Ĉinio. Ili ĝoje responde salutis min en Esperanto, sed post kiam ili konstatis ke mi estas ĉino, ili tuj ĉesis paroli en Esperanto, kaj komencis paroli nur ĉine. Ili preskaŭ ĉiuj rifuzis daŭrigi Esperantan parolon malgraŭ ke mi persiste parolis en Esperanto. Mi multfoje petis, ke ili parolu Esperanton kun mi, sed ili rifuzis paroli Esperanton.

Nun la situacio iom ŝanĝiĝas. Tamen plejparto da esperantistoj en Ĉinio ankoraŭ ne ŝatas paroli Esperanton kun samlandanoj. Ofte videblas, ke multaj ĉinoj flue parolas Esperanton kun fremdlandanoj dum kongresoj, UK, kaj aliaj fakaj kunvenoj aŭ renkontiĝoj, tamen krokodilas eĉ altnivelaj esperantistoj. Ŝajnis ke ili lernus Esperanton nur por paroli kun fremdlandanoj.

Mi kelkfoje partoprenis en ILEI-konferencoj kaj UK. Tio donis al mi fortan impreson pri la lingvonivela diferenco inter ĉinaj kaj eŭropaj esperantistoj. Eŭropaj esperantistoj flue interparolas Esperante, kvazaŭ en denaskaj lingvoj. Kun granda scivolemo mi faris simplan enketon pri la krokodilado de eŭropaj kaj ĉinaj esperantistoj en 2014 ĝis 2016. La rezulto montris ke ĉinaj krokodilantoj superis pli ol 90% precipe en naciaj Esperanto-eventoj, kaj eŭropaj krokodilantoj estas malpli ol 50%.

Eŭropanoj ŝatas paroli Esperanton kun samlandanoj. En ILEI-konferenco 2013 en Herzberg iu germana esperantistino rakontis, ke ŝi interparolis nur en Esperanto kun esperantisto dum tuta jaro, ne sciante de kie venis la homo, kaj post unu jaro ŝi eksciis ke li fakte estas samlandano. En Ĉinio tio estas nekredebla.

En nia propagando ni ofte diris al junuloj, ke Esperanto estas facila lingvo, ke oni povas facile posedi la lingvon post nelonga lernado. Sed la propagantoj mem ĉiam krokodilas. Malbonajn modelojn ni donas al niaj junaj esperantistoj. Junuloj ofte supozas ke ni la propagantoj de Esperanto estus elstaraj Esperanto-parolantoj. Junuloj vane pagis multajn vojaĝojn por persone vidi kiel ni elstaraj esperantistoj flue parolus Esperanton. Sed ili vidis nur ĉinlingvajn babilemajn homojn en la Esperantaj kunvenoj. Junuloj estas kuraĝaj.

Eble kelkaj junaj kuraĝuloj provas paroli Esperanton al ĉinaj esperantistoj, kiuj lernis Esperanton antaŭ dudek aŭ tridek jaroj. Se la lastaj rifuzas daŭrigi interparolon en Esperanto kun la junuloj, la junuloj certe pensas ke Esperanto estas malfacila lingvo, ĉar eĉ la elstaraj esperantistoj ne kapablas bone paroli.

Mistakso pri la kapablo de samlandaj komencantoj

En Ĉinio ekzistas multaj komencantoj, kiuj ellernis nur bazan gramatikon kaj memoras nur kelkcent bazajn vortojn. Oni opinias, ke komencantoj ne posedas sufiĉan nivelon por paroli Esperanton. La vidpunkto fakte malĝustas.

Antaŭ longa tempo, kiam mi entuziasme lernis la anglan lingvon en lernejo, mi legis artikolon en ĉina ĵurnalo, kiu montris, ke iuj loĝantoj en Britio uzas maksimume nur 500 bazajn vortojn dum tuta vivo. Mi kredas, ke plejparto da komencantoj posedas minimume 500 bazajn vortojn. Por ĉinoj la baza gramatiko estas tre facila. Tio signifas ke plejparto da ĉinaj komencantoj ja posedas sufiĉan scion por bone paroli Esperanton.

Mia provinco estas Gansu en la nord-okcidenta Ĉinio. En ties ĉefurbo Lanzhou troviĝas multaj esperantistoj. Ni ofte renkontiĝis, sed neniam parolis en Esperanto krom “saluton” kaj “ĝis revido”. Multfoje mi provis paroligi amikojn de la urbo, sed vane. Ili ofte diris “pardonon, mia nivelo ne sufiĉas por paroli”. Mi foje provis paroli Esperanton kun iu veterana estrarano de la urba asocio. Li en la ĉina lingvo diris, ke ni havos multan tempon por paroli post la kunveno, ĉar dum kongreso ĉiu estas okupita! Pasis pli ol dek jaroj, kaj, kvankam ni multfoje renkontiĝis, li neniam parolis Esperanton kun mi.

Alia esperantisto en Lanzhou posedis sufiĉe altan lingvan nivelon. Sed li ĉiam rifuzis interparoli en Esperanto kun mi. Mi supozis, ke li kapablus paroli Esperanton. Ankaŭ kelkaj jaroj pro oficlaboro mi refoje vizitis la provincan ĉefurbon. Nokte mi ege sopiris telefone babili kun li per Esperanto. Sed mi sciis, ke li certe parolus nur ĉine, se li scius ke la telefona vokanto estas mi. Mi do ŝajnigis min japana esperantisto, ĉar japanoj tiam tre ŝatis viziti Ĉinion. Mi nomis min Tomato, ĉar la tono kaj la silabo de la vorto “Tomato” iom similas al japana nomo. Mi vokis lin per la fiksa telefono de la hotelo, ŝanĝinte miajn voĉon kaj tonon, ĉar li konas mian voĉon, diris: “Saluton”. Li respondis “saluton” en Esperanto kaj poste demandis min ĉine: “Kiu vi estas?” Mi diris “Pardonon, mi estas japana esperantisto, mi turisme veturas al via urbo por renkontiĝi kun lokaj esperantistoj, bonvole parolu Esperanton, ĉar mi tute ne komprenas kion vi parolas, ĉu vi parolas en la ĉina?” Mi tre malrapide diris, ĉar mi timis ke li ne komprenus mian Esperanto-paroladon. Feliĉe, li tute komprenis mian paroladon kaj demandis en Esperanto “Ĉu veeere? Jaapaana esperantisto?” Post nelonga balbutado lia parolado en Esperanto fariĝis pli kaj pli klara kaj flua. Per la telefono ni parolis unu horon kaj duonon.

Mi neniam aŭdis lian tiom longan kaj fluan paroladon. Lia parolado ege ĝuigis min. Li volis viziti mian hotelon. Mi rifuzis lian peton, ĉar mi timis, ke li ĉesigus Esperanto-paroladon vidinte min samlandano. Mi diris, ke mi ne konas la nomon de la hotelo, ĉar mi ne komprenas la ĉinan lingvon, mi estas gvidita de interpretisto, kiu jam dormis en alia ĉambro. Antaŭ fino de nia telefona konversacio li scivoleme demandis min:

“Kiel vi ricevis mian telefonan numeron?” – Mi respondis “Mi ricevis la telefonan numeron per Trezoro Huang Yinbao”. – Li diris “Ĉu vere? Trezoro estas mia bona amiko!”

En la sekva nokto, post mia oficlaboro mi denove telefone vokis lin. Li refoje proponis renkontiĝi en la hotelo, kaj mi ĝoje akceptis lian proponon kaj sciigis al li la nomon de la hotelo kaj la numeron de mia ĉambro. Post dudek minutoj li frapis la pordon, salutante min en Esperanto, sed, malferminte la pordon, li mire demandis min en la ĉina lingvo: “Ankaŭ vi venas por renkonti la japanan amikon?” Mi daŭre parolis en Esperanto, ridete petis lian pardonon kaj klarigis la kialon. Post mia klarigo kaj persista parolado nur en Esperanto, li komencis balbuti en Esperanto; ŝajnis ke ekvidinte min li tuj perdis la kapablon flue paroli. Tamen post dek sekundoj lia parolado en Esperanto fariĝis pli kaj pli flua. Li rakontis pri siaj familio, laboro, historio, sperto dum UK, kaj pri multaj interesaj aferoj en sia vivo. Mi vere ĝuis lian fluan paroladon en Esperanto. Li parolis kun mi ĝis la 2a horo en profunda nokto. Li loĝis en mia dulita ĉambro en la hotelo. En la sekva mateno li entuziasme daŭrigis paroladon nur en Esperanto. Li konfesis, ke li ne povus flue paroli, se li scius ke mi estas ĉino en telefonado. Li fakte posedas sufiĉan nivelon bone paroli en Esperanto. Mankas al li nur kuraĝo.

