Arkivo por la kategorio 'Mondo'
19 Junio 2014 de AlKo
Vide el Bruselo
La EU-balotoj montris, ke kreskis partioj kaj politikistoj, kiuj kontraŭas la ideon de Eŭropo, kaj ankaŭ tiuj, kiuj kontraŭas kelkajn bazajn ideojn de homaj rajtoj. La Eŭropa Parlamento (EP) devos ankoraŭfoje bonvenigi Marie Le Pen, gvidantinon de la Nacia Fronto, kiu atingis 25% da voĉoj en Francio. Ŝi volas konstrui ekstremdekstrularan politikan partion en Eŭropo. La brita kontraŭeŭropa Sendependa Partio (UKIP) atingis 27.5% – antaŭ aliaj britaj partioj. La ĉefo de UKIP Nigel Farage volas, ke Britio forlasu la Eŭropan Union (EU).
Legu la tutan artikolon ‘Ĉu Bruselo decidos pri klimato?’
3 Junio 2014 de AlKo
1. Internacia Infana Tago.
Antaŭ 150 jaroj suicidis Hong Xiuquan (1813-64), gvidinto de la Tajpina ribelo en Ĉinio.
Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Charles Kay Ogden (1889-1957), angla verkisto kaj lingvisto, aŭtoro de la simpligita angla lingvo “Basic English”.
Legu la tutan artikolon ‘Junio 2014: Jubileoj, memordatoj, festoj’
26 Majo 2014 de AlKo
Ses partioj respondas la demandaron de KEA pri lingvaj rajtoj en EU
Okaze de la eŭropaj balotadoj de la 25a de majo 2014, Kataluna Esperanto-Asocio (KEA) sendis demandaron pri lingvaj rajtoj al la partioj kiuj ilin partoprenas. La politikaj partioj kiuj respondis ĝin estas la jenaj: Partit Popular de Catalunya (PP), Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), Iniciativa per Catalunya Verds (ICV), la kataluna sekcio de Unión, Progreso y Democracia (UPyD), Confederació Pirata (Piratoj) kaj Compromís (kiun oni kontaktis pere de la Valencia E-o Asocio). La diversaj respondoj montras la malsimilan vidpunkton de la politikaj partioj pri ilia maniero interpreti la lingvan justecon kadre de EU.
Legu la tutan artikolon ‘Politikaj partioj kaj lingvaj rajtoj’
5 Majo 2014 de AlKo
Vide el Bruselo
Kiel kimro, mi komprenas, ke plejmulto da homoj en Anglio, kaj certe en la sud-orienta Anglio kontraŭas plian proksimiĝon al la Eŭropa Unio (EU). Se la lastaj opinisondoj ripetiĝos fine de majo je la balota tago, la Brita Sendependeca Partio UKIP iĝos la dua partio en Kimrio kaj denove gajnos unu el kvar kimraj seĝoj en la Eŭropa Parlamento (EP). Laboristoj prenos du seĝojn kaj konservativuloj unu. La kimra partio Plaid Cymru ne plu havos seĝon en EP, unuafoje en 15 jaroj.
Legu la tutan artikolon ‘Kimrio kontraŭ Eŭropo’
2 Majo 2014 de AlKo
1. Internacia laborista tago.
2. Antaŭ 25 jaroj (1989) la hungaria armeo komencis malkonstrui la defendan barilon en la limo kun Aŭstrio.
Antaŭ 25 jaroj mortis la sovetunia ruslingva verkisto Veniamin Kaverin (Zilber, 1902-89), aŭtoro de la aventura romano Du kapitanoj.
3. Internacia tago de la libereco de la gazetaro.
Legu la tutan artikolon ‘Majo 2014: Jubileoj, memordatoj, festoj’
23 Aprilo 2014 de AlKo
Kataluna Esperanto-Asocio (KEA) pretigis demandaron senditan al la diversaj katalunaj politikaj partioj kiuj partoprenos en la venonta voĉdonado por la Eŭropa Parlamento la 25an de majo, cele ke ili respondu laŭ ties politika programo.
