Arkivo por la kategorio 'Mondo'
1 Novembro 2013 de AlKo
1. Monda Vegana Tago.
Antaŭ 125 jaroj mortis Nikolaj Prĵevaljskij (1839-1888), rusa vojaĝanto kaj natursciencisto.
2. Antaŭ 75 jaroj (1938) la Viena Arbitracio donis al Hungario parton de la suda Slovakio kaj la sudon de la Karpata Rutenio.
3. Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Catherine Schulze (1913-1999), usona esperantistino kaj mecenato de Esperanto (NASK, ESF).
Legu la tutan artikolon ‘Novembro 2013: Jubileoj, memordatoj kaj festoj’
31 Oktobro 2013 de AlKo
Hieraŭ, la 30an de oktobro 2013 la prestiĝa usona revuo Forbes prezentis novan version de sia listo de la plej influaj personoj en la mondo.
Ĉi-foje la unua en la listo estas la 61-jara Ruslanda prezidento Vladimir Putin. Li iĝis la plej influa teranto pro sia agado enlanda kaj pro la sukcesoj en diplomatio. Estis ĝuste Putin, kiu trovis la kompromisan solvon de la Siria problemo kaj evitigis eksteran invadon en ĉi tiun landon. La decidon de Forbes influis ankaŭ tio, ke Putin solvis la aferon Snowden, kiu kaŭzis multajn problemojn por la Usonaj sekretservoj kaj por tiuj ŝtatoj, al kies gvidantojn Joseph Snowden turnis sin por subteno.
Legu la tutan artikolon ‘Vladimir Putin – la plej influa terano’
2 Septembro 2013 de AlKo
Mi kaj mia edzino Anna ĉeestis la Mezorientan Kunvenon (MK) en Armenujo kaj krome vojaĝis en Kartvelujo. La redakcio invitis min skribi pri niaj spertoj rilate al lingvo, do al la raporto de Renato Corsetti aperinta en la junia Ondo mi aldonas kelkajn rimarkojn pri lingvo… kaj pri manĝo, kio estis ankaŭ interesa por ni.
Pri manĝado
Legu la tutan artikolon ‘Manĝi kaj paroli en Kaŭkazo’
30 Majo 2013 de AlKo
Rezultoj de la futbala sezono en Rusio
La finiĝinta futbala sezono en Rusio estis la unua, kiu plene okazis laŭ la sistemo “aŭtuno-printempo”. La antaŭa transira sezono daŭris pli ol plenan jaron (ekde marto 2011 ĝis majo 2012), kaj ĉiuj pli fruaj ekde 1936 startis printempe kaj finiĝis malfruaŭtune. Kiam la decido pri la sistem-ŝanĝo estis akceptita, mi multe malĝojis. Futbalo estas signifa parto de mia vivo, kaj mi, same kiel ĉiuj en nia lando, kutimiĝis, ke la plej bona ludo en la mondo reaperas printempe – finiĝas longa vintro, venas longatendata varmiĝo, tagoj suniĝas, kaj oni esperas, ke ĉi-sezone la ŝatata teamo nepre progresegos kaj eventuale ĉampioniĝos… Legu la tutan artikolon ‘La kvara ĉampioniĝo de CSKA’
25 Marto 2013 de AlKo
La 11an de septembro 2012 en Barcelono ĉ. 1,5 milionoj da homoj manifestaciis por la sendependeco de Katalunio (Foto: Merche Pérez)
La 25an de septembro 2012 en Barcelono la prezidanto de la Ĝeneralitato (aŭtonoma registaro de la Kataluna Princlando), Artur Mas, anoncis plifruigon de la balotoj por la princlanda Parlamento al la 25a de novembro, nur du jarojn post la lastaj balotoj. La sekvan tagon, la Parlamento aprobis senprecedencan rezolucion. La teksto deklaris ke la 30-jaraj klopodoj transformi la hispanan ŝtaton por ke Katalunio pli bone sin adaptu al ĝi jam kondukis la katalunan nacion en senelirejon, el kiu ĝin eltiros nur “la rajto je decido” kaj memdispono: “Disponon je propra ŝtato hodiaŭ rigardas kiel nemalhaveblan necesaĵon kreskanta parto de la katalunaj civitanoj”. Per la rezolucio, la Parlamento admonis la Ĝeneralitaton okazigi “popolkonsulton” (referendumon) dum la venonta leĝofara periodo por ke la kataluna popolo mem libere decidu sian estontecon.
Legu la tutan artikolon ‘Katalunio volas disponi pri si mem’
2 Marto 2013 de AlKo
1. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis la germana kantisto, aktoro kaj komponisto Thomas Anders (1963-), eksa solkantisto de la pop-duopo Modern Talking.