Mistakso pri la facileco de parolado kaj skribado

Kio estas pli facila inter parolado, aŭskultado, legado kaj skribado por lerni fremdan lingvon? Mi multfoje faris ĉi tiun demandon al esperantistoj en Eŭropo kaj en Ĉinio. Plejparto da eŭropanoj opinias, ke parolado kaj aŭskultado estas pli facila ol legado kaj skribado, sed preskaŭ ĉiuj ĉinoj opinias ke legado kaj skribado estas pli facila ol parolado kaj aŭskultado. Mi serĉis la demandon per reta serĉilo Baidu en Ĉinio kaj trovis, ke ĉiuj diris, ke parolado estas la plej malfacila.

Pri tiu demando mi kiel ĉino bone konas la vidpunkton de ĉinoj. Ĉar mi propraokule vidis, ke plejparto da profesiaj anglalingvaj instruistoj en multegaj ĉinaj elementaj kaj mezaj lernejoj ne kapablas bone paroli anglan lingvon. Ĝuste pro tio ankaŭ la lernantoj ne povas bone paroli la anglan. Ni ĉinoj do opinias ke parolado kaj aŭskultado sendube estas la plej malfacilaj por lerni fremdan lingvon. Ankaŭ mi tiel pensis dum longa tempo. Tamen iu evento ŝanĝis mian penson.

TEJO eldonas la Pasportan Servon. Ĉiuj, kiuj deziras gastigi esperantistojn tra la mondo, povas senpage anonci siajn nomon, adreson, telefonan numeron, skajpo-konton, kondiĉojn kaj postulon por gastigo. Miaj nomo kaj informoj ankaŭ aperis en ĝi. En 2013 mi ricevis simplan mesaĝon kun lingva eraro, ke fremda esperantisto deziris gasti en mia hejmo. Mi ĝoje konsentis. Sed post kelkaj korespondaĵoj mi trovis, ke liaj mesaĝoj estas tiel malbone skribitaj, ke mi devis diveni, kion li deziris diri, ĉar liaj skribaĵoj estas kunmetitaj el nelogikaj, sengramatikaj vortoj. Mi vere dubis, ĉu li kapablus interkomuniki kun mi parole. Sed post lia alveno al mia hejmo, li povis facile interkomuniki kun mi kaj mia filo en Esperanto, li bone komprenis mian paroladon, kaj mi povis kompreni lian paroladon. Mi supozis, ke eble li bone kaj rapide preparis la lingvon antaŭ lia alveno al Ĉinio. Sed post lia reveno al sia hejmo mi trovis, ke lia skribado estis same erara kiel en la antaŭaj mesaĝoj. Tio signifas, ke lia parolado en Esperanto estas multe pli bona ol la skribado. Por la ĉinaj esperantistoj tio estas ne imagebla. Multaj ĉinaj esperantistoj povas facile skribi, sed ne kuraĝas paroli Esperanton.

Tio pensigis min pri la lingva lernado de infanoj. Kiel ili lernas la gepatrajn lingvojn? Infanoj nature lernas unue aŭskultadon kaj paroladon, kaj poste legadon kaj skribadon. Kaj ni plenkreskuloj lernas fremdan lingvon ekde legado, skribado al aŭskultado kaj parolado. Se bebo diras “pano” aŭ “akvo” sen la akuzativo “n”, ni ĉiuj komprenas, ke ĝi deziras manĝi panon aŭ trinki akvon. Tamen, se ni vidas la vorton “pano” aŭ “akvo” sur blanka batulo, ni vere ne komprenas la celon de la skribinto.

Por bone lerni Esperanton, ni devas lerni de beboj. Ni vidu la paroladon de beboj. La fluaj paroladoj de beboj venas el eraroj kaj balbutadoj. Beboj lernas la lingvon tiel: ili komencas aŭskulti la paroladon de gepatroj ekde la naskiĝo, poste balbutante imitas la paroladon de la gepatroj. Ili plibonigas la aŭskultadon kaj paroladon ĝis plenkomprena aŭskultado kaj perfekta parolado antaŭ la eniro al elementa lernejo. Post la eniro en infanĝardenon aŭ elementan lernejon ili komencas lerni legadon kaj skribadon. En mezlernejo kaj universitato, la ĉefa tasko por lerni la gepatran lingvon estas legado kaj skribado. Nur tre malmultaj lernantoj de la nacia lingvo fariĝas verkistoj aŭ lingvistoj, kaj amasoj da gepatrolingvaj lernantoj fariĝas nur perfektaj parolantoj en la vivo.

Iuj eble timas mokon de aliaj Esperanto-parolantoj. Laŭ mia persona sperto, bonaj Esperanto-parolantoj neniam mokas aliajn esperantistojn. Iuj eble timas parolajn erarojn. Sed kie venos senerara parolado, se ni ne praktikas ĝin?

Parolu Esperanton ankaŭ kun samlandanoj

Esperanto vere estas la plej facila lingvo en la mondo. Tamen ni devas konfesi, ke Esperanto estas vere malfacila por azianoj. Multaj ĉinaj esperantistoj, kiuj lernis ekde antaŭ tridek jaroj, kapablas nek paroli nek kompreni en Esperanto, kvankam ili legis multajn librojn, posedis sufiĉan kapablon bone skribi, sed finfine ĉesis lerni, ĉar ili ne kredis, ke ili povas ellerni ĝin ĝis flua parolado. Se ili povus libere paroli Esperanton, ili havus grandan memfidon por daŭrigi la lernadon. Do parolado ege gravas por bona lernado.

Por bone lerni naĝadon oni devas iri en akvon. Por bone lerni paroladon oni devas iri al Esperanto-parolantoj por aŭskulti ilian paroladon kaj praktiki paroladon. UK kaj multaj aliaj internaciaj kunvenoj estas sendube bonegaj ŝancoj por praktiki la lingvon. Tamen ne ĉiuj esperantistoj povas facile partopreni pro la limigo de tempo, distanco, financo kaj diversaj kialoj.

Por dise loĝantaj esperantistoj la plej facila, plej malkosta kaj plej efika metodo estas paroli Esperanton kun samlandanoj. Oni povas fondi grupon, elekti temon por diskuti: ekzemple, pri vivo, vetero, trafiko, prezoj, historio, politiko, filmo, novaĵo ktp. Por altnivelaj Esperanto-parolantoj, la plejbona metodo por disvastigi Esperanton estas paroligi samlandanojn, paroli Esperanton kun samlandanoj. Plejparto da esperantistoj nur celas komuniki per Esperanto, nur malmultaj esperantistoj celas fariĝi Esperantaj verkistoj aŭ tradukistoj. Se ni en mallonga tempo posedus kapablon paroli Esperanton, ni ja plejparte atingus nian celon komuniki per Esperanto. Tial ni do havus grandan memfidon por daŭrigi la lernadon, aŭ plialtigi nian celon.

Trezoro Huang Yinbao
Direktoro de Esperanto-Centro Ora Ponto

Ĉi tiu teksto aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2017/01/azio-2

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

278 esperantistoj venintaj el 20 landoj partoprenis la 8an Azian Kongreson de Esperanto, kiu de la 3a ĝis 6a de novembro sukcese okazis en la pitoreska ĉina urbo Quanzhou [Ĉjuanĝoŭ] kun la ĉeftemo “Esperanto por la azia kunlaboro en interreta epoko”. Paralele kun ĉi tiu kongreso okazis la 5a ILEI-Seminario en Orienta Azio kun la temo “Lerni Esperanton per moderna metodo” kaj la 10a jarkunveno de IKEF-Ĉinio (komercista asocio).

Antaŭ la inaŭguro estrarano de UEA Lee Jungkee prezentis dek gravajn novaĵojn el UEA. La kongresan inaŭguron mesaĝe salutis la prezidanto de UEA Mark Fettes; surpodie salutis Lee Jungkee, ĝenerala direktorino de UEA Veronika Poór, prezidantino de ILEI Mirejo Grosjean, prezidanto de KAEM (Komisiono de UEA pri Azia Esperanto-Movado) Wang Ruixiang, vicurbestrino Wang Jianping, vicprezidanto de Ĉina Fremdlingva Eldonejo Fang Zhenghui. La prezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo Chen Haosu faris salutan paroladon.

Dum la kongreso okazis 23 programeroj paralele en ses ĉambroj, Markus Gabor prelegis pri la Eŭrazia Kultura Centro kaj pri indramang-metoda lingvoinstruado en koreaj kaj tajlandaj universitatoj; So Gilsu pri la azia Esperanto-movado kaj pri la diversaj vojoj al la 102a UK en Seulo (2017); Ilona Koutny pri eŭropaj kaj aziaj trajtoj de Esperanto, pri universitata instruado de Esperanto kaj esperantologio, pri kunlaboreblo inter Eŭropo kaj Azio; Zbigniew Galor pri Esperanto kaj esperantistoj en spegulo de sociologiaj esploroj; Ragnar Baldursson pri Esperanto kiel interkultura komprenigilo, Hori Jasuo pri internacia Esperanto-sumoo kaj aliaj temoj; Wang Tianyi pri deveno de la ĉinoj; Isikawa Tieko pri Esperanto-ekzercaro por japanlingvaj komencantoj; Nema pri la korea landa kongreso, pri tutlanda trejn-sistemo, pri volontuloj de UK, pri la 50a ILEI-kongreso en Busan (2017); Arko (Gong Xiaofeng) pri Esperanto-instruado en Ĉinio, Mirejo pri lernado-encerba mirakla procezo, Ju Jianchao pri plezuro en legado; Chen Ji pri lingvolernado en la interreta epoko.

