Ĝis nun la ĉampionado en Rusio (kaj pli frue en Sovetunio) okazis laŭ la sistemo “printempo-aŭtuno”: ĝi startis printempe kaj finiĝis aŭtune (ĉar tio estis logika el la vetera vidpunkto), malkiel en plejparto de la Eŭropaj landoj, kie la futbalbataloj komenciĝas somere kaj finiĝas en majo. La oficialaj gvidantoj de la Rusia futbalo decidis, ke la malkoincido de la “horaroj” kaŭzas ne ĉiam sukcesan ludadon de la nacia teamo kaj ankaŭ de kluboj en la Ĉampiona Ligo (ĈL) kaj Ligo Eŭropa (LE).

Pro tio antaŭ sufiĉe longa tempo estis prenita jena decido: la futbala sezono startos printempe ’11, aŭtune finiĝos la “kutimaj” 30 ŝtupoj, post kio la 16 teamoj dividiĝos je du egalaj grupoj, kaj printempe ludos plian ciklon – ĉiu po 14 matĉoj. Rezulte la supra ok-teama grupo difinos ĉampionon, kaj la suba – fiaskulojn, kiuj descendos en malsupran ligon. Ĉio okazis laŭplane.

La Peterburga «Zenit» denove ĉampioniĝis

La ĉampionadon, same kiel pasintfoje, gajnis la Peterburga Zenit. Gvidata de la itala trejnisto Luciano Spalletti Zenit efektive estis la plej forta. Ĝia ĉampioneco estis preskaŭ evidenta jam komence de la tria etapo (komence de la printempo ’12), kaj la restintaj teamoj konkuris nur por la aliaj lokoj, permesantaj la venontan aŭtunon partopreni ĈL kaj LE. La batalo por la dua loko, donanta la rajton ludi en ĈL, estis interesa kaj eventoplena. Tri teamoj (ĉiuj el Moskvo) havis realajn kaj pli-malpli egalajn ŝancojn, kaj nur en la lasta lud-tago la pozicioj definitive klariĝis: la duan lokon (kaj bileton en ĈL) gajnis Spartak, la trian lokon okupis CSKA, Dinamo estas la kvara. CSKA kaj Dinamo ludos en LE. La restintajn du vakajn lokojn en LE por Rusio plenigos Rubin el Kazano kaj Anĵi el Maĥaĉkala, unu el plej laŭtaj kluboj de la lasta sezono.

Plej multajn golojn (28) enŝotis la eburbordano Seydou Doumbia el CSKA. Reprezentanto de la ĉampionoj – Aleksandr Kerĵakov – ĉi-konkure estas la dua kun 23 goloj. La tria estas samlandano de Doumbia, Lacina Traoré el Kuban (Krasnodar) kun 18 goloj.

Anĵi el la Dagestana ĉefurbo fariĝis vaste konata dank’ al riĉaj investoj fare de la nova posedanto kaj prezidanto de la klubo, la 46-jara multmilionulo Sulejman Kerimov. Li dungis profesian skipon, kiu tre rapide famigis la klubon. Sendube bombega novaĵo iĝis, ke la mondkonata brazilano Roberto Carlos transiras al Anĵi. Lin sekvis Samuel Eto’o kaj aliaj, ne vaste konataj, sed sufiĉe multekostaj futbalistoj. Sed Anĵi ankoraŭ estas sufiĉe for de la stabileco – krom la ne ĉiam bonaj rezultoj, la klubon ene de unu sezono, eĉ se nekutime longa, gvidis kvar ĉeftrejnistoj, tri Rusiaj kaj unu alilanda, same famega, kiel Carlos kaj Eto’o, –nederlandano Guus Hiddink, en 2006–2010 laborinta kiel la ĉeftrejnisto de la Rusia nacia teamo.

Kvankam la ĉampionado finiĝis nur antaŭ kelkaj tagoj, du kluboj jam ŝanĝis ĉeftrejnistojn, kaj ambaŭokaze temas pri sufiĉe konataj kaj relative junaj alilandaj fakuloj. Jam menciitan Spartak ekgvidis la 40-jara hispano Unai Emery (ĝis nun laborinta en la Valencia), kaj la Moskvan teamon Lokomotiv – la 43-jara kroato Slaven Bilić, ankoraŭ aganta ĉeftrejnisto de la Kroatia nacia teamo. Plej verŝajne ĉi tiuj ne estas la lastaj trejnistaj demisioj kaj enpostenigoj…

Ankaŭ internacinivele la finiĝanta sezono fariĝis elstara por Rusio – la unuan fojon en la historio du kluboj (Zenit kaj CSKA) promociiĝis en la printempan etapon de ĈL. Bedaŭrinde ambaŭ kluboj ne sukcesis iri plu. Sed se la fina rezulto de CSKA estis prognozebla, kiu ludis kun la madrida Real (la Moskva matĉo finiĝis 1:1, kio estis taksita kiel relativa sukceso), la fiasko de Zenit estas multe malpli atendita, ĉar ties rivalo estis la portugala Porto, laŭ ĉies opinio tute venkebla. Sed ne okazis.

Venos trejnista ŝanĝo ankaŭ en la nacia teamo – post Hiddink la teamon gvidas lia samlandano Dick Advocaat, tamen antaŭ nelonge oni anoncis, ke post Eŭro-2012 li forlasos la postenon. Oni ne anoncas la posteulon, plej verŝajne ĉar tio ĝenerale ne estas konata. La Eŭropan ĉampionadon la Rusia teamo komencos en Pollando – matĉante kontraŭ la gastigantoj, ĉeĥoj kaj grekoj. Oni nomas ĉi tiun kvaropon “la grupo de revo”, ĉar ĉiuj teamoj estas pli-malpli egalfortaj kaj ĉiuj havas samajn ŝancojn por iri en kvaronfinalon. Pro tio la landaj amaskomunikiloj kaj simplaj futbalŝatantoj ne povas certe diri, kion oni reale atendu de la teamo – certe ĉiuj esperas je bona rezulto, tamen la teamo de Rusio multfoje pruvis, ke ĝi scipovas venki fortan rivalon kaj malgajni kontraŭ malforta. Ĉiuokaze ĉiuj ni deziras, ke la ĉampionado estu interesa kaj multgola.

