Kutime la Esperanto-Libraro funkciis kiel akceptejo por multaj gastoj, kiuj jam matene alvenis Bjalistokon. Estis okazo demandi pri novaĵojn, pridiskuti proponojn…

La juna historiisto Wiesław Wróbel malfermis la programon, prezentante en bildoj kaj dokumentoj longan historion de la konstruado de la monumento al Zamenhof en Bjalistoko. La unuan fojon la ideon prezentis Jakobo Ŝapiro kaj dum dekoj da jaroj ŝanĝiĝis projektoj kaj opinioj pri ĝia lokigo.

Direktoro de la Podlaĥia Libraro jam la trian fojon komune kun Brunetto Kasini – prezidanto de la Fondaĵo Zamenhof – enmanigis premiojn al gajnintoj de la literatura konkurso Miaj fascinoj pri Esperanto. Donacante al ĉiuj Bjalistokajn kajerojn №3 kun alsenditaj verkoj, ni esperis kuraĝigi homojn skribi venontjare sian propran historieton kaj sendi ĝin al la konkurso.

Lastmomente oni eksciis, ke ne povas veni la albana ambasadoro por promocii la dulingvan libron Polino kies aŭtoro Bajram Karabolli estis albana diplomato laborinta en 1995 en Varsovio. Ne gravas – ni faris tion same bone. Rakontante al ĉeestantoj pri la sorto de Nia Polino, kiel ofte okazas, mi preskaŭ komencis plori. Bone, ke tuj anstataŭis min Konrado, kiu fakte prezentis la programon dum la tuta aranĝo. Lidia Ligęza legis mem sian novan, dulingvan poemaron Epizodoj kaj kun plezuro metis la aŭtografon sur la titola paĝo al petantoj.

La unuan fojon en Bjalistoko prelegis Teresa Nemere. Prezentante Tibor Sekelj – eminentan esperantiston kaj vojaĝemulon, ŝi diris Ĉiuj vojoj al li apartenis… Kiu ankoraŭ ie en la mondo ne partoprenis la prelegon de Robert Kamiński pri ZEOj devas bedaŭri. Kiom da argumentoj por oni povas kapti kaj uzi ilin poste en diskutoj kun homoj, kiuj kritikemas al Esperanton!

La Kultura programo estis miaopinie alloga kaj distra. La unuan fojon prezentis sin blindaj aktoroj en kabaredo. Mi admiris ilian elparolon en Esperanto, kvankam ili antaŭ nelonge komencis la lernadon de la lingvo kaj sincere dirite, kiel veraj aktoroj, ili ellernis la tekston parkere. Helenka Biskup prezentis en la pola lingvo la monodramon Doktoro Esperanto. Ankaŭ ŝi daŭre plibonigas la scenaron. Imagu la finan scenon: Ludoviko mortas! Komence la aktorino, poste unu post la alia spektantoj venas al la tablo kun la bildo de Zamenhof kaj simbole metas la ŝtoneton por honori la mortinton. Ni ne forgesos vin, Majstro!

La aranĝon partoprenis la urbestro de la sicilia urbo Mazara Del Vallo, kiu venis kun sia oficisto por subskribi kun la urbestro de Bjalistoko deklaron pri kunlaboro surbaze de Esperanto. Estis interkonsentite, ke aprile vizitos Sicilion junulara muzikbando, funkcianta en la Zamenhofcentro, kaj junie, dum la Tagoj de Bjalistoko, Pollandon vizitos simila itala grupo por prezenti eksterlande sian kulturon.