Ĉina Radio Internacia (ĈRI) prezentis amuzajn programojn, ekzemple, pri manskribado de ĉinaj ideogramoj “Unu zono kaj unu vojo”. Ĉiuj aziaj landoj prezentis la Esperanto-movadon en siaj landoj. En la kunsido pri landa agado kaj Esperanto-movado en la reta epoko oni varme diskutis pri la movado en Azio. La prelegantoj el Filipinoj, Indonezio kaj Vjetnamio allogis ĉeestantojn per la junaj vizaĝoj kaj aktiveco. La plej juna preleganto estis la 18-jara studento Albert Stalin T. Garrido el Filipinoj.Lia prelego pri la Filipina Esperanto-movado ege interesigis la ĉeestantojn. Li diris, ke mankas nejunuloj por gvidi la movadon en Filipinoj. Markus Gabor promesis flugi al Filipinoj por semi kaj akvumi. Oni lanĉis kampanjojn por instigi multajn partoprenantojn al la 102a UK, la 50a ILEI-kongreso kaj la 1a komuna kongreso de IKEF en Koreio en 2017. En la kunveno de KAEM, d-ro So Jinsu estas elektita kiel KAEM-prezidanto, Inumuru Fumio kiel vicprezidanto kaj Chimedtseren Enkhee kiel sekretario.

La nova estraro de KAEM deklaris, ke la 9a Azia Kongreso de Esperanto okazos post tri jaroj en Vjetnamio. En lasta duontago 23 partoprenantoj partoprenis KER-ekzamenon. Abundas programoj distraj kaj instruaj en nacia kaj internacia vespero, ekskursoj antaŭ, dum kaj post la kongreso.

El Popola Ĉinio, ĈRI kaj eksteraj ĵurnaloj kaj televidoj faris multajn intervjuojn pri la kongreso. Antaŭ kaj post ĝi multaj ĉinaj esperantistoj fariĝis ĉiĉeronoj aŭ gastigantoj por gvidi aŭ gastigi fremdlandajn esperantistojn en Ĉinio. (En restoracio mi aŭdis, ke juna japano diris, ke li hontas pro tio, ke ĉinaj amikoj ĉiam pagis lian manĝadon.) Por sukcesigi la kongreson LKK fondis Esperanto-kurson por 40 studentoj, kiuj volontule laboris por la kongreso. Oni bone semas kaj sukcese akvumas en la kongreso. Ni semas kaj semas, akvumas kaj rikoltas! En sia ferma parolado la nova KAEM-prezidanto d-ro So Jinsu diris, ke li esperas revidi la volontulojn en la venonta kongreso! Tio fakte estas komuna espero de ĉiuj partoprenantoj de la 8a Azia Kongreso de Esperanto.

Trezoro Huang Yinbao

Foto de Semio

Aziaj Kongresoj de Esperanto

Ĝi estas artikolo el la novembra-decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №11-12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/11/azio

Peter Baláž
Slovakio
E@I-kunordiganto, estrarano de EEU

La plej pozitivaj:

Duolingo en Esperanto estas la plej granda atingo de la jaro; estos interese vidi, ĉu tiuj ĉi “virtualaj” esperantistoj iĝos ankaŭ movadanoj.

La kvanto de ĉeestintoj kaj la bunta enhavo de la UK en Lillo agrable surprizis min. Ĝi estis vere riĉega kaj granda danko iras al UEA kaj eĉ pli al LKK.

La 10a SES allogis 190 partoprenintojn kaj montris, ke daŭre ekzistas bezono de lernado ĉeesta.

La kreska interesiĝo pri AMO-seminarioj donas esperon, ke niaj movadanoj volas pli edukiĝadi.

Progreso de Vikipedio en Esperanto, inkluzive de la novembra konkurso pri tradukado de artikoloj.

La apero de Historio de la Esperanta literaturo – impona verko, valora kontribuo al la Esperanto-movado.

La plej negativaj:

Daŭra malkresko de Esperanto-organizoj en plej multaj landoj. Troa individuismo, kiu malhelpas kreadon de komunaj projektoj, malaperas la sinergia efiko. Manko de novigaj projektoj, aktivecoj, kiuj helpus fortigi la movadon kaj modernigi ĝin

La 100a datreveno de la “Alvoko al la diplomatoj” de Zamenhof. Ĝi restas daŭre aktuala, kaj nia movado bedaŭrinde ne videbligis pli forte tiun alvokon por atentigi pri la pacema flanko de Zamenhof kaj ĝia aktualeco ankaŭ en 2015.

Pli ĝenerale, malĝojigas la monda situacio: la danĝero de la Transatlantika traktato pri komerco kaj investado, pluraj konfliktoj (ĉefe, la siria milito), kun tio rilata rifuĝanta/migranta krizo ktp.

Anna Bartek / Anjo Amika
Hungario
Kantistino, redaktoro de Heroldo de Esperanto, opozicia senatano en la Parlamento de la Esperanta Civito

Mi povas mencii du gravajn atingojn: la 1a Kolokvo pri Vivanta lingvo de Vivanta popolo fine de februaro, komence de marto 2015. La alia estas la apero de Historio de la Esperanta Literaturo de prof-oj Carlo Minnaja kaj Giorgio Silfer. Dum la 100a UK en Lillo ne 42, sed 56 ekzempleroj estis venditaj el tiu ĉi bonega libro. La unua eldono tre rapide elĉerpiĝis kaj baldaŭ elĉerpiĝos ankaŭ la unua represo.

Malsukceso dum la 100a UK estis la funkciigo de la libroservo, ĉar la prizorganto plej ofte tute sole devis iel elturniĝi, sed ne ĉiam tio sukcesis al li. Aliaj, sed ne malsukcesoj estis la perdo pro forpaso de sufiĉe gravaj Esperanto-aktivuloj.

Renato Corsetti
Italio
Eksprezidanto de UEA

La plej pozitiva fakto en 2015 estas la funkciado de Duolingo, kiu pro sia potenca informkapablo aliris centojn da miloj da lernantoj, kiuj lernis kaj komencis aperi en la movado. Ĝi kapablis instrui Esperanton je nivelo tia, kiu permesas pluan lernadon. La ondo de entuziasmo, kiun ĝi kaŭzis estas salutinda. Post proksimume dek jaroj ĝi renovigis la entuziasmon, kiun siatempe kaŭzis la reta kurso “lernu”. Tiu kurso, pro pluraj internaj motivoj, nuntempe estas iomete dormanta, sed espereble baldaŭ revenos en nova vesto. Oni povas paroli ankaŭ pri pliaj sukcesoj, ekzemple, pri la brila 100a Universala Kongreso, sed temus nur pri internaj sukcesoj, kiuj apenaŭ tuŝas la koron de veraj esperantistoj.

La plej malpozitiva fakto estas la daŭra senkuraĝiĝo de multaj maljuniĝantaj esperantistoj, kiuj pli kaj pli emas akcepti, ke la triumfo de la angla estas io eterna kaj neŝanĝebla. Antaŭ 100 jaroj simila sento pri la franca estis disvastigita, kaj tamen ĉio ŝanĝiĝis. Kial tio ne povus okazi nun. Finiĝis la imperio de Hamurabo, de la persoj kaj de Romo. Kial ne devus finiĝi la nuna imperio de la Okcidento?

La plej neŭtra fakto estas la firma neŝanĝiĝo de UEA, kiu kolektas kotizojn kaj ne vere interesiĝas pri io alia. Ĝia estraro nuntempa estas kiel la estraroj ajnatempaj, inkluzive de miaj tempoj.

Mark Fettes
Kanado
prezidanto de UEA

Mi ne povas ne mencii la 100an Universalan Kongreson en Lillo, la plej grandan en 15 jaroj, kiu pasis en agrabla, festa etoso kun kvalita programo kaj memorindaj solenaĵoj en Bulonjo-ĉe-Maro. Ĝi okulfrape konfirmis la vivantecon kaj tutmondecon de Esperanto en epoko de grandaj sociaj kaj teknikaj ŝanĝoj.

Restante ankoraŭ ĉe la agado de UEA, notinda estis ĝia partopreno en la Monda Eduka Forumo de Unesko en Suda Koreio, kie ĝi troviĝis inter nur naŭ neregistaraj organizoj kiuj rajtis starigi budon. En plia agnosko de la signifo de Esperanto por ĝia agado, jarfine Unesko konfirmis sian aŭspicion al la solenado de la 100a datreveno de la morto de d-ro Zamenhof en 2017. Tiuj paŝoj ne estas mondskuaj, sed montras kiel nia afero fariĝis parto de la monda pejzaĝo sur la kampoj de edukado kaj kulturo.