Grigorij Arosev

Legu ankaŭ: La futbala jaro 2010 en Rusio

Ĉe represo bonvolu indiki la fonton
La Balta Ondo: http://sezonoj.ru/2012/05/futbalo2012

Danke al vasta informado kaj kampanjo tra retlistoj kaj la paĝaro de www.edukado.net kolektiĝis nekredeble granda kvanto de kandidatoj. La eksterordinaran ekzamentagon, kiam en du etapoj, en la sama tempo skribos sian teston en 29 urboj de 17 landoj (de Eŭropo ĝis Japanio, kaj aparte en tri landoj de Latinameriko) 380 kandidatoj, gvidos ĉ. 50-personoj, speciale trejnitaj lokaj organizantoj. La ekzamenojn en pluraj lokoj patronos ankaŭ neesperantistaj funkciuloj de klerigaj institutoj (direktoroj de kulturcentroj, estroj de lingvistikaj katedroj ktp.) kaj sekvas lokaj amaskomunikiloj, kio donas bonan eblon por informado pri la Esperanto-movado kaj pri ties “seriozeco”.

La ekzameneblo la plej grandan intereson vekis en Francio, kie en naŭ urboj (Arras, Avinjono, Clermont-Ferrand, Fontaine-Grenoble, Liono, Limoĝo, Parizo, La Roche-sur-Yon kaj Tuluzo) entute 125 francaj kandidatoj ekzameniĝos, kaj tiel Francio duobligos la magian ciferon, ĉar jam estas aliaj 125 francoj kiu trapasis la KER-ekzamenon.

La plej multnombra kandidataro (42) kunvenos en la Meksika urbo Tecámac. Menciindas ankaŭ la aktiva partopreno de ruslandanoj, kiuj en du urboj – Moskvo (34) kaj Jekaterinburgo (22) – entute kun 56 personoj partoprenos la eventon. En Moskvo aliĝis al la sesio plej multe da personoj por la nivelo C1, kaj tial la estraro de UEA decidis subvencii okazigon de parola ekzamensesio, kiucele Katalin Kováts kaj Renato Corsetti en decembro vojaĝos al la Ruslanda ĉefurbo.

Kun la trapasintoj de la rekorda ekzamentago la kvanto de KER-diplomitoj en julio tre verŝajne atingos 940–950 homojn.

Kvankam en tiu maniero nur unu parton de la ekzameno eblos trapasigi (ĉar por la parola parto necesas alvojaĝigi du akreditigitajn komisionanojn) la eblo mezuriĝi kaj akiri ŝtate rekonatan lingvoatestilon, eldonitan de la prestiĝa hungara lingvoekzamena centro ITK, allogis multajn esperantistojn. Sekve de tio eblos, ke la Ekzamenkomisiono de UEA ankaŭ estontece ripetos la Mondan Ekzamentagon kaj plivastigos la eblojn de kompletigaj parolaj ekzamensesioj.

Katalin Kováts

Krome:

Detala listo de la partoprenontaj urboj kaj informoj pri la evento.

Reklama kanto KER-ekzameno de JoMo.

Ĉi tiu artikolo aperos en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/212ker/

En 1911 Severjanin, kune kun alia plumkolego, anoncis lanĉon de la nova skolo – egofuturismo. Ĝi fondiĝis kadre de la jam ekzistinta futurismo, sed enhavis kelkajn tute specialajn trajtojn: kultivado de trorafinitaj perceptoj, elmontra memamo, uzado de alilingvaj kaj kreado de novaj vortoj. Ekzemple, ĝuste Severjanin elpensis ruslingvan vorton бездарь (sentalentulo). Li eĉ elpensis apartan vorton por siaj versaĵoj – li nomis tiujn poezoj (поэзы). La menciita memamo estis unu el plej kernaj eroj de poezio de Severjanin. Lia tre fama poezo tekstas: “Mi estas geniulo Igor-Severjanin, / ekstazigita de mia venko” (1912). Krom Severjanin mem la egofuturisman grupon konsistigis kelkaj aliaj poetoj, inter kiuj relative konata estis nur Georgij Ivanov. En la antaŭrevolucia tempo Severjanin apogis kaj subtenis junajn poetojn, kies plejparto lasis neniun spuron en la literaturo.

Lia triumfo komenciĝis en 1913, post kiam li eldonis la libron Tondrobolanta kaliko. Baldaŭ Severjanin rifuzis partopreni iujn ajn literaturajn unuiĝojn, preferante ne dividi sian famon. La sekvintaj libroj vekis ioman seniluziiĝon ĉe kritikistoj, ĉar la poeto reuzis (foje trouzis) manierojn kaj metodojn el la Tondrobolanta kaliko, aldonante nenion novan.

Februare 1918 en la Moskva Politeknika Muzeo okazis elekto de “la reĝo de poetoj”. Ĉiuj dezirantoj rajtis konkuri por la titolo. Elektado estis sekreta kaj komuna. Kvankam multaj poetoj partoprenis la eventon, reale nur du homoj pretendis la “reĝecon” – la 31-jara Severjanin kaj la 25-jara Vladimir Majakovskij. La kalkulado montris, ke Severjanin venkis, sed kun ne granda avantaĝo. Kelkaj futuristoj (al kies grupo apartenis ankaŭ Majakovskij), ĉeestintaj la vesperon, deklaris la elekton malvalida.