Ŝajnis al mi, ke la tuttaga tradicia ekskurso tra la regiono povus esti malinteresa por niaj italaj gastoj venantaj el antikva urbo, tamen mi eraris. Nia gvidantino Iza ĉi-jare prezentis al ni la koron de la ortodoksa religio en Pollando. Imagu mirindajn preĝejetojn kun belegaj ornamaĵoj, lernejon de ikonpentrado, lokojn famaj pro historiaj okazaĵoj en la tempo, kiam Bjalistoko estis nur malgranda, privata urbeto. Bona vojaĝgvidanto estas trezoro, kaj ni posedas ĝin! Frostis, kaj junularo aranĝis duelon je longaj pendglacioj pendataj de tegmentoj de malgrandaj, lignaj dometoj. Kelkaj viroj provis uzi ilin kiel kornoj.

Kaj vespere… Ho, vendrede, sabate kaj dimanĉe vespere en la klubejo ni kantis, ludis, trinkis kaj drinkis, spektis elektronikajn materialojn ĝis ;s noktomezo. Junularo konspiris en angulo – ni ofte aŭdis salvon de rido. Ĉu pri ni maljunuloj, aŭ pri aliaj aferoj – ne gravas. Ankaŭ ni ridegas ĉe tabloj. Deĵorantinoj posttagmeze preparis sandviĉojn por tiuj, kiuj vespere vizitas la klubejon kaj kiuj tranoktas tie. Ne valoras serĉi manĝovendejojn. Noktoj okazis vere mallongaj, kvankam ili estis vintraj. Dankante al la gastoj pro ilia alveno, mi jam scias, ke kun kelkaj el ili mi renkontiĝos la 12an de januaro en montaro dum Esperanta karnavalo.

La 13aj Tagoj de Zamenhof finiĝis kaj mi povas finfine ripozi. Ha, ĉu vere? Estas fino de la jaro! Tuj mi devas skribi financan raporton al nia ĉefa sponsoro, la urbestro, kaj novan projekton por la jaro 2013, ĉar intertempe oni anoncis sekvan konkurson en la urbodomo. Miaj filoj simpatie alridas – mi ne enuas!

Ela Karczewska

Fotoj de Joanna Filipowicz-Choroszucha kaj Andrzej Sochacki

Ĝi estas artikolo el la februara kajero de La Ondo de Esperanto (2013).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2013, №2.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2013/01/220belostok/

Fine de la solenaĵo okazis lotumado, dum kiu nia volontulino Arina Osipova gajnis la eblecon tranokti senpage en la apartamento Zamenhof kaj la aŭtoro de ĉi tiu artikolo ricevis kuponon por senpaga dupersona vespermanĝo en la eleganta restoracio Kawelin.

Bedaŭrinde, pro la paneo de la malmola komputila disko kun preparita Esperanto-materialo, dume mankas Esperanto-versio de la hotela retejo, sed Przemek Wierzbowski promesis solvi rapide la problemon.

Elżbieta Karczewska

Sekvas tri internaj fotoj:

Ĝi estas artikolo el la decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/11/218hotel/

La 26an de julio en la Esperanto-Kafejo en Bjalistoko Ludoviko Zamenhof mem promociis sian Unuan Libron reeldonitan okaze de la 125-jariĝo de la unua eldono.

Lia sekretario Konrado amuze prezentis sian Majstron kaj lian verkon. Zamenhof respondis demandojn de partoprenantoj kaj poste disdonis 100 ekzemplerojn de sia libro. La partoprenantoj plenigis deklarojn lerni Esperantoj. Dek el ili ricevis de Ludoviko memormonerojn.

Estis anoncita la 3an okazigo de la literarura konkurso pri prozo Miaj fascinoj pri Esperanto. Dum la prezentado de Esperantajn lernolibroj multaj personoj ricevis CD Esperanto. Kelkaj deklaris, ke ili iam lernis Esperanton kaj nun planas reveni al la Esperanto-agado.

Ege sukcesa estis nia ago “Ni dividu librojn inter ni”. Sur grandaj tabloj ni ekproponis al preterpasantoj senpage 1743 librojn en diversaj lingvoj. Homoj alportis sakojn plenaj da libroj por lasi ilin kaj preni aliajn. Ĉe la fino restis nur kelkaj, vere malinteresaj.

