Kiom da esperantistoj revadis pri elekto de Esperanto kiel oficiala neŭtrala lingvo por la Eŭropa Unio! Kiom da ni leteradis al membroj de la Eŭropa Parlamento por substreki la bonajn ecojn de nia internacia lingvo! Kaj nun iuj el ni kredas, ke la eliro de Britio el EU donos novan ŝancon al la lingvo de Zamenhof.

Post la voĉdonado en Britio multaj en EU ekesperis ke la “Brit-eliro” donos novan memfidon kaj emon al EU post kvardek jaroj de la kontraŭema brita membreco. Ankaŭ en la lingva kampo iuj esperas je ŝanĝo de la reala lingva sistemo de EU. Sed certe estas tro frue por esperi, ke Esperanto fariĝos la nova lingvo.

Multaj franclingvaj aktivistoj kaj politikistoj pripensas la novajn ŝancojn de la franca por regajni la spacon perditan dum jardekoj pro la disvastiĝo de la angla.

La lingva “sistemo” de la Eŭropa Unio estas bazita sur la regulo №1 de la jaro 1958a. Efektive, ĉiuj membro-ŝtatoj de EU elektas lingvon, kiu hejme estas konstitucia lingvo, kaj ĉiuj aliaj EU-landoj devas kunsenti kun la elekto.

La prezidantino de la parlamenta konstitucia komitato Danuta Hubner opinias, ke post la Brit-eliro restas neniu membro-ŝtato, kiu elektis la anglan kiel sian oficialan EU-lingvon. Kaj ŝi pravas. Irlando elektis la irlandan, ĉar jam la angla estis oficiala EU-lingvo. Iom same, Malta elektis la maltan, kiam ĉi tiu malgranda insulo aliĝis al EU. Pro tio Hubner konkludas, ke necesas repripensi la oficialajn lingvojn en la Eŭropaj institucioj.

Franclingvaj aktivuloj vidas oran ŝancon ŝanĝi la direkton de historio ekde 1973, kiam Britio aliĝis al EU. Ja en la komenco de la Eŭropa integriĝo, fine de la 1950aj jaroj, nur la franca, germana, itala kaj nederlanda estis la oficialaj lingvoj. En tiu situacio la franca regis ankaŭ pro tio, ke tiam ĝi ankoraŭ estis konsiderata de multaj kiel la unua diplomatia lingvo en la okcidenta Eŭropo. Sed kun la kreskado de EU kreskis ankaŭ la nombro de la lingvoj – fine ĝis 24.

La franca iom post iom perdis sian influon, sed ankoraŭ meze de la 1990aj jaroj, antaŭ du jardekoj, ĉirkaŭ 40% de la oficiale tradukitaj dokumentoj estis skribitaj france kompare kun ĉ. 45% en la angla. Tiel oni ankoraŭ povis paroli pri dulingva sistemo.

Tamen la franca malgajnis la batalon kontraŭ la angla unue post la aliĝo de Svedio, Finlando kaj Aŭstrio en 1995, kaj eĉ pli draste post la pligrandiĝo de EU per pluraj landoj de la centra kaj orienta Eŭropo.

Nun malpli ol 4% de la dokumentoj tradukataj de la Komisiono estas origine skribitaj france, sed preskaŭ 90% angle. Hodiaŭ la lingvo de la kantistino Edith Piaf, verkisto Victor Hugo kaj filozofo Jean-Paul Sartre preskaŭ ne plu estas uzata por priskribi kaj diskuti gravajn aferojn inter eŭropaj politikistoj.

Tamen franclingvaj kaj esperantistaj aktivuloj forgesas gravan fakton. Por ŝanĝi la lingvan sistemon estas nepre bezonata interkonsento de ĉiuj EU-landoj. Esperanto povos fariĝi oficiala lingvo en la Eŭropa Unio nur se (1) unu el la EU-ŝtatoj elektos ĝin, kaj (2) ĉiuj ceteraj landoj konsentos kun ĉi tiu elekto. La angla verŝajne daŭre restos oficiala EU- lingvo, se almenaŭ unu lando kontraŭos, ke oni ŝanĝu la lingvan sistemon.

