Serĉante materialon pri Zamenhofoj, mi vizitadis en Moskvo la Ruslandan Ŝtatan Bibliotekon (RGB), kiu antaŭe estis konata kiel la biblioteko Lenin. En ĝi estas pluraj verkoj de nia Ludoviko, de lia patro kaj de aliaj Zamenhofoj. Mi utiligis, speciale ĉe kompilado de la bibliografio de M. F. Zamenhof (parto 1, parto 2), ankaŭ la bibliotekan retkatalogon kaj, ricevinte la menditajn librojn mi plurfoje konstatis ke la katalogo enhavas erarojn.

Sciante pri oftaj eraroj, mi ne multe atentis jenan muzikan eldonaĵeton:

«Розеноер И. Белла серо я л’урбетто: Дума: Для голоса и ф.-п. / Слова Заменгофа. – СПб.: Иогансен, ценз. 1886. – 3 с. МЗ 188/1188».

Dum kelkaj lastaj jaroj mi ne estis en Moskvo, kaj ĉar ĉi-somere mia edzino Halina pro siaj sociaj taskoj (ŝi estas vicprezidantino de Ruslanda asocio de renmalsanuloj) devis viziti Moskvon, mi petis ŝin, se ŝi trovos tempon, viziti la bibliotekon kaj trovi ĉi tiun verkon.

Post iom da aventura serĉado, ŝi ricevis ĝin. Temas pri grandformata tripaĝa “kajero”, kiu enhavas okversan kantaĵon de Zamenhof kun muziknotoj de I. Rozenoer. Ĝi estas verkita en unu plia Praesperanto, kiun ni nomu Praesperanto III, aldone al Praesperanto I (Lingwe Uniwersala, 1878) kaj Praesperanto II (Lingvo Universala, 1881). Kurioze, la tuta teksto estas presita per literoj de tiutempa rusa alfabeto, dum la muzikaj indikoj (italaj) estas latinliteraj.

Sur la kovropaĝo estas jena ruslingva teksto (por ne turmenti la nerusajn legantojn mi latinliterigas ĝin kun traduko/klarigo inter krampoj):

La Mondo Lingo.
Vsemirnyj jazyk g-na Zamengofa. (Tutmonda lingvo de s-ro Zamenhof)
Lá dinko. – Duma. (Penso)
Bella sero ja l’urbetto.
Prekrasnyj veĉer. (Belega vespero)
Slova g. Zamengofa, (Vortoj de s-ro Zamenhof)
Muzyka I. Rozenoera. (Muziko de I.Rozenoer)
Sobstvennostj avtora. (Propraĵo de la aŭtoro)
Cena 40 kop. (Prezo 40 kopekoj)
S. Peterburg, u A. Iogansena (S. Peterburgo, ĉe [= eldonita de] A. Iohansen)
Litografija g. Ŝmidta, Kirpiĉ. per. 1 (Presejo de s-ro Ŝmidt, str. Kirpiĉnyj. 1)

En la fino de la lasta paĝo oni legas, ke la 9an de aŭgusto 1886 ĝi estis permesita de la Peterburga cenzuro.

En la dua kaj la tria paĝoj estas kantoteksto, kiun mi reskribas per literoj Esperantaj.

Bella sero ja l’urbetto
Lue njo brué
E missino i rondetto
Dolĉe deklamé
Ŝo pri vivo detruatta
Sente rakontá
E ma vundo la kaŝatta
Ree mon dolá.

Laŭ la ritmo, estas klare, ke lastaj vortoj en la parnombraj versoj havas akcenton je la lasta silabo, do, oni legu: brué, deklamé; rakontá, dolá. La lasta verso “Ree mon dolá” estas kantenda dufoje.

Sub la titolo, antaŭ la muziknotoj estas la ruslingva traduko, kiun mi laŭvorte tradukas al Esperanto.

Bela vespero ekster la urbeto –
Ĉirkaŭe nenio bruas,
Kaj fraŭlino en rondeto
Dolĉe deklamas.
Ŝi pri vivo detruita
Kun sento rakontadis,
Kaj mia vundo kaŝita
Denove min ekdoloris.

Sed jam sen legi la tradukon, ĉiu esperantisto, kiu almenaŭ unu fojon legis la Unuan Libron, tuj konstatas, ke ĉi tiu Dinko (anglismo el “think”, same kiel “miss”ino por fraŭlino) estas nenio alia ol la ĝermo de la unua strofo de Mia penso, kiun, danke al Gaston Waringhien, ni bone konas laŭ Pinto de Hemza en Praesperanto II, verkita en aŭgusto 1882 (Vidu en Lingvo kaj vivo, p. 30-31).

Bella sero jal urbetto
Lue fio brué
E il rondo un puettaŭ
Dolće deklamé.
E pri vivo pri nantassa
Sente śo pallá
E ma blesso ne koprassa
Plescie veksá.

Tiuj malmultaj el niaj legantoj, kiuj neniam legis la Unuan Libron, ĝuu fine la netan version el la jaro 1887a.

Sur la kampo, for de l’ mondo,
Antaŭ nokto de somero,
Amikino en la rondo
Kantas kanton pri l’ espero.
Kaj pri vivo detruita
Ŝi rakontas kompatante, –
Mia vundo refrapita
Min doloras resangante.

Ĉu ĉio klaras? Preskaŭ ĉio, sed restas almenaŭ unu problemeto. Post la rusa traduko estas jena referenco: «“Novosti”, la 24a de julio 1886.» Temas pri Novosti i Birĵevaja gazeta (Novaĵoj kaj Borsa Ĵurnalo). Ĉi tiu Peterburga ĵurnalo aperis du fojojn ĉiutage, sed la atenta legado montris, ke en neniu el la du eldonoj (serĉitaj laŭ la Julia kaj Gregoria kalendaroj) estas informoj ligeblaj kun ĉi tiu Zamenhofa eldonaĵo (informoj pri apudurbaj koncertoj, en kiuj eble fraŭlinoj dolĉe deklamis, kaj anoncoj pri lingvaj kursoj, inter kiuj ne menciiĝas La Monda Lingvo, ne estas konsiderindaj).

Ni esperas, ke inter la esperantistoj – kiuj ŝajne estas tre muzikemaj – troviĝos kapablulo, kiu laŭ la originaj muziknotoj belvoĉe kantos la Dinkon kun pianakompano jam je la nuna Zamenhofa Tago.

Aleksander Korĵenkov

Ĝi estas artikolo el la postkongresa aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №8-9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/12/zamenhof-11

Andreo Grzębowski

Bydgoszcz, centro de Kujavia-Pomeria vojevodio en la norda parto de Pollando, diskoniĝis en Esperantujo pro la vasta utiligo de Esperanto en turismo. Ĉi tiu agado estas intime ligita kun la nomo de Andrzej “Andreo” Grzębowski.

Grzębowski, mem pasia vojaĝanto, estis estrarano de Pola Esperanto-Junularo pri turismo. Diplomiĝinte pri historio en la universitato Kopernik (Toruno), en 1966 li gajnis en konkurso direktoran postenon en la junulara vojaĝoficejo Juventur (Bydgoszcz) kaj ekuzis Esperanton en sia laboro, sendante turismajn grupojn kun Esperantaj gvidantoj al Esperanto-renkontiĝoj en Bulgario, Hungario kaj Ĉeĥoslovakio.

La nova etapo komenciĝis post la fondo de la klubo Esperanto somere 1972 ĉe la strato Skłodowska-Curie, 10. Ĝuste tie poste troviĝis sidejo de turisma oficejo de PEA (Pola Esperanto-Asocio) “Esperantotur”. Ĝiajn servojn ĉiujare uzis miloj da loĝantoj de Bydgoszcz.

En 1975 Grzębowski iĝis prezidanto de la asocio Monda Turismo (MT), fondita en 1970 en Vieno kun la celo “faciligi turismon per Esperanto, faciligi al esperantistoj vojaĝi, organizi aŭ partopreni amasturismon por pruvi la valoron de Esperanto”. Samjare startis organizado de ĉiujaraj Internaciaj Foiroj de Esperanto Turismo en Bydgoszcz. En ĉi tiuj foiroj diverslandaj organizantoj de por- kaj peresperanta turismo raportis pri sia agado, prezentis ofertojn kaj faris kontraktojn.

Okaze de la 72a UK en Varsovio (1987) “Esperantotur” ricevis, kiel la 22a turisma oficejo en Pollando, licencon por eksterlanda turismo, kio rezultigis tujan kreskon de Esperanto-turismo. “Esperantotur” dungis 80 oficistojn, duono da ili en Bydgoszcz, organizante Esperanto-turismon por kelkmil personoj jare. (Indas rememori ankaŭ la 68an UK-on – en julio 1983 en Pollando estis nuligita la milita stato, kaj du miloj da poloj uzis la pretekston partopreni la kongreson en Budapeŝto por vojaĝi eksterlanden.)

En 1990 Monda Turismo estis leĝe registrita en Bydgoszcz kiel nekomerca organizaĵo kun “Esperantotur” kiel ĝia turisma servo. Precipe bone funkciis kunlaboro de “Esperantotur” kun esperantistaj turismaj oficejoj en Bulgario, Hungario, Slovakio kaj Benelukso, kiuj ĉefe akceptadis plurajn busajn grupojn. Komence de la 1990aj jaroj al la kunlaboro aliĝis baltianoj kaj ruslandanoj, kaj kreiĝis la populara busa itinero “La blankaj noktoj”, kiu pasis el Pollando tra la Baltaj ŝtatoj al Peterburgo. Trajnajn vojaĝojn al Siberio kaj Centra Azio prizorgis la Turisma Servo de Ruslanda Esperanto-Asocio.

Fine de la 1980aj jaroj la familio Grzębowski en sia propra tereno konstruis la hotelon Esperanto, sed ĉar tiutempe privatulo ne rajtis posedi hotelon, la estraro de PEA aĉetis la grundon kontraŭ simbola sumo por uzi la domon por Esperantaj celoj. La tiamaniere starigita hotelo jure apartenis al PEA. La hotelo ne nur akceptis gastojn, en ĝia salono okazis Esperanto-kunvenoj. Sed nova estraro de PEA en 1993 vendis la terenon kun la hotelo kontraŭ nur 2000 usonaj dolaroj al persono, kiu promesis financi ĝian agadon. (La hotelo daŭre funkcias kun la nomo Pegaz.)

La vastiĝanta Esperanto-turismo bezonis vojaĝgvidantojn kaj ĉiĉeronojn. Por tio en 1991 ekfunkciis Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo (ISTK). Kiel trijara nepublika postmaturecekzamena lernejo ĝi estas laŭleĝe registrita ĉe koncernaj instancoj en Bydgoszcz. En 1996 la studumo akiris la statuson de klerigejo de la Akademio Internacia de la Sciencoj San-Marino (AIS). La Studumon, realigantan edukadon en Esperanto de profesiuloj por turismo kaj kulturo, finis pli ol mil studentoj el pli ol 90 landoj de Afriko, Ameriko, Azio, Aŭstralio, kaj Eŭropo. Ilin instruis en Esperanto profesoroj kaj aliaj fakuloj el 60 landoj.

Ekde la 1a de aŭgusto 2000, laŭ dekreto de la pollanda ministro pri edukado la diplomoj de ISTK validas kiel oficialaj pollandaj dokumentoj rajtigantaj ĉiĉeronojn kaj vojaĝ-gvidantojn labori en Esperanto.

En 2002 la Internacia Asocio Monda Turismo estis malfondita. La malfacilan financan situacion de la Asocio kaŭzis la monda krizo en aviadila turismo kaj krizo de internacia busa turismo en Pollando. La agadon de MT daŭrigis Internacia Klubo Esperantotur. La gvidadon de ISTK transprenis la Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo.

MT ĉiujare eldonis kaj dissendis al kelkaj miloj da adresoj la Turisman Esperanto-Kalendaron (TEK) kun informoj pri internaciaj Esperanto-aranĝoj kaj internaciaj Esperanto-vojaĝoj. En 2000 estis eldonita kolora mondmapo de MT (10 mil ekz.) kaj en 2001 – poŝatlaso de la mondo en Esperanto.