Lokaj amaskomunikiloj afable raportis pri nia agado.

La aranĝon partoprenis Maria Morawska el la “Muzeo ĉe Wola” en Varsovio kaj ĵurnalisto Roman Dobrzyński. Meze de la novembro 2012 en la Varsovia muzeo estos malfermita ekspozicio “Zamenhof en Varsovio”. Bjalistokanoj subtenos la organizantinon per diversaj materialoj. La bjalistokano Ludoviko Zamenhof kaj la direktoro de la Podlaĥia Libraro estos honoraj gastoj dum la malfermo de la ekspozicio. Ĉi-okaze probable okazos historia renkontiĝo post multaj jaroj de la avo kaj de la nepo Zamenhof.

Ela Karczewska

Fotis Marta Wierzbowska

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2012/07/bjalistoko

Televida programo pri Esperanto (Fotis Stanisław Mandrak)

Serĉante en mia arkivo iujn informojn mi hazarde trovis la artikolon kun intervjuo farita en 2003 de loka ĵurnalistino. Ŝi demandis min, interalie, pri nerealigitaj revoj. “Viziti Albanion”, – estis la respondo. Mi naskiĝis en malgranda urbeto en la Malsupra Silezio. Ĝin ekloĝis diversaj familioj, kiuj pro ŝanĝo de limoj post la 2a Mondmilito serĉis novajn eblecojn por vivi en paco: eĉ grekoj kaj albanoj kaj ŝajnas al mi, ke precipe infanoj vivis tiam en harmonio partoprenante la saman bazan lernejon.

En 2012 Tomasz Chmielik tradukis al Esperanto la libron Hunda haŭto de la nuntempa albana verkisto Fatos Kongoli, kaj per komunaj fortoj de sponsoroj, i.a. de la alzasano Edmond Ludvig kaj de la Podlaĥia Libraro, ĝi estis eldonita en Bjalistoko. Tiu ĉi evento naskis la ideon vojaĝi al Albanio kaj renkontiĝi kun la aŭtoro. Poloj, latvino kaj svedo interkonsentis rete la renkontiĝon en Tirano la 14an de aprilo.

En la flughaveno noktomeze atendis nin profesoro Bardhyl Selimi – loka organizanto de nia restado. Dua grupeto venis de Krakovo tra Kroatio per buseto. Nia celo estis ne nur konatiĝi kun la lando, sed ankaŭ promocii Esperanton montrante, ke en diversaj landoj ĝi povas esti uzata dum internaciaj renkontiĝoj. 50-minuta televida intervjuo pri Esperanto farita kun ni estis spektebla en la tuta Albanio. Okazis ankaŭ renkontiĝo en la Akademio de Sciencoj kaj en la Ministerio pri Kulturo, Sporto kaj Junularo, prelego en la Tirana Universitato por studentoj de fremdlingvoj. Jola Kieres el Nowy Sącz instruis amuze gestudentojn Esperanton uzante la metodon de Cseh, Bardhyl tuj kaptis okazon por skribi sur la tabulo la kontaktadresojn por venontaj kursanoj.

Universitataj studentoj en Tirano atente aŭskultas prelegon pri Esperanto (Fotis Stanisław Mandrak)

La plej grava momento de nia restado estis la renkontiĝo kun la aŭtoro de la libro. Supozante, ke ĝi temas iomete pri la biografio de li mi atendis renkontiĝon kun iu frustrita donĵuano, tamen ne… Modesta, ĉarma en interhomaj rilatoj, parolata mallaŭte kaj ege kortuŝe, li multe impresis nin.

