La nova publika MASI-aranĝo – Festo de libroj en diversaj lingvoj je la nomo de Ludoviko Zamenhof – sukcese pasis la 18an de decembro 2016 en la moskva kinejo “Kosmo”. Klaras, ke la Zamenhof-festo estas vaste celebrata en Esperantujo, kaj ĉiu esperantisto scias, ke ĝi estas ankaŭ la Tago de la Esperanta Libro, sed ekster la esperantista mondeto neniu havas tiujn scion.

Mi ne scias pri la tuta Ruslando, sed en Moskvo dum la lasta duonjarcento neniam okazis iu evento honore al Zamenhof por la urbanoj. Sed ĉu povas ekzisti pli taŭga informa preteksto? Sed kiel allogi publikon al priesperantaj aranĝoj? Devus esti kroma allogaĵo… Ĉe tio konvenis la sperto de la Moskva Esperanto-Asocio (MEA MASI) popularigi Esperanton dum la amasaj Moskvaj Lingvaj Festivaloj.

La novan eventon ni nomis iom nekutime por la rusa orelo: “Festo de libroj en diversaj lingvoj”. Kial ne en fremdaj? Unue, ĉar Esperanto ne estas fremda lingvo. Due, lingvoj de multaj ruslandaj popoloj estas por ili malfremdaj, kvankam ofte nur malmulte sciataj. Kaj ni deziris disponigi la spacon de nia festo ne nur al fremdaj lingvoj, sed ankaŭ al la malfremdaj kaj al Esperanto.

La plena nomo de la evento estas “Festo de libroj en diversaj lingvoj je la nomo de Ludoviko Zamenhof”. Ĉar ĝuste Zamenhof iniciatis la neŭtralan lingvon, al kiu estas tradukata literaturo klasika kaj nuntempa. Do, la Esperanta literaturo prezentas al la leganto literaturon, originale verkitan en diversaj lingvoj. Tial la festo de libroj en diversaj lingvoj havas firman bazon por porti la nomon Zamenhof, des pli, ke ni okazigas ĝin en la Zamenhof-Tago kaj en la esperantista Tago de la Libro.

Ĉi tiun klarigon ricevis ĉiuj invititoj, ankaŭ tiuj, kiuj eble neniam aŭdis la vortojn “Zamenhof” kaj “Esperanto”. Ne gravas, ke, probable, ili venis ne por ekscii pri Esperanto, sed ĉar ili interesiĝas pri libroj en iuj lingvoj. Veninte, ili neeviteble aŭdas klarigojn, vidas afiŝojn pri la Zamenhof-Tago kaj sub la verda standardo la plej libroriĉan tablon kun Esperanta literaturo; ili ankaŭ aŭdas Esperantan paroladon, ĉar duono el la ĉeestantoj estas esperantistoj. Ĉiuj povas tuj lerni legadon en Esperanto, aŭskulti rakontojn pri Esperantaj literaturaĵoj en la “Rondo de legado”, gajni esperantlingvan libron en kvizoj kaj partopreni etan Esperantan teatraĵon; ili vidas amikemon de la Esperanto-mondo al la mondoj de alilingvaj literaturoj kaj reciprokan amikemon de aliaj literaturoj al Esperanto. Fine kelkaj diras: Esperanto ekinteresis min, mi eĉ ekdeziris ĝin lerni.

Jen la esenco. Restas raporti pri kelkaj konkretaĵoj.

La festo daŭris ses horojn. En la vasta salono samtempe laboris kelkaj teritorioj kun siaj programoj. Sur la “Podio” seninterrompe po 30 minutoj okazis prelegoj (du el ili – pri la evoluo de la Zamenhofa idearo kaj pri la Esperanta biblioteko – estis prezentitaj de la Esperanto-akademiano Nikolao Gudskov), kvizoj kaj deklamadoj en diversaj lingvoj. Ĉe la tablo “Rondo de legado” ĉiun kvaronhoron ŝanĝiĝis rakontantoj pri libroj, legitaj en diversaj lingvoj. Konstante laboris temaj libraj tabloj: “Tablo pri Esperanto”, “Tablo pri libroj en la slavaj lingvoj”, “Tablo pri tekstoj en sanskrito”, “Tablo pri libroj en la maria lingvo”, “Tablo pri tradukarto”, “Tablo pri rapida instruado de legado por infanoj kaj plenkreskuloj”, “Tablo kun ekspozicio de libroj en diversaj lingvoj”.

Tablo pri libroj en la maria lingvo (Foto: Irina Gonĉarova)

La feston partoprenis ĉ. 50 homoj, preskaŭ ĉiuj venis de la Moskvaj Lingvaj Festivaloj. Ĝin organizis tri MASIanoj (mi dankas al Sofja Zareckaja kaj Maksim Silantjev), la programojn gvidis ok homojn. La etoso estis malstreĉa kaj hejmeca, por ĉiu programero sufiĉis gastoj, ĉiuj gvidantoj sukcesis realigi ĉion planitan kaj esprimis firman deziron partopreni samtipan eventon en la sekva jaro. Ankaŭ la publiko aspektis interesita kaj kontenta.

Do, estas ĉiuj premisoj, ke la festo transformiĝu al festivalo kun pli varia programo, pli da partoprenontoj kaj gastoj. Lige kun tio ni havas multe da interesaj ideoj – sed pri tiuj vi legos en sekvaj artikoloj.

Irina Gonĉarova,
kunordiganto de MEA MASI,
Iniciatinto de la Festo

La supran foton faris Maskim Silantjev.

Ĝi estas artikolo el la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2017, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/12/masi-21

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Velikij Novgorod: La Moskva teamo en la fermo
(Foto: Jekaterina Kolos)

La kvina Lingva Festivalo en la malnova rusa urbo Velikij Novgorod okazis la 27an de novembro, dimanĉe, en la Ruslanda universitato de kooperado. Ĝin organizis teamo de volontuloj, gvidata de Vasilij Ĥaritonov, kiu antaŭ kelkaj monatoj transloĝiĝis el Moskvo al Velikij Novgorod.

Vasilij estas arda ŝatanto de etaj etnaj lingvoj de Ruslando kaj de lingvaj festivaloj; la moskva LF-teamo donis al li la titolon “kompetenta aŭskultanto” kun la rajto partopreni elektojn de novaj prelegantoj, kaj li mem estas prezentanto de la jukagira lingvo. Li aperis en Velikij Novgorod ĝustatempe, kiam la antaŭa organizanto perdis la eblon kaj emon plu okupiĝi pri la lingvaj festivaloj. Por la kunagado Vasilij turnis sin ne tiom al la antaŭaj aktivuloj de la lokaj festivaloj, kiom al siaj propraj amikoj, konatoj kaj samideanoj. Tiel formiĝis nova teamo de kunorganizantoj: en Sankt-Peterburgo ĉirkaŭ Fjodor Alekseev, en Moskvo ĉirkaŭ Irina Gonĉarova.

En la unua preparperiodo la peterburganoj estis pli aktivaj en diskutoj de la festivalaj aferoj kaj aliĝoj al la programo. Moskvanoj, okupataj pri la moskva LF, ŝajnis tute indiferentaj, malgraŭ la alvokoj helpi al la novgorodaj kolegoj. La situacio draste ŝanĝiĝis post la Moskva Lingva Festivalo. Ĉiutage venis novaj sinproponoj de la moskvaj festivalanoj. Rezulte la moskvanoj formis pli grandan teamon, ol la peterburganoj, venis dekduope kaj okazigis 21 programerojn el entute 44.

La festivala programo konsistis el la malfermo kun parado de la prezentantoj, ses laboraj blokoj, kaj fermo kun enmanigo de diplomoj kaj koncerto. En la 50-minutaj blokoj estis lingvoprezentadoj kaj lingvistikaj prelegoj. Ĉiuj lingvoj estis prezentitaj unufoje, krom Esperanto, kiun prezentis mi kaj Peĉjo Fedosov – la mirinfano de la festivalo.

Peĉjo Fedosov kaj aŭskultintoj de lia prezentado de Esperanto

Mi certas, ke kelkaj homoj venis al lia Esperanto-prezentado kaj poste ekinteresiĝis pri la lingvo nur danke al la neordinareco de la 12-jaraĝa prezentanto, sed ne pro la lingvo mem. Cetere, la Esperanta prezentado de Peĉjo estis eĉ pli bona, ol antaŭ unu semajno en Moskvo. Unu el la problemoj de la Novgoroda Lingva Festivalo estas malmulteco de la publiko. Sur tiu fono la 12 vizitantoj ĉe Peĉjo en la unua bloko kaj ses vizitantoj ĉe mi en la lasta estas nemalbona rezulto. Antaŭ la malfermo mi, inter kelkaj aliaj festivalanoj, estis intervjuita por loka televido, kaj mi sukcesis paroli pri la rolo de Esperanto en la festivala movado.

Unu el la koncertaj programeroj (Foto: Jekaterina Kolos)

Entute la festivalo en Velikij Novgorod estis tre agrabla kaj, sendube, vizitinda: https://vk.com/lfestvnov. Gratulojn al Vasilij pro la sukceso kaj al la festivalo pro la kvina okaziĝo!