Hodiaŭ politikistoj kaj funkciuloj interkomunikiĝas angle en Bruselo. Antaŭ ŝanĝi la lingvan sistemon, Eŭropo devos instrui la novan lingvon – ĉu francan, aŭ Esperanton – al dekmiloj da homoj, kiuj laboras ĉi tie.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la postkongresa aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №8-9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/08/bruselo-32

La 23an de junio en Unuiĝinta Reĝolando de Granda Britio kaj Norda Irlando, tradicie nomata Britio, okazis referendumo pri plua (ne)membreco de Britio en la Eŭropa Unio (EU). Partoprenis 72,2% da voĉdonrajtantoj. Por la eliro el EU estis donitaj 17,41 milionoj da voĉoj (51,9%), kontraŭ la eliro voĉdonis 16,14 milionoj da britoj (48,1%). Atendindas, ke por la eksiĝo voĉdonis plejparto da loĝantoj en Anglio kaj Kimrio, dum en Norda Irlando 55,8% kontraŭis la eksiĝon, kaj en Skotlando 62% voĉdonis por pluresti en EU kaj nur 38% por la eksiĝo.

Por ĵurnalisto estas tre malfacile retrorigardi al okazaĵoj, kiuj estis tre gravaj kaj gajnis troon da atento dum la lasta tempo. Kaj esence, pluiri en niaj vivoj aŭ silentiĝi por momento estus la plej bona afero por ĉiuj en Bruselo post monatoj da kampanjo en Britio pri plua (ne)membreco en EU.

Tamen ĵurnalistoj nepre devas pripensi la britan demandon. Kaj la sola firma konkludo, kiu venas al mi, estas: kiom katastrofa estis la referendumo kaj la kampanjo. Kvankam katastrofo por Britio, ĉar ĝin forlasos Norda Irlando kaj Skotlando, en ekonomiaj, politikaj kaj naciaj aferoj mia sento estas, ke ĝi donas esperon al Eŭropo plifortiĝi en longa periodo.

Dum kvardeko da jaroj, Britio – aŭ Anglio – ludis la rolon de geedzo, kiu kritikadis sen tio, ke la alia povis defendi sin aŭ mencii iun ajn mankon de la geedzo. Tia estis ankaŭ la kampanjo kontraŭ/por la brita membreco en EU. Estis mirinde aŭdi Brition listigi nur la problemojn de Eŭropo kaj neniam tiujn de Britio. Kaj finfine Britio devos ŝanĝiĝi kaj adaptiĝi multe pli post la foriro de Skotlando kaj Norda Irlando.

Ĉiam estis klare dum la lastaj jaroj, ke britoj – kaj speciale angloj – neniam voĉdonus entuziasme por resti en la Unio. La kampanjo en Anglio kaj Kimrio danke al la amaskomunikiloj de Londono neniam menciis britan internan reformon. Neniu menciis dum la kampanjo la neprecon transdoni la povon politikan, ekonomian kaj socian de Londono al Skotlando, Kimrio kaj Nordirlando. Neniu menciis la antikvan balotsistemon, kiu de jaro al jaro donas grandegan potencon al politikistoj de la sudorienta Anglio kaj ignoras la aliajn partojn de la lando. Kaj tiuj sudanglaj politikistoj, danke al triono de la donitaj voĉoj, malhelpadis la Eŭropan Union respondi al la diversaj defioj dum la lastaj jaroj.

La rezulto de la referendumo estas klara por Eŭropo. Bedaŭrinde, estas malmulta espero, ke la altaj gvidantoj de la Unio kaj la Eŭropa Komisiono proponos fortigi la Eŭropan Union, forigante la “rajton” de ĉiu lando malhelpi la Union antaŭeniri.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/06/bruselo-31

Strange, sed post dudek jaroj de mia vivo en fremda lando, oni ne postulas ke mi pli kaj pli samiĝu al la denaskaj civitanoj de Belgio. Pro diversaj kaj iom neegalecaj kialoj en la ĉefurbo de Belgio kaj de Eŭropo oni ne devas tro adaptiĝi, se oni estas eŭropano kaj anglaparolanta civitano. Iom da francaj vortoj sufiĉas, kaj oni perfekte povas vivi en la eŭropa kvartalo kun minimumaj kontaktoj kun la loka loĝantaro.