Ĉe la organiza flanko, mi estis tre kontenta pri la kvalito de la kandidatoj por sekvi Osmo Buller kiel Ĝenerala Direktoro de UEA. La sukcesa kandidato, Veronika Poór, jam energie engaĝis sin en la preparoj por eklaboro en la nova jaro, kaj nia Estraro jam profitas de ŝiaj konsiloj kaj kunlaboras kun ŝi pri la planado de novaj iniciatoj. Mi estas ankaŭ tre feliĉa pri la helpo kaj subteno kiun ŝi ricevas de Osmo kaj de siaj oficejaj kolegoj.

Kaj pri negativaĵoj? Nenio vere menciinda. Ni ja estas malgranda movado en granda mondo, kaj niaj venkoj kaj malvenkoj malmulte pezas apud la minacantaj katastrofoj de milito, ekstremismo kaj klimatŝanĝiĝo. Ni estu feliĉaj, ke nia movado plu vivas kaj prosperas, kaj ke daŭre aperas inter ni homoj kun novaj ideoj, nova energio, novaj kapabloj!

Mireille Grosjean
Svislando
prezidanto de ILEI

Laŭ mi la tre pozitive skua evento de la jaro 2015 estis la lanĉo de la lernprogramo Duolingo, kiu furoris tuj kaj furoras plu. Tion ni ŝuldas al la eminenta laboro de Chuck Smits. Skua por ni estas tiu alveno de miloj da uzantoj, nia movado devas adekvate reagi.

Negativan konstaton mi faras, taksante la fuŝon pri la anonco de la planita agado de Unesko por 2017. Unue ni salutu la laboron de niaj polaj samideanoj kaj ĉefe de s-ino Halina Komar. Due ni lernu diskonigi ekzakte tion, kio okazis, kaj ne mencii tion, pri kio ni revas.

Por fini pozitive, mi gratulas la estraron de UEA, kiu elektis novan Ĝeneralan Direktoron: s-inon Veronika Poór, kies efikecon kaj konstantan rideton mi konas kaj enorme aprezas.

Dennis Keefe
Usono / Ĉinio
Iniciatoro de Universitato de Esperanto

La plej pozitiva atingo estas nova kurso pri Esperanto en Duolingo. En la unuaj du tagoj eklernis Esperanton preskaŭ 10 mil homoj, kaj nun, pli ol 200 mil. Due, estas la nova, malferma modelo de la Universalaj Kongresoj. Venigante eksteran publikon en la kongresejon, kaj simile eligante kongresanojn sur lokajn terenojn. Nepre imitinda ĉiujare. Trie, pri UEA mem, mi dirus, la ekdungo de Veronika Poór, kiu bone komprenas, ke aktiva agado pli valoras ol vartado de tradiciaj sistemoj. La rolo de Unesko en omaĝo al Zamenhof estas bona novaĵo, sed tiu honoro devas enviciĝi inter 52 aliaj eventoj. Aliaj tutnovaj atingoj: la trajno Esperanto en Pollando; UEA-partopreno en la Monda Eduka Forumo, kaj la uzo de Esperanto en politika kampanjo en Barcelono.

La plej malbona okazaĵo estas la tertremo de Nepalo, ĉar Nepalo povus esti strategia lernocentro por longedaŭraj, internaciaj kursoj (kiel tiuj de Esperanto-Insulo en Ĉinio).

Katalin Kováts
Nederlando
Redaktoro de www.edukado.net, gvidanto de la ekzamenkomisiono de UEA

Mi estas lingvoinstruisto, sekve por mi la plej granda kaj impresa evento de la jaro estis la apero kaj neimagebla granda sukceso de Duolingo. Chuck Smith klare vidis, ke valoras kapti la okazon ellabori kurson por furora reta programo, kiu ne nur instruos Esperanton, sed pro sia klientaro, ankaŭ vaste informas pri ĝi, varbas. Ĉies imagon superis la nombro de aliĝintoj kaj lernantoj de nia lingvo. Nun la plua tasko estas komuna: kiel trovi, kiel envolvi la novlernantojn en la komunumon, kiel ebligi al ili pluan lernadon, eĉ aplikadon de la lingvo. Mi deziras al ni ĉiuj, ke sukcesoj en tiu kampo estu la plej bonaj atingaĵoj de la jaro 2016.

Vinko Markovo
Francio
Prezidanto de la Plenumkomitato de SAT

Salutinda estas la laboro de La Kompanoj, artista kolektivo kiu sukcesis pretigi ampleksan spektaklon kadre de la vespera programo de la UK en Lillo, kaj plie malkovrigis Esperanton al nekongresanoj per surstrata kantado. Jen originala provo malfermi la pordojn de la movado al eblaj interesiĝontoj, kiujn ne atingus la kutimaj inform-kanaloj.

Bedaŭrinda estas la plifortiĝo de antagonismoj inter potencaj ŝtatoj, kiu nutras militojn kaj plej akrajn formojn de barbareco diversloke en la mondo. Analizoj pri tiuj temoj kadre de gazetaj diskutoj, interalie en Sennaciulo, aŭ kadre de kongresaj debatoj, estas bezonataj paŝoj por kontribui al kontraŭstaro de tiuj fenomenoj, sed je skalo ĝis nun nekontentiga. Pli grandan efikon havos tiuj interŝanĝoj kiam ilin partoprenos pli da rekte koncernataj homoj. Tiurilate, la enradikiĝo de Esperanto-movado en Mezoriento, pri kiu atestas la pli kaj pli abunda partopreno en tieaj renkontiĝoj, estas esperiga signo.

Humphrey Tonkin
Usono
Eksprezidanto de UEA

Forte impresis min la Universala Kongreso en Lillo – la multeco kaj vario de la partoprenantoj, la abundaj kulturaj kaj klerigaj aranĝoj, kaj (malgraŭ kelkaj problemetoj) la taŭgeco de la kongresejo. Min pozitive impresis ankaŭ la kvalito de nia gazetaro, kies redaktaj normoj ŝajnas al mi pliboniĝi – precipe Kontakto, la revuo Esperanto, Beletra Almanako, Monato, kaj la franclingva La Monde de l’Espéranto. Malantaŭ ili kuŝas abunda kaj bunta perreta agado – ekzemple la lanĉo de Duolingo. Restas la defio plibonigi kaj pliefikigi la strukturojn de UEA, precipe la Komitaton. La atingoj de ĉi-lasta apenaŭ atingis mezureblon.

Trezoro Huang Yinbao
Ĉinio
Konsiliano de UEA, direktoro de la Esperanto-Centro Ora Ponto

La 100a UK kun 2698 partoprenantoj el 80 landoj estas rekordo post 1999. La membroj de UEA kreskis ĝis 5446. La anglalingvanaj Esperanto-lernantoj ĉe Duolingo rapide kreskis ĝis 210000. Unesko decidis memori la 100an datrevenon de la morto de Zamenhof. Pollando akceptis Esperanton kiel nematerian kulturan heredaĵon kaj kiel nomon de trajno. Veronika Poór estis elektita kiel la nova Ĝenerala Direktoro de UEA. TEJO kaj ICH ricevis subvenciojn ekster Esperanto. UEA, TEJO kaj ILEI okulfrape aperis en multaj internaciaj eventoj. Ĉina Radio Internacia sukcese organizis Filman Festivalon kun 45 filmoj el 22 landoj, dum UEA organizis Strategian Forumon pri Orienta Movado en Ĉinio. La periodaĵoj Monato, IPR kaj Juna Amiko fariĝis papere kaj bilde belegaj, kaj Juna Amiko jare kvarfoja kaj ankaŭ elektronika.

Mi tre bedaŭras ke ĉinoj ricevis nur parton de la eldonaĵoj, ĉar la mallaboremaj poŝtistoj ŝatas forĵeti neregistritajn poŝtaĵojn en rubujojn.

José Antonio Vergara
Ĉilio
Prezidanto de ISAE

Bonŝance, ĉiujare okazas faktoj kiuj entuziasmigas mian koron de nekuraceble optimisma esperantulo. Dum 2015 la plej ekscita sendube estis la lanĉo de la Esperanto-kurso ĉe Duolingo. Temas pri vera revolucio laŭ ĝia absolute senprecedenca povo produkti lernantojn je amasnombra, rapida kaj rimarkebla maniero.

La jubilea 100a UK en Lillo okazis ne nur digne sed laŭ brile inspira elano, ĉar ĝiaj organizantoj konkretigis pluraspekte kreemajn, novigajn ideojn, aparte koncerne al aktiva alekstera informado.

Ke ĉe prestiĝa usona universitata eldonejo aperis volumo kun sociscienca esploro pri nia fenomeno (Esperanto and Its Rivals. The Struggle for an International Language) estas plia indiko ke la akademia mondo finfine agnoskas ĝin kiel serioze atentindan eron en la historio de ideoj.