Irina Gonĉarova
direkoro de MLF
kuordiganto de MEA MASI
http://www.lingvafestivalo.info/

Legu ankaŭ:

Irina Gonĉarova: La 11a Moskva Lingva Festivalo, aŭ: kiel malbono venigis al plibono
Irina Gonĉarova: Esperanto-maratono en Kosmo
Irina Gonĉarova: La kvina Lingva Festivalo en Permo
Lingva Festivalo: La kvinan fojon en Kaluga
Roman Mutin, Irina Gonĉarova: Lingva festivalo en Iĵevsko
MASI 20-jara. Bela juna aĝo! (Intervjuo kun Irina Gonĉarova)

Ĝi estas artikolo el la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2017, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/12/ruslando-3

La dek-unua LF en Moskvo (Foto: Darja Morgunova)

La 20an de novembro en la Ruslanda ĉefurbo pasis la 11a Moskva Lingva Festivalo. En la duan jardekon de sia historio la festivalo eniris nesenprobleme. Unu tagon antaŭ ĝi la administracio de la universitato, kun kiu estis traktita kaj jam aranĝita la festivalo, malpermesis okazigi ĝin en sia ejo. Por nuligi la eventon aŭ remeti ĝin aliloken la organizantoj havis la vendredan vesperon kaj la sabatan tagon. Konservi la daton estis tre grave, ĉar la festivalo estis tre vaste anoncita interrete kaj ĉar kelkaj prelegontoj kaj gastoj el aliaj urboj jam venis al Moskvo aŭ estis venontaj.

Post tranokta interkonsilado la kvar ĉeforganizantoj decidis riski kaj transmeti la festivalon en alian, iom pli malgrandan edukejon. Nuliginte la tradiciajn multhomajn solenaĵojn – la Malfermon kun parado de la lingvoprezentantoj kaj Fermon kun granda koncerto – sed preskaŭ sen perdoj en la laborprogramo, ni okazigis la festivalon en la Centro de pedagogia majstreco (CPM). Vere: “kiu ne riskas, tiu ne trinkas ŝaŭmvinon”. Laŭ multaj partoprenintoj la festivalo grave gajnis pro tiuj ŝanĝoj: la malpli granda ejo evidentiĝis pli oportuna por orientiĝi, la aparataro bone funkciis en ĉiuj klasoj, la etoso iĝis eĉ pli hejmeca kaj samideana, ol kutime. La festivalo tiom plaĉis al ĉiuj, ke ni eĉ pripensos transiron al malpli grandaj festivalejoj por estonto.

En la nelonga malfermo salutis kaj bondeziris la festivalon ĝia direktoro Irina Gonĉarova kaj la vicdirektoro Anton Somin, ankaŭ nia savinto Vitalij Arnold – la direktoro de CPM. Post dek minutoj en 17 cambroj de la Centro komenciĝis la programo: lingvoprezentadoj, lingvistikaj prelegoj, majstroklasoj kaj iom da nacikulturaj distraĵoj. Entute la festivalo liveris al la interesiĝantoj 130 kvardekminutajn aranĝojn. El 64 lingvaj prezentoj 24 okazis dufoje, kaj prezento de Esperanto – trifoje. La festivalon kronis komuna lingva kvizo por ĉiuj. En la organizado partoprenis 35 homoj (21 el ili estas esperantistoj) kaj deko da volontuloj. La prelegantoj estis ĉirkaŭ 100. La gastoj apenaŭ kalkuleblas, ĉar la festivalo estas senpaga, sed estis disprenitaj ĉ. 800 programfolioj. Post la oficiala programo la organizantoj kaj prelegantoj estis regalitaj en la manĝejo, ni tostis per ŝaŭmvino kaj sukoj, multe kaj bele kantis, farinte por ni mem la amikan koncerton.

Tra la festivalo la Esperanta spirito ŝvebis ĉie – kaj apud la Esperanta stando kun libra ekspozicio, kaj en paroloj de la organizantoj, kaj en la programfolioj kun reklamoj de Esperanto-aranĝoj, videblaj en ĉies manoj.

La evento de tiu ĉi festivalo estas ĝia preskaŭsamaĝulo, la 11-jara Petro Fedosov, la plej juna lingvoprezentanto tra la historio de MLF kaj eble eĉ tra la 20-jara historio de ĉiuj lingvaj festivaloj en la mondo. Fluparolanta esperantisto-aŭtodidakto ekde la fino de la pasinta jaro, Peĉjo prezentis Esperanton, kaj faris tion kun nekredebla majstreco. Admirojn kaj gratulojn!

Petro Fedosov, la plej juna lingvoprezentanto en MLF (Foto: Aspiranto)

Fine mi volonte mencias, ke unu tagon antaŭ MLF-11, la 19an de novembro, sabate, en la Siberia urbo Novosibirsko okazis la unua Lingva Festivalo. Ni ankoraŭ ne scias la detalojn, sed kore salutas la kuraĝon de la organizanto Katerina Arbekova kaj deziras al la nova festivalo longan vivon! Intertempe la moskva teamo de prelegantoj jam prepariĝas stari norden, al la Granda Novgorodo, por kontribui al la programo de la 5a tiea festivalo, okazonta la 27an de novembro.

Vastiĝon al la Festivala Movado!

Irina Gonĉarova
direkoro de MLF
kunordiganto de MEA MASI
http://www.lingvafestivalo.info/

Ĝi estas artikolo el la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2017, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/11/masi-20

Kelkaj rimarkoj pri la t. n. “akuzativo”

UNUA AKTO

Unua sceno:
John amas Margaret, kaj tial mi batas Aleksandron.

Por neŭtrala observanto la dua ĉi-supra frazero apartenas al la lingvo Esperanto (ĝi estas eĉ legebla en la Fundamento), sed ne la unua. Tamen, kaj paradokse, tio ne estas evidenta por ĉiuj esperantistoj.

Kiam mi prelegis por franclingvaj instruantoj aŭ instruontoj de Esperanto, mi faris la jenan rimarkon: se vi instruas al viaj lernantoj, ke “al rekta objekto oni devas aldoni la morfemon -n”, la plej obeemaj produktos la jenan frazon:

* MI SALUTIS LA NAJBARINONN

[Noto: *En lingvistikaj tekstoj la asterisko signas nenormajn (erarajn) frazojn aŭ vortoformojn.]

Tio ja estus normala rezulto de la aldono de -n al la objekto najbarinon. Kompreneble tio okazos tre malofte. Pli ofte okazos, ke la subkonscio de la lernanto sufloros al li aŭ ŝi: “kial aldoni ion al vorto (subkomprenite: tia, kia ĝi aperas en t. n. “vortaro”), pri kiu oni jam scias, ke ĝi estas rekta objekto? Preferindas ne obei tian stultan regulon”. La rezulto, evidente pli ofta, estos:

*MI SALUTIS LA NAJBARINO

El tio konkludiĝas, ke via regulo estas malbona.

Nun, imagu, ke en libera teksto (ne traduko) la lernanto skribis: *MI SALUTIS LA NAJBARINO. Se la instruisto severe admonas la lernanton “Vi forgesis la akuzativon! Vi devus skribi … NAJBARINON”, tiu instruisto montras, ke li, la “instruisto”, pro evidenta kialo, tute ne scipovas Esperanton. Kion alian diri pri homo, kiu asertas, ke li komprenas frazon nekompreneblan, kaj sekve arogas korekti ĝin?

La didaktika problemo kaj la lingvoscienca priskribo perfekte interkongruas. Eklerno de Esperanto fare de memlernanto pere de sufiĉe vasta fidinda tekstaro kondukas al tiu konkludo: la vortoj, kiuj enhavas la finan morfemon -n estas aŭ rektaj objektoj aŭ diversaj adjektoj, neniam subjektoj. Ĉar oni anoncis al tiu lernonto, ke la sintakso de Esperanto estas regula, tiu konstato devas sufiĉi kaj ekskludi alian regulon. Konkrete, la unua leciono povus enhavi la jenajn plej elementajn informojn:

Depende de la semantiko de la predikato, plej simpla tipa frazo povas konsisti el

1. verba formo (V): PLUVAS;

2. verba formo + subjekto (VS): DORMAS + STUDENTO, MANKAS + MONO, LEGAS + STUDENTO;

3. verba formo + subjekto + objekto (VSO): LEGAS + STUDENTO + LIBRON.

El tio sekvas, ke “legas studento” estas frazo, dum “legas libron” ne estas frazo, ĉar mankas o-vorto, kiu devas aperi unue, ne en la sinsekvo de la vortoj en parolo aŭ skribo, sed en la strukturo de la frazo.

Nia karmemora Georges Lagrange, kiu kelkatempe oficis kiel direktoro de la sekcio Gramatiko en la Akademio, sed ĝuis malmultan atenton, insistis pri la ellerno de tiuj bazaj strukturoj “dum la unua leciono”.

Kiam mi instruis nian lingvon al grupo de junaj – mi substreku: franclingvaj – infanoj per metodo tute rekta, sen la plej eta aludo pri gramatiko, ili tre rapide ekkapablis respondi al tiaj demandoj: “Ĉu la karoton manĝas la azeno? – Jes – Ĉu la azenon manĝas la karoto? – Ne (plus ridoj).

Oni povas lasi por la dua leciono la enkondukon de aliaj komplementoj (dua objekto en DONIS + STUDENTO + LIBRON + AL KAMARADO, adjektoj kiaj EN LA LIFTO, POST LA LECIONO ktp, ktp). Oni klarigos poste la ekziston de vortoj aŭ sintagmoj el la parola lingvaĵo, anstataŭantaj tutan frazon (ekz. JES! ) aŭ subkomprenantaj iun verban formon (BONAN TAGON!ANTAŬEN!), kaj la uzmanieron de i-vortoj, kiuj ne funkcias predikate. Sed jam estos klare, ke o-vorto sen posta -n neniam povas esti rekta objekto.