Okaze de la prezento de lia libro ĉe la Akademio de Sciencoj renkontiĝis politikistoj, akademianoj, reprezentantoj de neregistaraj organizaĵoj, diplomatoj, esperantistoj kaj pluraj ĵurnalistoj. Mi admiris la facilecon, kun kiu Bardhyl Selimi tradukis simultane la paroladojn de Tomasz, de Fatos kaj de aliaj parolantoj. Aplaŭdon vekis la informo, ke danke al la universala lingvo Hunda haŭto atingis Pollandon, Luksemburgion, Usonon, kaj eĉ Madagaskaron. Tomasz havis okazon rakonti pri aliaj libroj de albanaj aŭtoroj tradukataj al Esperanto.

Kion devus fari Esperantistoj en via urbo por allogi reprezentantojn de sep televidstacioj, minimume 10 ĵurnalistojn el lokaj kaj landaj gazetoj, reprezentantojn de radiostacioj? Ĉi-foje sufiĉis, ke oni antaŭinformis pri renkontiĝo de la fama verkisto, kies verko estis eldonita en lingvo rara kaj ekzotika, tamen parolata en 120 landoj. La vorto “Esperanto” estis unusola, kiun ni komprenis provante legi la venontan tagon la gazetojn. Ni alportis 50 ekzemplerojn de Hunda haŭto en Esperanto por ricevi aŭtografojn de la aŭtoro. Bondezirojn por la Podlaĥia Libraro skribis ankaŭ la iama ambasadoro de Albanio en Pollando.

Al ĉiuj eminentuloj ni enmanigis salutmesaĝon de la direktoro de la Podlaĥia Libraro en Esperanto en la formo de privata letero kaj po du libroj eldonitaj esperantlingve en Bjalistoko. Ili ĉiuj tuj provis legi!

Albanio estas por mi mirinda lando de kontrastoj. Alia lingvo, alia mentaleco. Mi supozis vidi rusan provincon kaj ŝokis min supermodernaj domoj situantaj apud ruinigitaj dometoj. La malnova urbocentro de Tirano fakte ne ekzistas. Survoje al provinco tristigis nin skeletoj de iamaj fabrikoj, kiuj produktis uzante la rusan aŭ la ĉinan teknologiojn kaj nun estas fermitaj pro manko de mendoj. En modernaj vendejoj nur la lingvo de prezslipoj montras en kiu lando vi estas, ĉar produktoj estas vere internaciaj. Ĉu vi povas imagi 1000 parojn da uzitaj ŝuoj pendantaj sur la palisetaro uzata kiel ekspozicio? Eĉ tian vendejon mi vidis en Tirano. Sciante, ke en Albanio 25% de la landa produktado donas agrokulturo mi esperis viziti subĉielajn bazarojn plenajn de nutraĵo kaj orientaj dolĉaĵoj. Bedaŭrinde, oni vendis tie nur uzitajn aŭ ĉinajn vestaĵojn.

Shaban Hasani – nia gvidanto dum turismaj ekskursoj – rakontis, ke multaj albanaj familioj havas eksterlande sian reprezentanton, kiu pli frue fuĝis aŭ lastatempe leĝe forveturis por malleĝe labori kaj sendi monon al la patrujo. Pri la terura tempo de regado de Enver Hoxha rakontas ekspozicio en la Historia Muzeo de Tirano. Tio jam pasis, kaj albanoj denove vekiĝas sen timo. De la 7a horo matene kafejoj jam estas plenaj de viroj, kiuj trinkante ege fortan kafon pritraktas aferojn. Promenante laŭlonge de la plaĝo en Durres oni admiras modernajn ripozdomojn kaj bluajn basenojn kun kristala akvo por malgrandaj infanoj. Apude estis videbla truo de iu konduktubaro, per kiu ripozdomo (?) elfluigas malpuraĵojn la maron. Sur multaj tegmentoj de altaj kaj malaltaj domoj estis instalitaj grandegaj ujoj por kolekti akvon, ĉar en diversaj kvartaloj de Tirano kaj en aliaj urboj ĝi estas porciumata.