La evento mem estis ĉefe amuza, sed Severjanin taksis ĝin tute serioze – post kelkaj tagoj aperis lia nova libro kaj sur la kovrilo estis skribita lia nova titolo – “La reĝo de poetoj”. Post iom da plia tempo futuristoj aranĝis poezian vesperon kun la slogano “Ĉiuj reĝoj – for!” (nur antaŭ unu jaro okazis detroniĝo de Nikolao la Dua, do tronrenversemo tiam estis sufiĉe moda).

Samjare li forveturis en Estonion, kiu ĝis 1917 estis parto de la Ruslanda Imperio, poste dum mallonga periodo la lando estis soveta, kaj fine de 1918 ĝi estis okupita de germanaj trupoj. Malgraŭ tio Severjanin decidis tien veturi por ripozo kaj fine restis en Estonio por ĉiam. Verŝajne tio estis prava decido, eĉ se farita intuicie. Apenaŭ la poeto havus feliĉan vivon kaj sukcesan poezian karieron en Sovetunio. La lastaj jaroj de la vivo de la eksreĝo de poetoj estis plenaj je malriĉo kaj mizero. Sed estas dubinde, ke Severjanin ĝisvivus eĉ la 50-jariĝon, se li restus en Moskvo aŭ Leningrado…

Laŭ literaturologiaj pritaksoj, Severjanin estas la sola ruslingva poeto, kiu tiom multe verkis pri la naturo kaj vivo de Estonio. Krome li multege tradukis estonajn poetojn en la rusan. Severjanin mortis pro koratako en 1941, kiam Tallinn jam estis Sovetia kaj jam denove okupita – de la nazia armeo.

Kvankam la estona verka periodo de Severjanin daŭris multe pli longe, ol la antaŭa – 23 jarojn – ĝi ne estas (por amasa publiko, ne por sciencistoj) bone konata nun. Unu el la kaŭzoj estas, ke lia malfrua liriko forte malsimilas tion, kion la legantoj tradicie ŝatis en liaj poezoj.

La versaĵoj de Severjanin foje estis tradukataj en Esperanton. Verŝajne, la unua faris tion Hilda Drezen. En la almanako Sezonoj aperis kvar versaĵoj de Severjanin tradukitaj de Nikolai Lozgaĉev. Unu el tiuj estas ĉi-apude. Krome en Cerbe kaj kore aperis kvar pliaj tradukoj – po unu de Vjaĉeslav Busarev kaj Oleg Dadajev kaj du plume de Ivan Lubjanovskij. Fine estas prezentata nova traduko, farita speciale por ĉi tiu artikolo. Temas pri la kredeble la plej fama ruslingva poemo de Igor Severjanin, kiun multegaj homoj memoras kaj scias parkere – Ananasoj ĉampane (Ананасы в шампанском).

Grigorij Arosev

Al poeto

Por la amaso klaras nur geni’!
Sed ĉu imitu ĉiu la genian?
La vojon propran ne perfidu ni
kaj sciu bone lokon nian.

Ne kantu por l’ amas’. Nek por person’!
Sen tim’ pri l’ cirkonstanc’, kantu por kanto!
Eĉ se ĉi kant’ – momenta vaka son’, –
kredu, troviĝos via adoranto.

Individuon skoldu la amas’:
ĝi krudas, ĝi profanas, ĝi barbaras.
Ĝin flatu plu nur la sklavula ras’,
tamen por vi – l’ espero caras…

Tradukis Nikolai Lozgaĉev

Ananasoj ĉampane

Ananasoj ĉampane, ananasoj ĉampane –
bongustaĵo mirinda kaj akra fajrum’.
Mi aspektas norvege, mi aspektas hispane,
inspiriĝas impete kaj aspiras al plum’.

Ĉirpo aeroplana! Sprintoj aŭtomobilaj!
Ventfajfado de trajnoj! Flugilado de sled’!
Iu – jen trokisita, jen draŝita humile!
Ananasoj ĉampane – jen vespera obsed’!

En nervoza damaro, kiu akras kompane,
tragedion de viv’ faras mi revofars’…
Ananasoj ĉampane! Ananasoj ĉampane!
Tuj el Moskv’ – Nagasaken! El Novjorko – al Mars’!

Tradukis Grigorij Arosev

Ĉi tiuj artikolo kaj poemoj aperis en la maja kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Oni rajtas represi la tekston kaj la poemojn, plene aŭ parte, nur kun permeso de Grigorij Arosev kaj kun mencio de la fonto:
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/211severjanin/

La esencon de la verkado de Eŭgeno Miĥalski prezentis en unu el siaj plej brilaj rimportretoj Kolomano Kalocsay:

Miĥalski, flirta papilio,
Rapsodo de l’ printempa viv’
Se lin turmentas kis-soif,
Konsolas lin la rim-ebrio.
<…>
Kaj — jen la ĉefa antaŭ ĉio:
Fieras li (ne sen motiv’)
Pri la malkovro, ke pasiv ‘
Dialektikas kun pasio.

Kompreneble, la difino “flirta papilio” devenas el la fama poemo de Miĥalski

Estas mi – papili’
gajflirtanta en aero,
dancas mi, ĝojas mi
tutan tempon dum somero.

De la lun’, ĝis la sun’
kun korjun’
flugas mi;
de la ter’, de mizer’,
de sufer’
fuĝas mi.