La lasta TEK, aperinta en 2010, listis nur ĉ. sepdek internaciajn Esperanto-vojaĝojn kun Esperanto-vojaĝgvidantoj por 2011 kaj enhavis la adresojn de reprezentantoj de Esperantotur kaj plej gravajn kontaktadresojn pri studado kaj turismo en 125 landoj de la mondo. TEK-2011 estis dissendita al mil poŝtaj adresoj en la mondo kaj al ĉ. 6500 retadresoj en la mondo, el kio ĉ. 1500 en Pollando.

La internaciaj vojaĝoj kutime estis ligitaj kun partopreno en Esperanto-aranĝo, kiun kompletigis turismado en la ĉirkaŭa regiono kaj/aŭ najbaraj landoj, kio ebligis fari ilin rentabilaj danke al partopreno de neesperantistoj.

Alia specialaĵo estis ĉirkaŭmondaj vojaĝoj, buskaravanoj kaj kombinitaj vojaĝoj. Entute, MT kaj Esperantotur organizis grupvojaĝojn kun Esperanto-gvidantoj al 135 landoj. La plej aktiva mondvojaĝanto, lektoro de ISTK, prof. Remigiusz Mielcarek vizitis pli ol 200 landojn kaj gvidis multajn vojaĝojn en la Suda Ameriko kaj Sud-Orienta Azio.

La turismaj foiroj transformiĝis al Internaciaj Forumoj pri Edukado, Turismo kaj Kulturo. La 40a forumo anoncita por septembro 2014 ne okazis pro tio, ke kelkajn semajnojn antaŭe mortis Andrzej Grzębowski – animo kaj motoro de ĉiuj turismaj kaj edukaj iniciatoj kaj aktivecoj. Apud li dum jardekoj laboris lia edzino Regina Grzębowska, Tomasz Jan Kudriewicz, Milan Zvara, Angel Todorov, Marcel Delforge, Evva Margit, Anna Butkeviĉ, Daniela Emler kaj multaj aliaj.

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperis en la postkongresa, aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №8-9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/trezoro-9

Esperantistoj kutime scias, ke certaj ideologiaj kaj religiaj movadoj estas idee proksimaj al homaranismo de nia Majstro kaj, kutime, pozitive rilatas ankaŭ al nia lingvo. Tamen konkretaj informoj pri tio estas plejparte fragmentaj, iom nebulaj kaj havas pli mitan ol precizan karakteron. La prezentata libro enhavas almenaŭ kvar gravajn artikolojn (ĉ. duonon de la enhavo), kiuj sisteme kaj serioze ŝtopas tiujn lakunojn en niaj scioj. Ili estas: historia esploro de Zofia Banet-Fornalowa pri la societo Konkordo, kiu en intermilita periodo penis disvastigi kaj evoluigi homaranismajn ideojn; skizo pri interrilatoj inter bahaismo kaj esperantismo de Giorgio Silfer, esploro de Rita Valčiukaitė pri la rolo de Esperanto por kosmologio de Martinus; kaj resumo de doktora disertacio de Leif Nordenstorm pri interrilatoj inter Oomoto kaj homaranismo.

El la tri lastaj artikoloj sekvas, ke, malgraŭ certa bona rilato de tiuj religiaj movadoj al Esperanto, la reala rolo de Esperanto por ili ne supertaksendas; Silfer ial eĉ ne mencias la tre bedaŭrindan lastatempan fakton, ke al membroj de la Bahaa Esperanto-Ligo oni malrekomendas propagandi Esperanton inter bahaanoj… Do, tiuj, kiuj volas konatiĝi kun la problemo, havas nun koncizan kaj fidindan fonton.

Ankaŭ enestas tre interesa semantika analizo de Francisko Degoul pri la Zamenhofa uzado de la radiko “neŭtral-”, kiu, evidente, diferencas de la komune komprenata kaj, sekve, la propra Zamenhofa kompreno de neŭtraleco pli proksimas al nocioj ekster- aŭ sennacieco ol al la neŭtraleco kultivata en neŭtralismaj organizoj.

Iom idee dubinda estas la artikolo de Walter Żelazny pri “Zamenhofa teologio”, kie li reduktas homaranismon (laŭ mia opinio, pure klerisman projekton!) al judismaj radikoj de la Majstro. Al mi ŝajnas, ke supertakso de la Zamenhofa juda deveno kaj ties influo je liaj projektoj multe pli odoras je kaŝita antisemitismo ol ĝia ignoro…

La libron eldonis LF-koop, kaj tial fojfoje iom amuze renkonteblas strangaj mencioj pri dominantaj tie ideoj, ekzemple, rekomendo al bahaanoj uzi la raŭmisman vojon, aŭ enkonduki homaranismon en Esperantan Civiton, sed tiuj strangaj deviaĵoj ne influas la bonan kvaliton de la koncernaj artikoloj.

La cetera enhavo de la kolekto ankaŭ estas plejparte interesa (krom pure teologiaj kontribuoj, ne havantaj rilaton al homaranismo kaj Esperanto, kiel tiu de Wolfram Rohloff pri liturgio), sed analizi kaj eĉ mencii ĉiujn interesaĵojn en mallonga recenzo ne eblas. Do, legu mem.

Nikolao Gudskov

Ĉi tiu recenzo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/recenzo-70

Pli frue la konferenco de OSIEK asignis la premion por la plej valora verko en 2015. Vere unika situacio, ĉar ŝajnas ke unuafoje unu libro gajnas ambaŭ premion. Mankus nur “La Verko de la Jaro”, sed por tiu HEL ne rajtus konkuri…

Dum la solena fermo de la Universala Kongreso en Nitro la premian diplomon ricevis György Nanovfszky, vicprezidanto de Esperanta PEN-Centro, kies membroj ambaŭ nekongresintaj aŭtoroj estas.

La aŭtoroj decidis destini almenaŭ parton de la monpremioj al la eldono plurlingva de konciza prezento pri nia literaturo, celanta unuavice la membraron de PEN Internacia.

La plej rapida maniero por aĉeti la libron (preskaŭ 800-paĝan, kun pli ol kvincent bildoj, prezo 54 eŭroj plus sendokostoj) estas mendi ĝin rekte ĉe la eldonejo, Kooperativo de Literatura Foiro.

Fonto: Heroldo Komunikas, №608 7-B

La Unua Libro konsistas el kvar partoj, inter kiuj la plej ampleksa estas ne la Plena lernolibro, sed la Antaŭparolo (p. 3–30).

Unue, Zamenhof mencias la problemojn kiujn la diverslingveco kaŭzas en ĉiuj sferoj de la vivo, kaj atentigas, ke ĝi kaŭzas ankaŭ malamikecon inter la popoloj. Same kiel multaj lingvoprojektantoj, li kredis ke lingvo internacia havus grandan praktikan signifon por scienco kaj komerco, sed li emfazis, ke

grandegan utilon alportus al la homaro lingvo internacia, kiu, ne entrudiĝante en la doman vivon de la popoloj, povus, almenaŭ en landoj kun diverslingva loĝantaro, esti lingvo regna kaj societa.

Efektive, Zamenhof volis solvi ne nur la lingvan problemon, kaj post pluraj jaroj li konfesis:

mi de la plej frua infaneco fordonis min tutan al unu ĉefa ideo kaj revo — al la revo pri la unuiĝo de la homaro. Tiu ĉi ideo estas la esenco kaj celo de mia tuta vivo, la afero Esperanta estas nur parto de tiu ĉi ideo.
(MEH, p. 100)

Sed en la Unua Libro Zamenhof ne longe haltis ĉe tiu ideo kaj traktis, ĉefe, lingvajn aferojn. Prezentante la historion de la lingvoprojektado, li konstatis, ke por lingvigi projekton oni devas solvi tri taskojn, kaj ke en neniu antaŭa projekto estis solvita pli ol unu tasko, sed li sukcesis solvi ĉiujn tri.

1) La lingvo estu eksterordinare facila, tiel ke oni povu ellerni ĝin ludante. — Tion li solvis per simpligo de la gramatiko, kiun “oni povas bonege ellerni en la daŭro de unu horo”, kaj per regula vortfarado helpe de prefiksoj kaj sufiksoj.

2) La lingvo jam de la komenco mem kaj dank’ al sia propra konstruo povu servi kiel efektiva rimedo por internaciaj komunikiĝoj. — Por tio li “aranĝis plenan dismembrigon de la ideoj en memstarajn vortojn, tiel ke la tuta lingvo, anstataŭ vortoj en diversaj gramatikaj formoj, konsistas sole nur el senŝanĝaj vortoj”. Li donis ekzemplon de tio, ke alilandano ne konanta la rusan lingvon kaj ruslandano ne konanta la lingvon de la alilandano, povas interkompreniĝi, eĉ ne konante la lingvon internacian, nur helpe de vortaroj.

Doninte ses tekstojn en sia lingvo — Patro nia; El la Biblio; Letero;
Mia penso kaj Ho, mia kor’ (du poemoj de Zamenhof); En sonĝo princinon mi vidis… (poemo de H. Heine tradukita de Zamenhof) — li klarigis la trian taskon:

Venki la indiferentecon de la mondo kaj igi ĝin kiel eble plej baldaŭ kaj amase komenci uzadi la proponatan lingvon kiel lingvon vivan, ne en okazoj de ekstrema bezono. — Konsciante, ke oni ne lernas lingvon, kiun neniu uzas, li proponis tutmondan kampanjon, por ke oni promesu ellerni la internacian lingvon, “se estos montrita, ke dek milionoj personoj donis publike tiun saman promeson”.

Zamenhof anoncis, ke la adresaro de la dek milionoj da promesintoj (voĉdonintoj) aperos en aparta libro (cent milpaĝaj adresaregoj kun cent adresoj ĉiupaĝe), kaj avertis:

Poste ne estos pravigitaj antaŭ la socio la personoj, kies nomoj ne estos en la voĉdon-libro, nek en la fako de la promesintoj, nek en la fako de la kontraŭintoj. Neniu esperu pravigi sin per tio, ke li “ne aŭdis” pri la proponita voĉdonado, ĉar estos uzitaj ĉiuj rimedoj por ke ĉiu sciu pri la voĉdonado.

Krom la antaŭparolo en la libro estas:

• ok eltranĉendaj slipoj (du folioj) kun promesdeklaro (p. 31–34);
• plena lernolibro de lingvo internacia sur ses paĝoj: alfabeto, partoj de parolo (ok reguloj), ĝeneralaj reguloj (ok reguloj) — entute 16 reguloj (p. 35–40);
• permeso traduki la broŝuron al ĉiuj ceteraj lingvoj (p. 41) kaj la adreso de la aŭtoro (p. 42);
• vortaro internacia-nacia (en la rusa 917 vortoj en 894 “artikoloj”) sur du flankoj de granda folio.

Sur la dua paĝo estas jena ruslingva deklaro:

(Lingvo internacia, simile al ĉiu nacia, estas socia propraĵo, kaj la aŭtoro por ĉiam forlasas ĉiujn personajn rajtojn al ĝi.)

Zamenhof petis sendi kritikon pri la projekto kaj promesis utiligi la plej bonajn proponojn en speciala broŝuro, kiu fiksos la definitivan lingvoformon. Post eldono de la broŝuro la novan lingvon rajtos ŝanĝi ne li, sed nur kompetenta akademio, kiu “povos laŭgrade kaj nerimarkate fari ĉiajn necesajn plibonigojn, eĉ se ĝi estos devigita poste ŝanĝi la lingvon ĝis nerekonebleco”.

Zamenhof dissendis la Unuan Libron al diverslandaj redakcioj, societoj, kleruloj. Kvankam li aperigis en gazetaro (precipe en Ruslando) plurajn anoncojn, li ne ricevis dek milionojn da promesoj. Tamen al li venis centoj da leteroj (pozitivaj, negativaj kaj ŝercaj), kaj eltranĉitaj slipoj kun deziresprimo lerni la novan lingvon sendepende de la nombro da ricevitaj “promesoj”. La projekto eklingviĝis, kaj la pseŭdonimo de la aŭtoro iom-post-iom iĝis ĝia nomo — Esperanto.

Kvankam Zamenhof skribis en la Unua Libro, ke li dum unu jaro eldonos nenion en la nova lingvo, li jam en januaro 1888 publikigis ĉe Ĥaim Kelter Duan Libron de l’ lingvo Internacia. Kajero №1 por resumi kaj respondi la ricevitajn leterojn.

Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu teksto unue aperis en La Ondo de Esperanto (2008, №2), kaj poste en la artikolaro Dek libroj, kiu estas la unua volumo en la libroserio Nia trezoro de Sezonoj.