Kio validas por la o-vortoj validas por ties variantoj (mond’ = mondo) kaj por tiuj vortoj, kiuj povas ricevi la samajn funkciojn (pronomoj personaj, iuj “tabelvortoj” de la serioj -iu, -io) aŭ funkcias epitete al o-vortoj (a-vortoj).

Tio signifas, ke por ĉiuj koncernataj leksemoj ekzistas fakte du apartaj vortoj, ekz. LIBRO/LIBRON, el kiuj nur unu estas registrita en la “vortaroj” Tiujn du formojn la lingvouzanto devas konservi en sia memoro, ĉar li/ŝi devas elekti inter ili laŭ la funkcio, kiun li/ŝi volas uzi. Tio devus esti facila pro la unikeco de la diferenco (morfemo “nul” / morfemo -n), tute same, kiel la elekto inter singularo kaj pluralo estas facila, sed malpli grava, ĉar ĝi ne tuŝas la sintakson. Sed la ekonomia principo, uzita de Zamenhof, donas la malĝustan impreson, ke oni “aldonas” novan morfemon.

Kaj nun aperas alia didaktika erarego: la komparo kun fleksiaj lingvoj. Ni heredis tion de Zamenhof, kiu antaŭ pli ol unu jarcento klopodis en dek ses paragrafetoj klarigi la gramatikon de sia lingvoprojekto al uzantoj de kvin eŭropaj lingvoj. Preferindas forgesi tiujn neuzeblajn klarigojn, kiuj kvazaŭ trudas al la esperantoparolantoj la neutilajn konceptojn “deklinacio” kaj “kazoj”.

Unuflanke, paroli pri deklinacio, kiam ekzistas nur du ŝajnaj “kazoj” ne estas tre utile. La kazoj, menciitaj de Zamenhof en la Gramatiko de la Fundamento (genitivo, dativo k. a.) en Esperanto ne ekzistas. Por pravigi la koncepton kazo la aŭtoroj de PAG elpensis la terminon prepozitivo. Tio rezultas el konfuzo inter funkcio kaj kazo.

Aliflanke, la ofte malsimplaj formoj de kazfinaĵoj en lingvoj ofte menciataj (helena, latina, slavaj…) prezentas la jenan kontraŭdiron: ili ofte estas neutilaj pro la deviga uzo (t. n. regado) de iu kazo post iu prepozicio. Kaj inverse, ili havas gravajn mankojn pro la sameco de formoj inter nominativo kaj akuzativo en iuj genraj kategorioj, La parolantoj de “sendeklinaciaj” lingvoj, kiuj, por pardonigi sian misuzon de -n, asertas, ke por germano aŭ ruso la uzo de la esperantlingva akuzativo estas pli facila, ĉar ili havas kazojn en siaj lingvoj, grave eraras. Ruslingvano, kiu restus sub la influo de sia etna lingvo, volonte dirus en laŭdira Esperanto: *Mi aĉetis spegulo, fermis la fenestro kaj legis revuo. Estas do preferinde forgesi laŭdiran similecon de Esperanto kun lingvoj, kiaj la germana aŭ rusa, kies parolantoj povas, almenaŭ teorie, produkti frazon, kiu tradukiĝus laŭvorte en laŭdira Esperanto: *(La) patrino amas (la) filino.

La simileco de Esperanto kun tiuj eŭropaj lingvoj fakte konsistas nur en:

• la neekzisto de ergativo, kiu alimaniere organizas la rilatojn inter verbo, subjekto kaj eventuala objekto;
• la ekzisto de morfemo, kiu gluiĝas fine de vorto (do, la t. n. “akuzativo”) kaj markas la objekton kaj kelkajn aliajn komplementojn, dum ĉiuj ceteraj komplementoj estas markitaj per prepozicioj. Se Zamenhof uzus prepozicion ankaŭ por la rekta komplemento, laŭ la modelo mi batas je Aleksandro aŭ *mi batas na Aleksandro, nia lingvo funkcius pli simple, kun malpli da hezitoj aŭ eraroj. Sed tion bedaŭri estas tro malfrue.

La sistemo de paroj laŭ la modelo libro(j)/libro(j)n estas senprobleme aplikebla al la t. n. propraj nomoj. Se iu persona nomo aperas sen fina o (Saul, Amalek, Zamenhof k. a.), tiu -o aperas kun la morfemo -n laŭ la modelo mond’/mondon.

Tiel ni ricevas la ekzemplan frazon el la Biblio:

Saul venkobatis Amalekon

La Plena Analiza Gramatiko (§40) montras per kelkaj ekzemploj la eblajn variantojn por nomoj ne-esperantigitaj: uzo de -n post nomo finiĝanta per vokalo (Eliŝa/Eliŝan) kun eventuala uzo de streketo: Dante/Dante-n; antaŭmeto de esperantlingva vorto: (s-ro) Boirac/s-ron Boirac. La uzo de streketo renkontiĝas malofte en la nuna uzado, kaj la koncepto “vokalo” malklaras (fonemo aŭ grafemo?). Kelkaj donitaj ekzemploj ne plu validas: Shakespeare-on kaj Dante-n havas nun la formojn Ŝekspiron (cetere Zamenhof-originan) kaj Danton. La formon Bordeaux, ne elparoleblan de nefranclingvanoj, anstataŭis la formo Bordozo.

Multaj propraj nomoj restas sen esperantigitaj formoj pro du kialoj:

• la esperantigo postulas ian famon de la menciita persono aŭ loko, eĉ se nur en la limoj de la esperantistaro. Ĝi postulas ankaŭ la aprobon de multaj lingvouzantoj, konstateblan en la uzado.
• ekzistas forta rezisto al tia esperantigo pro fetiĉisma respekto al la “oficialaj” (legu: nacilingvaj) formoj de la propraj nomoj. Multaj esperantistoj, kiuj ja devas uzi arabajn, ĉinajn aŭ rusajn nomojn sub “latinigita” formo, ne aŭdacas agi kiel litovlingvanoj, kiuj senprobleme skribas pri Šekspyras. Moljeras, Tolstojus kaj, kompreneble Zamenhofas, Kaločajus kaj Oldas.

Sekvas konsekvenco de tiu fetiĉismo: ekzistas granda hezito uzi la morfemon -n kun nomo neasimilita. Tamen la lingvoj kun kaza sistemo deklinacias la proprajn nomojn (fojfoje kun esceptoj!). Du polaj amikinoj en siaj nacilingvaj verkoj menciis mian nomon dative (unu por danki, la alia por dediĉi poemon). Rezultis duobla varianto: Michelowi Duc Goninaz kaj Michelowi Duc Goninazowi. Mi ne protestis, kvazaŭ oni atencis la netuŝeblecon de mia oficiala nomo. Mi krome kutimas delonge vidi mian nomon sub la formo Мишель Дюк Гониназ (deklinaciebla, evidente!). Tiu fetiĉismo estas do por mi nekomprenebla.

Sed ni revenu al la Biblio. La ĝusta esperantlingva frazo Saul venkobatis Amalekon havas la saman sintaksan strukturon kaj la saman sencan enhavon, kiel la frazoj Amalekon venkobatis Saul aŭ Amalekon Saul venkobatis. La ordo de la satelitoj de la verbo havas nenian rolon en la sintakso de nia lingvo. Ĝi apartenas al pragmatiko: oni emas mencii unuavice tion, kio ŝajnas pli grava por informo. Tiel okazas por la komunaj nomoj. Al la demando “kio nova pri la kato?”, la respondo estos “la kato manĝis la bifstekon”; al la demando “kio nova pri la bifsteko?”, la respondo estos: “la bifstekon manĝis la kato”. La rezulto estas la sama, varias nur la maniero ĝin prezenti. Mencio unuavica de la rekta objekto ne estas escepto, stila apartaĵo, kaprico de poeto. Tia ĝi povas esti en Ido, ne en Esperanto. Ĝi estas normala uzado de nia lingvo kun nuancoj, ebligataj de ĝia strukturo. Sekve ni povas diri egale Ludoviko batas Aleksandron aŭ Aleksandron batas Ludoviko. Statistiko, kiu montrus, ke la ordo SVO estas la plej ofta (i.a. pro la ekzisto de pasivaj formoj en nia lingvo), neniel povus modifi la fundamentan regulon pri la markiloj de S kaj O. Tiuj, kiuj volas en la ĉi-supra frazo uzi aliajn nomojn (ekzemple Louis kaj Saŝa), ne rajtas malobservi tiun fundamentan regulon. Cetere, Zamenhof zorge donis al ni en la Fundamento ekzemplon de frazo kun unuavica mencio de propraj nomoj sub on-formoj: “Johanon, Nikolaon <…> iliaj gepatroj nomas Johanĉjo <…>, Nikolĉjo <…>”.

Kiel mi, lernanto, reagus al instruisto, kiu min skoldus pro mia frazo *Mi kisis knabino, sed aprobus, se mi dirus *Mi kisis Nelly, Irmtraud kaj Antoinette, pretekste, ke tio estas tute klara, ĉar mi ja diris “mi”, ne “min”? La absurdeco de tia situacio aperas plej ekstreme, kiam oni legas la frazon John amas Margaret, menciitan de D. Moirand en ties verko Materialoj pri la nuna uzado de la akuzativo. Tiam ni konstatas, ke ni estas tute ekster la lingva sistemo “kiun kiu -as?”. Tial la jena komento al tiu stranga frazo ne povas koncerni nian lingvon:

“Se ambaŭ la subjekto kaj la objekto estas nekongrukapablaj, la vortordo prenas sur sin la distingan taskon, laŭ la principo: Subjekto + Verbo + Rk (objekto); John amas Margaret = li amas ŝin; Margaret amas John = ŝi amas lin.”