Eŭgeno Miĥalski (Евгений Иосифович Михальский, 21 jan 1897 – 15 okt 1937) naskiĝis en la Ukrainia urbeto Letiĉev, lernis en gimnazio en Voznesensk (ankaŭ Ukrainio), poste loĝis en Saratov, Odeso, Doneck (tiam Stalino)… Kvankam lia vivo estis ligita kun Ukrainio, li estis multe pli ligita kun rusaj kulturaj kaj lingvaj tradicioj (li estis bibliotekisto kaj instruisto de la rusa lingvo kaj literaturo), kiujn tre sukcese greftis al la kulturo Esperanta.

Konatiĝinte kun Esperanto en la aĝo 14-jara, li en 1917 provis fondi Esperanto-revuon kaj verkis poemojn. Atentu bone: en 1917, la revolucia jaro! Lia mensa kresko troviĝis sub influo de la grandiozaj sociaj eventoj, kaj revolucia konscio venis al li “el la ĉirkaŭa aero”. Revolucieco senteblas ne nepre (eĉ ne ĉefe) en liaj “sociaj” poemoj, sed ankaŭ en la plej intimaj lirikaĵoj. Tiun vojon iris tiuepoke ankaŭ la rusaj poetoj, apartenantaj al la futurista skolo – kaj Miĥalski evidente apartenis al iliaj adorantoj, speciale de ĝia plej fama reprezentanto Vladimir Majakovskij. Kiel ĉiuj futuristoj, kiuj serĉis novajn internajn eblecojn en la nacia lingvo, nia poeto provis trovi ilin en la lingvo internacia, kaj sukcesis malkovri profundan filozofian sencon eĉ en pure gramatikaj formoj de nia lingvo:

“Is” – “As” – “Os”
tri elementoj de l’Tuto,
finito, vivato, ĥaos –
problemo de Absoluto.

Li okupiĝis pri organizaj aferoj, eldonis kaj redaktis revuojn, sekretariis en IAREV, sed pure kreaj poeziaj okupoj estis multe pli gravaj por li kaj por la historio. Tamen li ne estis fekunda verkisto – lia literatura heredaĵo konsistigas nur unu volumon, kaj plej granda parto de liaj poemoj, eldonitaj siatempe en kvin libretoj, estis verkita inter 1917 kaj 1923. Poste lia kreivo fariĝis malpli intensa – kiam la revolucia elano en la lando estingiĝis, la poeto ne plu havis kreimpulsojn.

Poemoj ĉiutemaj – amaj, filozofiemaj, socialaj… Ĉio kreiĝis samperiode. Eldonante sian “jubilean” kolekton Prologo, dediĉitan al la dekjariĝo de la verkado, li sagace elektis ĉion la plej elstaran, kion li verkis en sia frua kaj pinta periodo…

Ĝis la lastaj tagoj de sia vivo Miĥalski restis arda esperantisto, kiu zorgis pri la internacilingva kulturo, laŭeble adaptiĝante al la ĉiam malboniĝantaj sociaj kondiĉoj. Iuj provoj savi la movadon en la totalisma sistemo, kiu finkreiĝis komence de la 1930aj, komence helpis, sed nenio povis helpi kontraŭ la granda teroro de 1937–38 – ĝi kiel asfalta glatigilo ruliĝis super sovetiaj esperantistoj, dispreminte la movadon kaj pereiginte multajn aktivulojn. Pereis ankaŭ Miĥalski. Ĉesis la vivo, sed restis la poemoj, kiuj vivos tiom, kiom vivos nia lingvo.

La plej ĉefa trajto de la verkoj de Miĥalski estas la profunde travivita mondkoncepto dialektika (en la Hegela-Marksa senco). Oni povas ĝin akcepti aŭ malakcepti, sed ĝi estas natura rezulto de la vivobservo en la revolucia epoko, kiam kontrastoj, kontraŭdiroj fariĝas tre akraj, kaj la bataloj inter ili – nudaj kaj krudaj, sed samtempe el tio naskiĝas io nova.

Tiu dialektiko en la socia vivo riveliĝas jam en la plej fruaj poemoj de Miĥalski, sufiĉas rememori lian poemon Fajro kuracas (ĉu ne esprimas kontraŭdiron jam la titolo?):

Antaŭen kaj antaŭen! Al novaj idealoj!
Al nova viv-konstruo! Al nova viv-rimed’!
Ni eĉ ne haltu antaŭ kruelaj sangbataloj!
Ni ne kompatu, premu la florojn sur la bed’!

Atentu: la linioj estis verkitaj la 10an de oktobro 1917, ankoraŭ antaŭ la Oktobra renverso, tia estis la ĝenerala humoro de junaj inteligentuloj dum la revolucio… Tiel marksismo por la revolucia generacio estis nature kaj facile akceptata, kaj Esperanto fariĝis ĝia esprimilo:

“Is – as” = estiv’
sekvigas “os”-energion,
tiel socia viv’
produktas konscion.

Dialektikajn kontrastojn li trovas ankaŭ en si mem, kaj la dialektikan lukton li ekvidis eĉ en la rilatoj inter la virino kaj viro, kaj ĝi plene penetris lian amlirikon:

Mi kaj vi: jen kontrasto, jen sumo,
mi kaj vi: jen eksplodo, jen fal’,
mi kaj vi: jen abismo, jen lumo,
mi kaj vi: jen nur “de”, kaj jen “al”…

Tute alia estis la posta epoko, kiam la marksisma dialektiko iĝis kompleto de rigidaj oficialaj dogmoj, transformiĝinta je formo de nova religieca skolastiko. Sincera homo en tiuj kondiĉoj apenaŭ povas elvivi – ĉu fizike, ĉu personece. Miĥalski ja tion klare vidis:

Hom’ ne povas resti longe sen idoloj,
detruinte unujn, kreas la aliajn…
Nur varias formoj, sed ne la simboloj,
kaj neniam oni venas finstacion…
Kaj mi serĉas, volas trovi la eliron
por min liberigi je medio verma.
Ho, ĉu mi sukcesos venki la vampiron?
Aŭ min mem minacas la ekstermo…

Tre granda atingo de Miĥalski en la poezio estas alta erotikismo. Amliriko en Esperanto ekzistis antaŭ li, sed neniam ĝi ensorbis erotikon. Erotiko en la arto estas, verŝajne, la plej komplika afero – ĝi devas esti tre sincera kaj forme altnivela por ne gliti en puran fiziologion kaj eĉ pornografion. Jen fragmenteto el Amaj melodioj:

Nin ĉirkaŭas freŝgirlando el la floroj,
de l’muziko bela rava son’ …
Vokoj-ploroj el verando kun mistiko
de ribela fluas violon’.