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2015/07/eo125

Diktatoraj reĝimoj kaj fanatikaj ideologioj stampis Esperanton danĝera lingvo, plej forte en la nazia Germanio kaj en Soveta Unio sub Stalin. En sia detale dokumentita kaj riĉe ilustrita libro la germana historiisto Ulrich Lins montras, ke Hitler kondamnis Esperanton kiel ilon por la mondregado de judoj kaj ke Stalin, likvidante la revolucian internaciismon, subpremis la Esperanto-movadon kaj kaŭzis al ĝiaj anoj grandan suferadon kaj eĉ morton.

La unua eldono de La danĝera lingvo aperis en 1988 ĉe la germana eldonejo Bleicher kaj kiel represo ĉe Progreso en Moskvo en 1990. Aperis tradukoj en la germana, itala, japana, rusa, litova kaj korea; baldaŭ aldoniĝos ankaŭ angla eldono. Por la nova Esperanto-versio la teksto estis plene reviziita kun utiligo de fontoj, kiuj iĝis alireblaj nur post la germana reunuiĝo kaj la disfalo de Soveta Unio.

La danĝera lingvo: Studo pri la persekutoj kontraŭ Esperanto. Ulrich Lins. Kovrilo kaj ilustraĵoj: Francisco L. Veuthey. UEA, 2016. 375+24p. Prezo: 18,00 EUR (triona rabato ekde tri ekzempleroj).

En la reta katalogo: http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=9318

Fonto: Gazetata Komuniko de UEA, 2016, №621.

Homarano (1a eld., malmola kovrilo), foto: Paweł Fischer-Kotowski

Korĵenkov, Aleksander. Homarano: La vivo, verkoj kaj ideoj de d-ro L. L. Zamenhof. – 2a eldono, korektita kaj ampleksigita. – Kaliningrado: Sezonoj; Kaunas: Litova Esperanto-Asocio, 2011. – 360 p.; 500 ekz. – (Serio Scio; №8). – ISBN 978-6099-5087-4-0. Prezo: Libroservo de UEA € 27,00; Retbutiko de FEL € 25,76.

Aleksander Korĵenkov faris grandiozan laboron por la biografio de L.L. Zamenhof. En Homarano la faktoj estas bone dokumentitaj. Duonmilo da notoj provizas nin per referencoj kaj aldonaj klarigoj. Kelkaj malveraĵoj ade ripetataj de la esperantistoj trovas ĝustigon sur la paĝoj de la libro. La aŭtoro faris seriozan esploron kaj por la bezonoj de la biografio konsultis plurajn arkivaĵojn, tiujn jam delonge konatajn sed ankaŭ novajn. Danke al tio ni ricevas kelkajn ĝisdatigojn kaj ĝis nun nekonatajn detalojn pri la Zamenhofa vivokuro.

La titolo de la libro estas trafa, adekvata al la enhavo – la internacia lingvo estis por Zamenhof nur unu el la vivostreboj kaj tute ne la plej grava. Oni bone komprenas tion post la tralego, ĉar Korĵenkov ne limigis la rakonton al la lingvaj ambicioj, sed taŭge lokas ilin en la pli vasta perspektivo de la Zamenhofa idearo, precipe lia hilelismo/homaranismo. Laŭ la ĉapitroj la aŭtoro sekvas kaj analizas la evoluon de la opinioj kaj la ŝanĝiĝantan formon de tiu politika-filozofia-religia projekto.

Korĵenkov metas la vivohistorion de la iniciatoro de Esperanto en pli vastan soci-politikan kadron de Rusia Imperio en la fino de la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcentoj, kio faciligas kompreni iujn okazaĵojn kaj flari la guston de la tempo. Tiu, bedaŭrinde, ofte odoraĉas je furioza antisemitismo, kontraŭ kiu luktas la… “varsovia kuracisto” aŭ – por alfronti la fakton – la judo Zamenhof. Iuj daŭre kaŝas aŭ maskas lian judecon, dum – kiel montras en Homarano la koncernato mem – ĝi estas kerna por la tuta rakonto, kreo de la lingvo kaj kvazaŭ-religiaj konceptoj.

En la libro forestas la kutimaj laŭdoj kaj apologioj je kiuj ofte plenplenas la tekstoj pri D-ro Esperanto. Homarano ne celas (pli) sanktigi “la Majstron” sed nur prezenti objektivajn faktojn, eĉ se tie kaj aliloke ili estas iel malfavoraj al la senmakula famo de la ĉefheroo. La leganto mem konkludu la eksterordinarecon de la Homarano.

Mi trovas ĝena nur la situon de la notoj – publikigitaj en la fino, post la ĉefa teksto anstataŭ piede de la paĝoj al kiuj ili rilatas. Tio malfaciligas konsultadon de la notoj (plejparte bibliografiaj, sed ne sole!), sed ĉar ili estas tiom multaj kaj foje longaj, mi ne povas esti certa ke ŝanĝi ilin al piednotoj faciligus la legadon.

Vivo de Zamenhof (1920) verkita de Edmond Privat kaj Zamenhof, aŭtoro de Esperanto (1962) de Marjorie Boulton daŭre estas legindaj klasikaĵoj kaj Homarano (2009) forprenas neniom el ilia gloro. Tamen, danke al la novaj ebloj kaj esploroj, kun rigora obeo al la faktoj, la ĉi-lasta estas la plej fidinda. La libro ĵetas novan lumon – ne malgraŭ la paso de la tempo, sed ĝuste pro ĝi. Eĉ se oni legis jam kelkajn Zamenhofajn biografiojn, oni ne hezitu konsumi ankaŭ tiun ĉi de Aleksander Korĵenkov.

Paweł Fischer-Kotowski

Ĉi tiu recenzo aperis en Parenteze, persona retpaĝo de Paweł Fischer-Kotowski – esperantisto kaj hom-rajta aktivulo. En la blogo vi povas legi pri la lingvo kaj movado, libroj, homaj rajtoj, GLAT kaj aliaj…

Fonto: http://parenteze.net/2016/homarano/

Konstanta referenco: http://sezonoj.ru/2016/06/zamenhof-9

Legu ankaŭ:

Recenzo de Walter Żelazny (1a eldono)
Recenzo de Jean-Luc Tortel (2a eldono)

BET-49: Interesaj kaj agrablaj tagoj en Utena

Grupo da BETanoj post la malfermo (Fotis Choe Taesok)

La 49a BET estis mia kvara BET en la moderna (postsovetia) epoko. Ili ĉiuj estis organizitaj en Litovio. Laŭ ĉiuj aspektoj, kiuj gravas al mi, la 49a BET, okazinta la 6–14an de julio 2013 en Utena estis la plej bona. Ĉu ideala? Probable jes!

La urbo Utena situas en la nord-orienta parto de Litovio. Sed havante iom pli ol 750 jarojn ĝi havas nur kelkajn malnovajn konstruaĵojn el la 19a jarcento. Sed la ĉirkaŭa naturo kun river(et)oj kaj multnombraj lagoj allogas ŝatantojn de ekologia turismo. Utena kun ĉ. 30 mil loĝantoj estas tre ĉarma, trankvila, bone prizorgita urbo.

La urbaj gvidantoj (ni konatiĝis kun la urbestro kaj vicurbestro dum BET) sukcesis konservi ĉe transiro al la libermerkata ekonomio la ĉefajn entreprenojn de Utena. La plej gravaj estas la bierproduktejo “Utenos alus” kien iris du ekskursoj (unu kun gustumado de kvin bierspecoj) kaj la trikotaĵa fabriko “Utenos trikotažas”, kies firmaan vendejon kun favoraj prezoj multaj vizitis aĉetocele. Ili kaj aliaj entreprenoj grave kontribuas al la urba buĝeto. Danke al tio Utena havas multajn allogaĵojn, urbajn skulptaĵojn, fontanojn, florbedojn, bonajn vojojn por aŭtoj kaj vojetojn por piedirantoj kaj biciklantoj, kajojn ktp.

Ĉe la malfermo de BET-49 bonvenige parolis la urbestro de Utena Alvydas Katinas. Sian saluton al la partoprenantoj sendis la prezidanto de Sejmo, la Litovia parlamento, Vydas Gedvilas.

Nia kongresejo estis la kolegio de Utena, kies oportunaj ejoj, provizitaj per komputiloj kaj projekciiloj, perfekte taŭgis por ĉiuj eroj; estis libere uzebla komputila ĉambro kun konstanta ret-aliro, ankaŭ sendrata. La koncerta programo okazis en la granda salono de la muzika lernejo, en la urba kulturcentro kaj sur la subĉiela scenejo ĉe la lago Dauniškis.

Aparte riĉa estis la folklora programo. Kutime oni organizas unu nacian vesperon, sed dum la 49a BET estis kvar vesperaj programoj, en kiuj ni konatiĝis kun la lokaj kantoj, muziko kaj dancoj. Gaje kaj vigle pasis koncerto-diskoteko kun la blovensemblo Indraja.

En sia salutmesaĝo la prezidanto de UEA Probal Dasgupta emfazis, ke la Baltiaj Esperanto-Tagoj estas unu el la gravaj eventoj sur la esperantista kalendaro kaj deziris al ĝi longan kaj buntan vivon. BET estas kiel malgranda UK, kaj UEA nature donas al ĝi sian aŭspicion. Kaj la programo de la 49aj Tagoj konfirmis tion. Memorante pri la dumviva lernado, kiu estas nuntempe tre populara en la Eŭropa Unio (ankaŭ esperantistoj sukcesas ricevi monon por tiaspecaj projektoj), en BET funkciis divers-tipaj kaj divers-nivelaj kursoj, gvidataj de elstaraj instruantoj: Stano Marček, Svetlana Smetanina, Miĥail Lineckij.

Novaĵo de ĉi tiu BET estis du kursoj. La kvarprelega ciklo de tradukisto, eseisto, historiisto Petras Čeliauskas temis pri “Kelkaj faktoj pri la litovaj lingvo kaj kulturo”. La litova lingvo estas la plej arkaika vivanta hindeŭropa lingvo, prezenton de ĝiaj kuriozaĵoj sekvis nemalofte rideksplodoj de la aŭskultantoj. La Ruslanda ĵurnalisto kaj esploristo Aleksander Korĵenkov per kvin prelegoj prezentis la ĉefajn etapojn de la historio de Esperanto kaj senvualigis kelkajn historiajn misterojn.

En unu el la 30 programeroj de la Somera Universitato (Fotis Halina Gorecka)

La Somera Universitato proponis por la kleriĝema publiko nekredeble abundan 30-eran sortimenton de prelegoj kaj prezentoj. Oni serĉis respondojn, ekzemple, pri kio okazas en Skotlando kun Ed Robertson, el kio konsistas niaj manĝaĵoj kun Tōnu Hirsik, konatiĝis kun la vivo, agado kaj verkado de Ludmila Jevsejeva (Margarita Želve) kaj Pulgis Andriušis (Gražina Opulskienė). Eldonejoj Sezonoj kaj Impeto prezentiĝis, sonlibrojn en Esperanto konigis Stano Marček, pri diversaj retaj projektoj, interalie, sociaj retoj parolis Dima Ŝevĉenko. Anna Striganova ekspoziciigis propramane faritajn pupojn kaj parolis pri “Fabelaj mondoj”. Pri la plej juna ĉefurbo Astana rakontis kaj bildojn montris la subskribinto de ĉi tiu artikolo. Mikaelo Bronŝtejn kontribuis al la programo prelege kaj koncerte.

Manŭel kantas subĉiele (Fotis Choe Taesok)

Cetere, la oferto de esperantista arta programo estis varia kaj riĉa. Koncertis Asorti, Solotronik, Mikaelo Bronŝtejn, Nataŝa Bertse kaj Miĥail Povorin. Emanuele Rovere (Manŭel) kantis ankaŭ por la urbanoj en la subĉiela koncertejo ĉe la lago Dauniškis. Sume dek du koncertoj esperantistaj kaj folkloraj en ĝenerala (ne arta festivalo) esperantista kongreseto estas maloftaĵo, eble eĉ unikaĵo.

Kelkfoje dum BET eblis spekti admirindajn unuhorajn prezentadojn de lum-muzika fontano, vera allogaĵo por turistoj kaj lokanoj.