Tamen en multaj regionoj kaj nacioj, tia agado aŭ ne eblas aŭ kaŭzas problemon, ĉu politike aŭ nur socie. Kaj tiaj samaj problemoj ankaŭ stimulas la agadon kaj argumentadon de tiuj, kiuj agadas por konservi la denaskan lingvon en mia hejmlando Kimrio.

Kaj je kelkaj kilometroj de Bruselo troviĝas la sama batalo, kie Flandrio provas pluteni la nederlandan kiel la lingvo de la regiono ĉirkaŭ Bruselo. Iom da adaptiĝo estas natura afero, – diras lingvaj kaj politikaj aktivistoj, – sed iom post iom enmigrintoj devas lerni la lingvon kaj vivstilon de la nova lando aŭ regiono.

La temo de migrado kaj adaptiĝo de novaj migrantoj forte influas la debaton en Britio pri la demando: ĉu resti aŭ ne en la Eŭropa Unio (EU). Pli fortaj estas tiuj, kiuj volas eliri el EU en Britio. Kaj ilia ĉefa argumento estas la nombro da enmigrintoj el Eŭropo kaj aliaj landoj. Iel EU malebligas al Britio fermi sian landlimon al novaj enmigrontoj, – diras la tielnomataj “Brexit”-pledantoj.

Ĉu kontraŭantoj de EU gajnos? Malfacile direblas.

Vide el Bruselo, mi, kiel kimro, iel vidas la samajn kialojn kaj plendojn malantaŭ la kampanjo kontraŭ la membreco en EU. Noteblas ankaŭ, ke ĉirkaŭ kvinono de la kimra loĝantaro naskiĝis en Anglio, kaj multaj el ili konsideras sin angloj. Ĉu angloj devas adaptiĝi al la kimraj lingvo kaj kulturo? Sed politike oni ne tro pridiskutas, ĉu “angloj” en Kimrio influas la voĉdonon pri la membreco.

La timo estas, ke Kimrio devos sekvi Anglion kaj foriri el EU. Eble Skotlando pensas, ke ĝi decidos mem. Sed ni en Kimrio malfacile povos decidi pri nia membreco en EU, eĉ se la kimra plimulto volas resti, kaj la angla plimulto volas eliri. En kelkaj semajnoj ni ellernos, kiu destino atendas nin en Kimrio. Malfeliĉe, sed kiel brita civitano kiu pli ol 15 jarojn vivas ne en Britio, mi ne rajtas voĉdoni. Pro tia sama kialo, okcent miloj el la du milionoj da britoj en Eŭropo ankaŭ ne povos voĉdoni en la referendumo.

Miloj da homoj, same kiel mi, ne rajtas voĉdoni pri afero tiel esenca al ni. Ja laŭ averto de la brita ministro pri Eŭropo David Lidington, se Britio voĉdonos forlasi EU-on, ni ne aŭtomate havos la raj\ton vivi kaj labori en la kontinento.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/05/bruselo-30

Ĉu la nunaj EU-infanoj post jardeko vivos ankoraŭ en EU? (Foto: EK)

Vide el Bruselo

Maleblas vidi la estontecon. Tamen rigardante la pasintecon, oni klare vidas, kiom malforta estas la Eŭropa Unio (EU) hodiaŭ, kaj do eblas pripensi la estontecon.

Meze de februaro Eŭropaj ŝtatestroj diskutis proponitan akordon kun la brita ĉefministro David Cameron. Temas pri nova traktado kaj leĝaj ŝanĝoj, por ke Unuiĝinta Reĝolando restu en EU. Ĝin entenos jure deviga decido de la 28 ŝtatestroj. La celo estas kontentigi britojn kaj specife la britan ĉefministron David Cameron rilate al la ekonomio, konkurenco, suvereneco, kaj sociaj pagoj al eksterlandanoj laborantaj en Britio.