Kion diri pri negativaĵoj? Nu, la forpaso de karaj homoj estas finfine neevitebla, sed la fakto ke Hans Bakker mortis komence de la jaro ja dolorigis min.

Łukasz Żebrowski
Pollando
Eksprezidanto de TEJO

Se temas pri pozitivaĵoj en Esperantujo, verŝajne mi ne estos aparte originala unuavice menciante lanĉon de Esperanto-kurso ĉe Duolingo. Rilate al propra korto, do TEJO, menciindas gravaj sukcesoj en subvencipetado kaj eksteraj rilatoj, kaj serioza progreso pri okazigo de IJK en Afriko. Ĉe Pasporta Servo rimarkeblas lanĉo de nova retpaĝo, sed bedaŭrinde ankaŭ daŭra neapero de papera eldono.

Rilate al planado de agado, en TEJO evidentas progreso – ĝi ekhavis ampleksan trijaran Strategian Planon. Tamen, kiel averton, oni devas rimarki malpozitivaĵon signifan por Esperantujo ĝenerale. Temas pri manko de sufiĉa progreso en realigado de la Strategia Laborplano de UEA. Ĝi estis impona, semis multon da espero, sed daŭre grandparte restas en sfero de deziroj. Ĉu la planoj estis nerealismaj? Ĉu oni ne sufiĉe bone kunordigas homfortojn? TEJO kaj UEA devas lerni de tio por pli taŭge plani sian agadon, sed ankaŭ efike realigi ĝin.

Ĉi tiu teksto aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/01/jaro2015

El la 15 invititoj ĉi-jare respondis nur 11 personoj; ok viroj kaj tri virinoj; ses eŭropanoj, kvar amerikanoj kaj unu aziano. Inter la respondintoj estas gravuloj de UEA, de SAT kaj de la Esperanta Civito.

Kiel kutime, ĉiu el la partoprenantoj de la “Ronda Tablo” havas sian propran imagon kaj sian propran stilon, kiuj ne povas plaĉi al ĉiu. Sed Esperantujo estas tia, kia ĝi estas, kaj la respondoj aperas tiaj, kiaj ili estas – sen cenzuro kaj kombo.

Peter Baláž

Slovakio

E@I-kunordiganto, estrarano de EEU

La plej pozitivaj:

Por mi ĉefe temis pri tio, ke UEA decidis okazigi la 101an Universalan Kongreson en 2016 en Slovakio – kio okazos unuafoje. Estos honoro helpi ĝin realigi. Krome ĝojigis nin ankaŭ ricevo de aŭspicio por ĝi de nia prezidento.

Min ĝojigis ankaŭ la sukcesa okazigo de ambaŭ ĉi-jaraj SESoj (en Slovakio kaj Ruslando) kaj la sukcesa kaj rekorde granda KAEST.

Tre valora estas la oficiala agnosko de la pollanda kultura ministerio, enskribi Esperanton kiel polan kulturan nematerian heredaĵon.

Ankaŭ tre pozitiva estis lanĉo kaj interesiĝo pri AMO-seminarioj (la granda interesiĝo pri ili pruvas, ke homoj daŭre estas scivolemaj, pretaj lerni novajn aferojn, utilajn por Esperanto-agado).

Tre bona novaĵo estas la lanĉo de la nova multlingva retejo www.lingvo.info, kie pluraj esperantistoj kunlaboris. Bonega estis ankaŭ anonco, ke la retejo Duolingo lanĉos kurson de Esperanto – tio alportos milojn da novaj lernantoj de Esperanto. Ĝojiga estas ankaŭ iompostioma restarigo de la retejoj de la Pasporta servo kaj de TEJO – espereble ili funkcios bone kaj longe ĉi-foje.

Pri la negativaĵoj mi nun ne skribos, ĉiam eblus grumbli pri io – falo de membrostatistikoj, neaktivemo, nelegemo, nesufiĉa profesiigo de la movado ktp… Sed pri tiuj aferoj pluraj tre bone scias, kaj estas ja nia tasko ilin plibonigi, pri kio ankaŭ mi provas helpi kiel kaj kie povas.

Anna Bartek / Anjo Amika

Hungario

Kantistino, redaktoro de Heroldo de Esperanto, opozicia senatano en la Parlamento de la Esperanta Civito,

Mi aparte ĝojas ke:

– Kultura Centro Esperantista bone progresas kaj eĉ finance bonstatas, post la krizo kaŭzita de ges-roj Rooke (vicprezidanto kaj sekretario en 2012-13);

– la literatura kafejo en Budapeŝto, organizita de Fajszi Amika Rondo sub la aŭspicio de Esperanta PEN-Centro, tre bone evoluas, kun rekorde nombra ĉeestantaro en novembro, kiam gastis verkisto István Nemere;

– la jubilea 30a ARKONES tre sukcesis kun partopreno de pli ol 200 personoj, kaj kun multe da muzikaj programeroj apud la diversaj interesaj prelegoj;

kaj aparte bedaŭras ke:

– la Universala Kongreso en Bonaero estis la malplej sukcesa dum ĉi tiu jarcento;

– la Pasporta Servo daŭre krizas, malgraŭ bonvolaj klopodoj;

– la nova redaktoro de la revuo Esperanto ne tiel kontentigis la publikon, kiel la gvidantoj esperis.

Marie-France Conde Rey

Francio

Konsulo de la Esperanta Civito

Unue mi rigardos en la medio de la Esperanta Civito. Tre pozitiva estis la proceso pro korupto, kiu okazis kontraŭ iu el niaj senatanoj. Kvankam ni bedaŭras ke tiu proceso devis okazi, tamen ni konstatas ke ĝi iris ĝis sia celo en plena respekto de niaj demokrataj normoj. La procesito perdis sian mandaton de senatano kaj sian rolon de listestro, tamen konservis sian civitanecon.

Ĉe la flanko de feminismo ni notas progreson ekster la Esperanta Civito, ekzemple ĉe la paneldiskuto dum ARKONES en Pollando kaj ĉe la blogo “egalecen” kiu tre objektive kaj avangarde traktas diversajn aspektojn de la temo. La asocio FEM ĝojas ne plu teni la temon kiel ekskluzivan, kaj daŭre fosas sian sulkon: la revuo Femina kaj la Ateliero pri Beletra Kreivo direktita al virinoj. Krome FEM starigis kontaktojn kun Internacia Konsilio de Virinoj kaj estis invitita al ties Eŭropa Konferenco en Malto.

Ni notu ankaŭ la rapidan solvon trovitan por la revuo Literatura Foiro, post la subita kaj tragika forpaso de ĝia ĉefredaktoro Ljubomir Trifonĉovski en decembro 2013. La tuja helpo de Carlo Minnaja kaj de Perla Martinelli ebligis la normalan aperadon de la revuo dum 2014, en atendo de nova ĉefredaktoro verŝajne jam preta por 2015.

Fine ni taksas negative la konstantan malkreskon de la kulturaj eventoj dum la UK, kaj ni rimarkas ke tio ne okazis ĉe SAT dum ties Dinana kongreso.

Renato Corsetti

Italio

Vicprezidanto de IEF

La Ondo de Esperanto kiel ĉiujare demandas: “Kiu(j)n Esperanto-evento(j)n en 2014 vi taksas la plej pozitiva(j) kaj la plej negativa(j)?”. Mi provis fari miajn hejmtaskojn kaj refoliumis ĉiujn ĉi-jarajn numerojn de la revuoj Esperanto kaj La Ondo de Esperanto. Sed mi ne trovis elementojn pri sencohava respondo.

Eble la plej ĝusta respondo estas: ne okazis tre pozitivaj eventoj, kaj ne okazis tre malpozitivaj eventoj en la mondo, kiu pivotas ĉirkaŭ la tradiciaj organizaĵoj, UEA kaj la landaj asocioj, kaj tio en si mem estas malpozitiva elemento.

Jes okazis, tamen, progresoj en la reta mondo. Mi ŝatas citi la novajn kursojn pri Esperanto en Duolingvo, sed ankaŭ aliaj retaj kursoj (ekzemple lernu.net kaj la brazila kurso de Carlos Pereira) pluplenumas siajn funkciojn, ĉar ĉiutage mi estas atingita de tre ĉarmaj mesaĝoj de ekkomencantoj (“mi eklernis pasinta sabato, kaj…”). Oni emas pardoni ankaŭ la eraretojn en tiaj okazoj.

Trezoro / Huang Yinbao

Ĉinio

Konsiliano de UEA, direktoro de Esperanto-Centro Jinkio

Multaj pozitivaj eventoj donis al mi fortajn impresojn en 2014. La individuaj membroj de UEA okulfrape kreskis, eĉ duoble ekzemple en Koreio. Ne malmultaj ĉinaj membroj, kies kotizoj longe estis pagataj per fonduso de UEA, unuafoje mem pagis kotizojn, iuj eĉ kontribuis al la fonduso. La nova programo de UEA pri Aktivula Maturigo (AMO) okazis en ok landoj de kvar kontinentoj, kun pli ol 180 aktivuloj. La revuo Esperanto aspektas pli bela, kvankam ne perfekta, eĉ aperis eraroj eviteblaj en ĝi.