Inspirite de ĉi-sonoj mi cin kisas,
tremas cia kortuŝite brust’,
nin kulisas floraj kronoj … mi cin premas,
dolĉo mia … benas nin arbust’.

La krea heredaĵo kaj la biografio de Miĥalski estas esploritaj sufiĉe detale. Liaj poemoj eniris diversajn antologiojn kaj krestomatiojn kaj estas vaste konataj en Esperantio. Tio montras, ke intereso al la poeto ne estingiĝas. Por iuj verkistoj tio foje ne servas bonan servon – ili “bronziĝas”, memoro pri ili rigidiĝas, kaj la verkoj, eĉ konataj, fariĝas malvivaj. Tamen al Miĥalski tio ne rilatas – liaj verkoj estas plu freŝaj – la homo, kiu jam ilin konas, ĉiam revenas al ili por relego, kaj por la homo, kiu la unuan fojon kun ili konatiĝas, ili fariĝas vera revelacio.

Nikolao Gudskov

Legu ankaŭ la artikolojn pri Ludoviko Zamenhof kaj Julio Baghy kaj Kálmán Kalocsay kaj Nikolao Hohlov, kiuj aperis ĉi-jare en Nia trezoro.

Ĉi tiu artikolo aperis en la maja kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/211trezor/

Jakov Polonskij ekverkis poemojn en la gimnazia aĝo (sian unuan poemon li montris en 1837 al la estonta imperiestro Aleksandro II), kaj ekde 1840 liaj poemoj aperis en literaturaj gazetoj. Lia unua poemaro estis eldonita en 1844, sekvis pliaj libroj poeziaj kaj prozaj ĝis la kvinvoluma Plena Verkaro en 1896. Precipe populara kaj ĝis nun legata estis lia amliriko, elstara forme kaj enhave.

Multaj el liaj lirikaĵoj iĝis romancoj, muzikigitaj de Ĉajkovskij, Raĥmaninov, Dargomyĵskij, Tanejev kaj aliaj komponistoj, kaj nur malmultaj nuntempaj rusoj scias, ke Kanto de ciganino (“Mia fajro en nebulo…”) estas ne popolkanto, sed lia poemo, verkita en 1853. (AlKo)

VESPERO

La flam’ de velkanta aŭroro
disŝutis fajrerojn ĉiele,
jen maro lumanta scintilas;
sur vojo laŭ bord’ estingiĝas
tintila sonor’ malagorda,
la kanto de gajaj koĉeroj
en densa arbaro perdiĝis,
jen mev’ en nebul’ diafana
ekbrilis kaj tuj malaperis.
Blankŝaŭma tavol’ balanciĝas
Ĉe ŝton’ griza, kvazaŭ lulile
Dormanta infan’. Kiel perloj,
La gutoj de roso freŝiga
Ekpendis sur branĉoj kaŝtanaj,
En ĉiu rosero trembrilas
La flam’ de velkanta aŭroro.

* * *

Aĥ, sur balkon’ – tia belo, karulo! rigardu: en for’ –
Lag’ tie sube lumanta spegulas en lum’ de aŭror’;
Cigno plej blanka langvoras, naĝante en sia medi’,
kaj ne forfuĝos de ĝi – same vi, ho amato, de mi…
Eĉ se pri via medi’ konvinkadas obstine vi min,
Ke estas mondo ĝi, sed ne la ard’ kaj de mi juna sin’!

* * *

Mia kanto, por flui je larĝa torent’,
Ĉielruĝon atendas matene:
ke ne nokta mallum’, sed aŭror’-orient’
speguliĝu en ĝi ardoplene.
Ĉirpu birdoj liberaj, arbaro-dormul’
nun vekiĝu, beligu sin pleje,
Kaj ne ĝenu min strigo per sia ulul’,
Blinda, sidu ĝi fore, denseje.

* * *

Atingis la deksesan jaron
jam apud mi najbarinet’;
Ŝi havas bluan okulparon,
tre strikta tenas ŝin korset’.
“Bonjour!” – al ŝi mi diris foje,
salutis kun respekta klin’.
De tiam, je renkonto nepre
papava ruĝo kovras ŝin.
Kun mi paroli ŝi hezitas,
samkiel panjo – tima stat’…
Ho Dio! kial ŝi hezitas?
ne mus’ ŝi estas, mi – ne kat’…
Ve, kaŭzon tute mi ne trovas…

Sinjoroj, sed en ver’ –
tremolo, eĉ se vent’ ne blovas –
per ĉiu tremas folier’.