Tirano, la ĉefurbo de Albanio (Fotis Stanisław Mandrak)

Ĉe la Universitato mi vidis ordeman, bone vestitan junularon sed surstrate videblaj estis modestaj homoj: nek elegantuloj, nek mizeruloj. Plaĉis al mi, ke viroj ĉiam ŝajnas esti freŝrazitaj kaj havas kurte tonditajn harojn. Ĉiuj aspektis pacemaj kaj paciencaj: alridadis kiam ni provis interkompreniĝi. Laŭ mi ili ne havas kompleksojn. Generalaj impresoj estas tre pozitivaj kaj mi esperas reveni Albanion post kelkaj jaroj por vidi tion, kion mi ne sukcesis vidi dum mia kelktaga restado. Espereble nia alveno helpis al lokaj esperantistoj varbi por Esperanto junularon kion ni el la tuta koro deziris al niaj ĉarmaj gastigantoj adiaŭante ilin.

Elżbieta Karczewska

Ĉi tiu artikolo aperos en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/212albanio/

Jan Leończuk – la direktoro de la centjara biblioteko, la plej granda en la regiono – mem poeto, evidentiĝis bonega partnero por esperantistoj. Li decidis malfermi la filion №14 kun Esperantaj libroj kaj gazetoj. La urbestro certigis, ke en la centro Zamenhof oni malmultekoste pruntedonos ĉambron por la venonta biblioteko. Bonega solvo! Kiam venas eksterlandanoj ili tuj estas direktitaj al la Esperanto-Libraro por komenci la aventuron kun la Zamenhofcentro. Mi rakontadas la historion, informante pri ekzistantaj agadoj kaj planoj.

Septembre 2011 mi partoprenis en Herzberg konferencon pri Esperanto-bibliotekoj, dum kiu prof. Detlev Blanke kaj aliaj raportis pri unuecigo de Esperantaj katalogoj, por ke en la tempo de retaj katalogoj “on-line” esperantistoj el la tuta mondo povu kontroli la enhavojn de kolektoj. Malnovaj privataj kolektoj ofte estis katalogitaj laŭ metodoj pripensitaj antaŭ jaroj de iliaj posedantoj, kaj nun ili estas atingeblaj kaj komprenataj nur de la aŭtoroj mem. La posedantoj havas nek emon nek tempon ŝanĝi tion. Librojn oni pruntedonas malofte kaj nur al fidindaj homoj, kiuj garantias redonon. La okuloj de la posedantoj daŭre ĝojas spektante bretarojn plenajn de libroj eĉ se polvo kovras ilin pli kaj pli…

Apartenante al granda provinca biblioteko, la malgranda Esperanto-Libraro uzas ĉiujn rimedojn atingeblajn por publikaj bibliotekoj en Pollando. La universala komputila programo MAK permesas al ĉiu leganto trovi en la ĉefa katalogo de la Podlaĥia Libraro la kolekton “Esperantiana”. Tie troviĝas ĉiu Esperanto-libro priskribita laŭ la universalaj kondiĉoj de la programo. Parton de la Podlaĥia Libraro kreas Podlaĥia Cifereca Biblioteko. 127 malnovaj libroj, kiuj troviĝas en la Esperanto-Libraro, estis ĵus kontrolataj kaj, se estos jure permesite, ni komencos ciferecigi ilin.