ILEI naskis kvar novajn sekciojn en Bulgario, Hispanio, Irano, Kongo RD. TEJO pli aktive kontribuas al nia movado. ISAE helpite de Interkultura Centro Herzberg Internacia havebligis en Interreto ĉirkaŭ 2000 artikolojn en 1949-2014. IKEF sukcesis en Ĉinio, kaj havis novan sekcion en Koreio. Interlingvistikaj studoj de la universitato Adam Mickiewicz en Poznano allogis rekorde 26 aliĝintojn el 14 landoj.

Mi pensas ke multaj homoj, same kiel mi, vidinte la renovigitan retejon, bedaŭrus ke UEA malsukcesus pri la reteja projekto. Fakte la planita retejo ankoraŭ ne naskiĝis. Cent mil eŭroj ankoraŭ restas en CO. Tamen ni atendis la bebon tro longe.

Dennis Keefe

Usono

Iniciatoro de Universitato de Esperanto

Tre interesa afero ĉi jare estas la enmeto de Esperanto en la liston de nemateriaj kulturaj heredaĵoj en Pollando. Estos interese pripensi la sekvon de tio. Ankaŭ bona estas la disvastiĝo de KER-ekzamenoj, de SES, kaj la AMO-Seminarioj.

Ekster la movado, la apero de artikolo pri Esperanto sur la frontopaĝo de la tre influa usona ĵurnalo, Wall Street Journal, estas bona atingo, same kiel la utiligo de la nomo Esperanto por akrobata kaj muzika grupoj en Germanio kaj Hispanio, bone priraportitaj en la Ondo.

Malsukcesa estas la katastrofa malapero de Pasporta Servo dum tro doloriga, longa tempo. Dankon al tiuj, kiuj antaŭnelonge restarigis la retejon. Ankaŭ negativaj estas la tro rapida malkresko de la Universalaj Kongresoj, kaj la ne tre klara nuntempa misio de UEA. Ŝajnas ke la elito de UEA kaj multaj membroj ne plu estas samideanoj rilate mision. Kien UEA kaj Esperanto?

Katalin Kováts

Nederlando

Redaktoro de www.edukado.net, gvidanto de la ekzamenkomisiono de UEA

Eble ne la plej granda, sed certe tre grava atingaĵo estis en la jaro 2014, ke en Poznano denove startis la Interlingvistikaj Studoj. Danke al la financa subteno kaj varbado de ESF, edukado. net kaj deko da privatuloj la 26 aliĝintoj el 14 landoj (el ili 7 brazilanoj!) en septembro komencis siajn 3-jarajn studojn. Estu rekordo en 2017, ke multaj el ili akiros sian diplomon.

Ankaŭ alia gravaĵo okazis en Pollando, kie Esperanto estas agnoskita kiel nemateria kulturheredaĵo. Gratulojn al la pollanda sekcio de EDE kaj al ĉiuj, kiuj agadis por la agnoskigo.

Trie mi mencius, ke en 2014 trapasis la KER-ekzamenojn la 1500a persono. La diplomito kun tiu ĉi atestilnumero estas japana aktivulino, Isikawa Tieko.

Kio rilatas al malsukceso, mi preferas analizi nur la proprajn agadojn kaj bedaŭrinde ripeti mian pasintjaran malkontenton. Malgraŭ ĉiuj klopodoj, mi daŭre ne sukcesas atingi, ke la lernejaj kaj movadaj kursoj pri Esperanto estu registritaj kaj ni en http://edukado.net/kursejo/ havu laŭeble realan datumbazon pri la monda situacio de Esperanto-instruado. Mi donis al mi kaj al la movado unu plian jaron, la lastan por tiu klopodo.

Vinko Markovo

Germanio

Prezidanto de la Plenumkomitato de SAT

Pozitiva – almenaŭ por SAT-anoj kaj abonantoj de la gazeto de SAT – estis la fina rekapto de la aperritmo de Sennaciulo, sinsekve enpaĝigita de kvar malsamaj homoj en 2014. La ekzisto de reagema redaktoskipo multe helpis al relative rapida organizo de la diversaj transiroj. Ankaŭ menciindas, ke la lasta numero de la jarkolekto 2014 estas grandparte dediĉita al la situacio en Ukrainio. Ĝi espereble helpos al la legantoj memstare akiri opinion surbaze de plej diversaj vidpunktoj pri la temo, nun vekanta pasiajn reagojn.

Negativa estas la relative modestskala disvastigo de la dokumentfilmo pri Esperanto de Dominiko Gaŭtiero antaŭ neesperantista publiko, kiu spegulas la momentan spertomankon de aktivuloj pri utiligo de tiu maltradicia materialo. Plie indas mencii la ĉikanojn pri vizoj, kiuj denove baris la vojon al SAT-Kongreso por pluraj aliĝintoj el Afriko. La prikongresaj filmetoj en la jutuba kanalo de SATeH (https://www.youtube.com/user/satehejo) povas parte kompensi tion almenaŭ por tiuj, kiuj disponas taŭgan retaliron.

Martin Schäffer

Germanio / Meksiko

Ĝenerala sekretario de UEA

Por mi 2014 estis eksterordinare bonega jaro! Mian senton tamen forte influas bela persona travivaĵo. Naskiĝis mia filino Heide Isabel. Kompreneble, mi kaj mia edzino Mallely planas instrui al ŝi Esperanton.

Nun personaj aferoj flanken: Okazis unuafoje Esperanto-Kongresoj en Irano kaj Nikaragvo, la platformo Duolingo (lingvolernado) akceptis la kreon de Esperanto-kurso, okazis pluraj AMO-Seminarioj (Aktivula Maturigo) de UEA, kaj la nuna membrostatistiko de UEA indikas, ke unuafoje post pluraj jaroj okazas kresketo de la membraro de UEA.

La negativaĵoj de 2014 estas, ke ne okazis, multe pli da atingaĵoj, multe pli da sukcesoj, multe pli da informado, multe pli da donacoj. multe pli granda membrokresko. Ni do ne ripozu, sed laboru por pli vasta, riĉa kaj internacia movado. Tion ni povas atingi nur kune.

Humphrey Tonkin

Usono

Eksprezidanto de UEA

La jaro 2014 estis iasence interstica jaro. Aferoj evoluis; grandaj novaj atingoj ne okazis – sed ĝenerale la pozitivoj superpezis la negativojn. Kompletiĝis la unua jaro de la revuo Esperanto en nova vesto. Kvankam la redaktoro ankoraŭ iom pripalpas sian vojon, la revuo nun aspektas pli profesia, pli inda je progresema organizaĵo. Samo okazis pri la retpaĝaro de UEA: kritikinda eble, sed pli bona ol la malnova. La UK estis rekorde malgranda sed ankaŭ rekorde malproksima al la centroj de esperantista agado.

Se UEA ne trovos vojon por refreŝigi la aspekton kaj enhavon de siaj kongresoj, farante ilin allogaj al averaĝaj esperantistoj (kontraste kun la esperantistoj trempitaj en la Esperanto-organizado), rekordoj pri malgrandeco rompiĝos ankaŭ en la estonteco. Se temas pri mia propra tereno de agado, mi notas laŭdindan stabiliĝon de la Poznanaj kursoj, sukcesan transiron de la redaktoreco de LPLP, kaj stabilecon ankaŭ en la agado ĉe UN. Sed en mondo, kiu momente ŝajnas retrogliti, la mesaĝo de interkompreniĝo alprenas novan urĝon. Ĉu ni pretas por tio?

José Antonio Vergara

Ĉilio

Prezidanto de ISAE

Kiel plia signo de tutmondiĝo, la unuafoja okazigo de UK en la sudamerika hispanlingvujo estis pozitiva atingo, des pli ke, laŭ instigo de la nuna prezidanto, oni utiligis la eventon por sisteme pritrakti strategiajn demandojn inter membroj, komitatanoj kaj estraranoj de UEA. Simile, la seminarioj por Aktivula Maturiĝo (AMO) en diversaj mondregionoj estas esperigaj koncerne la ŝancon preteriri, forsuperi la stagnadon.

Ke nia mapo iĝas pli vasta ĉiam estas ĝojige, ĉi-okaze danke al la agado de Heidi Goes diskonigi esperanton en Orienta Timoro. Plie, la 5a Afrika Esperanto-Kongreso kaj la rekorda nombro da aliĝintoj al la Interlingvistikaj Studoj (Poznano) estis agrablaj novaĵoj.

Negative mi taksas la fakton ke, cent jaroj post la eksplodo de terura mondmilito, kiu tiom intense suferigis milionojn da homoj kaj la pacaman koron de Zamenhof (abrupte tranĉante, cetere, la fruajn, eble troajn esperojn pri la estonteco de esperanto), la repaciĝo de la homaro restas neverŝajna utopio.

Legu la pasintjarajn respondoj.