3. Antaŭ 400 jaroj la 16-jara Miĥail Romanov (1596-1645) estis elektita kiel la caro de Ruslando, la unua en la dinastio Romanova.
7. Antaŭ 350 jaroj naskiĝis la itala violonisto kaj komponisto Tomaso Antonio Vitali (1663-1745).
Antaŭ 1600 jaroj en Kartago estis murdita Herakliano, uzurpinta la titolon Romia Imperiestro.
Legu la tutan artikolon ‘Marto 2013: Jubileoj kaj memordatoj’
1 Februaro 2013 de AlKo
1. Antaŭ 10 jaroj (2003) la usona kosmopramo Columbia kun sep astronaŭtoj disrompiĝis kaj forbrulis dum sia 28a flugo.
2. Antaŭ 775 jaroj (1238) la armeo de ĥano Batuo konkeris Moskvon.
3. Antaŭ 525 jaroj (1488) la portugala ŝipestro Bartolomeu Dias iĝis la unua eŭropano, kiu atingis la Kabon de Bona Espero kaj venis al la Hinda Oceano.
Legu la tutan artikolon ‘Februaro 2013: Jubileoj kaj memordatoj’
5 Januaro 2013 de AlKo
Ruslandanoj, nur antaŭ du jardekoj ricevintaj liberon de internaciaj rilatoj, iĝas pli malfermaj kaj pli integritaj en la mondan komunumon. Precipe oni konstatas tion ĉe kaliningradanoj, kiuj pro la historia hazardo troviĝas plej proksime ne nur al la eksaj Sovetiaj respublikoj kaj al la eksaj amikaj (t. e., socialismaj) ŝtatoj, sed ankaŭ al la iam “malpermesitaj” landoj de la Okcidenta Eŭropo. Rezulte kreiĝis mirinda situacio, kiam Kaliningradaj lernantoj vizitas eksterlandon pli ofte ol la “Grandan Ruslandon”.
Legu la tutan artikolon ‘Novaj fenestroj al Eŭropo’
2 Januaro 2013 de AlKo
1. Novjarfesto laŭ la Gregoria kalendaro.
Antaŭ 225 jaroj (1788) la angla gazeto The Daily Universal Register ŝanĝis sian nomon al The Times, kiu restas unu el la plej influaj tagĵurnaloj en la mondo.
Antaŭ 150 jaroj (1863) aperis Manifesto pri liberigo de sklavoj en Usono.
Antaŭ 150 jaroj naskiĝis barono Pierre de Coubertin (1863-1937), kreinto de la modernaj Olimpikoj.
3. Antaŭ 125 jaroj (1888) Marvin Stone (Usono) patentis ŝalmon por kokteloj.
4. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis la germana kantisto kaj poeto Till Lindemann (1963-), ĉefkantisto de la grupo Rammstein.
5. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Johano Karlo I (1938-), reĝo de Hispanio (1975-).
Legu la tutan artikolon ‘Januaro 2013: Jubileoj kaj memordatoj’
26 Decembro 2012 de AlKo
Ankaŭ ĉi-foje, la 25an de decembro 2012 post la tradicia Kristnaska mesaĝo en la placo Sankta Petro, Papo Benedikto la 16a diris siajn bondezirojn en pli ol 60 lingvoj. La Papo bondeziris en Esperanto. Li diris: “Dibenitan Kristnaskon kaj prosperan novjaron!” [Aŭdu ĉi tie.]
Samkiel dum la antaŭaj benoj Urbi et Orbi, Kristnaske kaj Paske, grupo de esperantistoj ĉeestis en placo sankta Petro por levi alte la panelojn kiuj konsistigis la vorton “Esperanto”. La iniciato estis gvidata, kiel tradicie, de la itala samideano Giovanni Conti. La tutmonda televida elsendo montris ilin dum la Papo eldiris la Esperant-lingvan bondeziron.
Legu la tutan artikolon ‘Dibenitan Kristnaskon kaj prosperan novjaron!’
20 Decembro 2012 de AlKo
La rezultoj de la Ruslanda censo de la jaro 2010 indikas, kiel jam raportita en La Ondo de Esperanto (2012, №2), ke 992 ruslandanoj indikis, ke ili scipovas Esperanton. La ĵus publikigitaj pli detalaj raportoj malkaŝas, ke el tiuj parolantoj de Esperanto 223 troviĝas en urbo Moskvo, 91 en la urbo Sankt-Peterburgo, 53 en Moskva regiono, 45 en Krasnojarska regiono, 39 en Krasnodara regiono, 38 en Sverdlovska regiono, 38 en Ĉuvaŝa respubliko, 24 en Novosibirska regiono, 23 en Samara regiono kaj 19 en Ivanova regiono. En Kaliningrada regiono troviĝas 8 esperantoparolantoj. Esperantoparolantoj troviĝas en 70 el 83 regionoj de Ruslando.