Esence la interkonsento donos la rajton al Britio diskriminacie distingi inter britoj kaj nebritaj EU-civitanoj, kiuj laboros en Britio. Ĝi do rekte kontraŭas la principon, ke ĉiuj EU-civitanoj estas egalaj en ĉiuj EU-landoj.

Ankaŭ alia grava principo de EU estas atakita. Pli klare, la ĉefoj diskutis la respondon de EU al la migrada kaj rifuĝinta krizo sed ankaŭ – malantaŭ fermitaj pordoj – al la ebleco forigi Grekion el la Eŭropa zono de la libera movado, nomata la Ŝengena Zono. Nur kelkaj monatoj restas antaŭ la momento, kiam EU komencos formale konsideri eligon de Grekio el la Ŝengena zono.

Ne eblas scii, kia estos la estonteco. Tamen pli kaj pli ofte la homoj dubas, ke EU daŭros kaj fortiĝos en la venontaj jaroj. Ĉu ni retroiros al la situacio, kie ĉiuj landoj batalas nur por si mem? Kelkaj vidas en la krizoj la manojn de tiuj landoj, kiuj volas malfortigi EU-on. Oni parolas, ke tion financas politikaj partioj, kiuj plej laŭte kritikas la fortan Eŭropan Union, ĉu ekstrem-maldekstruloj aŭ dekstruloj.

Ankaŭ eblas esperi pri iu ciklo de evoluado. Eble post la diversaj financaj, politikaj kaj sekurecaj krizoj, EU refortiĝos kaj kreskos dank’ al nova kerno de landoj.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la marta kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №3.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/02/bruselo-29

Jean-Claude Juncker ne volas paroli pri Katalunio. (Foto: EK)

La Eŭropa Komisiono (EK) malŝatas la ideon, ke parto de membro-ŝtatoj povas sendependiĝi. Ĉiam membroj de EK provas eviti komenti ĉi tiun temon, kvankam pli kaj pli ŝajnas, ke Katalunio aldoniĝos ĉi-jare al unu el la grandaj eŭropaj temoj en renkontiĝoj de ŝtatestroj. Daŭre estas aliaj grandaj temoj: rifuĝantoj, enmigrantoj, membreco de Britio, Nederlanda referendumo, rilatoj kun Ruslando kaj, kompreneble, la “normalaj” temoj kiel klimatŝanĝoj.

Tamen la streboj de la Hispania regiono Katalunio sendependiĝi okupas kaj okupos la ĉefpaĝojn en Eŭropaj ĵurnaloj. Tio ankaŭ neprigos solvon de la Eŭropa Unio (EU). Nun estas – finfine – nova registaro en Katalunio kun la prezidanto Carles Puigdemont. La nova ĉefo agnoskas ke la sendependistoj ne havas sufiĉan apogon por proklami la sendependecon de Katalunio, eĉ se ili havas plimulton en la parlamento. Li diras ke ankoraŭ Katalunio ne faros unuflankan deklaron de sendependeco.

Puigdemont donas iom da tempo al EU pripensi. Ja la regiona registaro ne ŝanĝis kaj ne ŝanĝos sian planon, kaj daŭre preparas proklamon de la sendependeco ene de 18 monatoj. Bedaŭrinde, kiel ni jam vidis en aliaj aferoj, Eŭropo kutime atendas krizon, ĝis ne plu eblas eviti ĝin.

La rolo de EK estas ege grava. Ĝi jam ŝajnas diri, ke post la sendependiĝo Katalunio devos dekomence negoci aliĝon al EU. Sed ĉu tio signifas ke katalunoj ne plu estas eŭropanoj aŭ ke Katalunio eliros la Union post la sendependiĝo? Por eksigo el EU de parto de membro-ŝtato plej verŝajne necesas konsento de ĉiuj membro-ŝtatoj. Sed ni jam vidas ke la 28 membro-ŝtatoj neniam tute samopinias. Estas la baltaj ŝtatoj, kiuj memoras sian sendependiĝon de Soveta Unio. Ankaŭ Belgio – pro flandraj sendependistoj – eble apogos Katalunion. Kaj estas ankaŭ pragmatistoj en grandaj landoj kiel Germanio, Francio kaj Britio, kiuj ne volas ke Katalunio forestu dum jardekoj. Ili ne volas novan zonon en la koro de Eŭropo, kiu evoluos en malsukcesintan ŝtaton.