Tradukis el la rusa Valentin Melnikov

Ĉi tiuj poemoj aperis en la maja kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/211rusantol/

La somera programo

21–28 jul 2012. Art-amatora semajno
Por ŝatantoj de teatro, dancado, kantado kaj muziko, bindado kaj korpomovoj; por hobiaj artistoj.
Instruantoj de Esperanto: Jean-Luc Kristos, Nina Korĵenevskaja.
Aktivaĵoj: Tajĝiĉuano; korpa ekzercado; bindado de libroj; teatro, mallongaj skeĉoj; kantu ni francajn popkantojn; dancu ni linidancojn.
Detaloj: http://gresillon.org/spip.php?rubrique29

28 jul–4 aŭg 2012. Alternativa semajno kun verd-politika seminario
Por vegetaranoj, verduloj kaj piratoj, ekologio-ekonomiko-alternativuloj, migrantoj kaj biciklantoj, naturistoj kaj tendumantoj.
Instruantoj de Esperanto: Nina Korĵenevskaja, Jean-Luc Kristos.
Aktivaĵoj: Eko-turismo bicikle kaj piede; teatraĵoj kaj skeĉoj; kantu ni kaj dancu ni!
Detaloj: http://gresillon.org/spip.php?rubrique30

4–11 aŭg 2012. Turisma kultura semajno kun ekskursoj posttagmeze
Por ŝatantoj de turismado kaj ekskursoj al reĝaj kasteloj, de francaj historio, kulturo kaj lingvo.
Instruantoj de Esperanto: Carlo Bourlot, Razen Manandhar; Lala Ralalarisoa instruos la francan lingvon al esperantistoj.
Aktivaĵoj: Ekskursoj al Luar-kasteloj; prelegoj kun bildoj pri Nepalo; projekcio de mutaj filmoj.
Detaloj: http://gresillon.org/spip.php?rubrique31

11–20 aŭg 2012. Pupteatra festivaleto kaj gitara improvizado
Por infanoj, adoleskantoj, junuloj, familioj, eĉ kun beboj; ŝatantoj de marioneta pupteatro kaj lernantoj de gitaro
Instruantoj de Esperanto: Bert Schumann, Razen Manandhar.
Aktivaĵoj: Gitara kaj basgitara kurso; improvizado de muzikaj gamoj; amuzaj aktivaĵoj diversaj; prelegoj kun bildoj pri Nepalo; farado de man- kaj bastonpupoj; kiel ludi per manpupoj; tri pupteatraj spektakloj kun Christoph kaj Ines Frank.
Detaloj: http://gresillon.org/spip.php?rubrique32

Poŝta adreso: Château de Grésillon, 49150 Saint Martin d’Arcé, France
Telefono: +33 (0)2 41 89 10 34
Retadreso: kastelo@gresillon.org
Retejo: http://gresillon.org

Ĉi tiu artikolo aperos en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/212grezijono/

Hasankejf: gelernantoj de Murat Ozdizdarkun Danielo el Aŭstralio kaj Lakbira el Maroko

Ĉi-printempe la Esperanto-klubo de la lernejo “Uskudar American Academy” organizis la 5an Mezorientan Kunvenon en Turkujo. La kunveno okazis en Gaziantep (mezorienta Turkujo) inter la 6a kaj la 8a de aprilo. Kvardek homoj partoprenis el kvin kontinentoj. La plej nombra grupo estis turkoj.

Dum la kunveno okazis diversaj kunsidoj kiel kurso de Esperanto gvidita de Rafaelo Mateos el Hispanujo; Mert (mezlernejano el la regiono) prezentis sian kreitan artefaritan lingvon OLESI en Esperanto kaj parolis pri Suda Sudano; Hati kaj Ben (nia plej fidinda partoprenanto kaj amiko) prezentis sian kelkmonatan vojaĝon en Suda Ameriko (precipe en Ekvadoro). Posttagmeze ni vizitis la malnovan urbonparton.

La 8an matene ni komencis turisman vojaĝon per buseto. Nia unua ekskurs-celo estis Halfeti, kie malnova vilaĝo subakviĝis post la konstruo de la digo sur la rivero Eŭfrato; tie ni faris boat-vojaĝon tra la rivero vizitante la vilaĝon survoje. Posttagmeze ni estis en Urfa, la urbo de profetoj… Ni loĝis en 300-jara domo en Urfa. Vespere la grupo de esperantistoj aŭskultis la lokan muzikon kaj dancis.

La 9an de aprilo frumatene ni ekiris al Mardin kaj pasigis tutan tagon tie. La lastan tagon atendis nin longa vojaĝo, ni unue vizitis la monaĥejon de sirianoj kaj poste vizitis Dara-n, la antikvan urbon de la persa imperiestro Dario. De tie ni direktiĝis al la kelkmil-jara urbo Hasankejf, kies destino estos subakviĝo post la konstruo de granda digo post du jaroj.

Entute estis lacigega sed kontentiga vojaĝo tra veraj mezorientaj antikvaj urboj en sudoriento de Turkujo.

Murat Ozdizdar

Ĉi tiu artikolo aperos en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/212turkujo/

Televida programo pri Esperanto (Fotis Stanisław Mandrak)

Serĉante en mia arkivo iujn informojn mi hazarde trovis la artikolon kun intervjuo farita en 2003 de loka ĵurnalistino. Ŝi demandis min, interalie, pri nerealigitaj revoj. “Viziti Albanion”, – estis la respondo. Mi naskiĝis en malgranda urbeto en la Malsupra Silezio. Ĝin ekloĝis diversaj familioj, kiuj pro ŝanĝo de limoj post la 2a Mondmilito serĉis novajn eblecojn por vivi en paco: eĉ grekoj kaj albanoj kaj ŝajnas al mi, ke precipe infanoj vivis tiam en harmonio partoprenante la saman bazan lernejon.

En 2012 Tomasz Chmielik tradukis al Esperanto la libron Hunda haŭto de la nuntempa albana verkisto Fatos Kongoli, kaj per komunaj fortoj de sponsoroj, i.a. de la alzasano Edmond Ludvig kaj de la Podlaĥia Libraro, ĝi estis eldonita en Bjalistoko. Tiu ĉi evento naskis la ideon vojaĝi al Albanio kaj renkontiĝi kun la aŭtoro. Poloj, latvino kaj svedo interkonsentis rete la renkontiĝon en Tirano la 14an de aprilo.