99,9% de la kolekto estas donacoj. Ne eblas rakonti pri ĉiuj donacintoj, sed pri kelkaj mi rakontas. Ewa Bondar, longtempa instruistino pri Esperanto, donacis al ni sian tutan kolekton. Post la morto de sia plenkreska filino malsana je kancero, la patrino, likvidante ŝian loĝejon, serĉis novajn uzantojn de Esperanto-libroj kaj trovis la Esperanto-Libraron. Nia Finnlanda gasto sinjorino Synnöve Mynttinen dum la 11aj Bjalistokaj Zamenhoftagoj demandis pri speco de libroj mankantaj en nia biblioteko, kaj poste pere de UEA sendis al ni 80 librojn por infanoj kaj junularo. Kiam ni renkontiĝis en Kopenhago, kaj mi varme dankegis pro la ricevitaj libroj, ŝi ŝajnis konfuzita kaj tuj proponis, ke ni ankoraŭ serĉu je ŝia kosto ion konvenan en la Libroservo de UEA. Kaj ni aĉetis aldone dek novajn librojn… Berlinanoj sendis al ni eĉ dufoje Johanon Pachter kun la aŭtomobilo plena de libroj kaj gazetoj. Lastatempe li alportis, interalie, ege valorajn jarkolektojn de Pola Esperantisto el la jaroj 1907 kaj 1908 – la unuajn numerojn eldonitajn ankoraŭ en la pola lingvo en Lvovo.

Niaj donacintoj entuziasme donacis al ni siajn amatajn librojn, por ke ni povu malfermi la bibliotekon, kaj baldaŭ pluraj titoloj ripetiĝis. Kion fari por ŝpari lokon por venontaj novaĵoj? La ĉambro havas nur 22 m²! Ĉiumarde en la biblioteko helpas volontulino Zsófia Pataki el Hungario, kun kiu ni komune kreis plenan liston de Esperanto-gazetoj por havi informon por serĉantoj kaj por sciigi nin mem, kio mankas por kompletigi jarkolektojn. Laŭ nia interkonsento, pluraj duoblaj ekzempleroj de Esperanto-libroj baldaŭ estos transportataj al Szeged (Hungario), kie ili trovos novan lokon en la universitata libraro. Post la fino de la volontulado en Bjalistoko, Zsófia revenos tien, kie ŝi gvidos ĉe la Universitato Esperanto-kurson por studentoj.

Legante en la februara Ondo artikolon pri la libroj eldonitaj en 2011 mi havis impreson, ke Bjalistoko iĝis grava centro de eldonado. En 2011 ni sukcesis eldoni sep librojn, kaj ĉi-jare ni planas eldoni pliajn kvin volumojn, inkluzive de poemaro de la Nobel-premiita poetino Wisława Szymborska, kiu mortis la 1an de februaro 2012.

Dum 2011 vizitis la Esperanto-bibliotekon 2959 personoj; ili prunteprenis 1203 librojn. Ni havas 80 konstantajn legantojn, sed ofte agrable surprizas nin homoj, kiuj serĉas materialon pri konkreta problemo. Mi estis feliĉa helpante al du germanoj trovi materialojn por iliaj diplomlaboroj pri interlingvistiko. Kelkaj studentoj de la Bjalistoka Universitato serĉis ĉe ni informojn por prelegoj kaj seminarioj. Gimnazianoj venas por lerni la teorion de Esperanto partoprenante jam la kvaran historian-socian konkurson Babelturo, kunorganizitan de la Bjalistoka Esperanto-Societo kaj la 1a Liceo en Bjalistoko. Niaj instruistoj trovas interesajn materialojn por instrui infanojn kaj aliajn kursanojn.

Ni propagandas Esperanton, montrante librojn al ekskursanoj, vizitantaj Zamenhofcentron, kaj disdonante flugfoliojn. Somere, kiam en BES finiĝas kursoj, ni renkontiĝas merkrede en la biblioteko. Okazas prelegoj en la pola kaj Esperanta lingvoj pri verkistoj ligitaj al Esperanto pere de siaj verkoj. Niaj gastoj povas surloke ludi la tabulan ludon pri Esperanto en Bjalistoko, aŭskulti Esperantajn kantojn, spekti Esperantajn filmojn aŭ serĉi ion en la reto uzante komputilon. Gravas, ke la Esperanto-Libraro vivas, estas atingebla por ĉiuj kaj utila ne nur en Bjalistoko.

Ela Karczewska

Ĉi tiu artikolo aperis en la aprila kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №4.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/04/210belostok/