Ĉiutage aperis Heroldo de Utena, la riĉe ilustrita gazeto de BET-49, prizorgita de Vytautas Šilas. Cetere, partoprenis pluraj esperantistaj ĵurnalistoj, inkluzive de la prezidanto de TEĴA Audrys Antanaitis, kiu gvidis neformalan TEĴA-kunvenon en la apudkongresa kafejo Žarija, kie dum la BETa semajno oni ĉiam povis aŭdi esperantistojn, kiuj babilis Zamenhof-lingve kaj krokodile.

Ankaŭ per la nepra ekskursa tago – merkredo – BET similas al UK. Ankaŭ ĉi-foje Antanas Vysockas modele planis kaj efektivigis la tuttagan ekskurson en la lagregiono de la orienta Aŭkŝtajtio. Unue la ekskursantoj venis al la muzeo de ceramiko en Leliūnai, kie nin bonvenigis la “reĝo de potistoj” Vytautas Valiušis, fondinta la klerigan centron kun muzeo en 2001. Ĉirkaŭ 700 eroj troviĝas en la muzeo, ne nur ceramikaj potoj, teleroj, tasoj, kruĉoj kaj fajfiloj, sed ankaŭ ĉiutagaj objektoj de kamparanoj por variigi la ekspozicion. La mastro evoluigas la ceramikan arton organizante renkontiĝojn por kolegoj, instruante al junuloj kaj infanoj. Ĉio ĉi estas ebla en la iama duetaĝa lernejo kun korto.

La “reĝo de potistoj” Vytautas Valiušis (Fotis Halina Gorecka)

En la ekskursa itinero troviĝis la biendomo de la familio Tyzenhaus, interesa ekspozicio de la popola ligna skulptisto Lionginas Šepka, kies naiva arto kaj malfacila vivo neniun lasis indiferenta. En Rokiškis estis vizitita la novgotika preĝejo de S-ta Mateo. Ni ĉirkaŭiris la plej aĝan kaj dikan en Litovio kverkon, kies aĝon oni taksas ĉ. 1500 jaroj. En Zarasai esperantistoj uzis kuriozan promenradon por atingi la lagobordon kaj ĉirkaŭrigardi. La akvomuelejo Šlyninka aĝas 300 jarojn kaj enloĝas ĝin petolemaj diabloj, historiojn pri ili konigis la muelisto, kiu montris la procedon de muelado kaj baptis nin per faruno. Poste venis vico por gustumi la muelejan specialaĵon – sekalajn flanojn bakitajn laŭ malnovaj receptoj. Bone gustis ankaŭ pano kaj kvaso. Laste estis promeno per ŝipoj sur la lago Alaušas kun fiŝsupo sur eta insulo (al- kaj debordiĝo okazis gaje). Nepre menciindas bonega interpretado dum la tuta ekskurso kiun faris Gražina Opulskienė.

Ĉe la urbestra akcepto pro ekferiado de la urbestro, sesdekon da esperantistoj en la kafejo Abu bonvenigis la vicurbestro Vidmantas Valinčius. En neformalaj paroloj li rakontis pri la laboro de la urbestraro, kiu malavare subtenis la organizadon de BET-49, pri la projekto lagregiono (kune kun Latvio kaj Bjelorusio) subtenita de la Eŭropa Unio, ankaŭ pri sia hobio – vojaĝoj kaj konatiĝo kun novaj lokoj, ja li estas eksa instruisto pri historio. Ne mankis bongustaj manĝaĵoj, trinkaĵoj, gitaro kaj kantado.

216 efektivaj partoprenantoj el dudeko da landoj travivis interesajn kaj agrablajn tagojn en la urbo Utena, flegante daŭran amikecon, konatiĝante kun la lokaj folkloro kaj historio, perfektiĝante en la Somera Universitato, promenante kaj kantante, ĝuante agrablan veteron, kiu estis nek tro malvarma nek varmega – ideala por laboro kaj ripozo, eĉ pluvo prokrastiĝis ĝis la ferma tago. Dankon al la organizantoj – Povilas Jegorovas kaj la teamo de helpantoj, dankon al la kursgvidantoj, prelegantoj, artistoj, kaj al la partoprenantoj!

Halina Gorecka

La Ondo de Esperanto, 2013, №8–9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/07/bet-9/

Sukcesa BET-49

En Esperantujo ĉiujare okazas centoj da diversnivelaj E-renkontiĝoj, sed ne ĉiuj el ili estas sufiĉe enhavoriĉaj kaj sukcesaj. BET estas tradicia aranĝo, tamen la ĉi-jaraj, 49-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, kiuj okazis en la urbo Utena, troviĝanta cent kilometrojn for
de la litovia ĉefurbo Vilno, iusence elstaris. La partoprenintoj de BET-49 portis hejmen aron da pozitivaj impresoj kaj E-movadaj spertoj.

Antaŭe mi partoprenis plurajn diversspecajn kaj diversnivelajn Esperanto-aranĝojn, kaj nun povas konstati, ke tiu ĉi estis unu el la plej sukcesaj. En BET-49, kiu okazis en pitoreska laga regiono de Litovio, partoprenis pli ol 200 esperantistoj el dekoj da landoj. Dum ĝi viciĝis multaj por la E-movado tre seriozaj programeroj, sed ankaŭ ne mankis riĉega distra programo. Aparte menciindas la bone organizita ekskursa tago. Kadre de la tuttaga ekskurso la partoprenantoj ĝuis plurajn historiajn kaj naturajn vidindaĵojn de la regiono kaj gustumis lokajn tradiciajn manĝojn.

Mi jam menciis, ke la programo estis riĉa. Jen kelkaj eroj: Aleksandr Korĵenkov havis serion de prelegoj pri la historio de Esperanto, Petras Čeliauskas prelegis pri la litova lingvo, Margarita Želve prelegis pri la Esperantopoetino Ljudmila Jevsejeva, Mikaelo Bronŝtejn pri Puŝkin, Anna Striganova pri fabeloj, Stano Marček pri la rekta metodo, mi pri la eldonejo Impeto, interretaj kaj komputilaj aferoj…

La kerno de la sukceso de BET-49 estis la organiza teamo. Ĝi funkciis la tutan periodon de la renkontiĝo senriproĉe. BET estas aranĝo ne nur aplika, sed ankaŭ instrua. Diversnivelaj Esperanto-kursoj, kiujn gvidis la spertaj profesiaj instruistoj Stano Marček, Mikaelo Lineckij kaj Svetlana Smetanina, pruvis tion.

Rilate la artan programon, ĝi estis tre altnivela. Profesiaj litovaj ensembloj senĉese ĝojigis kaj dancigis la partoprenantojn. Krom la lokaj naciaj ensembloj koncertis multaj konataj Esperantaj kantistoj: la grupo Asorti, Mikaelo Bronŝtejn, Nataŝa Berce, Solotronik, Mikaelo Povorin kaj aliaj.

Dima Ŝevĉenko

Esperanto, 2013, №10.

49-a BET en Utena, Litovio

Pli ol 210 partoprenintoj spertis la vican 49-an BET (Baltiaj Esperanto-Tagoj), kiu okazis inter la 6-a kaj 14-a julio en kolegio situanta rekte ĉe la urboplaco de la urbeto Utena, nordoriente de Litovio.

La urbo, reprezentita dum la malfermo pere de la urbestro Alvydas Katinas kaj en la restoracio ”Abu” pere de la vicurbestro Vidmantas Valinčius, tre subtenis la aranĝon per mono, taŭgaj ejoj kaj regalo por sesdeko da partoprenantoj, je la granda ĝojo de la ĉeforganizanto Povilas Jegorovas, kiu naskiĝis nur dek kilometrojn de Utena.

Ĉiuvesperaj koncertoj – ĉu en la muziklernejo, kulturcentro aŭ subĉiele ĉe la apuda lago Dauniškis kun alloga vespera iluminado – donis impresojn pri la folkloro en danco (kun dekoj da ĉiugeneraciaj artistoj), kanto kaj muziko.

Ankaŭ la esperantaj instancoj Asorti, Solotronik, Mikaelo Bronŝtejn, Miĥail Povorin, Nataŝa Bertse kaj Manŭel kontribuis per siaj eroj al la abunda programo.

Grandan parton de BET konsistigas krom la diversnivelaj lingvokursoj la somera universitato kun kelkaj prelegcirkloj kaj unuopaj prelegoj: Petras Čeliauskas pri la litova lingvo kaj historio, Ed Robertson pri lingvistiko kaj la sendependeco de Skotlando (invitante al la skota kaj unua tutkelta kongreso), Aleksander Korĵenkov pri la historio de Esperanto kaj Sezonoj, Dima Ŝevĉenko pri la 20-jariĝo de la eldonejo ”Impeto” kaj retaj komunumoj kiel esperanto.com. Stano Marček prezentis sonlibrojn, fungojn kaj krucvortenigmojn, Gražina Opulskienė konatigis la litovan ĵurnaliston kaj aventuriston Pulgis Andriušis – certe por ĉiu troviĝis io por plukleriĝi.

La taga ekskurso enhavis diversajn erojn: ni vizitis lernejon kaj metiejon por ceramikaĵojn, gvidata de multe premiita potistomajstro Vytautas Valiušis, ni vidis pli ol miljaran kverkon; ĉaskastelon en Rokiškis kun apuda ekspozicio de tre eksterordinara lignoskulptisto Lionginas Šepka. Muelejo kun unu de la restantaj ankoraŭ laborantaj muelistoj regalis nin per naturaj krespoj, kaj boatekskurso al insulo kun ĝuo de fiŝsupo fi nis la longan tagon.

Plia vidindaĵo de Utena estas la bierfarejo Utenos, kun gvidado tra la moderna fabriko, kiu produktas ne nur sub propraj markonomoj, sed ankaŭ 5 aliajn specojn – inter alie ĝi produktas kaj distribuas Carlsberg en baltajn landojn. La aŭtomata stokejo tre impresis min.

TEĴA, la ĵurnalista fakasocio, utiligis apudan drinkejon por teknika kunsido, kaj preskaŭ ĉiutage Vytautas Šilas aperigis la bultenon ”Heroldo de Utena”, kiu estas retrovebla en la retejo www.esperanto.lt.

La sekva, jubilea (50-a) BET okazos inter la 28-a de junio kaj 4-a de julio (restos tri semajnoj ĝis la UK en Argentino) en Jelgava, Latvio – proksime al Rigo.

Robert Bogenschneider

Esperanta Finnlando, 2013, №4.

BET-49 en Litovio

Ĉi-jara BET sub senriproĉa kaj ĉiam perfekta organizo de Povilas Jegorovas kaj lia teamo pasis en la eta urbeto Utena, kies historio ekis en 1261. Kvietaj stratoj, plenaj je floroj kaj verdaĵo, tre afablaj homoj, atmosfero de trankvilo kaj bona vivo restis en nia memoro.

Same trankvile kaj en bona ritmo pasis la neforgeseblaj tagoj de BET-49! Unue venis multegaj aktivuloj el Litovio, Latvio, Estonio, Rusio, Slovakio, Svedio, Ukrainio, Hispanio, Italio, Nederlando k. a. landoj. Entute pli ol 200 esperantistoj el 20 landoj venis al tiu ĉi anguleto de Litovio. La perfekta etoso de tiu ĉi vere internacia aranĝo ebligis fruktodone labori kaj plenimprese ripozi. La aranĝon salutis la urbestro Alvydas Katinas, estis organizita akcepto ĉe la vicurbestro kun abundaj regaloj, improviza koncerto kaj libera babilado en freŝa aero.

Abundis seriozaj programeroj: somera universitato, trinivelaj kursoj, prezentado de E-eldonejoj. Brile estis organizitaj ekskursoj al bierfarejo kun (kaj sen) biergustumado, tra teritorio de nordorienta Litovio, al bela legaro, malnova muelejo… Ĉion ni volis vidi, aŭdi, partopreni, ankaŭ la noktaj programeroj kun festado de naskiĝtagoj de M.Bronŝtejn kaj N.Berce restis neforviŝeblaj en la memoro. Kantoj novaj kaj malnovaj, anekdotoj, ŝercoj, rememoroj aŭdiĝis ĝis mateno!

Admirindas la laboro de V.Šilas, kiu, redaktis la ĉiutagan koloran informilon de BET “Heroldo de Utena”. Imitinda kaj laŭdinda modelo de sindona aktivado! Ĝustatempa informo, belaj fotoj, interesaj novaĵoj, kantoj, veterprognozo kaj multo alia trovis sian lokon sur la kvar paĝoj de tiu periodaĵo! Lernindas kaj enviindas!