En la flughaveno noktomeze atendis nin profesoro Bardhyl Selimi – loka organizanto de nia restado. Dua grupeto venis de Krakovo tra Kroatio per buseto. Nia celo estis ne nur konatiĝi kun la lando, sed ankaŭ promocii Esperanton montrante, ke en diversaj landoj ĝi povas esti uzata dum internaciaj renkontiĝoj. 50-minuta televida intervjuo pri Esperanto farita kun ni estis spektebla en la tuta Albanio. Okazis ankaŭ renkontiĝo en la Akademio de Sciencoj kaj en la Ministerio pri Kulturo, Sporto kaj Junularo, prelego en la Tirana Universitato por studentoj de fremdlingvoj. Jola Kieres el Nowy Sącz instruis amuze gestudentojn Esperanton uzante la metodon de Cseh, Bardhyl tuj kaptis okazon por skribi sur la tabulo la kontaktadresojn por venontaj kursanoj.

Universitataj studentoj en Tirano atente aŭskultas prelegon pri Esperanto (Fotis Stanisław Mandrak)

La plej grava momento de nia restado estis la renkontiĝo kun la aŭtoro de la libro. Supozante, ke ĝi temas iomete pri la biografio de li mi atendis renkontiĝon kun iu frustrita donĵuano, tamen ne… Modesta, ĉarma en interhomaj rilatoj, parolata mallaŭte kaj ege kortuŝe, li multe impresis nin.

Okaze de la prezento de lia libro ĉe la Akademio de Sciencoj renkontiĝis politikistoj, akademianoj, reprezentantoj de neregistaraj organizaĵoj, diplomatoj, esperantistoj kaj pluraj ĵurnalistoj. Mi admiris la facilecon, kun kiu Bardhyl Selimi tradukis simultane la paroladojn de Tomasz, de Fatos kaj de aliaj parolantoj. Aplaŭdon vekis la informo, ke danke al la universala lingvo Hunda haŭto atingis Pollandon, Luksemburgion, Usonon, kaj eĉ Madagaskaron. Tomasz havis okazon rakonti pri aliaj libroj de albanaj aŭtoroj tradukataj al Esperanto.

Kion devus fari Esperantistoj en via urbo por allogi reprezentantojn de sep televidstacioj, minimume 10 ĵurnalistojn el lokaj kaj landaj gazetoj, reprezentantojn de radiostacioj? Ĉi-foje sufiĉis, ke oni antaŭinformis pri renkontiĝo de la fama verkisto, kies verko estis eldonita en lingvo rara kaj ekzotika, tamen parolata en 120 landoj. La vorto “Esperanto” estis unusola, kiun ni komprenis provante legi la venontan tagon la gazetojn. Ni alportis 50 ekzemplerojn de Hunda haŭto en Esperanto por ricevi aŭtografojn de la aŭtoro. Bondezirojn por la Podlaĥia Libraro skribis ankaŭ la iama ambasadoro de Albanio en Pollando.

Al ĉiuj eminentuloj ni enmanigis salutmesaĝon de la direktoro de la Podlaĥia Libraro en Esperanto en la formo de privata letero kaj po du libroj eldonitaj esperantlingve en Bjalistoko. Ili ĉiuj tuj provis legi!

Albanio estas por mi mirinda lando de kontrastoj. Alia lingvo, alia mentaleco. Mi supozis vidi rusan provincon kaj ŝokis min supermodernaj domoj situantaj apud ruinigitaj dometoj. La malnova urbocentro de Tirano fakte ne ekzistas. Survoje al provinco tristigis nin skeletoj de iamaj fabrikoj, kiuj produktis uzante la rusan aŭ la ĉinan teknologiojn kaj nun estas fermitaj pro manko de mendoj. En modernaj vendejoj nur la lingvo de prezslipoj montras en kiu lando vi estas, ĉar produktoj estas vere internaciaj. Ĉu vi povas imagi 1000 parojn da uzitaj ŝuoj pendantaj sur la palisetaro uzata kiel ekspozicio? Eĉ tian vendejon mi vidis en Tirano. Sciante, ke en Albanio 25% de la landa produktado donas agrokulturo mi esperis viziti subĉielajn bazarojn plenajn de nutraĵo kaj orientaj dolĉaĵoj. Bedaŭrinde, oni vendis tie nur uzitajn aŭ ĉinajn vestaĵojn.

Shaban Hasani – nia gvidanto dum turismaj ekskursoj – rakontis, ke multaj albanaj familioj havas eksterlande sian reprezentanton, kiu pli frue fuĝis aŭ lastatempe leĝe forveturis por malleĝe labori kaj sendi monon al la patrujo. Pri la terura tempo de regado de Enver Hoxha rakontas ekspozicio en la Historia Muzeo de Tirano. Tio jam pasis, kaj albanoj denove vekiĝas sen timo. De la 7a horo matene kafejoj jam estas plenaj de viroj, kiuj trinkante ege fortan kafon pritraktas aferojn. Promenante laŭlonge de la plaĝo en Durres oni admiras modernajn ripozdomojn kaj bluajn basenojn kun kristala akvo por malgrandaj infanoj. Apude estis videbla truo de iu konduktubaro, per kiu ripozdomo (?) elfluigas malpuraĵojn la maron. Sur multaj tegmentoj de altaj kaj malaltaj domoj estis instalitaj grandegaj ujoj por kolekti akvon, ĉar en diversaj kvartaloj de Tirano kaj en aliaj urboj ĝi estas porciumata.