Ne nur tiu regulo pri vortordo ne ekzistas, sed krome tiu pseŭdoregulo malaperigas la eblajn eldirojn “ŝin amas li” kaj “lin amas ŝi”, t. e. detruas plej fundamentajn esprimeblojn de nia lingvo.

Estas same nekompreneble, ke en la PMEG de B. Wennergren (35.2) troveblas tiaj ekzemploj kaj komentoj:

“Li admiras Zamenhof. La nomo Zamenhof rolas kiel objekto sen N-finaĵo.

Ĉu vi konas Anna? La nomo Anna rolas objekte sen N-finaĵo.

Li renkontis Vigdís Finnbogadóttir. La Islanda nomo Vigdís Finnbogadóttir rolas objekte sen Esperantaj finaĵoj.”

Tiuj ekzemploj kaj ties pravigoj grave subfosas la plej gravajn sintaksajn principojn de la esperantlingva sintakso. “Lin admiras Zamenhof, Ĉu vin konas Anna? Lin renkontis Vigdís Finbogadóttir” estas laŭnormaj esperantlingvaj frazoj. La antaŭe menciitaj certe ne.

Dua sceno:
Legu Zamenhof!

Iam mi legis en Esperanta gazeto la jenan admonon: LEGU ZAMENHOF!

Se mi devus taksi ĉi tiun frazon, mi nepre dirus, ke ĝi estas plene ĝusta, ĉar ĝi apartenas al la paradigmo “dormu Zamenhof, manĝu Zamenhof, ne fumu Zamenhof” ktp. Nome, la eldiranto esprimas la deziron, ke Zamenhof legu. Neniu “akuzativo” estis “forgesita”. Problemo povas estiĝi pro la konvencia neuzo de ci/vi kun u-vorto ĉe rekta parolo. Se oni uzas tiun konvencion, la vera subjekto, eĉ se subkomprenita, estas ci/vi. Tia frazo estas do ebla, se la nomo de la persono estas uzata vokative, do sen -n. Tian ordonan frazon povus eldiri instruisto al la lernanto Zamenhof, kaj skribe ĝi aperus tiel: “(ci) legu, Zamenhof!”. Jen do unu plia interpreto tute ĝusta. Sed se la aŭtoro de la menciita admono Legu Zamenhof! intencis eldiri ion alian, tio signifas, ke li aŭ ŝi ne nur bezonas iom legi Zamenhofon, sed eĉ ne atingis la nivelon de la unua leciono de lernolibro por komencantoj. Eĉ pli grava estus la konstato, ke la esperantistoj ne uzas inter si la saman lingvon.

Kaj estas vere nekompreneble, kial la Akademio ankoraŭ ne atentigis la esperantistaron pri la ĝusta uzado de la morfemo -n kaj pri la averto de Zamenhof: “Malsaĝulon ĉiu batas”.

DUA AKTO

Ĉu decas aĉeti kelke da seĝetoj?

Ĉio funkcius normale en la esprimo de rektaj objektoj, se malordon en ĝi ne kaŭzus iuj eksternormaj uzoj de sintagmoj kun la prepozicio da.

Tiu prepozicio havas specialan statuson: ĝi ne signas adjekton, rilatantan al la predikato (kiel en la frazo “en la ĉambro mi diskutas kun miaj amikoj pri politiko dum du horoj…”), sed ĝi ligas du vortojn aŭ sintagmojn por esprimi kvanton. Pro la “prepozicia” statuso de da, la regata substantivo ne alprenas la n-morfemon. Konvencie ĝin alprenas, se necese, la unua substantivo, kiu esprimas la kvanton. Tiu akceptita konvencio bone kongruas kun la sintakso de nia lingvo, kiu postulas la morfemon -n en sintagmo, havanta la funkcion de rekta objekto:

Mi aĉetis panon → Mi aĉetis kilogramon da pano

Tiu modelo funkcias kontentige, eĉ se la kvanto estas esprimata malprecize (“mi manĝis pecon da pano”) aŭ pere de substantivo esprimanta metafore iun kvanton (“mi trinkis tason da teo”).

Zamenhof donis al ni en la Fundamento ekzemplojn de sintakse ĝustaj frazoj laŭ la skemo “~o(n) da ~o(j) , precipe en la § 32: “alportu al mi metron da drapo”, “mi aĉetis dekon da ovoj”, “staris amaso da homoj”.

Same en la §17: “dum ŝi parolis, elfalis el ŝia buŝo multego da diamantoj”, kaj en la §35: “mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo”

Bedaŭrinde Zamenhof allasis, sub alilingva influo, la uzon de e-vortoj (multe, kelke) kaj de kvazaŭ-adverboj (iom, kiom…) anstataŭ substantivoj, esprimantaj kvanton kaj ekzistantaj sub la du formoj -o kaj -on. Tiaj ekzemploj troviĝas en:

§37: la riĉulo havas multe da mono.
§32: en la ĉambro sidis nur kelke da homoj
§38: mi aĉetis por la infanoj tablon kaj kelke da seĝetoj

kaj, strange, en la §32, en kiu du formoj estas allasataj: sur la arbo sin trovis multe (aŭ multo) da birdoj

Per la uzo de “multe da” kaj “kelke da” malaperas la distingo inter subjekto kaj objekto. Se oni uzas sistemece tiun danĝeran formon, povos aperi la jena gazeta informo:

“Multe da policistoj vundis multe da manifestaciantoj”,

kies signifo estas neniel eltrovebla.

Eĉ en iaj pli banalaj eldiroj, kiaj “multe da teo kontentigas min / mi trinkas multe da teo”, la eblo distingi per mi/min ne kompensas gravan rompon en la fundamenta regulo de nialingva sintakso. Tiu sintaksa fuŝo havas semantikan konsekvencon: e-vorto havas valoron de adjekto, ĝi neniel povas roli substantive, t.e. esti subjekto aŭ objekto. “Multe” apartenas al la serio “grandakvante, abunde, amase, stoke, svarme, fatrase…”, ĝi do ne povas sinonimi kun “granda kvanto, abundo, amaso ktp”. Sekve, ĝusta estas la frazo: riĉulo havas multe monon aŭ “riĉulon havas monon multe”, en kiu “multe” rilatas al la predikato “havas (monon)”, kio normalas por e-vorto. Da ne estas bezonata, krom se oni uzas la leksemon mult substantive, kiel faris Zamenhof en la ekzemplo “mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo”, el kiu sekvas, ke li devintus diri: “riĉulo havas multon da mono”.

La neregula uzo de “multe da” ŝuldiĝas al ekstera influo, tre probable tiu de la franclingva beaucoup de. Rusa influo (много + genitivo) estas malpli evidenta, ĉar la uzmaniero de много estas iom kompleksa. Se ni volas reguligi – kaj sekve pli internaciigi – la uzadon de nia lingvo, ni povas preni el la Fundamento tion, kio estas plej regula kaj forgesi la ceteron. Tio signifas, ke ni uzu mult sub formo substantiva: “multo(n) da pakaĵo”; adjektiva: multaj(n) libroj(n), aŭ adverba sen da: la frazo “li fumas multe” povas normale preciziĝi per aldono de objekto: “li fumas multe cigarojn”.

Tiun reguligon obstaklas delonga kutimo pri “multe da”. Sed jam delonge tiu misesprimo iĝis hapaksa: ĝia similaĵo “kelke da” preskaŭ malaperis favore al “kelkaj”. Male, la vastigo de tiu mismodelo ampleksigus la ĥaoson. Lastatempe mi legis la esprimon “plure da”. Sed ĝi estos espereble ne imitata.

Misan kutimon oni povas malaperigi. Dum la ĵus pasintaj jaroj la kritikinda dank’ al regresis favore al la regula danke al. Mi opinias, ke same povus iom post iom malaperi el la uzado la tre kritikinda multe da.

La saman problemon starigas por ni la iom-vortoj de la tabelo. Kiel anstataŭantoj de adverboj ili signifas “en ia kvanto”. Tio pravigas la uzon de iom en: “iom post iom; la forno estis iom varmeta” (Z); “mi komprenis iom vian leteron” (Z), kaj la formon iomete. Tio pravigas la uzon de kiom en: “Kiom mi devas pagi?” (Z), “Ĉiuj donas al mi prunte, kiom mi volas (Z)” k.c. Sekve iom da, tiom da, kiom da… estas same nedezirindaj, kiel multe da.

Se ni volas uzi la vorton da, ni povas substantivigi tiujn kvantigilojn: kiomo(n) da, iomo(n) da ktp. Sed se ni volas enkonduki objekton kaj precizigi la ideon de kvanto per tiuj -iom vortoj, tio tute eblas, same kiel por “multe”, sekvante la jenan Zamenhofan ekzemplon:

“Se mi skribus gazeton, kiom legantojn mi ricevus!”

Bedaŭrindas, ke Zamenhof forlasis tiun fruan frazkonstruon favore al la nun uzataj neregulaj da-formoj. Sed ni povas senĝene uzi ĝin por samtempe plireguligi nian lingvon kaj plielegantigi nian stilon. Kaj tion ni rajtas fari sen atendi la benon de la Akademio.