Ni ĝuis dum la tuta semajno multajn koncertojn, ne nur de esperantistoj, sed ankaŭ de lokaj kolektivoj, kiuj konatigis nin kun antikva litova arto kaj kulturo. Interesaj vesperaj programoj estis organizitaj ĉe la bordo de la urba lago, kie funkciis muzikaj kolorfontanoj, vera miraklo en tiom eta urbo!

Mi pli kaj pli konvinkiĝas, ke similaj naciaj aranĝoj kun ĉ. 200 partoprenantoj efikas pli por ni mem kaj por ekstera publiko ankaŭ. Pli amika estas la etoso, eblas vidi-koni-kontakti ĉiujn partoprenantojn. Pli profunde kaj proksime eblos ekkoni novajn lokojn.

Koran sinceran dankon al Povilas Jegorovas pro lia senlaca kaj plezuriga agado! Novan inspiron al organizantoj de BET-50 en Latvio! Pacon kaj interkompreniĝon al ĉiuj ni!

Svetlana Smetanina

REGo, 2013, №5.

BET-49 sukcesis!

Finiĝis la 49-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj. Oni povas konstati, ke la tradicia esperantista aranĝo sukcesis. En la BET’on venis 216 efektivaj partoprenantoj el dudeko da landoj. Al ili BET-49 proponis riĉan kaj interesan programon: prelegojn, kursojn, koncertojn, ekskursojn ktp. Eĉ la vetero estis agrabla – nek tro malvarma, nek varmega, kvankam en Litovio somere ofte oni ŝatas citi versojn de poeto Eduardas MIEŽELAITIS: Ĉi tie estas Litovi‘, ĉi tie pluvoj falas (Čia – Lietuva, čia lietūs lyja…).

Halina GORECKA en la novaĵretejo La Balta Ondo pri BET-49 skribas: Laŭ ĉiuj aspektoj, kiuj gravas al mi, la 49a, okazinta la 6–14an de julio 2013 en Utena estis la plej bona. Ĉu ideala? Probable jes! Dankon al Halina por la laŭdaj vortoj! Siajn impresojn pri BET-49 Halina detale rakontis en La Balta Ondo.

La novaĵretejo estis kvazaŭ ambasadoro de la 49-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj. Multaj artikoloj pri la programo, proceso de preparaj organizaj laboroj gardis la partoprenontojn kontraŭ risko aĉeti katon en la sako.

Laboro finita, ripozo merita (Fotis Anna Striganova)

Bona rezulto ne eblas sen granda laboro. Ĉeforganizanto de BET-49 prezidanto de Litova Esperanto-Asocio Povilas JEGOROVAS minimume duonjaron aktive okupiĝis pri aferoj de la okazontaj Baltiaj Esperanto-Tagoj. BET-49 estis la 12a, kiun organizis Povilas. Kiel oni povoas kompreni el intervjuo en informilo de BET-49 Heroldo de Utena, la prezidanto esperis pli grandan nombron de la partoprenantoj. Lin mirigis, ke el najbara Polando aliĝis nur du personoj. Tamen kiel li diris, gravas ne nombro, sed kvalito. Halina Gorecka rimarkis, ke laŭ programo BET-49 similis al Universala Kongreso. Tamen Aleksander KORĴENKOV dubas, ĉu tia tendenco estas bona: Litoviaj BET‘oj fariĝas ne forumoj de baltaj esperantistoj, sed internaciaj Esperanto-kongresoj en Litovio. Tio ne estas malbona, sed laŭ la origina intenco BET estas komuna aranĝo de la tri baltaj landoj [...]

Sekvontjare okazos jubilea BET. Al ĝi invitis samideaninoj el Latvio Biruta kaj Margarita:

Ni esperas, ke sekvontjare ni ankaŭ sukcesos organizi enhavriĉan kaj interesan la BET-50 (2014 06 28-07 04), kaj invitas vin ĉiujn al Jelgava (Latvio) .

Laŭ Heroldo de Utena, La Balta Ondo
http://barelo.blogspot.ru/2013/07/bet-49-sukcesis.html

Gratulo
de la Prezidanto de la Sejmo de Litova Respubliko

Mi gratulas Litovan Esperanto-Asocion, ĉiujn amantojn kaj flegantojn de ĉi tiu lingvo okaze de la 49-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Pri senduba aktualeco de la aranĝo evidente parolas ne nur gravaj atingoj de la jaro, sed ankaŭ la fakto, ke en ĝi partoprenas gvidantoj kaj reprezentantoj de Esperanto-organizaĵoj en Eŭropo.

Mi bondeziras ankaŭ en la estonteco disvolvi kulturan kunlaboron inter landoj de la Baltia regiono, stimuli pluan integriĝon de Litovio, Latvio kaj Estonio en komunan kulturan spacon de Eŭropo, aktivigi senperajn kontaktojn inter loĝantoj de la regiono.

Mi ĝojas, ke dum lastaj jaroj la agado de Litova Esperanto-Asocio pli aktiviĝas. Plivastighis instruado de Esperanto, reviviĝis eldona agado, pli da atento estas dediĉata al informado de la socio pri la esenco kaj celoj de la Esperanto-movado.

Mi bondeziras konservi kaj eĉ pligrandigi la rapidecon, popularigi la internacian lingvon Esperanto en Litovio kaj ekster ĝiaj limoj, ankaŭ disvastigi informojn pri nia ŝtato inter eksterlandaj esperantistoj.

Prezidanto de la Sejmo
Vydas Gedvilas

Kunlabori per Esperanto

La kreinto de la lingvo Esperanto Ludoviko Zamenhof, kiu dum kelka tempo loĝis en Litovio kaj ĉi tie prilaboris la unuan lernolibron de Esperanto, havis la celon plifaciligi la komunikadon inter homoj de diversaj nacioj kaj unuigi la naciojn de la tuta mondo. Liaj aspiroj realiĝas: Esperanto iĝis liganta ponto inter landoj kaj homoj, kiu helpas ekkoni kaj malkovri diversecon de kulturoj. La 49-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, kunvenigintaj pli ol 200 esperantistojn el dudeko da landoj baltmaraj kaj aliaj, tre diferencaj laŭ la kulturoj, lingvoj kaj tradicioj, ankoraŭfoje pruvas, ke ĉiuj partoprenantoj, ne gravas de kie ili venis, havas multon komunan: ĉiujn unuigas la samaj aspiroj, celoj, la sama forta volo ekkoni unu la alian kaj kunlabori, kaj la sama komuna lingvo, kiu dissaltigas murojn kaj vaste malfermegas la pordon al la mondo.

Mi kore salutas la organizantojn de la 49-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj kaj la partoprenantojn, kunvenintaj en la aranĝo, vere grava al Utena kaj al la tuta Litovio. Mi ĝojas pro viaj fervoro, energio kaj entuziasmo, ebligantaj komunan kreadon de la lingva spaco, kiu instigas al perfektiĝo kaj permesas sperti profiton, liveratan de ĝi. Mi kredas, ke la renkontiĝo helpos ankoraŭ pli aktive disvolvi la kunlaboradon kaj efikan interagadon.

Mi bondeziras al ĉiuj partoprenantoj interesajn diskutojn, laboran etoson kaj longdaŭre memorindan konatiĝon kun Utena kaj ĝiaj ĉirkaŭaĵoj. Mi esperas, ke ĉi tiu renkontiĝo donacos al vi multajn impresojn kaj bonajn emociojn, kiuj instigos vin refoje veni al Utena.

Alvydas Katinas
urbestro de Utena

La supran materialon kompilis kaj redaktis Povilas Jegorovas kaj Aleksander Korĵenkov. Reagoj de partoprenintoj estas bonvenaj.

Ok numeroj de Heroldo de Utena, ĉiutaga informilo de BET-49, estas elŝuteblaj en la retejo de LEA.

Pliaj informoj pri BET-52 kaj pri BEToj ĝenerale estas legeblaj en speciala rubriko de nia retejo.

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton:
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2016/05/bet-48/

BET-2010

Interkomunika kaj kleriga aranĝo

La 27an de junio rande de la orientnorda urbo Visaginas, en la urba Profesia studcentro pri teknologioj kaj entreprenado okazis solena inaŭguro de la 46aj Baltiaj Esperanto tagoj. La 3an de julio pasis ties fermo. Kio estis BET? Stranga estas la demando, ĉu ne? Oni diras – ĝi estas aranĝo. Aranĝoj ekzistas diversaj. Kiu, se pli precize? BET, precipe la litovaj BET-oj laŭ sia programo imitas Universalajn Kongresojn. Ĉu BET estas kongreso, almenaŭ kongreseto? La vicprezidanto de UEA Claude Nourmont, partopreninta nian BET-on, diris kategorie: “Ne, BET ne estas kongreso!”.

Povas esti, ke aliaj partoprenintoj de BET havas aliajn respondojn. Elekto inter diversaj aranĝoj ja estas granda: lingvofoiro, seminario, konferenco, festo, festivalo, universitato, praktikejo, tendaro, somerumado ktp. La ĝenerala direktoro de UEA Osmo Buller en sia gratula mesaĝo al BETanoj imagis BET-on fenomeno (eksterordinara?), aranĝo kun eduka valoro. Ĉu BET estas edukejo? Kio finfine estas BET? Respondi la demandon povos finlege ankaŭ la legantoj.

Lingva lernejo kaj Somera Universitato

En la programo de BET estis Esperanto-kursoj (komencaj kaj konversacia), konatiga kurso pri litova lingvo kaj litova kulturo (prelegis Petras Čeliauskas), vesperumoj, ekskursoj kaj Somera Universitato. Dominis Somera Universitato kun pli ol 20 prelegoj. Prelegis 13 lektoroj. Eĉ po kvar prelegojn legis Mikaelo Bronŝtejn kaj la duopo Peter Baláž kun Jevgenij Gaus.

La plej grandan intereson elvokis la didaktaj prelegoj de la retuma duopo Peter kaj Jevgenij pri komputumaj temoj. Same la historiaj prelegoj de Aleksander Korĵenkov “L. L. Zamenhof en Grodno” kaj de M. Bronŝtejn “Zamenhof kaj Postnikov”. Ĝenerale, la lekcioj estis bone vizitataj – la aŭditorioj ĉiam estis plenplenaj. Rektoris la Someran Universitaton estrarano de Litova Esperanto-Asocio doktoro pri teknikaj sciencoj docento Arimantas Račkauskas.

Ĉiumatene (krom merkredo, la ekskursa tago) okazis lecionoj en ĉiunivelaj Esperanto-kursoj. La komencantojn instruis litova instruista teamo Stanislova Adomauskienė, Stanislava Sobanskakaj, kiel ĉiam, Gražina Opulskienė. Dum kelkaj tagoj instruis ankaŭ Stano Marček (li ankaŭ prelegis pri metodiko de kursgvidado). La konversacian kurson por progresantoj gvidis Svetlana Smetanina.

Ŝajnus (naive!), ke ĉiuj venis al BET por partopreni aŭ eniri la movadon, por praktiki, por maksimume utiligi Esperanton. Tamen, kiel ĉiujare, venis ankaŭ eternaj komencantoj – tiuj, kiuj de jaro al jaro ne progresas en alproprigo de la internacia lingvo. Tiujn oni admonis – krokodilu mallaŭte!

Ekskursoj

La 30a de junio (merkredo), same kiel dum UK-oj, estis ekskursa tago. Pli ol 45 BETanoj partoprenis la busan ekskurson tra superba nacia parko “Aukštaitija” (poloj aparte ekskursis aŭte por vidi vidindaĵojn de norda Litovio). La busanoj unue vizitis muzeon pri abelbredado en Stripeikiai. Tie estas prezentitaj multaj specoj da abelujoj de la plej malnovaj ĝis nunaj – modernaj. Unu funkcianta abelujo estis en ligna skulptaĵo de Bubilas (antikva litova abela kaj miela dio). Kelkaj esperantistoj aĉetis produktojn de abeloj – ĉefe mielon, peĉon kaj polenon.