La publikigitaj raportoj malkaŝas ankaŭ la etnecon de la esperantistoj. Legu la tutan artikolon ‘Kie la Ruslandaj esperantoparolantoj?’
1 Decembro 2012 de AlKo
Reprezentantoj de Kun Peng Power (Bei Jing) Technology Co., Ltd ĉe la Ruslanda stando.
En IKEF-China 2012 – la 6a Jarkunveno de ĉinaj Esperanto-komercistoj – okazinta ekde la 29a de oktobro ĝis la 2a de novembro 2012 en Ĉangŝa – oni aŭdis pri nova sukceso en la kampo de Esperanto-komerco. Helpe de la Internacia Lingvo reprezentantoj de la kompanio TjumenNIIgiprogaz (subfirmao de la konzerno Gazprom) partoprenis la ekspozicion “Water Expo China 2012” kaj aranĝis du prezentaĵojn.
Legu la tutan artikolon ‘Ruslanda akvopuriga teknologio promociita en Ĉinio per Esperanto’
12 Novembro 2012 de AlKo
Vide el Eŭropo
Imagu tion: En la tempo, kiam la prezidantoj de la Eŭropa Komisiono (EU), Eŭropa Parlamento (EP) kaj Eŭropa Konsilio planas vojaĝi al Norvegio por ricevi la Nobel-premion por paco, vicprezidanto de la Eŭropa Parlamento alvokas armeon forigi la demokratie elektitan registaron en Eŭropa regiono.
Estas nekredeble, sed vere. Kompreneble, Hispanio ne estas Britio aŭ Belgio. Multaj hispanoj indignas kaj koleras, kiam ili pensas pri baskoj aŭ katalunoj kiuj volas sendependecon. “Ili ne rajtas” kaj “Estas kontraŭ la konstitucio” estas kelkaj el la plej oftaj reagoj. Kaj laste vicprezidanto de EP Alejo Vidal Quadras alvokis la hispanian armeon forigi la nunan katalunan registaron kaj parlamenton.
Legu la tutan artikolon ‘Vicprezidanto de la Eŭropa Parlamento alvokas la armeon enmiksiĝi’
2 Oktobro 2012 de AlKo
La eta Lev kun siaj famaj gepatroj-poetoj en 1915 aŭ 1916.
Longa homa vivo en la lastaj jarcentoj estas interalie promeso de drastega ŝanĝo de ĉirkaŭa medio. Ekzemple la verkisto Bernard Shaw naskiĝis en 1856, en la jaro de la invento de celuloido, kaj mortis en 1950, kiam estis prezentita la unua kreditkarto. Krome li vivis dum regado de preskaŭ 30 britiaj ĉefministroj kaj postvivis plurajn gravegajn eventojn, interalie ambaŭ mondmilitojn. Sed mi aŭdacas opinii, ke malgraŭ tiom da ŝanĝoj Shaw naskiĝis kaj mortis en ŝtato, kiu ĉiam restis pli-malpli sama.
Legu la tutan artikolon ‘Sciencisto, filo de la poetoj’
7 Septembro 2012 de AlKo
Antaŭ ducent jaroj, la 26an de aŭgusto (Gregorie: la 7an de septembro) 1812 ĉe la vilaĝo Borodino, je 125 km okcidente de Moskvo, okazis 12-hora batalo inter la Granda Armeo de Napoleono kaj la Ruslanda armeo, gvidita de Miĥail Kutuzov, kiu iĝis la plej sanga (laŭ la nombro de mortigitoj kaj vunditoj) inter la ĝisnunaj unutagaj bataloj en Eŭropo. La batalo ne evidentigis venkinton. Laŭ Napoleono ĉi tiu batalo estis “la plej bela kaj la plej terura, la francoj montris sin indaj je venko, kaj la rusoj meritis iĝi nevenkeblaj”. Okaze de la hodiaŭa ducentjariĝo de la Borodina batalo ni aperigas komentarion de Alen Kris, kiu aperis en la aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto
La frenezeco de la milito sin montras en ĉiu milito. Eble, la frenezeco de la rusa kampanjo de 1812 portis en si iun enorman spektron de absurdismo.
Legu la tutan artikolon ‘Antaŭ ducent jaroj: Borodino’