Tirano, la ĉefurbo de Albanio (Fotis Stanisław Mandrak)

Ĉe la Universitato mi vidis ordeman, bone vestitan junularon sed surstrate videblaj estis modestaj homoj: nek elegantuloj, nek mizeruloj. Plaĉis al mi, ke viroj ĉiam ŝajnas esti freŝrazitaj kaj havas kurte tonditajn harojn. Ĉiuj aspektis pacemaj kaj paciencaj: alridadis kiam ni provis interkompreniĝi. Laŭ mi ili ne havas kompleksojn. Generalaj impresoj estas tre pozitivaj kaj mi esperas reveni Albanion post kelkaj jaroj por vidi tion, kion mi ne sukcesis vidi dum mia kelktaga restado. Espereble nia alveno helpis al lokaj esperantistoj varbi por Esperanto junularon kion ni el la tuta koro deziris al niaj ĉarmaj gastigantoj adiaŭante ilin.

Elżbieta Karczewska

Ĉi tiu artikolo aperos en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/212albanio/

Sekvas en la listo Esperanta versado de Jaroslav Krolupper (4 voĉoj), Epizodoj de Lode Van de Velde (3 voĉoj), La fontoj nevideblaj de Baldur Ragnarsson (2 voĉoj) kaj La silika hakilo de Jorge Camacho (1 voĉo). Ne ricevis voĉojn Orgeno de Mihail Ŝĉerbinin kaj Poemoj pri diversaj universoj de Sébastien Garant.

La premio La Verko de la Jaro estas aljuĝata per referendumo de la abonantaro de Literatura Foiro, kiu iniciatis la premion en 1975 kaj aljuĝis ĝin ĝis 1986. Sekvis dek-jara paŭzo ĝis la premio reviviĝis en 1997, ekde tiam la premio estas atribuata al poezio en neparnombraj jaroj kaj al prozo en la jaroj parnombraj. Nuntempe la premion administras la Esperanta PEN-Centro.

Listo de la libroj gajnintaj la Premion La Verko de la Jaro:

1976: Ĉu vi kuiras ĉine? de Johán Valano
1977: De tempo al tempo de Giorgio Silfer
1978: La granda kaldrono de John Islay Francis
1979: Ĉu li bremsis sufiĉe de Johán Valano, La turoj de l’ ĉefurbo de Mauro Nervi
1980: Sur la vivopado de Nicolino Rossi
1981: La Litomiŝla tombejo de Karolo Piĉ
1982: Lappar, la antikristo de Endre Tóth
1983: La blinda birdo de István Nemere
1984: Ne aljuĝita
1985: La monto de István Nemere
1986: La alta akvo de István Nemere
1997: El miaj sonoraj soloj de Miguel Fernández
1998: Durankulak de Sabira Ståhlberg, La Tunelo de Marco Picasso, Pajleroj kaj stoploj de William Auld, Tien de Johán Valano
1999: Karnavale de Abel Montagut
2000: Neniu ajn papilio de Trevor Steele
2001: Havenoj de Mauro Nervi
2002: La fermata konko de Julian Modest, Krias la silento de István Nemere, Tilla de Spomenka Štimec
2003: Cetercetere de Jarlo Martelmonto
2004: Memor’ mortiga de Sten Johansson, Tarokoj kaj epokoj de Christian Deklerck
2005: Ĉiuj dioj estas for. Novjorkaj poemoj de Ulrich Becker
2006: Hodler en Mostar de Spomenka Štimec
2007: La lingvo serena de Baldur Ragnarsson
2008: Ĉu vi konas Blaise Cendrars? de Manuel de Seabra
2009: Kajto de Mikaelo Bronŝtejn
2010: Vizaĝoj novelaro de diversaj aŭtoroj
2011: Kardo sur kasko de Ivaniĉka Maĝarova

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperos en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/212verko/

La ĉefa parto – instruado de Esperanto – okazos en pluraj grupoj sub gvidado de elstaraj instruistoj. Divido al grupoj estos farita laŭ testo, kiun faros partoprenantoj post alveno kaj kiu helpos ekscii, sur kia nivelo oni troviĝas. Instruemuloj povas aliĝi al seminario “Flugiloj de malfacila vento”, kiun gvidos Xosé Conde el Katalunio. Posttagmeze atendas riĉa programo – ekskursoj, prelegoj, kreaj metiejoj, nacia vespero, internacia vespero, paroligaj rondoj kaj sportaj ludoj, vespere eblos amuziĝi en diskoteko kaj koncertoj, spekti filmojn, aŭ ripozi de bruo en trankvila etoso de Gufujo. Preparitaj estas koncertoj de Georgo Handzlik kaj Martin Wiese, kaj nova teatraĵo de Georgo Handzlik kun Saŝa Filipoviĉ.

Al SES 2012 aliĝis jam pli ol 120 personoj, kaj eble ni eĉ superos la rekordon el la pasinta jaro (191 personoj el preskaŭ 30 landoj). Tio ĝojigas nin, ĉar pri sukceso de la aranĝo decidas ĉefe ne ĝiaj organizantoj, sed partoprenantoj, kiuj komune kreas perfektan internacian etoson, kune lernas kaj amuziĝas, helpas aliajn kiel “anĝeloj”, konversacias kun komencantoj, instruas sian lingvon dum lingvokursetoj, aŭ prezentas siajn landon kaj kulturon dum solena vespero. Ju pli bunta partoprenantaro, des pli bone – do ne hezitu kaj aliĝu kiel eble plej frue (ĝis fino de aprilo validas dua aliĝperiodo kun malpli alta aliĝkotizo). Aliĝilo, samkiel ĉiuj gravaj informoj pri la aranĝo, troveblas ĉe http://lernu.net/ses.

Katarína Nosková

Ĉi tiu artikolo aperis en la maja kajero de La Ondo de Esperanto (2012).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2012, №5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2012/05/211ses/