La supraj respondoj aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/01/jaro2014/

La oficisto devos plenumi jenajn taskojn en la Esperanto-Centro:

• Organizi Esperanto-Kurson;
• Organizi Retan Esperanto-Kurson;
• Organizi anglan lingvan kurson por lokaj interesantoj (se li kapablus);
• Redakti kaj eldoni retan gazeton;
• Administri membrojn de Esperanto-organizo;
• Administri Esperanto-retejon;
• Gastigi vizitantojn;
• Iniciati Esperanto-agadon en Ĉinio;
• Propagandi Esperanton en diversaj retejoj kaj eldonaĵoj;
• Flanke iomete prizorgi komercadon de la centro, kiun prizorgos ĉefe la direktoro de la centro;
• Purigi kaj ordigi la ĉambrojn de la centro.

Kondiĉoj por la oficisto

• Viro, nefumanto, flua Esperanto-parolanto, kiu:
• Deziras labori profesie por Esperanto;
• Kapablas uzi komputilon;
• Kapablas bone verki en Esperanto kaj en nacia lingvo;
• Bone edukita (simile kiel diplomito en altlernejo);
• Laborema kaj serioza.

La centro liveros al la oficisto simplan loĝ-ĉambron ene de la centra oficejo, litaĵojn, kaj salajron kiu sufiĉos por vivo laŭ la loka vivnivelo.

La oficisto laboros 8 horojn tage, ricevos du-tagan ferion semajne, kaj oficialajn feriojn laŭ la ĉina leĝo.

La oficisto mem prizorgos kuiradon, sanon, kuracon, veturadon kaj vizpeton.

Alilanda kandidato laboros minimume 6 monatojn laŭ kontrakto. Ĉina kandidato estos oficiale dungota post provlaboro dum 3 monatoj.

La kandidatoj bonvole sendu sian biografion kaj planon rete al trezoro@uea.org,
kaj poste skajpe aŭ telefone interparolu kun:
Trezoro Huang Yinbao
skype: hungyinbao
poŝtel. +86+18893316800, QQ: 552319856

Trezoro Huang Yinbao
Konsiliano de UEA
Ĉina Peranto de UEA

Esperanto estas la sola sukcesa planlingvo el pli ol 1000 lingvoprojektoj. Laŭ Detlev Blanke, kiu analize pritraktis la sukcesajn ĉefkialojn de Esperanto[1], unu el la kialoj estas tio, ke ĝia kreinto Zamenhof profunde kaj diversflanke komprenis la lingvan spiriton, kiun li kunfandis en la disvolviĝon de Esperanto. Pro tio la esplorado pri Zamenhof neniam ĉesas ĝis nun de la naskiĝo de Esperanto.

Laŭ nekompleta statistiko, dum cent jaroj 1910–2010, eldoniĝis pli ol cent biografiaj artikoloj kaj libroj pri la vivo de Zamenhof[2], el kiuj plej vaste konataj estas la biografioj verkitaj de Privat (1920), Boulton (1960), Holzhaus (1969), Maimon (1978), Centassi kaj Masson (2001) k. a. Tiuj biografioj kaj artikoloj ege valoras por komprenigi nun pri Esperanto kaj vivo de Zamenhof.

Tamen ĉi tiuj verkoj, faritaj plejparte de esperantistoj kaj verkitaj en Esperanto, celas esperantistajn legantojn. Estas sendube, ke Esperanto kun Zamenhof estas proksime rilatanta, sed Zamenhof ne vivas en vakuo kaj utopio. Por pli profunda kompreno oni devas serĉi respondojn en la socia, ekonomia kaj politika medioj. En ĉi tiu senco la libro de Künzli estas valora provo por plenigi truon en la esplorado pri Zamenhof.

Lia libro, kiel unu el la serio de la “juda problemo” en Orienta kaj Okcidenta Eŭropo, estas eldonita de la germana eldonejo Harrassowitz. Tio indikas, ke unuflanke la enhavo estas strikte ligita kun la “juda kulturo”, aliflanke la aŭtoro studas pri Esperanto kaj Zamenhof en pli larĝa perspektivo. La libro enhavas 538 paĝojn kun preskaŭ cent fotoj. Mi opinias, ke la esplorantoj pri Zamenhof devas havi talenton lerte scii la rusan kaj Esperantan lingvojn, edukiĝi pri historio, kaj posedi sufiĉajn kondiĉojn por uzi historiajn datumojn. Ĉi tiujn menciitajn kvalitojn plene posedas Andreas Künzli. Nun ni sekvante lin eniru en la vivon de Zamenhof.

La prefaco kaj la enkonduko en la komencaj 7 paĝoj klarigas la perspektivon de la juda kulturo, kaj eksplikas la gravecon kaj neceson studi Zamenhofon en la vidpunkto de socia kaj politika vidpunktoj en lia erao.

En la 2a ĉapitro la aŭtoro esploras la nomon kaj la staton de la familio Zamenhof, kio ne estas problemo por nuntempaj homoj. Tamen en la tempo de Zamenhof lia juda identeco, la naskiĝloko en Pollando aparteninta al Ruslando, la Julia kaj Gregoria kalendaroj kaj aliaj faktoroj interplektitaj kreas problemojn kaj ofte perpleksigas studantojn pri Zamenhof.

La aŭtoro de ĉi tiu libro klopodas ordigi tiujn problemojn. Tiucele li aldonas al ĉi tiu ĉapitro 42 piednotojn. La piednotigo estas grava karakterizaĵo de la libro. La piednotoj unuflanke montras multecon kaj profundecon de la esplora laboro de la aŭtoro, aliflanke ankaŭ la grandan kredindecon de la konkludoj.

En la 3a ĉapitro (p. 26-68), la aŭtoro skizas la politikan medion, la problemojn kaj la situacion de judoj en Ruslando kaj Pollando. Tio estas tre utila, por ke legantoj komprenu la vivscenejon de Zamenhof. La 4a ĉapitro (p. 67-76) prezentas la situacion de Białystok, la naskiĝurbo de Ludoviko Zamenhof.

En la 5a ĉapitro (p. 88-96) la aŭtoro priskribas la hejmon, la familion kaj la patron de Ludoviko Zamenhof, kaj en la 6a ĉapitro (p. 88-96) la elementan kaj mezan lernejojn, la universitaton, la profesion, la geedziĝon kaj aliajn personajn informojn pri Zamenhof.

En la ĉapitroj 7-8 (p. 97-106), la aŭtoro priskribas la talenton de Zamenhof en lingvoj. En la 10a ĉapitro (p. 107-113) Künzli priskribas cionismon kaj la vidpunkton kaj opinion de Zamenhof pri ĝi.

En la ĉapitroj 10-14 (p. 114-147) la aŭtoro prezentas la historion de Esperanto, la simplan gramatikon, donas specimenon de Esperanta teksto, kaj skizas rilatojn inter Esperanto kaj ĝiaj fontolingvoj.

En la 15a ĉapitro (p. 148-159) la aŭtoro priskribas cenzuran sistemon en Ruslando, precipe la cenzuradon pri Esperanto kaj aliaj planlingvoj. Ekzemple, por cenzuri verkojn en Volapuko estis cenzuristo, kiu eĉ lernis ĝin. En la 16a ĉapitro la aŭtoro simple priskribas la suferadon de Zamenhof por serĉi laboron.

La 17a ĉapitro (p. 165-177) temas pri hilelismo, proponita de Zamenhof en 1901 por solvi judan problemon. La aŭtoro priskribas la studadon pri la loĝdomo, la parencoj, la amikoj kaj la laboro de Zamenhof en la 18a ĉapitro (p. 178-185). La 19a ĉapitro (p. 186-195) temas pri antisemitismo en Germanio, Aŭstrio kaj Francio.

En la 20a ĉapitro (p. 196-210) la aŭtoro priskribas la unuan UK-on en 1905. En la ĉapitroj 21-24 (p. 211-249) la aŭtoro prezentas homaranismon, lanĉitan de Zamenhof en 1906, kaj la kritikojn kaj reagojn pri ĝi. Por faciligi komprenigon la aŭtoro komparas diversajn ideologiajn vidpunktojn de tiamaj judaj erudiciuloj. Estas notinde, ke la Zamenhofa ideologio ĉiel rilatas al lingvo. La evoluo de la Zamenhofa ideologio estas resumita en tri etapoj: (1) Neŭtrala lingvo por la judoj (aŭ la religio); (2) Neŭtrala lingvo de lando (aŭ la religio) por solvi internajn etnajn problemojn; (3) Neŭtrala lingvo de la homaro (aŭ la religiaro).

En la ĉapitroj 25-30 (p. 250-312) la aŭtoro priskribas UKojn en 1906-1914, kaj la Ido-skismon. Ĉi tiuj historiaj okazaĵoj grave rolas por komprenigi legantojn pri la frua evoluo de Esperanto.