Bedaŭrinde, ĝis nun la prezidanto de EK Jean-Claude Juncker ne respondas al la demando: kion faros EK post sendependiĝo de Katalunio.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la februara kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №2.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/01/bruselo-28

Princo Laurent ankoraŭ nun havas bonajn kontaktojn. (Foto: Eŭropa Komisiono)

Ne pasas multe da tempo antaŭ la belga princo Laurent reaperas en la lumo. Laurent estas la tria infano de la antaŭa belga reĝo Alberto II. Li estas la pli juna frato de Filipo, la nuna reĝo de la belgoj. Laŭ leĝo, princo Laurent rajtas ricevis jare de la ŝtato 300 mil eŭrojn. Ĉi-jare ne nur la rajtado je tiu stipendio kaŭzis problemon, sed ankaŭ pli stranga afero.

En junio, civila tribunalo en Bruselo kondamnis Libion pagi 38 milionojn da eŭroj al asocio ligita al la belga princo Laurent.

La afero koncernas la unuflankan kontraktorompon de projekto pri arbarigo de dezerto en la iama itala kolonio. La asocio de princo Laurent postulas 45 milionojn da eŭroj. Krome, du italaj konstru-kompanioj postulas 15 milionojn.

La plendantoj jam sukcese kaptis akciojn de la Libia ŝtato en la italaj energio-firmao Eni kaj industria grupo Finmeccanica, kaj eĉ parton de la Libia ambasado en Vatikano.

Ĉu vi scivolas, kial neprofitcela asocio de la belga princo kortumas por ekhavi tiom da mono? Advokatoj por la asocio simple substrekas la multajn kostojn envolvitajn en la 70-miliona kontrakto.

Por aldoni eĉ pli da saŭco al gazetaraj artikoloj, la advokatoj de la princo ankaŭ provas kapti aviadilon de la antaŭa diktatoro kolonelo Moammar al-Qadhafi ĉe la flughaveno Perpignan. La kazo ankoraŭ estas traktata en la apelacia tribunalo de Montpeliero en Francio.

Princo Laurent jam delonge flegas sian (mal)famon ĉe la belgoj. En pli juna aĝo, li estis konata kiel amanto de rapidaj aŭtoj kaj plurfoje estis punita pro trorapideco kaj eĉ perdis la konduklicencon. Sed ĉi-jare, la lokaj ĵurnalistoj sekvis la ŝuldojn de la princo. Li ankaŭ aperis en la unuaj paĝoj de belgaj gazetoj pro longa listo de nepermesitaj personaj kostoj, kiuj eniris en liajn ŝtatajn kostojn.

Kompreneble, oni demandas: kial ĉiujare pagi al la princo 300 mil eŭrojn?

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/12/bruselo-27/

Malagnosko de la kataluna lingvo puŝis katalunajn politikistojn kiel Oriol Junqueras al sendependeca politiko (Foto: Eŭropa Parlamento)

Vide el Bruselo

Ĉu Katalunio vere sendependiĝos post 18 monatoj? Nur la estonteco diros al ni kio okazos. Tamen la eventoj en Katalunio profunde pensigas nin pri lingvoj, nacieco kaj ankaŭ pri Esperanto. Ni ja scias, ke esperantistoj venas el plej diversaj politikaj fluoj. Iuj el ili ofte kaj vigle oponas al sendependecaj movadoj, vidante negativan naciismon. Tamen ekzistas vigla esperantista movado en Katalunio, kiu nun okupas ĉeftitolojn en Eŭropaj ĵurnaloj pro la sendependiĝaj streboj de ĉi tiu Hispania provinco.