La demandoj senditaj estis la sekvaj:
Legu la tutan artikolon ‘KEA demandas al la politikaj partioj pri lingvaj rajtoj’
11 Marto 2014 de AlKo
Vide el Bruselo
Jam dum kelkaj monatoj videblas, ke membroj de la Eŭropa Parlamento malpli ofte sin prezentas en la diversaj komitatoj. Plej grava estas la preskaŭ kompleta manko de parlamentanoj dum la kutima ĵaŭda posttagmeza diskuto pri homaj rajtoj ĉiumonate en Strasburgo. La parlamentanoj devas pripensi sian estontecon. Ĉu ili restos anoj de la Eŭropa Parlamento post la 22a de majo? Aŭ ili aliĝos al la vasta armeo de 26 milionoj da senlaboruloj en la 28 landoj de la Eŭropa Unio?
Tiuj demandoj gravas por parlamentanoj. Multaj el ili alkutimiĝis al la jaraj salajroj, kiuj minimumas je 84 mil eŭroj kaj estas dudekoble pli altaj ol la averaĝa salajro en multaj EU-landoj.
Legu la tutan artikolon ‘Eŭropaj elektoj’
1 Marto 2014 de AlKo
2. Antaŭ 75 jaroj Eugenio Pacelli estis elektita romkatolika papo (1939-58) kun la nomo Pio la 12a.
3. Antaŭ 775 jaroj pereis Vladimiro Rurikido (1187-1239), kieva grandprinco (1223-36).
6. Antaŭ 50 jaroj (1964) la usona boksa mondĉampiono Cassius Clay aliĝis al la Nacio de Islamo kaj akceptis la nomon Muhammad Ali.
7. Antaŭ 25 jaroj (1989) Irano rompis diplomatiajn rilatojn kun Britio pro la skandalo pri la Satanaj versoj de Salman Rushdie.
Legu la tutan artikolon ‘Marto 2014: Jubileoj, memordatoj, festoj’
27 Februaro 2014 de AlKo
Marius estis feliĉa kaj sana. Marius ne havis problemojn dum sia vivo kaj manĝis regule. Marius ankaŭ estis rava. Marius havis nur unu problemon: lia genaro estis maloportuna. Tial veterinaro pafis najlon en la kapon de Marius. Marius estis ĝirafo en la zoo de Kopenhago kaj akiris mondan famon danke al CNN kaj BBC, kiuj montris ŝokiĝon pro la fato de tiu besto kaj ornamis la okazintaĵon per fantazio.
Estis tri partoj entute:
Legu la tutan artikolon ‘Marius estas morta’
3 Februaro 2014 de AlKo
1. Antaŭ 200 jaroj (1814) la koalicia armeo en batalo ĉe La Rothière venkis la Napoleonan armeon (la unua malvenko de Napoleono en Francio mem).
Antaŭ 150 jaroj (1864) komenciĝis la Pruslanda-Danlanda milito.
Antaŭ 150 jaroj en Tomsko mortis Fjodor Kuzjmiĉ (1776-1864), kiun multaj kredis imperiestro Aleksandro I.
2. Antaŭ 425 jaroj (1589) estis establita la ofico de Patriarko Moskva kaj Tutruslanda. La unua patriarko iĝis Iov (Ivan, 1525-1607).
Antaŭ 25 jaroj mortis Ondrej Nepela (1951-89), slovaka artsketisto, trifoja mondĉampiono, ĉampiono de la 11a Vintra Olimpiko (Sapporo, 1972).
3. Antaŭ 1000 jaroj Haraldo II (ĉ. 994-1018) iĝis reĝo de Danlando.
5. Antaŭ 25 jaroj (1989) ekfunkciis la televida kanalo Eurosport.
Antaŭ 100 jaroj naskiĝis William Seward Burroughs (1914-97), usona verkisto.
6. Antaŭ 350 jaroj naskiĝis Mustafo II (1664-1703), sultano de la Otomana (Osmanida) imperio (1695-1703).
Legu la tutan artikolon ‘Februaro 2014: Jubileoj, memordatoj, festoj’
2 Januaro 2014 de AlKo
1. Novjarfesto laŭ la Gregoria kalendaro.
Antaŭ 400 jaroj naskiĝis John Wilkins (1614-72), angla filozofo kaj aŭtoro de planlingvo.
Antaŭ 300 jaroj naskiĝis Kristijonas Donelaitis (1714-80), fondinto de la litova literaturo.
3. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Robert Marvin “Bobby” Hull (1939-), legenda kanada hokeisto, konata kiel Ora Raketo.