Michel Duc Goninaz

Ĉi tiu studo de Michel Duc Goninaz aperis en la marta kaj en la aprila-maja kajeroj de La Ondo de Esperanto (2016).
La Ondo de Esperanto, 2016, №3, 4-5.
Represo malpermesita.
Konstanta referenco: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/04/goninaz

Lingva Festivalo en Udmurtio (Foto: Jevgenija Lekomceva)

En Iĵevsko, la ĉefurbo de Udmurtio, la 12an de marto okazis lingva festivalo. En la Internacia Orienteŭropa Universitato estis prezentitaj pli ol 20 lingvoj, ses prilingvaj prelegoj kaj riĉa porinfana programo. La ideo de la festivalo estis ne nur montri la diversecon de la lingvoj en la mondo, sed, laŭ la vortoj de la ĉefa organizinto Aleksej Ŝklajev, atentigi pri la multlingveco en Udmurtio: “Dum la historio de nia regiono oni parolis ĉi tie tri lingvojn: la udmurtan, la tataran kaj la rusan. Sed, bedaŭrinde, la tendenco estas, ke oni parolas nur la rusan kaj ne interesiĝas pri la naciaj lingvoj de nia respubliko. Nia festivalo estis organizita por ke pli da homoj interesiĝu pri siaj gepatraj lingvoj, lernu kaj konservu ilin”.

En la festivalo kelkaj alilandanoj, loĝantaj en Iĵevsko, prezentis siajn naciajn lingvojn, interalie, la ĉinan kaj la araban. Kune kun lokaj fakuloj prelegis lingvistoj, venintaj el Moskvo. Ili rakontis pri ok lingvoj. En la festivalo okazis prelegoj pri ĝenerala lingvoscienco de la kieva lingvisto Artjom Fedorinĉik. Apartan atenton elvokis la prelego de la loka lingva aktivulo Sergej Beĥterev “La jura statuso de la udmurta lingvo”.

Esperanton en la festivalo prezentis Irina Gonĉarova, direktoro de la Moskva Lingva Festivalo, kunordiganto de la Moskva Esperanta Asocio MASI. Post la rakonto pri Esperanto formiĝis grupo da dezirantoj lerni la lingvon en la senpaga kurso, kiu baldaŭ ekfunkcios en Iĵevsko.

La lingva festivalo en Iĵevsko estis plene sukcesa. Tion atestas ankaŭ la fakto, ke la aktivuloj ne emas halti, sed jam aktive preparas la Unuan Tendaron de la Udmurta Lingvo.

La 22an de aprilo en la Internacia Orienteŭropa Universitato de Iĵevsk okazis la organiza renkontiĝo de Esperanto-lernemuloj kaj la unua Esperanto-leciono, gvidata de Roman Mutin – studento de la unua lernojaro de la Iĵevska Ŝtata Universitato. La kunvenon partoprenis 12 gejunuloj.

Roman Mutin,
Irina Gonĉarova

Ĉi tiu artikolo aperis en la aprila-maja kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №4-5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/03/udmurtio

En 2016 la temo de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estas: Kvalita edukado, lingvo(j) de instruado kaj rezultoj de lernado.

Tio emfazas la gravan rolon de la gepatraj lingvoj en la strebado al kvalita edukado kaj lingva diverseco, celante la realigon de la nova programo de “Celaro 2030 por Daŭripova Evoluigo”.

La 4a punkto de la celoj de la Celaro 2030 por Daŭripova Evoluigo enfokusigas kvalitan edukadon kaj lernadon dum la tuta vivo por ĉiuj, por ebligi al ĉiu virino kaj viro la akiron de kompetentoj, konoj kaj valoroj, permesantaj al ili la realigon de siaj vivceloj kaj plenan partoprenon en la socia vivo. Tio speciale gravas por knabinoj kaj virinoj, samkiel por minoritatoj, indiĝenaj popoloj kaj vilaĝanoj. Tio aperas en la programo de Unesko Agadkadro Edukado 2030, la realiga plano de la Celaro 2030, kiu instigas al la uzo de la gepatra lingvo en instruado kaj lernado, same kiel al la subteno kaj konservado de la lingva diverseco.

La multlingveco estas esenca por la antaŭenigo de tiuj celoj – ĝi estas nemalhavebla antaukondiĉo de la sukceso de la Celaro 2030, koncerne interalie kreskon, laboreblojn kaj sanon, realigon de daŭripovaj konsumado kaj produktado, kaj rilate al klimatŝanĝo.

Unesko same atentas pri la defendo kaj antaŭenigo de lingva diverseco en la Interreto, subtenante la kreadon de lokaj publikaĵoj kaj instruadon pri amaskomunikado kaj informado.

Per sia programo Lokaj kaj indiĝenaj kono-sistemoj (LINKS) Unesko elstarigas la gravecon de la gepatraj kaj lokaj lingvoj, kiel iloj konservantaj kaj diskonigantaj la sciojn kaj kulturojn indiĝenajn, kiuj estas grandaj fontoj de saĝeco.

El multlingva vidpunkto la gepatraj lingvoj estas esencaj eroj de kvalita edukado, kio mem estas la bazo por la kapabligo de la individuoj kaj de ilia socio. Ni devas agnoski kaj subteni tiun potencon, por ellasi neniun kaj konstrui estontecon pli justan kaj daŭripovan por ĉiuj.

Ĉi tio estas la mesaĝo de Unesko okaze de tiu ĉi Internacia Tago de la Gepatra Lingvo.

Irina Bokova
Ĝenerala Direktoro de Unesko

Tradukis Stefano Keller, estrarano de UEA pri eksteraj rilatoj

Retejo kun diverslingvaj afiŝoj kaj klarigaj tekstoj pri la Tago: http://www.linguistic-rights.org/21-02-2016/

Fonto: Gazetata Komuniko de UEA, 2016, №604.

D-ro Ulrich Lins, aŭtoro de La danĝera lingvo prezentis la movadhistorion de Zamenhof ĝis post la dua mondmilito kun multaj interesaĵoj. La aliajn tri kursojn gvidis prof. d-ino Ilona Koutny, envolvante la gestudentojn en diskutojn kaj ludojn. Kadre de aplikata lingvistiko temis pri leksikografio, rolo de tekstaroj, lingva planado, multlingvismo kaj denaskismo ĝis pri komputa lingvistiko, kie Esperanto havas specialan rolon. Kontribuis ankaŭ d-ro Marc Bavant pri terminologio kaj prof. d-ro Zbigniew Galor pri lingvo kaj socio.

La tria semestro de esperanta gramatiko prilumis la riĉecon de esperanta leksiko inklude frazeologiaĵojn transprenitajn kaj originajn. Tiklaj punktoj de vortfarado, la enleksikiĝintaj signifoj evidentigis la influon de la lingvokomunumo. Ilona Koutny traktis la problemojn de lingvotavoloj, skizis la evoluon de esperanto kaj la lokon de esperanto laŭ tipologio de naturaj lingvoj. Enkadre de pragmatiko, preskaŭ neesplorata tereno koncerne esperanton, okazis diskutoj pri kutimoj en lingvouzo (alparoloj, petoj kaj aliaj ĝentilecformoj) serĉante normojn kaj limojn de komunaj scioj kaj eblaj supozoj en internacia parolkomunumo.

La merkreda komuna vespero estis bonetosa: ni aŭdis tradukitajn poemojn de Suso Moinhos kaj kantojn de Suzana, krome informojn pri la elementa lernejo, kie komenciĝis instruado de esperanto kunlabore kun la Interlingvistkaj Studoj. Post la sesio, sabate okazis ekskurso al Vroclavo, kiu estas ĉi-jare eŭropa kultura ĉefurbo kaj gastigos IJK-n. Lokaj esperantistoj kaj partoprenantoj de la universitato de la tria aĝo akceptis kore la grupon.

En la tria jaro de la studoj, nome en la studjaro 2016/17 okazos specialiĝoj pri internacia kaj interkultura komunikado, esperanta lingvistiko, esperanta literaturo kaj instruado de esperanto. La lasta, la instruista specialiĝo plenumas gravan rolon en la formado de instruistoj, pro tio ni atendas aliajn interesatojn, kiuj volas dediĉi unu jaron al profesiiĝo en instruado kadre de la kunlaboro de UAM, ILEI kaj Edukado.net. La intensa surloka metodika formado (instrumetodoj, lernmaterialoj, kursplanado, ekzamensistemo ktp) enhavas ankaŭ koncizajn kursojn pri E-gramatiko, E-literaturo kaj movado, krome eblas partopreni la aktualajn kursojn de la trijaraj postdiplomaj studoj (ĉi-foje d-ro Renato Corsetti gvidos kurson pri la nuntempa Esperanto-movado). Necesas alveni por unusemajna intensa sesio fine de septembro kaj komence de februaro. Eblas aliĝi ankaŭ al la aliaj specialiĝoj.

Ĵus aperis la jubilea volumo de la universitata lingvistika revuo JKI 10 (Lingvo. Komunikado. Informado), dediĉita al interlingvistiko kaj esperantologio. Ĝi entenas plurajn studojn de prelegantoj kaj studentoj de la Interlingvistikaj Studoj, parte prezentitaj en la 3a Interlingvistika Simpozio (2014). La materialo baldaŭ legeblos en la retejo de la revuo (http://jki.amu.edu.pl) same kiel la antaŭaj numeroj.