Kiel reagi al tia movado? Malfacilas. Ja ĉiuj opinias surbaze de individuaj kaj komunumaj kialoj. Kiel kimra ĵurnalisto, loĝanta en Bruselo dum 20 jaroj, mi komence eksekvis la strebojn de Katalunio protekti sian apartan lingvon de la centriga tendenco en Hispanio.

En 2008 mi raportis en La Ondo de Esperanto, kiel Peter Moser, ĝenerala direktoro de la Germana Komerca Ĉambro en Hispanio, argumentis, ke ne estas profitdone uzi la katalunan, kiun parolas pli ol naŭ milionoj da homoj. Moser tiel reagis post kiam la Barcelona futbalteamo decidis ne flugi per Air Berlin, ĉar ĉi tiu germana flugkompanio rifuzis informi katalune pasaĝerojn, kiuj flugas al aŭ de katalunparolantaj regionoj. “Firmaoj interkomunikiĝas kun siaj klientoj en la lingvoj, kiuj estas komprenataj de la plimulto, kiel la hispana en Hispanio”, – klarigis Moser.

En 2010 mi raportis pri la streboj de Katalunio atingi pli grandan agnoskon por sia lingvo je la Eŭropa nivelo. Tio komenciĝis en 2005, kiam la irlanda aldoniĝis kiel oficiala EU-lingvo. La 2005a adapto de la Eŭropunia regulo №1 de la 1958a jaro ne nur agnoskis la irlandan kiel oficialan lingvon, sed ankaŭ aldonis novan kategorion de “kun-oficialaj lingvoj” por la kataluna, eŭska kaj galega. Tiama membro de la Eŭropa Parlamento, Oriol Junqueras, plendis ke la Hispania registaro ne plenumis eĉ la interkonsentojn kun la Eŭropaj institucioj pri la uzado de la kun-oficialaj lingvoj. Junqueras alvokis al plena oficialigo de la kataluna kaj aliaj kun-oficialaj lingvoj.

Junqueras nun estas ĉefo de sia partio kaj aparte gravas en la streboj de Katalunio sendependiĝi de Hispanio. Nenio certas rilate al Katalunio kaj aparte la reago de la registaro el Madrido. Tamen, kiel esperantistoj, ni certas, ke malrespektado de lingvaj rajtoj kondukas al kreskantaj negativaj tendencoj. La malagnosko de la lingva egaleco en Katalunio kaj en Eŭropo nenie bonas por la estonteco de nia kontinento.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la decembra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/11/bruselo-26

Siria familio fuĝanta al Eŭropo (Foto de EK)

Unu plian fojon gvidantoj de la landoj de la Eŭropa Unio (EU) renkontiĝis en Bruselo por diskuti la problemon de migrantoj. La 15an de oktobro ili aprobis novan agadplanon, per kiu ili esperas ĉesigi la alfluon de migrantoj al Eŭropo. Ĉi-foje la agadplano enhavas la promeson doni ĉ. tri miliardojn da eŭroj al Turkio por helpi haltigi rifuĝantojn ekster la limoj de EU. EU ankaŭ certigos pli facilan vojaĝadon por turkiaj ŝtatanoj ene de la Ŝengenaj ŝtatoj – Eŭropaj landoj sen internaj limoj. Ankaŭ estos pli da mono kaj homoj por la limprotekta agentejo Frontex.

La agadplano ne estas neta, kaj atendos ĝin malfacilegaj diskutoj en decembro, interalie, pro tio, ke EU nun parolas pri pli energia negocado de la Turkia membreco en EU. Sed en la plano ne estas rekta promeso, ke Turkio povos aliĝi al EU.

Kompreneble, la premo reagi al la migranto-alfluo estas granda por la Eŭropaj ĉefoj. Oni supozas, ke ĉi-jare preskaŭ 600 mil migrantoj atingis la Eŭropan Union. Kvankam 70% el ili vojaĝas de Turkio al Grekio, oni devas konstati, ke Turkio ĝis nun akceptis jam ĉirkaŭ du milionojn da rifuĝintoj – multe pli ol Eŭropo. Multaj el tiuj, kiuj trovis rifuĝon en Turkio, ne volis resti en ĉi tiu lando kaj daŭrigis sian vojaĝon norden: ĉefe al Aŭstrio, Germanio kaj Svedio. Multaj sirianoj plendas, ke ili estas mistraktataj en Turkio.