5. Antaŭ 425 jaroj mortis Katerino de Mediĉo (Catherine de Médicis, 1519-89), reĝino kaj regantino de Francio.
6. Epifanio laŭ la Gregoria kalendaro.
Antaŭ 75 jaroj naskiĝis ukraina sovetunia futbalisto Valerij Lobanovskij (1939-2002), multjara trejnisto de la kieva futbalteamo Dinamo.
Legu la tutan artikolon ‘Januaro 2014: Jubileoj, memordatoj kaj festoj’
18 Decembro 2013 de AlKo
Eseo de Ed Robertson
Multaj homoj en la mondo rimarkis, ke lastatempe releviĝis la ideo pri sendependiĝo de Skotlando – pli ol 300 jarojn post la enkorpiĝo de Skotlando en la Britan (aŭ anglan?) Imperion.
Kie estas Skotlando? Ĝi troviĝas en Eŭropo, en la norda parto de la Brita Insularo. Ĝia teritorio sumas 78.387 km², kun 15.000 km da marbordo. Proksimume samgranda kiel Ĉeĥio (78,8 km²), sed prezentata en la veterprognozoj de la BBC malpli granda ol ĝi fakte estas. La loĝantaro de Skotlando estas 5.295.000, do iomete pli ol tiu de Norvegio (5,1 mln), kaj iomete malpli ol 10% de la loĝantaro de Anglio. En 1707, la jaro de la unuiĝo de Skotlando kaj Anglio, ĝi estis 20% de tiu de Anglio. Eble unua indiko, ke ne tre prosperis Skotlando kiel parto de la unuiĝinta ŝtato.
Legu la tutan artikolon ‘Kio okazas en Skotlando?’
6 Decembro 2013 de AlKo
Ne nur por siaj konatoj, sed ankaŭ iom por la historia memoro, li restis antaŭ ĉio amiko. Tiel okazis, ke li havis plej abunde tiun raran talenton. Lia kamarado Aleksandr Hercen (Herzen) jene skribis pri li:
Ogarjov… estis dotita je precipa magnetismo, virineca kapablo de allogo. Sen iu videbla kaŭzo al tiaj homoj altiriĝas, albordiĝas la aliaj; ili estas aperta manĝotablo, al kiu sin sidigas ĉiu – ripozas, iĝas vigla kaj paca kaj iras for – amike.
Legu la tutan artikolon ‘Amiko: Nikolaj Ogarjov 200-jara’
1 Decembro 2013 de AlKo
1. Monda kontraŭaidosa tago.
Antaŭ 100 jaroj (1913) en Bonaero ekfunkciis la unua sudamerika metropoliteno.
Antaŭ 100 jaroj mortis la estona verkisto Juhan Liiv (1864-1913).
3. Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Nikolaj Rytjkov (1913-73), sovetunia aktoro kaj esperantisto.
Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Terri Schiavo (Theresa Schindler, 1963-2005), kies grava malsano kaŭzis grandan polemikon pri eŭtanazio.
Antaŭ 125 jaroj mortis Carl Zeiss (1816-88), germana inĝeniero, fondinto de la optika fabriko Zeiss.
4. Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Robert Adler (1913-2007), aŭstra-usona inventisto, kreinto de teleregilo por televidilo.
Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Sergej Bubka (1963-), sovetunia-ukrainia stangosaltisto; lia mondrekordo (6,15 m), starigita en 1993, ĝis nun ne estas superita.
Antaŭ 450 jaroj (1563) en Trento finiĝis la 19a romkatolika koncilio, kiu ellaboris strategion por kontraŭi la reformacion.
Legu la tutan artikolon ‘Decembro 2013: Jubileoj, memordatoj kaj festoj’
2 Novembro 2013 de AlKo
Vide el Bruselo
Pli ol 50 jarojn post la sendependiĝo kaj ĉirkaŭ 180 jarojn post la liberigo de la sklavoj en la Brita Imperio, karibaj ŝtatoj finfine oficiale komencis agadon kontraŭ Britio, Francio kaj Nederlando por ricevi kompenson. Dum la lasta jardeko oni multe diskutas pri leĝa proceduro kontraŭ tiuj, kiuj profitis la jarcentojn de la sklaveco.
Legu la tutan artikolon ‘Karibio volas kompenson de Eŭropo’