Ilona Koutny
Gvidanto de la Interlingvistikaj Studoj
http://www.amu.edu.pl/~interl/

Foto: Rafael Zebretto

Ĉi tiu artikolo aperis en la marta kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №3.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/02/uam-10

Ĝi estas produkto de la brita entrepreno EuroTalk, kiu kunlabore kun edukado.net pretigis Esperanto-version de sia kurso por la modernaj aplikaĵoj kiel saĝtelefonoj (iPhone) kaj tabulkomputiloj (iPad).

La programo uTalk jam funkciis por 120 lingvoj. Hodiaŭ aldoniĝis ok novaj, inter ili ankaŭ Esperanto.

Nun nian lingvon vidas en la elektolisto miliono da uzantoj de la programo, kaj la internacia lingvo estas lernebla elire el 128 lingvoj. Tiu nombro ĝis la fino de 2016 kreskos ĝis 200.

En la traduklaboro de la Esperanto-versio kunlaboris Katalin Kováts, Malcom Jones kaj Petra Smidéliusz. En la sonregistrado laboris Sylvain Lelarge kaj Katalin Kováts. Pri la lingvolernilo de EuroTalk, kunlaboro kun edukado.net kaj pri la produktado de la kurso vi povas spekti filmon en nia Filmejo.

La novaĵon ni volis konservi kiel surprizon por la jubilea UK, sed AppStore iom pli rapide laboris ol ni imagis.

Do, tiel jam nun elŝuteblas la kursmaterialo, sed atentu.

La donaco de EuroTalk kaj edukado.net honore al la 100a Universala Kongreso de Esperanto ekvalidos nur ekde la 28a de julio, mardo, kiam Katalin prezentos dum sia prelego la kurson.

La donaco estas senpaga elŝuto de la baza kurspakaĵo. Do, valoras atendi ĝis tiu momento, sed tamen la bazan programon de uTalk eblas jam elŝuti nun, por ke inter la 28a de julio kaj 6a de aŭgusto, oni devu nur kompletigi la kurson per la senpaga elŝuto. Volontuloj helpos en tio dum la kongreso.

EŭroTalk dediĉas sian monatan blogon al Esperanto. Komentoj tie bonvenos : http://eurotalk.com/blog/

Ankaŭ en ilia Facebook-paĝo nun aperas reklamo pri Esperanto. Bonvolu vidi kaj esprimi vian opinion tie. https://www.facebook.com/EuroTalk?fref=ts

Kaj nun la gravaj ligoj: www.uTalk.com

Elŝuteblo de la programo ĉe AppStore kaj iTunes

Atentu, ĉar estas de la sama entrepreno aliaj Esperanto-kursoj, serĉu la produktojn por telefonoj kaj tabulkomputiloj, markitaj per tiu apuda blua logotipo.

Fonto: Edukado.net

Legu ankaŭ:

Pli ol 25 000 Esperanto-lernantoj ĉe duolingo.com

Konstanta referenco: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/07/eurotalk/

Niaj atingaĵoj ne estis sensaciaj; ili estas ankaŭ en aliaj landoj ripeteblaj; ili estis nek paradokso, nek miraklo. Mi nur mencias kelkajn meditindajn faktojn de la movado en Rumanio. 1. Nia teorio estas forta, aktuala, grandsignifa. Ĝiaj ĉefaj komponantoj estas la ekonomia, la politika, la jura, la etika, la sociologia, la psiko-pedagogia, la historia, la filozofia kaj, kompreneble, la lingvistika. 2. La preleganto devas esti modesta kaj konata sciencisto. 3. Post la prelegoj sekvu diskutoj. 4. Por la prelegoj la universitatanoj devas kontakti politikajn gravulojn, ĉar ofte tiuj ĉi estas akceptemaj. Ion Iliescu, estonta prezidento de Rumanio, diris al mi: “La ideo de Esperanto estas ĝusta, mi prenas sur min la respondecon pri ĝi”.

Nian necesan teorion mi gajnis en Berlin ne aŭtodidakte, sed dum longaj diskutoj kun Detlev Blanke kaj per legado de liaj libroj. Mi estis docento en la Instituto pri romanidaj lingvoj de la Universitato Humboldt; Blanke, 17 jarojn pli juna ol mi, laboris en la Kulturligo de GDR. Li enkondukis min en esperantologion, mi enkondukis lin en la sciencan universitatan medion, kie li poste doktoriĝis kaj habilitiĝis. Konklude: esperantistoj, kontaktu la universitatanojn! Profesoroj, docentoj, doktoroj helpu al niaj gejunuloj kvalifikiĝi!

La argumentoj por internacia helplingvo estis tute nekonataj en Rumanio, eĉ por la intelektularo. Post la prezentoj ofte oni aŭdis sinceran deklaron: “Mi konfesas ke nur nun mi komprenas la sencon de Esperanto”. Kompreneble, ne la tuta aŭskultantaro estis konvinkita, sed gravas ke Esperanto fariĝis objekto de viglaj diskutoj.

Kial la sciencistoj estas gravaj por nia movado?

La etiko de la scienco asertas, ke la sciencistoj respondecas pri la destino de la ideoj en socio. Nova ideo iufoje aspektas stranga, ĉar ĝi kontraŭas la tradicion, sed eble ĝi ne estas sufiĉe “stranga” por esti vere granda ideo.

En moderna epoko, la scienco estas ĉie en aktiva rolo. Kiom da scienco kaj sciencistoj estas en nia movado, tiom da prestiĝo ĝi havas. La sciencisto venas antaŭ la publiko ne nur kun informoj, sed ankaŭ kun sia personeco, kun siaj kulturo, horizonto, kun logikaj argumentoj, kun bona nacia lingvo, kun sperto en parolado kaj sen antaŭjuĝoj. “Ne estas la samo se du diras la samon”, – diris Eminescu, la plej granda rumana poeto. La universitatanoj ne povas esti “stultaj”, “naivaj”, “neinformitaj” kpt. Iliaj gestudentoj kaj gestudintoj respektas ilin kaj helpas iliajn strebojn. La universitatanoj ĝuas respekton ankaŭ ĉe la registaroj kaj ĉe diversaj tavoloj de la socio. Tio ne signifas, ke nur sciencistoj parolu pri Esperanto. Sed ĉiu parolu en sia medio, neniam en superaj forumoj. Ĉar mi estis nur profesoro, sed ne akademiano, mi povis kontakti apartajn akademianojn, sed neniam mi volis prelegi en akademia kunveno. Ne “decas”.

Viaj paroladoj havis ĉiam konvinkforton kaj vekis entuziasmon.

La racia entuziasmo estas forta. Nia agado multobligas la idealismon en la socio, precipe en la vicoj de la junularo. Niaj rondoj, kluboj, grupoj ne restu nur hobioj. Ili devas fariĝi instruaj kaj edukaj, per komentoj de la klasikaj tekstoj de niaj teoriuloj, de Zamenhof ĝis hodiaŭ. Supera organizado estis nia grava principo, samkiel la neceso unuigi la spontanan movadon kun la scienco.

Vi daŭre celis edukon de la esperantistoj, ĉar simpla veno al Esperanto ne sufiĉas.

De niaj amikoj esperantistaj ni postulis modestecon, agrablecon, toleremon, reciprokan respekton. La arogantaj homoj, la kverelantoj, la diverstipaj stranguloj ne havis lokon inter ni, kaj mi kelkfoje devis diri al tiaj personoj: “Sinjoro, parolu pri Esperanto en via ĉirkaŭaĵo, sed bonvolu ne plu partopreni niajn aranĝojn”. Neniu estas pli grava ol la aliaj, ĉiu povas esti grava en sia loko.

Krom la akademianoj – la grandaj matematikistoj Moisil kaj Dordea, la plej granda siatempe poeto Arghezi, la fama biologiisto Ana Aslan – helpis al ni eksterlandaj kolegoj kaj amikoj. Detlev Blanke ofte sendis al ni esperantaĵojn. Humphrey Tonkin vizitis nian landon kaj mi akompanis lin ĉe la vicministro pri klerigo, ĉe la prezidanto de Akademio pri Sociaj kaj Politikaj Sciencoj kaj al la Nacia Komisiono por UNESCO. Liaj kontaktoj havis gravajn efikojn. La profesoron Helmar Frank mi akompanis ĉe la ministro pri klerigo, poste li paroladis pri Esperanto en la Radio Bukaresto (mi tradukis), kaj li fondis AIS-sekcion en la Universitato de Sibiu. Gravas, ke Frank kaj mi rajtis skribi ministerian adreson permesantan Esperanto-kursojn en ĉiuj universitatoj de la lando, kie ekzistas kvalifikitaj instruistoj. Fine menciindas ke niaj atingaĵoj estis eblaj nur post la fondo de la Akademia Kolektivo. Apartaj personoj malmulte sukcesas. Oni bezonis en Rumanio la ŝirmadon de prestiĝa kolektivo. Mi substrekas tion, ĉar, pro nekompreneblaj kialoj, iuj esperantistoj ne ŝatas sciencistojn. Nu, eble ne en ĉiuj landoj oni povas krei similan kolektivon. Tamen, AIS jam establiĝis en kelkaj eŭropaj landoj.

Mi konscias, ke ĝuste via dinamismo, via nelacigebla agado konvinki la superajn instancojn alportis al la rumana movado, eĉ dum tia griza periodo, tiom da sukcesoj. Post viaj spertoj, kiujn sugestojn vi ŝatus fari al la internacia movado?