La Siria krizo okazas en la tempo, kiam la registaro de Turkio – cetere, antaŭ la voĉdonado en la lando – montras sin malpli respektema al la rajtoj de sia propra kurda minoritato kaj de aliaj Turkiaj minoritatoj. Multaj homoj en Turkio timas la kreskantan potencon de la registaro kaj ties perfortemon en la konflikto kun kurdoj.

Prezidanto de la Eŭropa Konsilio Donald Tusk sentas nur “singardan optimismon” rilate al la interkonsento kun Turkio. Tamen lia “singarda optimismo” ŝajne ne rilatas al la manko de demokratiaj principoj malantaŭ la interkonsento. Sed ĉu Turkio faros tion, kion Eŭropo volas?

Intertempe, pli ol 3000 homoj mortis vojaĝante al EU. Ĝuste je la tago de la Brusela pintkunveno bulgaraj limgardistoj mortpafis la unuan homon ĉe la landlimo. Ĉi tiu viro el Afganistano estas unu el granda grupo da homoj, kiuj provas eniri Bulgarion. Kvin membroj de unu familio dronis en la maro inter Turkio kaj Grekio…

Dum la gravaj diskutoj en Bruselo oni evidente pli kaj pli forgesas la devon helpi rifuĝintojn.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo saperis en la novembra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №11.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/10/bruselo-25

Ĉu la Pariza kunveno estos la lasta ŝanco eviti klimatkatastrofojn? (Foto: Eŭropa Komisiono)

Laŭ sciencistoj, Eŭropo verŝajne travivos ekstreme malvarman vintron ĉi-jare. Ili prognozas, ke la temperaturo falos sub 20 Celsiajn gradojn. Kompreneble, multaj skeptikuloj ĵetas polvon sur raportojn pri la klimata ŝanĝ(iĝ)o kaj deklaras, ke la homaro neniel respondecas pri la klimato. Klimatŝanĝiĝo, laŭ ili, estas maniero por registaroj imposti personojn.

Tamen sciencistoj daŭre indikas la mondvarmiĝon pro la grandegaj masoj da glacio degelantaj en la Arkta Oceano. La freŝa akvo verŝiĝas en la nordan Atlantikon kaj malhelpas la Golfan Marfluon alporti varman akvon el Karibio al la Norda Eŭropo. La marnivelo altiĝis tutmonde inter 17 kaj 21 cm dum la periodo inter 1901 kaj 2010. Plie, Gronlando kaj la Antarkta glacikovraĵo estas daŭre malkreskantaj ekde 1992. La averaĝa jara temperaturo en la nord-okcidenta Eŭropo altiĝis de 8,7ºC al 9,2ºC dum la lastaj 30 jaroj (1984–2013).

Malfacile troviĝos solvoj de la defioj, frontantaj la mondon, per interregistaraj traktadoj ene de la Kadra Konvencio de UN pri klimata ŝanĝiĝo. La diskutado finfine povos konduki nur al diplomatia komunikaĵo, sed ĉu ĝi respondos al la defioj? La altranga UN-konferenco, okazonta en Parizo ĉi-decembre, penos certigi internacian interkonsenton por tranĉi karbonemisiojn, kiuj pliigas la temperaturon de la tero.

Christiana Figueres

La politikistoj ne havas sufiĉe da preteco por fari klarajn promesojn pri maniero, laŭ kiu ili intencas redukti karbonemisiojn kaj fari kompromisojn. Christiana Figueres, la administra sekretario de la UN-Konvencio, atentigis, ke ekzistis “granda laboro” farenda antaŭ la pintkunveno, sed la diskutoj en Parizo ne kondukos al “miraklaj solvoj”.

Grava celo de UN estas, ke la landoj reduktu la karbonemisiojn por pluteni la kreskon de la temperaturo sub 2ºC por eviti la plej malbonajn efikojn de klimatŝanĝiĝo. Jam sciencistoj kalkulas, ke la tutmonda varmiĝo estas okazanta je ĉirkaŭ 0,3ºC dum unu jardeko. Christiana Figueres taksas, ke la ĝisnunaj promesoj, ricevitaj de la landaj registaroj limigos la tutmondan varmiĝon nur al 3ºC gradoj.