Postis aŭtenta rivera muelejo ĉe la vilaĝo Ginučiai kaj turisma centro Palūšė kun preĝejo, konstruita en la jaro 1570 nur pere de hakilo kaj segilo kaj eĉ sen unu najlo. Sekvis banado ĉe cignoj en apuda lago Lūšiai. Revenvoje al Visaginas oni vizitis kafejon-muzeon “Romnesa“ en la vilaĝo Strigailiškiai, kie estas produktataj, eksponataj kaj vendataj tradiciaj litovaj branĉkukoj litove nomataj “šakotis”.

Vendrede kelkaj grupoj de esperantistoj ekskursis al la proksima fermita nuklea centralo. Verdire, la centralo povis funkcii ankoraŭ dum 10-15 jaroj, sed EU starigis la eniran kondiĉon por akcepto de Litovio – fermi la centralon jam ĝis la jaro 2010. La centralo estis definitive fermita la 31an de decembro 2009 kaj tie nun okazas dismuntaj laboroj (grandan parton de bezonata elektro produktas modernigita hejtelektrejo, plian elektron Litovio aĉetas ĉe Rusio).

Ekspromtaĵoj

Ne ĉiuj antaŭviditaj distraj programeroj de BET okazis. Neatendite mortis eksprezidento de Litovio M. Brazauskas, kaj estis deklarita tritaga funebro. Dum unu el la vesperoj V. Šilas okazigis diskutadon pri problemoj en Esperantujo. Alian vesperon lerte “savis” Mikaelo Bronŝtejn. Anstataŭ antaŭvidita koncerto li proponis kvizon kaj oni interese pasigis la vesperon. Komence Mikaelo rakontis pri iam populara en Rusio televida ludo kiu nomiĝas “Kio? Kie? Kiam?”. Poste sekvis liaj demandoj kaj tiu, kiu opiniis scii la respondon devis levi la manon kaj diri ĝin. Se la respondo ne estis taŭga tiam alia homo povis respondi. Tiu, kiu prezentis plej multe da trafaj respondoj ricevis ĉefan premion. La demandoj estis diversaj: pri Esperanto kaj Zamenhof, pri historio, pri religio, pri literaturo, eĉ pri diamantoj.

En la kadro de BET okazis kunveno de TEĴA kaj arta konkurso MUZO. La anoncita arta konkurso “MUZO” ne okazis en antaŭplanita maniero.

La libervola organizaĵo Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio havas 110 membrojn en 38 landoj. Partoprenis en BET dek, sed en tiea ĵurnalista kunveno, nur 6 el ili. Sekve, pritrakto de internaj, teknikaj aferoj de TEĴA estis superflua.

Ĝenerala sekretario de TEĴA Vytautas Šilas (Litovio, Vilno) prezentis historion de TEĴA, kiu komenciĝis jam en 1946 kaj kiu havis eĉ kvin reorganizojn. La lasta komenciĝis dum la Tutmonda Kongreso de Ĵurnalistoj-esperantistoj en Vilno (2008) kaj finiĝis en 2009 dum UK en Roterdamo. La organizaĵo kiel jura persono estas registrita en Vilno (2009). Laŭ la statuto ĝi rajtas kaj povas agi en tre multaj sferoj. Pri eblaj ontaj aktivecoj de TEĴA parolis redaktoro de la revuo “Esperanto“ Stano Marček, vicprezidanto de UEA Claude Normont, unu el la gvidantoj de la fama retejo E@I Peter Baláž, latva aktivulo Aivars Kalninš, litova pedagogo Algimantas Piliponis. La resuma konkludo estis: aktiva TEĴA povus multe kontribui la komunan aspiron pri diskonigo de Esperanto. Por informiĝi pri TEĴA venis 19 BETanoj. Sekve pri ĵurnalista agado interesiĝas sufiĉe multaj.

La Arĝenta Gruo

La arĝenta gruo estas emblemo de la urbo Visaginas. “La arĝenta gruo” estis la titolo de ĉiutaga informilo redaktata de d-ro Vilius Šidlauskas, estrarano de Litova E-Asocio. La kvarpaĝa ilustrita informilo (kun koloraj fotoj!) venadis el presejo diligente ĉiumatene dum la matenmanĝa horo. Ĝi prezentis gratulon de la Alta reprezentanto de la 46aj Baltiaj E-Tagoj la urbestro de Visaginas Vytautas Račkauskas, publikigis mesaĝojn de Probal Dasgupta, prezidanto de UEA kaj de Osmo Buller, Ĝenerala direktoro de UEA. En ĉiu numero de “La arĝenta gruo” aperadis aktuala precizigita tagordo de BET, raportetoj kaj impresaĵoj de BETanoj pri okazintaj aranĝoj. Ilustre el la informilo ni represas verkaĵeton de D. Manionienė kaj A. Plerpienė “Taga anekdoto”:

«Tri komencantinoj el la litova urbo Panevėžys ekvidis en la programo de BET-46 informon pri kunveno de TEĴA kaj ne sciante signifon de tiu mallongigo kaj ne rimarkinte supersignon sur la litero “J“ ili legis la vorton TEĴA kiel “teja” kaj supozis, ke okazos kunveno ĉe teo. Ili plibeliĝis, prenis iomete da dolĉaĵoj kaj rapidis en la kunvenon. En la salono ili ekvidis lektoron Vytautas Šilas ĉe komputilo kaj seriozvizaĝajn aŭskultantojn…
Dum mallonga tempo komencantinoj komprenis, ke ĉi tie okazas kunveno de Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio. Do, iliaj sukeraĵoj kaj dolĉaĵoj restis en sakoj…»

Aperis entute sep numeroj de la ĉiutaga informilo “La arĝenta gruo”. Ili ĉiuj estas elŝuteblaj ĉe retejo de Litova E-asocio www.esperanto.lt ankaŭ ĉe la retgazeto de Antanas Grincevičius (vidu plue).

Dankoj kaj opinioj

La aranĝon BET-46 partoprenis 150 esperantistoj el 18 landoj (tamen ankoraŭ preskaŭ 30 aliĝintoj ne venis kaj ne povis ĝui la aranĝon). Neniu kontestos, ke ĝi sukcesis. Pro tio, ke ĝi estis tia, ne alia, la unuajn gravajn dankojn meritis la alta protektanto de la urbo Visaginas Vytautas Račkauskas, la ĉefa kunordiganto Povilas Jegorovas, prezidanto de Litova E-asocio kaj la prezidanto de la loka E-klubo “Espero” Edvardas Piščikas, gvidanto de la fama muzika trupo “Asorti”. La urbestro akceptis kaj regalis difinitan nombron de BETanoj. Iuj persone, ceteraj aklame dankis lin pro la subteno. Ĉe la fermo P. Jegorovas pridankis multajn esperantistojn – membrojn de la Organiza komitato, aktivajn partoprenantojn – entute pli ol 30 personojn.

La urbo Visaginas troviĝas ĉe bela lago

Nederlandano Van Den Hoek Luk: “Mi havas bonan opinion pri BET. Tre bela loko, bona programo. Pleje min impresis la malfermo. Mi rekomendos al miaj samklubanoj veni al estontaj BET”.

Svedo Holmlund Leif: “Mi persone partoprenis jam du BET-ojn. Ili similas idee. Interesaj estis ekskursoj kaj vesperaj programoj. Mi invitus svedojn partopreni BET-ojn.”

Francino Nourmont Claude: “Mi dankas la organizantojn de BET-46, ke ili sukcesis daŭrigi la tradicion. Mi esperas, ke latvoj faros same bonan BET kaj ke mi povos tien veni.”

Rumano Tudorache Emil: “Litovio plaĉis al mi. Antaŭ la BET mi estis en Kaunas, poste por du tagoj mi iros al Klaipėda. Ĝenerala rimarko al organizontoj – pri viaj aranĝoj vi devas informi sufiĉe frue kaj sufiĉe detale. Vi konsideru tion, ke ne ĉiuj esperantistoj posedas komputilon kaj estas konataj kun ĝi.”

Rusino Svetlana Smetanina: “Mi longe ne partoprenis BET-ojn kaj mi tre ĝojas, ke mi venis ĉi tien. Al mi tre plaĉis organizado, la loko, la partoprenantaro kaj la programo. En mia lando multaj dezirus veni al BET. Tamen frontas la viza problemo! Do, se plifaciliĝus la afero pri vizoj, al BET povus iri tuta grupo de miaj samlandanoj.”

Fota galerio

Vi foliumas fotojn pri iu Esperanto-aranĝo kaj “rememoroj aperas pri la tagoj pasintaj”. La okazon por refreŝigi memoron prezentas bonega fotisto el Belgio Mikaelo Cwik (Michael@Cwik-online.net). Li jam iom ordigis siajn fotomemoraĵojn kaj proponas 201 bildojn de BET-46 en Visaginas, kiuj prezentiĝas post la kliko al sekva adreso: http://gallery.me.com/cwikbe#100252. Aŭ en pli kvalita prezento http://gallery.me.com/cwikbe#10023.

Ĉiuj ĝis nun alireblaj fotoj pri la BET-46 en Visaginas estas akumulitaj en retgazeto “Barelo” (http://barelo.blogspot.com/). Tie sub la rubriko Fotoj maldekstre de komputila ekrano estas lokitaj eĉ kvin blokoj da fotoj (de Joanna Filipowicz, de Mikaelo Bronŝtejn, de Paŭlo Branko, de Michael Cwik, ankaŭ de ruslingva retejo en Visaginas). Poste tie aperos ankaŭ pliaj fotoj. En “Barelo” estas trovebla ankaŭ ĝeneraliga artikolo pri BET-46.

Vytautas Šilas
redaktoro de “LS”

Fonto: Litova Stelo, 2010, №4.

Rita, Jolanta, Olga, Jolita diligente deĵoras en la akceptejo

BET-46

La 46ajn Baltiajn Esperanto-Tagojn ekde la 26a de junio ĝis la 4a de julio akceptis la orient-litovia urbo Visaginas, proksime al la landlimoj kun Latvio kaj Belorusio. Ĉi tiu multnacia urbo, en kiu litovoj estas minoritato, estas la plej juna urbo en Litovio, ĝi aĝas nur 35 jarojn, kaj ĝia ekesto ŝuldiĝas al la ekkonstruo de la Ignalina nuklea elektrocentralo en 1975. La urbon ĉirkaŭas pinarbaroj, altegaj pinoj abundas ankaŭ en la urbo mem, danke al kio la aero estas bonega.

Pli ol 150 partoprenantojn el 18 landoj gastigis la Profesia Studcentro pri Teknologio kaj Entreprenado, disponiginta al BET ĉiujn necesajn teknikajn ekipaĵojn por prelegoj, studhoroj kaj koncertoj. Dezirantoj plibonigi siajn lingvajn konojn vizitis lecionojn de diversnivelaj ĉiutagaj kursoj.

Por kleriĝemuloj funkciis Somera Universitato. La prelego-salonoj estis plen-plenaj, tion kaŭzis ne nur altnivelaj prelegantoj kaj interesaj temoj, sed ankaŭ senalternativeco de la programo por spertuloj. Petras Čeliauskas, la aŭtoro de la libro Litovio dum jarcentoj, prezentis ciklon da prelegoj pri la historio de Litovio, pri la origino kaj specifaj trajtoj de la litova lingvo, pri sia regiono Ĵemajtio, ĝiaj popolo kaj dialekto, kaj pri la batalo ĉe Grünwald, kiu havas ĉi-julie la 600-jaran jubileon.

La 29an de junio, je la Rom-katolika tago de S-taj Petro kaj Paŭlo, oni honoris per kverkaj kronoj tiunomajn BETanojn. Ĉi tiu tradicio estis surprizo por multaj el la alilandanoj. Por kvardeko da partoprenantoj la urbestro de Visaginas aranĝis akcepton kun malmultaj paroloj kaj abunda regalo manĝa kaj drinka.

Okaze de la Tago de S-taj Petro kaj Paŭlo tiunomaj BETanoj estis gratulitaj en tradicia litova maniero.

Okazis ekskurso al la ĉefa vidindaĵo de Visaginas, Ignalina nuklea elektrocentralo, kies du blokoj estis haltigitaj en 2005 kaj 2009. Alia ekskurso ebligis konatiĝon kun la naturaj kaj arkitekturaj riĉaĵoj de Litovio en la Aukštaitija nacia parko. Estis vizitita unika etnografia muzeo de abelbredado en Stripenkiai. En la vilaĝo Ginučiai la celo estis akvomuelejo, kie konserviĝis la malnovaj instalaĵoj. Plia vizito estis al la ligna preĝejo en Palušė kaj la monto Ladakalnis kun belega vidaĵo al ses lagoj.