En la 31a ĉapitro (p. 313-322) la aŭtoro priskribas la lastan periodon de Zamenhof, historion korpreme afliktan. La unua mondmilito komplete detruis la belan homaranismon de Zamenhof. En la ĉapitroj 32-34 (p. 323-340) Künzli priskribas la kredon de Zamenhof kaj la situacion de liaj posteuloj.

La 35a ĉapitro (p. 341-349) enhavas la kronologion de la vivo de Zamenhof; la 36a ĉapitro (p. 350-365) estas bibliografia. En la 37a ĉapitro (p. 366-375) estas prezentataj la ĉefaj zamenhofologiaj esploroj. La lasta ĉapitro 38a (p. 376-398) kun la titolo Esperanto hodiaŭ kaj morgaŭ priskribas la perspektivon kaj problemojn de Esperanto.

En la fino de la libro estas apendicoj. Apendico 1 (p. 399-421) konsistas el kvar biografiaj tekstoj: letero al Borovko pri la origino de Esperanto (1896), letero al Michaŭ (1905), biografia skizo de Leono Zamenhof (1910), artikolo pri hilelismo de Josef Meisl (1917).

En la 2a apendico (p. 422-500) estas tekstoj pri hilelismo: Zamenhofa broŝuro (1901), letero al Javal (1905), intervjuo (1907), studo de Zamenhof pri la jida lingvo (1909).

Apendico 3 (p. 501-518) inkludas la Zamenhofajn paroladojn en kelkaj Universalaj Kongresoj, kaj la Bulonjan deklaracion.

Apendico 4 (p. 519-534) enhavas Dogmojn de hilelismo (1906) kaj la lastan version de homaranismo (1917).

Ĝenerale, Andreas Künzli penas analizi kaj esplori diversajn aspektojn de la vivo kaj verkoj de Zamenhof en la vidpunkto de la “juda problemo”, surbaze de detalaj, ekzaktaj kaj kredindaj materialoj abundaj. Do la konkludoj en la libro estas evidente kredindaj. Devas esti agnoskite, ke la frua celo de Zamenhof estis solvi nur la judan problemon. Kun la disvastigo de Esperanto la ideologio de Zamenhof ne plu estis limigita al la juda problemo, sed estis vastigita al la tuta mondo. Ĉi tiun punkton mencias ankaŭ la aŭtoro, kiu ĉiam substrekas la ligon inter la libro kaj la juda problemo, eble pro la neceso de la serio “Juda kulturo”.

Miaopinie la libro estas elstare rimarkinda inter la esploraj verkoj pri Zamenhof, kvankam iuj problemoj estas tro simple traktitaj, kaj la ligoj inter la ĉapitroj povus esti pli bonaj, eble pro tro multaj implicitaĵoj. Eta makulo ne povas difekti la jadon. Jen leginda kaj bonega libro. Estus pli efike, se la libro estus eldonata ankaŭ en la angla.

Verkis Liu Haitao

Tradukis Trezoro (Huang Yinbao)

Referencoj

1. Blanke, D. Causes of the relative success of Esperanto // Language
Problems & Language Planning, 2009, №3, p. 251–266.

2. P. 351-354 de la libro.

Ĉi tiu recenzo aperis en la maja kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/211kuenzli/

En kvin konferencaj salonoj okazis 35 prelegoj, prezentaĵoj aŭ diskutrondoj en kvar tagoj. Programon de la seminario “Flugiloj de interkultura vento” realigis Duncan Charters el Usono, Julián Hernández el Kubo, Zsófia Kóródy el Germanio/Hungario kaj Radojica Petrović el Serbio. Ĝi temis pri metodiko de Esperanto-instruado inkluzive de instruplanado, didaktikaj aspektoj de la Esperanto-gramatiko, lingvo kaj kulturo en pedagogiaj programoj, teknologio je la servo de lingvo-instruado, kiel instrui simple kaj efike en naturaj cirkonstancoj, kaj pri interkulturaj lingvaj ludoj.

Apartajn prelegojn pri diversaj temoj prezentis Zsófia Kóródy (“Pri la lingvoekzamenoj” kaj “Subvencioj kaj projektoj en la praktiko”), Lee Jungkee el Korea Respubliko (“Esperanto-kurso en Koreio”), Stefan MacGill el Hungario/Novzelando (“La projekto ‘esperanto125’”), Ronald Glossop el Usono (“Kial Ĉinio estas fekunda kampo por Esperanto”), Agneta Emanuelsson el Svedio (“Pri Valdemar Langlet”), Martin Schäffer el Meksiko/Germanio (“Informado pri Esperanto: kiel artikoli gazete kaj respondi al ĵurnalistoj”). Legu la plenan programon ĉe http://ilei.info/konferenco/2011/programo.php.

Aparte populara estis “Erarologio” de Rob Moerbek el Nederlando, kiu, pro granda interesiĝo de konferencanoj, daŭriĝis eksterplane per matenaj sesioj antaŭ la cetera programo. Simile Duncan Charters ripetis dum lunĉpaŭzo la prelegon pri lernteknologioj por tiuj kiuj ne povis ĉeesti la unuan prezenton ĉar allogis ilin aliaj, neeviteble paralelaj programeroj.

Ronald Glossop kaj Latifou Gbadamassi (Benino) per komuna prezento de la multjara projekto “Infanoj ĉirkaŭ la mondo” kaj ties specifa apliko en Afriko tra “Infanoj ĉirkaŭ Afriko” enkondukis debaton pri Afrika perspektivo de ILEI-agado. Simile Mireille Grosjean (Svislando) kaj Heidi Goes (Belgio), per prelegoj, respektive, “Aziaj etosoj” kaj “La indonezia Esperanto-movado: historio kaj estonto”, enkondukis debaton pri ILEI ekstereŭrope kun aparta atento pri ILEI en Azio renkonte al la 45a konferenco okazonta en Ĉinio, 2012.

La “Universitatan tagon” (ĵaŭdo, la 21a de julio) enkondukis Mallely Martínez Mateos el Meksiko (“Kiel enkonduki Esperanton en universitatojn: spertoj el Meksiko”) kaj Yu Jianchao, Ĉinio (“Esperanto-eduko en Ĉina Komunikada Universitato”). En paralelaj sesioj Martin Schäffer prezentis la projekton “Esperanto Internacia”, kaj Peter Baláž (Slovakio) kaj Marek Blahuš (Ĉeĥio) la atingojn kaj planojn de E@I.

En la tradicia ILEI-konferenca festivalo, la konferencanoj prezentis 20 lingvojn kaj kulturojn (2 el Afriko, 5 el Azio) inkluzive de diversaj skribsistemoj kaj elementoj de la koncernaj kulturoj. Laŭkutime, la konferenco ankaŭ omaĝis la lingvon de la gastiganta lando per dusesia kurseto “Dana eksprese” (Jonas kaj Mathias Dalmose kaj Bent Jensenius).

Laboraj ŝancoj vidiĝas. Dum la konferenco okazis kunveno de komisionoj pri lerneja kaj universitata agado, laborrondo por sekciestroj de ILEI kaj diskutsesio pri la perspektivoj por estontaj konferencoj, dum kiu oni montris lumbildojn pri la venontjara konferencejo en Kunming kaj klarigis la preparlaborojn. Okazis en tri tagoj sep horoj da komitat-kunsidado; la 32 komitatanoj akceptis la jarraporton, financajn rezultojn kaj revizoran raporton por 2010. La komitato nomumis du novajn honorajn membrojn (nia multjara kasisto Bertil Andreasson el Svedio kaj nia antaŭa prezidanto Mauro la Torre el Italio) kaj novan ligan sekretarion, Huang Yinbao (Trezoro) el Ĉinio. Ĝi nuligis tri nefunkciantajn sekciojn, sed akceptis novan en Meksiko – rikolto de la semado dum la pasintjara konferenco. Aldoniĝis reprezentanto en Ganao kaj kontaktpersonoj en Indonezio kaj Nepalo. La elekto-komisiono estis reelektita kun la sama konsisto por la sekvaj tri jaroj. La komitato altigis modeste la membro-kotizojn kaj abonojn por Juna amiko, sed ILEI akceptos ĝis la jarfino kotizojn por 2012 kaj 2013 laŭ la nunaj tarifoj. La ĉefa komitata tasko, efike kaj kunlaboreme plenumita, estis trakto de trideko da modifproponoj al la liga Statuto kaj Interna Regularo. La plimulto estis aprobitaj, sed kelkaj defiaj alineoj estis plusenditaj al la regulara komisiono kaj al reta diskutado inter komitatanoj.

Distraj aferoj ne mankis – okazis interkona frandvespero, dana vespero, dancado, kantado, ekskursoj, ludado de diversaj muzikoj kaj adiaŭa vespero, abunda fotado kaj promenado tra la bela urbo. La distroj kaj amikecaj kaj Esperantaj etosoj tuj mallongigis la distancon inter la konferencanoj.

Huang Yinbao (Trezoro), Radojica Petrović, Stefan MacGill

Ĝi estas artikolo el La Ondo de Esperanto.
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2011, №8–9 (202–203).
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2011/08/ilei/