Mi respondas vian demandon per du ideoj – praktika kaj teoria. Por la praktika, ni prenu la ekzemplon de UK en Berlino (1999). Ĝi postulis egan laboron, grandajn monsumojn, ktp, sed poste eĉ ununura germana nova esperantisto ne venis al Esperanto! Tio estis ege bedaŭrinda, kvankam la UKoj havas ankaŭ aliajn taskojn. Tamen se ni bolus en propra supo, tio signifas ke mankas al ni prakseologia perspektivo. Por tiaj fenomenoj la latinoj havis ironian eldiraĵon: “La montoj estis en granda nasksufero, kaj finfine naskiĝis ridinda museto”. Kion fari? Jen unu ebleco: Kvazaŭ ĉiu esperantisto venis per hazardo al Esperanto. Kiel ne organizi la hazardon? La Internacia Scienca Dokumentaro de AIS entenas pli ol 600 nomojn de internacilingvaj sciencistoj. Certe, iuj jam forpasis, aliaj estas maljunaj, ne ĉiuj estas profesoroj, docentoj, doktoroj, ktp, tamen oni povas trovi kelkajn sciencistojn kiuj pretas prelegi esperantlingve pri fakaj problemoj en universitatoj kaj altlernejoj de la kongreslando. (Pri la kostoj, pri simultana tradukado ktp., zorgu la landa movado. Ofte la universitatoj prenas sur sin la kostojn). Niaj spertoj montris ke la gvidantoj de altlernejoj sentas honoron gastigi ne nur grandajn personecojn kiel Reinhard Selten (Nobel premiito), Otto Haszpra (ano de la Nacia Scienca Akademio de Hungario), Humphrey Tonkin (elstara profesoro de usona universitato), sed ankaŭ aliajn sciencistojn el diversaj landoj.

Post la prelegoj okazu nacilingvaj diskutoj pri Esperanto. La Strategia Forumo sendu al tiuj prelegontoj 10-12 paĝan tekston entenantan la respondojn al ĉiu demando de la komplekso: “Kial la internacia lingvo?” La esperantistoj preparu ĉefajn demandojn por ke la diskutoj ne limiĝu al neniaĵoj. Ĉe la fino de la diskutoj la preleganto informu pri granda kultura evento okazonta en la koncerna lando, nome, la Universala Kongreso, kiu estas senprecedenca fenomeno, kie homoj el dekoj da landoj interparolos sen tradukistoj, ĝojos renkonti amikojn, vizitos kulturajn kaj sciencajn aranĝojn, ktp. Li informu ankaŭ pri Esperanto-lerniloj en la koncerna lingvo, eble ankaŭ pri kursoj de Esperanto.

Tio ne estas abstrakta sugesto. En Rumanio okazis dekfoje tiaj kursoj antaŭ la naciaj renkontiĝoj en Timişoara. Prelegantoj estis prof. Ariton Vraciu, prof. Constantin Dominte, prof. Helmar Frank, prof. Tyburcjusz Tyblewski kaj mi. Pro manko de spertoj, la rezultoj ne ĉiam estis kontentigaj, tamen venis en niajn vicojn dekoj da gestudentoj kaj kelkaj universitatanoj, inter ili prof. d-ro Toma Dordea el Timişoara, unu el la famaj sciencistoj de la lando, ano de la Scienca Akademio de Rumanio, prezidanto de la Akademia Bazo en Timişoara. Li vizitis mian Esperanto-kurson en la universitato kaj multe helpis nin per akademia financo. Kun lia helpo estiĝis en Timişoara la Danuba Esperantlingva Scienca kaj Kultura Forumo kun pluraj taskoj. Bedaŭrinde, pro la forpaso de la eminenta lingvisto Constantin Dominte, la ĉefrolulo de la laboro, la projekto restis nefinita.

Nu, ni povas imagi ke io interesa okazos, se ĉiujare en la kongresaj landoj pluraj sciencistoj partoprenus tian iniciaton.

Lastatempe oni ofte parolas pri la egaleco de la popoloj kaj de la landoj; tio preparas favoran atmosferon por nia agado.

Vere, sed tiu parolaĉo alportis nur rondajn tablojn en la kunvenoj kaj la elpensitan vorton eŭro por la monsistemo de la Eŭropa Unio, anstataŭ la naciaj marko, franko, liro aŭ dolaro, do oni restis ĉe supraĵaj, sensignifaj aspektoj. La plej grava malegaleco inter la homoj, inter la popoloj, inter la landoj, nome la malegaleco pro la denaskaj lingvoj, restis netuŝita, ĉar la nuna lingva Babelo estas ege favora – ekonomie, kulture, politike, eĉ strategie – por la riĉaj kaj fortaj landoj.

Estus interese ekscii viajn konsiderojn pri almenaŭ du malfacilaj komponantoj de nia teorio – la ekonomia kaj la lingva.

Ni rigardu la lernadon de fremdaj lingvoj. Mi spertis terurajn seniluziiĝojn en miaj streboj lerni fremdajn lingvojn. Mia patro, kiu dum tri jaroj estis soldato en aŭstria-hungara armeo, lernis “laŭ orelo” la hungaran, kaj dum servado kiel “purigisto” en la domo de aŭstria oficiro li “lernis” la germanan, kompreneble sen gramatiko kaj vortaro. Kiel infano mi lernis de li nombri germane, sed tute false: anc, faj, drai, fir, finf … Tamen, por mi tio estis “fremda lingvo” kaj mi volis regi kelkajn lingvojn. Sed hodiaŭ mi sentas min trompita ĉar ege grandaj fortostreĉoj apenaŭ alportis utiligeblan rezulton.

Forpasis la tempo, kiam Esperanto baziĝis nur sur la internacia interkompreniĝo – “sed homo kun homo”. En nia epoko ĝi ricevis pli grandan funkcion, ĝi metas sub demandsignon la raciecon de la nuntempa komunikado en la mondo. La nuna Babelo alportas grandegajn profitojn al tri-kvar landoj riĉaj kaj fortaj, dum la cetera mondo silente, sen opozicio akceptas tiun fenomenon; mankas atenta analizo de la kostoj kaj de estontaj sekvoj.

Kio okazus se anstataŭ la nuna situacio Esperanto estus enirinta en larĝan praktikon?

La homoj ne povas indiki ĉiujn sekvojn de novaj ideoj. Ĉi-momente mi mencias du faktojn de la ŝanĝoj: unue, ĉesus la kultura koloniismo; due, ĉesus la torturo de plurlingva lernado. Lingvon lernu tiu kiu bezonas ĝin, ne la tuta junularo de la mondo dum dek aŭ pli da jaroj.

Docento pri fiziko en nederlanda teknika universitato rakontis pri “sia angla”. Kiam li eksciis ke ekde oktobro li devos instrui optikon en la angla lingvo, li aĉetis modernajn ilojn por lerni la anglan, prenis el la biblioteko traktaton pri optiko kaj komencis legi, traduki kaj memori. Li rimarkis li bezonas ne pli ol 5000 vortojn, do ne 60.000, kaj ĉirkaŭ 100 esprimojn, do ne 700/ 800. En oktobro li povis kvazaŭ senriproĉe instrui optikon. Poste li plu bezonis kelkajn esprimojn kaj vortojn por komuniki kun la kolegoj kaj kun la gestudentoj dum ekzameno. Tio estis racia, rapida solvo de problemo, sen jaroj da lernado. La praktiko faros multe pli ol miaj nunaj rapidaj konsideroj.

Ni iru al la dua komponanto, al la lingva. Kial Esperanto, jam pli ol 125-jara, tiom malrapide antaŭeniras?

La kialoj estas pluraj:

1. Jam en la internaciaj organizaĵoj oni rimarkis, ke niaj mensoj ne estas programitaj por solvi tutmondajn problemojn. Nia intuicio helpas nian orientiĝon en la ĉirkaŭaĵo, sed ĝi ne sufiĉas por mondaj dimensioj. Laŭ la pasintaj modeloj, ni ne plu povas solvi niajn hodiaŭajn taskojn. En Afriko kaj Azio la eŭropaj lingvoj disvastiĝis per la bajoneto de koloniista soldato. En Sudameriko – per armiloj kaj per la ferocaj hundoj de la konkistadoroj. Nuntempe tiuj modeloj ne plu eblas.

2. Ĉiuj estaĵoj timas nekonatajn fenomenojn, ĉar tiuj povas enteni malagrablajn surprizojn. Ankaŭ la homoj estas konservativaj, rutinaj. Eĉ kulturitaj homoj ofte malakceptis novajn ideojn, kiujn ili konsideris “stultaĵoj”. Multaj ne volis lerni skribi kaj legi. Esperanto estis konfrontata kun tiu konservativismo. La sociaj progresoj malfacile antaŭeniras, ĉar ekzistas fortoj kiuj kontraŭstaras al la progreso. Antaŭ 2500 jaroj Konfuceo parolis pri la egaleco de ĉiuj homoj. Pri paco parolis la malnovaj grekoj, en 1795 Kantio aperigis sian traktaton “Pri la eterna paco”, multaj aliaj pacifistoj kondamnis la militojn. Videble, ĉio tio restis apenaŭ efika.

3. Esperanto renkontis ne nur indiferentecon, sed ankaŭ malamikecon. Hitler kondamnis Esperanton kiel lingvon de judoj kaj de komunistoj. Laŭ Stalin, la rusa lingvo estos la internacia lingvo en mondo kie la komunismo venkos. En ambaŭ landoj kaj en ties satelitoj, Esperanto estis malpermesita, la esperantistoj estis punitaj. Kompreneble, Esperanto estas nur ideo, sen nenia alia forto, kaj ĝi ne povis kontraŭstari al diktatoroj, tial ĝi iam preskaŭ malaperis en pluraj landoj.