“Estas maljuste por la publiko opinii, ke Parizo prezentos miraklan solvon”, – ŝi diris en Bruselo. Ŝi ankaŭ koncedas, ke la Pariza interkonsento pri klimatŝanĝiĝo ne povos jure devigi la landajn registarojn. Ĝi estos nur “malferma invito”. Sed sen leĝa kaj ambicia interkonsento estos facile por landoj kaj entreprenoj eviti respondecon pro nereduktado de karbonemisioj.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/10/bruselo-24

La greka ĉefministro Alexis Tsipiras ridetas kun la prezidanto de la Eŭropa Komisiono Jean-Claude Juncker. (Foto: Eŭropa Komisiono)

La ĵurnalistoj malofte rigardas en la pasintecon. Ĉiam ni enfokusigas la estontecon kaj ĉion, kio novas.

Antaŭ kvin jaroj, Eŭropo ŝajnis solvi la grekan “problemon” laŭ la tiama prezidanto de la Eŭropa Komisiono José Manuel Barroso. Jam estis faritaj kaj interkonsentitaj “solidaj, fareblaj kaj betonaj proponoj” por Eŭropo, diris Barroso.

Efektive, Barroso volis montri ion alian ol la germana membro de la Eŭropa Komisiono Günther Oettinger. La germana komisionano proponis, ke impostoficistoj el aliaj EU-landoj helpu la grekan ŝtaton kolekti impostojn, ĉar la grekoj evidente ne kapablas ĝis nun fari tion.

Oettinger, kiu tiutempe respondecis pri energio kaj ne estis konata kiel spertulo en ekonomiaj kaj financaj aferoj, faris tiam ankaŭ alian proponon. Membro-ŝtatoj de la Eŭropa Unio kun troaj ŝuldoj kiel Grekio malhisu siajn flagojn ĝis duono de la flag-masto. Sekvis, kompreneble, protesta ŝtormo en Grekio pro la malprudentaj vortoj de la germana komisionano.

Same kiel Barroso antaŭ kvin jaroj, la nuna prezidanto de la Eŭropa Komisiono Jean-Claude Juncker deklaras, ke la greka problemo estas kvazaŭ solvita. “La Komisiono laboras tage kaj nokte kun la Eŭropa Centra Banko kaj la Internacia Mona Fonduso (IMF) kaj kun la grekaj aŭtoritatoj por trovi solvojn, kiuj estus en la intereso de la stabileco, solideco kaj integreco de la eŭrozono. Ĉi tiu tre malfacila afero estos solvita en la venontaj tagoj kaj semajnoj. Ni solvos ĝin”, – li diris ankaŭ kelkaj semajnoj.

Sed jam alflugis spertuloj de la IMF, kaj Juncker ŝanĝis sian kanton. La intertraktado pri ŝuldoj inter Grekio kaj prunto-donintoj rekomenciĝos kaj daŭros ĝis solvo estos trovita. “La intertraktado komenciĝos denove, unue je teknika nivelo, poste je politika nivelo”, – diris Juncker.

Kompreneble, Eŭropo intertempe evoluis, kaj la situacio ne plu estas tiom danĝera por aliaj landoj. Ja antaŭ kvar jaroj, la pollanda financministro Jacek Vincent-Rostowski pentris preskaŭ senesperan bildon: “Sendube ni estas en danĝero, kaj Eŭropo estas en danĝero. Se la eŭrozono disfalos, la Eŭropa Unio ne vivos multe pli longe”, – ni raportis en La Ondo de Esperanto (2011. №10).

Tiam ni ankaŭ notis la vortojn de la tiama parlamentano Derk Jan Eppink: “Ni estas puŝantaj Grekion en truon, el kiu ĝi ne elmergiĝos sen malpezigi sian monon. Greka bankroto estas nur demando de tempo”.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/06/bruselo-23/