La riĉa koncerta programo de BET efektiviĝis nur parte: pro la morto de la Litovia eksprezidento Algirdas Brazauskas estis anoncita tritaga funebro. Sed antaŭ tio la multnacia Visaginas estis arte prezentita de la rusaj kantensemblo Rodnik kaj dancensemblo Rodniĉok, la ukraina folklora ensemblo Kalyna, kantistino Anna Turanosova-Abra, kaj, kompreneble, la loka esperantista familia bando Asorti.

Koncertas la grupo “Asorti” (Visaginas)

Kutime por la Litoviaj BEToj, ankaŭ la nuna estis bone organizita. La ĉiutaga gazeto La arĝenta gruo publikigis la aktualan programon, raportojn pri la okazintaĵoj, anoncojn, kaj multajn fotojn (bedaŭrinde, preskoboldo estis senripoza). Bone prizorgita estis manĝado en la studcentro, kiu ne ignoris la bezonojn de vegetaranoj. Pro la varmega vetero multaj fuĝis al la urba lago, kaj la vesperojn oni povis agrable pasigi en liberaera bierejo en amika babilado.

Halina Gorecka

Fonto: La Ondo de Esperanto, 2010, №8-9.

46aj Baltiaj Esperanto-Tagoj

La jam tradicia renkontiĝo BET okazis en la urbo Visaginas, kiu famas en Litovio pro la Ignalina nuklea atomcentralo, la bela naturo kiu ĉirkaŭas ĝin, kaj pro multnacieco. Transire de junio al julio (26 jun – 04 jul 2010) pli ol 150 esperantistoj el 18 landoj elektis BET por esti en bona Esperanta etoso.

Kutimaj programeroj bonvenigis la partoprenantojn: Somera universitato, prelegoj pri la litovaj lingvo kaj historio, trinivelaj kursoj de Esperanto, ekskursoj en la ĉirkaŭaĵo, akcepto ĉe la urbestro. Inter la prelegantoj estis konataj esperantistoj kiel Petro Baláž, Mikaelo Bronŝtejn, Mikaelo Cwik, Petras Čeliauskas, Halina Gorecka, Stano Marček, Aleksander Korĵenkov kaj aliaj. Ne tradiciaj estis la renkontiĝoj ĉe lignofajro, organizitaj de lokaj esperantistoj, ornamo de Paŭloj kaj Petroj per kverkaj kronoj, kvizoj kaj ludvespero aranĝitaj de Nora Caragea kaj de Mikaelo Bronŝtejn. Ĉiutage aperis kolora gazeto Arĝenta gruo, kiu raportis pri la okazintaĵoj en la Baltiaj Esperantotagoj.

En unu el la koncertoj

Vesperajn programojn oni devis parte ŝanĝi pro la funebro en Litovio: mortis la litova eksprezidento A. Brazauskas, sed la koncertoj kiujn kongresanoj ĝuis, estis vere interesaj: de rusa kanta kaj danca ensemblo kaj ukraina folklora grupo, la kantistino Turasova-Abra. Koncertis ankaŭ Mikaelo Bronŝtejn kaj la esperantista grupo “Asorti”, kies membroj Jelena kaj Edvardas Piŝĉikai loĝas en Visaginas kaj dum la tuta semajno, helpataj de Genadijus Jefimovas, ege sindediĉe zorgis pri ĉiuj kaj ĉio. La venonta BET okazos en la latva urbo Priekuļi ekde la 9a de julio ĝis la 16a de julio kaj havos la ĉefan temon “Latva folkloro tra jarcentoj”.

Gražina Opulskienė

Fonto: Esperanto, 2010, №11.

BET estas ne nur oficialaj programeroj, sed ankaŭ amika komunikado per Esperanto en neformala etoso.

Statistiko de BET-46

Laŭ la donitaĵoj de la akceptejo la statistikaj ciferoj de la partoprenantoj de BET-46 estas jenaj (la unua cifero indikas aliĝintojn, la dua – partoprenintojn): Aŭstrio – 1/1, Belgio – 1/1, Belarusio – 3/0, Britio – 1/1, Ĉeĥio – 1/1, Danio – 1/0, Estonio – 8/8, Finnlando – 5/4, Germanio – 2/2, Latvio – 20/18, Litovio – 117/92, Luksemburgo – 2/2, Nederlando – 2/2, Pollando – 4/4, Portugalio – 1/1, Rumanio – 2/2, Rusio – 7/6, Slovakio –3/3, Svedio – 3/1, Suda Afriko –1/0.

Do entute aliĝis 186 el 21 landoj, partoprenis –150 el 18 landoj.

Fonto: La Arĝenta Gruo, 2010, №7.

Saluto de la prezidanto de UEA

Estimataj partoprenantoj,

En mia propra nomo kaj en tiu de Universala Esperanto-Asocio, mi havas la privilegion sendi salutmesaĝon al la 46aj Baltiaj Esperanto-Tagoj okazontaj inter la 26a de junio kaj la 4a de julio 2010, kaj deziri al vi sukcesan aranĝon.

Mi aparte dankas la urbestron de Visaginas Vytautas Račkauskas, la altan protektanton pro lia preteco afable gastigi la 46ajn BET, kiujn ĉi-foje aŭspicias nia Asocio.

Oni permesu al mi kelkajn personajn komentojn. Mi estas fakulo pri la sanskritidaj lingvoj kaj akute konscias, ke mi alparolas homojn, kies lingvo konservis multajn pratrajtojn de la hindeŭropa lingvofamilio. La grava litova pioniro Antanas Poška mentoris la bengalan Esperanto-pioniron Provat Ghose, tiamaniere establante gravan ligon inter niaj movadoj jam en la intermilita epoko. Kiel bengalo, mi sentas min profunde ligita al la gravega litova movado en nia Esperanta mondo.

Kompreneble ĉiuj en la movado scias, kian ikonan rolon la litova movado ludis en la lastaj jaroj, kaj mi ne dubas, ke ĝi restos unu el la gvidaj movadoj por ni ĉiuj.

Altestime kaj bondezire salutas vin ĉiujn

Probal Dasgupta
prezidanto de UEA

Mesaĝo de la ĝenerala direktoro de UEA

Kun plezuro mi sendas elkorajn salutojn al la partoprenantoj de la 46-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Baltiaj Esperanto-Tagoj fariĝis fenomeno, konata ĉie en Esperantujo sendepende de tio, ĉu oni jam partoprenis en BET aŭ ne. La vicnumero de BET en Visaginas atestas pri firma tradicio, sen kiu nia movado en la baltaj landoj certe aspektus multe pli pale.

Precipe en la lastaj jaroj BET krome fariĝis aranĝo, kies signifo transpasis la limojn de la baltaj ŝtatoj. La nombro de reprezentataj landoj montras, ke ĝi evoluis al vaste internacia evento.

Rigardo al la programo de BET, ankaŭ ĉi-jare, vekas ĉe mi admiron kaj samtempe bedaŭron ne povi mem ĉeesti. Mi gratulas la organizantojn pro la riĉeco de la programo, precipe el la vidpunkto de ĝia eduka valoro.

Lastatempe oni komencis pli ol antaŭe emfazi la rolon de la Esperanto-movado kiel eduka movado. Ĉiuj, por kiuj tiu rolo estas grava kaj proksima, kaj mi mem apartenas al ili, rigardas la programon de BET-46 kun granda kontento.

En la Organiza Komitato mi vidas nomojn de gesamideanoj, kiujn mi bone konas kaj kun kiuj mi havis la privilegion kunlabori por la 90-a UK en Vilnius antaŭ kvin jaroj. Ili garantias ankaŭ la sukceson de BET-46.

Mi deziras agrablan restadon en Visaginas al ĉiuj partoprenantoj!

Osmo Buller
Ĝenerala Direktoro de UEA

La supran materialon kompilis kaj redaktis Povilas Jegorovas kaj Aleksander Korĵenkov. Reagoj de partoprenintoj estas bonvenaj.

Fotoj de Michael Cwik kaj Halina Gorecka

Sep numeroj de La Arĝenta Gruo, ĉiutaga informilo de BET-46, estas elŝuteblaj en la retejo de LEA.

Pliaj informoj pri BET-52 kaj pri BEToj ĝenerale estas legeblaj en speciala rubriko de nia retejo.

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton:
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2016/05/bet-46/

Amasa kaj sukcesa kongreso BET-43

La 14-22-an de julio 2007 en la nordlitovia urbo Šiauliai okazis tradicia somera ĉiujara kongreso de Baltiaj esperantistoj Baltiaj Esperanto-Tagoj-43. Tiu ĉi jam la 43-a tradicia aranĝo estis dediĉita al la 80-jariĝo de la organizita Esperanto-movado en Šiauliai. La aranĝo okazas ekde 1959 ĉiujare laŭvice en Latvio, Estonio, Litovio. Ĝin organizis Litova Esperanto-Asocio kune kun la urba Esperanto-klubo “Ruto”.

La aranĝon partoprenis 322 esperantistoj el 18 landoj. Sekve, tiu ĉi BET fariĝis la plej amasa en tiu ĉi jardeko, jarcento kaj jarmilo. Litovion reprezentis esperantistoj el 23 urboj.

La aranĝo pasis en la Fakultato de sociaj sciencoj de la universitato de Šiauliai. Alta protektanto de la aranĝo estis la urbestro de Šiauliai Genadijus Mikšys. BET-43 ĝuis gravan helpon kaj ĉiuflankan subtenon flanke de la urbo, flanke de la universitato, flanke de la fakultato kaj de aliaj organizaĵoj kaj instancoj de Šiauliai. Urbestro de Šiauliai Genadijus MIKŠYS mem partoprenis solenan inaŭguron de BET-43 kaj faris paroladon parte en Esperanto, ankaŭ aranĝis akcepton por 30-o da esperantistoj en la urbestrejo. Ne mankis ankaŭ financa subteno kaj speciale subteno por kultura programo de la aranĝo flanke de urbaj artaj ensembloj kaj kolektivoj.

Al BET-43 salutmesaĝojn sendis prezidanto de Litovia parlamento (Sejmo) Viktoras Muntianas, prezidanto de UEA d-ro Renato Corsetti, ĝenerala direktoro de UEA Osmo Buller, la nepo de la kreinto de Esperanto Ludoviko Zamenhof d-ro Ludoviko Zaleski-Zamenhof. La solenan inaŭguron partoprenis kaj faris sian paroladon plene en Esperanto vicrektoro de la universitato de Šiauliai pri sciencaj aferoj prof. Vaclovas Tričys. Parolis ankaŭ dekano de la fakultato de sociaj sciencoj d-ro Teodoras Tamošiūnas, kiu post la inaŭguro aranĝis abundan akcepton por ĉiuj partoprenantoj de BET-43.

Akcepto ĉe la urbestro

La programo de BET-43 estis kiel kutime tradicia. La someran universitaton gvidis prezidanto de la senato de la universitato de Šiauliai vicprezidanto de Litova Esperanto-Asocio prof. habil. dr. Aloyzas Gudavičius, estis legitaj 20 altnivelaj prelegoj pri la plej diversaj temoj (listo de la prelegoj troveblas en la retejo de Litova Esperanto-Asocio www.esperanto.lt kaj en la ĉiutaga gazeto de BET-43 “Sagisto” №3) – prelegintoj estis el Litovio, Latvio, Estonio, Rusio, Finnlando, Slovakio, Belgio. Krome, okazis praktika trejnado pri Vikipedio gvidata de Yves Nevelsteen el Belgio. Dum la tuta periodo funkciis dunivelaj Esperanto-kursoj; du grupojn da komencantoj gvidis Stanislova Adomauskienė kaj Stanislava Sobanska, du grupojn da progresantoj gvidis Nina Pietuchowska (Pollando) kaj Aldis Bušs (Latvio). Ĉion kunordigis Gražina Opulskienė.

Okaze de la 80-jariĝo de la organizita Esperanto-movado en Šiauliai aperis dulingva (en litova kaj en Esperanto) historia libro de Romualdas Rutkauskas “Ruto levis Esperon” (“Rūta kėlė viltį”). Ĝi estis oficiale prezentita dum BET-43. Gastoj el la ruslanda apudbaltmara urbo Kaliningrad, eldonantoj de la revuo “La Ondo de Esperanto” kaj posedantoj de la eldonejo “Sezonoj”, Halina Gorecka kaj Aleksander Korĵenkov en BET-43 gvidis literaturan kvizon, lanĉis novan trivoluman eldonon de “La Mastro de l’ Ringoj” de J. R. R. Tolkien (La kunularo de l’ ringo , La du turegoj kaj La reveno de la Reĝo). Tiu ĉi trivoluma eldono estis presita en la litovia urbo Kaunas, la kovrilon aranĝis la litova pentristo Vladimiras Beresniovas.