4. Ĉar temas pri lingvo, Esperanto vekis atenton de lingvistoj. Kelkaj gravaj sciencistoj, kiel Hugo Schuchardt, Otto Jespersen kaj aliaj, apogis la ideon de racia, demokratia konstruata lingvo, dum aliaj lingvistoj malakceptis la ideon de “artefaritaj lingvoj”. En Rumanio post la kalumnioj de la faŝistoj kaj stalinistoj koncerne Esperanton, venis falsaj opinioj pri Esperanto de akademianoj Graur kaj Jordan, de profesoro Tudoran, kaj de iliaj skoloj, kaj en la tuta lando la gestudintoj de la menciitaj profesoroj disdonis la falsajn asertojn pri Esperanto.

5. Esperanto estis neniam instruata en oficialaj lernejoj. Ĉiuj esperantistoj lernis aŭtodidakte la lingvon. Kian disvastiĝon havus la angla aŭ la germana, se ili ne estus instruataj oficiale dum multaj jaroj?

6. La Esperanto-movado havas tro malmultajn apostolojn, propagandistojn altprestiĝajn, bonege teorie preparitajn. Tro ofte parolas pri Esperanto amatoroj, diletantoj, kaj en niaj kluboj regas la hobiismo. Por Zamenhof, Lapenna kaj por kelkaj aliaj elstaruloj, Esperanto estis granda batalo. Se ni sukcesus havi en multaj landoj sindonemajn batalantojn por Esperanto, la mondo ekscius la veron kaj la gravecon de nia celo. Sed estas malfacile havi grandajn batalantojn, ĉar ili devus senpage, paralele kun siaj ŝarĝoj profesiaj, familiaj, sociaj ktp fari grandegan laboron, kaj tio signifas malfacilaĵojn en iliaj familioj.

7. Krom la menciitaj gesinjoroj en internaciaj organizaĵoj, ankaŭ iuj instruistoj pri fremdaj lingvoj timas perdi siajn profesiojn. Miaopinie tiaj timoj estas, pro du kialoj: a) Nova lingva ordo ne povas establiĝi en kelkaj tagoj; tiu procezo daŭros eble pli ol 20 jarojn; b) La socio povus pensi pri dulingvismo. Ekzemple, en Grekio dum longa epoko funkciis du kulturlingvoj: la malnova helena lingvo kaj la novgreka. En Ĉinio funkcias paralele du kulturlingvoj: la popola kaj la altstila. Do estus imageble ke ankaŭ en nia kazo povus funkcii du kulturlingvoj: nacia lingvo, ekzemple, la angla, en diplomatiaj sferoj, en internaciaj forumoj, en komputila tekniko, kaj Esperanto en ĉiuj profesiaj sferoj, en produktado, en komerco, en turismo, en sporto ktp, ktp.

Ĉu Esperanto ne marĝenigus la naciajn lingvojn kaj ne endanĝerigus ties estontecon?

Ne, tute ne, ĉar ne lingvo marĝenigas alian lingvon, sed riĉa, forta, prestiĝa ŝtato kiu havas la superregantan lingvon kaj eniras en aliajn landojn per siaj pluraj kanaloj. Kiam la latino estis instrumento de la antikva Romia Imperio, tiu imperio sennaciigis la iberojn, la gaŭlojn, la dakojn, sed dum la mezepoko, kiam la latino estis nura komunikilo inter la sciencistoj en okcidentaj landoj, ĝi neniun sennaciigis. Esperanto, samkiel la Ruĝa Kruco, ne eniras la internan vivon de la popoloj.

Ĉiu homo, eĉ la senkulturita, havas opiniojn pri la lingvo, kaj ofte estas en la kapoj falsaj demandoj; ekzemple: ĉu artefarita lingvo kapablus esprimi ĉiujn realajn fenomenojn kaj ĉiujn nuancojn de la homa penso? Do la demandanto kredas, ke lia gepatra lingvo povas ĉion, sed li forgesas ke la lingvo esprimas nur kelkajn konceptojn pri la realo, sed ne la “kompletan” realon. Ĉu oni povas esprimi per lingvo la kantadon de najtingalo?

Ni ne listigu erarajn demandojn. La rutino, la tradiciismo, la limigiteco havas multajn facetojn. Rumana poeto Marcel Breslaşu mallaŭdis per epigramo tiun povran spiriton:” Tia estas la sorto / del’ bovo / plenkreska bovido / pli longe resti / al pordo / de l’ novo / pro mank’ de konfido.

Rilate nian lingvon, ni menciu ke Zamenhof laboris intuicie surbaze de latinidaj, germanidaj kaj slavidaj lingvoj. Povas esti ke iam la teknikistoj kapablos per siaj modernaj iloj konsideri ĉiujn lingvojn de la mondo kaj trovi kelkajn novajn esprimformojn por pliriĉigi la nunan Esperanton.

Konklude ni memorigu al ĉiu esperantisto la vortojn de antikva poetino: “Mi scias, ke mi povas tuŝi la ĉielon per la mano”.

Intervjuis Maria Butan

Ĉi tiu intervjuo aperis en la aprila-maja kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №4-5.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/05/bociort/

Matthieu Desplantes en la Plurlingvula Renkontiĝo

La 1-4an de majo okazis en Berlino la Plurlingvula Renkontiĝo (Polyglot Gathering) – kvartaga aranĝo por ĉiaj lingvoŝatantoj. Al ĝi veturis du teamanoj de E@I: Peter Baláž (la kunordiganto) kaj Matthieu (mi).

Pli ol 300 lingvemuloj el la tuta mondo kunvenis en hotelo en Berlino por praktiki lingvojn kaj paroli pri ili. Mi havis ŝancon babili kun multe da interesaj homoj en ĉiuj lingvoj, kiujn mi konas (diversnivele): Esperanto, franca, angla, slovaka, rusa kaj germana. Mi parolas (uzante sufiĉe larĝan difinon de “paroli lingvon”) nur ses lingvojn (jes, tiu kunveno estas loko, kie eblas diri “Mi parolas nur ses lingvojn”!), sed multaj partoprenantoj scipovis pli; kelkaj eĉ parolis dekduon da ili. Mi tre ĝojis esti ĉirkaŭata de aliaj frenezuloj, kun kiuj eblas ŝanĝi lingvon plurfoje meze de diskuto kaj kiuj konsideras vortojn kiel “morfologio” tute normalaj.

La ĉefa lingvo de la renkontiĝo estis la angla – la sola, kiun komprenis ĉiuj partoprenantoj. Sed plej multaj partoprenantoj parolis ankaŭ la francan, la hispanan aŭ la germanan, kaj aliaj oftaj lingvoj estis la itala, portugala, rusa kaj, surprize, Esperanto. Mi vidis tie multajn konatajn (kaj ankaŭ multajn nekonatajn) Esperanto-parolantojn, kaj mi tre miris, ke la ĝenerala opinio pri ĝi ŝajnis pozitiva. Multaj homoj interesiĝis pri Esperanto, kaj ni vendis multajn ekzemplerojn de Esperanto per la rekta metodo.

Berlino: Peter Baláž kaj Matthieu Desplantes ĉe la Esperanto-stando

Tiu renkontiĝo fakte estis elpensita de esperantistoj, kiuj volis transdoni la etoson de Esperanto-aranĝoj al neesperantistoj, kaj tio estis videbla. Duono de la organizantoj estis esperantistoj, la ĝenerala atmosfero estis sufiĉe simila al Esperantujo, kaj ili rekte transprenis konceptojn kiel gufujon (eĉ uzante la vorton gufujo en la angla). Okazis ankaŭ 20-lingva koncerto de JoMo, stelulo en Esperantujo sed nekonita de aliaj partoprenantoj, kiu tre plaĉis al ĉiuj. Ni eĉ enkondukis La Bambon al la neesperantistoj, kiuj bonŝance ne fortimiĝis.

Krom babilado kaj amuziĝo okazis kompreneble prelegoj. Mi mem faris prelegon pri la slovaka lingvo el la vidpunkto de eksterlandano lernanta ĝin. Peter prelegis: pri reta lernado kaj la projektoj de E@I, kaj pri tio, ĉu la mondo (aŭ almenaŭ Eŭropo) bezonas komunan lingvon. (Divenu, kiun solvon li proponis.) La ceteraj prelegoj temis pri unuopaj lingvoj (japana, greka, eŭska, nord-samea, milana dialekto, ktp.), pri lingvolernado aŭ pri lingvoj ĝenerale. Tre interesa estis la prelego de interpretistino el Slovakio, kiu rakontis pri sia laboro.

La lasta programero, ankaŭ pruntita de Esperantujo, estis la internacia vespero. Homoj plejparte kantis: ni aŭdis belan franclingvan kanton, operon, klingonajn kantojn, kaj fine ni kantis Frat; Jakobo en 29 lingvoj.

Tiuj kvar tagoj rapide pasis, kaj mi jam atendas la venontjaran kunvenon. Mi treege rekomendas tiun kunvenon al ĉiuj, kiuj interesiĝas pri lingvoj, ne gravas, ĉu vi estas 12-lingvulo, ĉu vi parolas “nur” ses lingvojn aŭ ĉu vi scipovas nur unu.

Matthieu Desplantes

Ĝi estas artikolo el la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2015).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2015, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2015/05/berlino/