Aleksander Korĵenkov prezentas la ĵus presitan trivoluman verkon de Tolkien.

La Honora Membro de UEA, eksredaktoro de “Litova stelo” Petras Čeliauskas ĉiutage konatigis eksterlandajn partoprenantojn kun la litovaj lingvo, literaturo kaj kulturo ĝenerale. Kvizon pri ĝeneralaj temoj aranĝis Nora Caragea el Germanio. Ŝi ankaŭ gvidis komunajn ludojn por BET-anoj. Genovaite Liepinia demonstris du filmojn en Esperanto, kreitajn fare de ŝiaj lernejanoj. Michael Cwik el Belgio prezentis sian filmon pri Universalaj Kongresoj de Esperanto kaj ankaŭ prelegis pri lingvaj problemoj en Eŭropa Unio. Katolikan Diservon en Esperanto en urba Katedralo celebris katolika pastro Valerijus Rudzinskas.

Enkadre de BET-43 okazis ĉi-jare post longa interrompo la renovigitaj belartaj konkursoj “Muzo-2007″, gvidataj de Juratė Bartaškienė.

BET-43 havis tre riĉan kulturan kaj artan programon. Ĉiuvespere okazis diversaj koncertoj: de la muzik-vokala ensemblo “Folk-Rom” el Pollando, de la fakultata ensemblo “Kitava”, de la flutistino Lidija Gomolickaitė-Grudzinskaitė kaj la versdeklamanto Marius Dyglys, de la ensemblo de kantelistinoj “Aušrine” kaj kantistino de urba konservatorio, de la naciaj ensembloj de urba kultura centro “Šelmiai” kaj “Va jaunas”, de la ensembloj “Želmenėliai” kaj “Dermė”, de akordeonistoj de la urba konservatorio, de la ensemblo “Animo” el la latvia urbo Liepaja gvidata de Austre Pumpure.

Koncertas la ensemblo “Animo” (Latvio).

Okazis unu tuttaga kaj kvar duontagaj ekskursoj (gvidis Romualdas Rutkauskas, Vytautas Šilas, Zenonas Sabalys, Genovaitė Liepinia k. a.). Ĉiutage funkciis riĉa libroservo, ĝin prizorgis Loreta Šukaitytė. Eblis aboni “Litovan stelon”. Oni povis vidi ekspozicietojn de Audrona Šidlauskienė kaj Rimantas Endriulaitis. Ĉiutage en 300 ekz. aperis la kvarpaĝa kolora gazeto de BET-43 “Sagisto”, kiun zorge redaktis Taesok Choe, entute aperis sep numeroj, ĝi publikigis multajn valorajn kaj aktualajn informojn kaj multajn fotojn el la vivo de BET-43. Ĝi ankaŭ estas legebla en la retejo www.esperanto.lt.

La fakultato de sociaj sciencoj senpage permesis uzi ĉiujn modernajn teknikaĵojn. Por dispono de esperantistoj estis kelkdeko da komputiloj kun retaliro – partoprenantoj de UK-oj pri tio povas nur revi! Ĉiuj prelegejoj estis moderne ekipitaj per ĉiuj bezonataj pordemonstraj teknikaĵoj.

Gravan helpon la organizantoj de BET-43 havis flanke de la urba turisma kaj informa centro de Šiauliai. Ĝi je sia kosto eldonis en Esperanto 64-paĝan plenkoloran turisman gvidilon pri Šiauliai, kiun senpage ricevis ĉiu partoprenanto de BET-43. Ankaŭ ĝi en sia retejo publikigis bazajn informojn pri BET-43 kaj profesie preparis ĉiujn itinerojn de ĉiuj ekskursoj kaj donis siajn ĉiĉeronojn, donacis al BET-anoj mapon de Šiauliai.

Ĉiu partoprenanto de BET-43 ricevis riĉenhavan valizeton (fotolibreto pri Šiauliai, turisma gvidilo pri Šiauliai, mapo de Šiauliai, programo de BET-43, speciala notlibreto, speciala leterpapero, speciala koverto, folio pri fakultato, plano de ekskursoj, tekstoj de litovaj kantoj, libreto por katolika Diservo, persona ŝildeto k. s.). La fotolibreton pri Šiauliai kun teksto inkluzive en Esperanto je sia kosto eldonis la urba administracio de Šiauliai kaj donacis al ĉiu partoprenanto de BET-43. Fine de la aranĝo ĉiu BET-ano ricevis Adresaron de ĉiuj partoprenantoj de BET-43.

BET-43 altiris grandan atenton de lokaj kaj tutlandaj amaskomunikiloj (gazetaro, radioj, televidoj, retgazetoj, novaĵagentejoj k. s.). Aperis pli ol 20 ĝis nun konataj publikaĵoj, plejparto de ili estas listigita en la “Sagisto” №7. Litova Esperanto-Asocio detalan kaj ampleksan gazetaran komunikon pri BET-43 dissendis al pli ol 100 diversaj adresoj.

La multnombra organiza komitato de BET-43 multe laboris preskaŭ dum la tuta jaro por sukcesigi la aranĝon. Grave kontribuis la sekretariino de Litova Esperanto-Asocio Jūratė Pupštaitė kaj la vicprezidanto de la Organiza komitato de BET-43 honora civitano de la urbo Šiauliai Zenonas Sabalys.

Povilas Jegorovas

Fonto: Litova Stelo, 2007, №4

La plej granda BET ĉi-jarmile

La simbolo de Šiauliai

La 43aj Baltiaj Esperanto-Tagoj en la nordlitovia urbo Šiauliai kun 322 partoprenantoj el 18 landoj iĝis la plej amasa BET en tiu ĉi jardeko (jarcento kaj jarmilo). BET-43 pasis la 14–22an de julio 2007 en modernaj ejoj de la fakultato de sociaj sciencoj de la urba universitato. Esperantistoj senpage uzis teknikaĵojn, inkluzive de pluraj komputiloj kun retaliro.

La urbaj aŭtoritatoj montris grandan interesiĝon kaj helpemon. La urbestro Genadijus Mikšys faris malferman paroladon; li ankaŭ akceptis tridekon da diverslandaj esperantistoj en la urbodomo. Sed en gastamo lin superis la dekano, d-ro Teodoras Tamošiūnas, kiu abunde regalis ĉiujn partoprenantojn. La urbaj turisma kaj informa oficejoj helpis per eldono de gvidlibro en Esperanto, disponigo de materialo, preparo de ekskursoj. Subteno al la kultura programo ebligis fari ĝin varia kaj riĉa. BET-43 iĝis grava ankaŭ landskale, kaj la prezidanto de la litovia parlamento Viktoras Muntianas en sia salutmesaĝo emfazis, ke “agado de esperantistoj donas signifan impulson al la reciproka kompreno kaj kunlaboro de la popoloj”.

Kun dudeko da prelegoj funkciis Somera Universitato, kies programon Osmo Buller salutmesaĝe konstatis supera al la Internacia Kongresa Universitato en Jokohamo. Dunivelaj kursoj kun kvar instruistoj en bona etoso progresigis lernemulojn. Al la 80-jariĝo de la movado en Šiauliai estis dediĉita la libro Ruto levis Esperon, lanĉita en BET. Alia librolanĉo prezentis la longe atenditan reeldonon de La Mastro de l’ Ringoj de Tolkien. Streĉa konkurado okazis en la literatura kvizo de La Ondo, en kiu venkis Petras Čeliauskas. Li ĉiutage enkondukis alilandanojn en la litovajn lingvon, literaturon kaj kulturon. Post longa paŭzo reokazis la belarta konkurso Muzo. Ĉiutage sub la redaktado de Choe Taesok aperis Sagisto, kies titolo aludas la simbolon de la urbo.

Literatura kvizo de “La Ondo de Esperanto”; dekstre estas Tuomo Grundström.

Populareco de ekskursoj eĉ iom damaĝis la programon, dezertiginte la ejojn. Esperantistoj svarmis ne nur en la universitato, sed ankaŭ en kafejoj en la urbocentra promenstrato. Gražina Opulskienė konstatis tion kaj eksterplane persvadis pli ol kvindekon da diverslandaj esperantistoj kune pasigi vesperon en subĉiela gastejo, kie vigla muziko ne dancigis nur lamulojn.

La sukceso de BET-43 estas rezulto de longa preparlaboro, al kiu kontribuis la prezidanto de la landa asocio Povilas Jegorovas kaj multaj litoviaj aktivuloj, precipe, honora civitano de Šiauliai Zenonas Sabalys kaj la sekretario de LitEA Jūratė Pupštaitė.

Halina Gorecka

Fonto: La Ondo de Esperanto, 2007, №8–9

Salutmesaĝo de la Litovia parlamento

Estimataj esperantistoj de Baltiaj landoj,

Mi salutas Vin okaze de la 43a renkontiĝo al tradicia festo de Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Kreinto de Esperanto Ludoviko Zamenhof estas proksime ligita al nia lando. Tial por ni estas precipe agrable, ke Baltiaj esperantistaj renkontiĝoj estas aranĝataj en Litovio. Ni ankaŭ bone memoras antaŭ du jaroj en Vilnius okazintan tutmondan esperantistan kongreson, en kiu partoprenis ĉirkaŭ 3000 sciantoj de Esperanto el 70 landoj. Kreinto de Esperanto revis, ke tiu ĉi lingvo portos al la mondo pacon kaj instigos la popolojn ami unu la alian. Tiuj ĉi esperoj dume neplene realiĝis, tamen agado de esperantistoj sendube donas signifan impulson al la reciproka kompreno kaj kunlaboro de la popoloj.

Mi bondeziras al partoprenantoj de Baltiaj Esperanto-Tagoj sencohavan kaj enhavoriĉan agadon, interesajn aranĝojn, novajn konatiĝojn, varmon de komunikado.

La 14an de julio 2007

Viktoras Muntianas
Prezidanto de Litovia Sejmo (parlamento)

Fonto: Sagisto, 2007, №2

Statistiko de BET-43

La 43-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj fariĝis rekordaj en tiu ĉi nova jarcento kaj jarmilo. Entute laŭ la aliĝiloj en BET-43 partoprenis 322 personoj el 18 landoj:

Litovio – 167, Latvio – 54, Pollando – 53, Finnlando – 9, Estonio – 9, Belorusio – 6, Ruslando – 6, Belgio – 3, Germanio – 3, Italio – 3, Aŭstrio – 2, Ĉeĥio – 1, Francio – 1, Nederlando – 1, Portugalio – 1, Slovakio – 1, Ukrainio – 1, Svedio – 1.

Litovion reprezentis esperantistoj el 23 urboj (Vilnius – 34, Kaunas – 25, Panevėžys – 23, Šiauliai – 23, Joniškis – 16, Mažeikiai – 7, Naujoji Akmenė – 6, Klaipėda – 4, Kretinga – 4, Pasvalys – 4, Marijampolė – 3, Druskininkai – 2, Jonava – 2, Kuršėnai – 2, Birštonas – 1, Jurbarkas – 1, Kelmė – 1, Pakruojis – 1, Šalčininkai – 1, Šilutė – 1, Švenčionys – 1, Telšiai – 1, Žagarė – 1).

Efektive partoprenis ankoraŭ pli multaj personoj, ĉar tiun ĉi statistikon ne eniras multaj litovaj unutagaj kaj kelkhoraj partoprenantoj, kiuj ne registriĝis.

Povilas Jegorovas

Fonto: Sagisto, 2007, №7

Fotoj de Choe Taesok

La supran materialon kompilis kaj redaktis Povilas Jegorovas kaj Aleksander Korĵenkov. Reagoj de partoprenintoj estas bonvenaj.

Sep numeroj de Sagisto, ĉiutaga informilo de BET-43, estas elŝuteblaj en la retejo de LEA.

Pliaj informoj pri BET-52 kaj pri BEToj ĝenerale estas legeblaj en speciala rubriko de nia retejo.

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton:
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2016/04/bet-43/