Universala Esperanto-Asocio fieras pro sia asociiĝo kun la Universala Deklaracio. Jam pli ol unu jaron antaŭ la fina ratifo de la Deklaracio en decembro 1948, la Asocio enkondukis paragrafon en sia Statuto, laŭ kiu la homaj rajtoj estas “esenca antaŭkondiĉo” por ĝia laboro por internacia komunikado kaj interkompreniĝo. Tra la postaj jardekoj, UEA vaste uzis Esperanton por informi niajn membrojn tra la tuta mondo pri la graveco de homaj rajtoj kaj por instigi ilin disvastigi tiun mesaĝon en la propraj komunumoj.

Venante tuj post la fino de unu el la plej grandaj konfliktoj en la homa historio, la Universala Deklaracio markis raran momenton de unuanimeco en la internacia komunumo. Tiun unuanimecon UEA firme deziras konservi, protekti kaj restarigi en la nuna periodo de internacia malcerto kaj streĉiteco, kiam la kapabloj por konstrui pli bonan mondon tiel bundas kaj la obstakloj al ties atingo estas tiel malfacile supereblaj. Ni salutas Unuiĝintajn Naciojn kiel gvidlumon de espero en afliktata mondo, kaj ni renovigas nian promeson kunhelpi en antaŭenigo de internacia kompreno en spirito de egaleco, malferma debato, kaj praktika helpo al la suferantoj.

Fonto: Gazetara Komuniko de UEA, 2016, №655.

Nun mia demando: Ĉu tio estas tradicia kutimo en Rusio aŭ nur hazarda koincido? Kaj, se ĝi estas ruslanda kutimo, ĉu ĝi havas aŭ havis ian sencon? Ĉu eble por demonstri profesian kaj ekonomian bonfarton aŭ riĉecon? Aŭ ĉu ĝi devenas de iu prareligia, superstiĉa kutimo, ne finmanĝi?

Ne miskomprenu min, mi petas. Sed nia germania kutimo estas inversa: “Oni ne faras tion kun manĝaĵo”.

Tial mi ĝojus ricevi respondojn kaj klarigojn de tiu kutimo de Vi aŭ miaj kunlegantoj,

Wolfram Rohloff

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/ruslando-2

La 28an de julio 2016 Vladimir Putin enoficigis Jevgenij Ziniĉev kiel provizoran plenumanton de la guberniestaraj taskoj. Ziniĉev estas enigma figuro, oficiro el la sekurecservo, ano de la prezidenta gardoservo. Ĵurnalistoj malmulton sciis pri li, eĉ ne lian kleron (la temo pri klero kaj disertacioj lastatempe populariĝis en Ruslando). La kontaktoj kun li estis tre limigitaj, kaj la unua gazetara konferenco daŭris 49 … sekundojn. Sed okazis nova surprizo – post iom pli ol du monatoj la 6an de oktobro prezidento Putin akceptis la peton de Ziniĉev pri eksiĝo pro familiaj cirkonstancoj.

Post la demisio de Ziniĉev la guberniestran postenon en Kaliningrado okupis la 30-jaraĝa Anton Aliĥanov, antaŭe laborinta en la ministerio de justico (2010-2013) kaj ministerio de industrio kaj komerco (2013-2016) en Moskvo. Pli ol unu jaron li estris la registaron de Kaliningrada regiono. Li iĝis la plej juna regiona gvidanto en Ruslando. Aliĥanov naskiĝis la 17an de septembro 1986 en Suĥumi, tiam en Abĥaza Aŭtonoma Soveta Socialisma Respubliko. Li finis Ruslandan Ŝtatan Impostan Akademion. Kandidato de ekonomiaj sciencoj. Anton Aliĥanov estas edziĝinta, patro de du infanoj.

Dum la renkontiĝo kun la prezidento de Ruslando, Aliĥanov prezentis la ĉefajn taskojn:

• Finpretigo de la leĝo pri ekonomia evoluo de Kaliningrada regiono, kies statuso de libera ekonomia finiĝis ĉi-jare;
• Problemoj de transporta atingebleco, interalie, starigo de prama linio al la granda Ruslando kaj subvenciado de aviaj flugoj;
• Energetika sekureco de la regiono;
• Okazigo de la Piedpilka Mondpokalo en 2018.

Ne malpli populara interreta novaĵo iĝis informo pri alia eksa Kaliningrada guberniestro Georgij Boos, kiun oni memoras pro la bonega Ĉemara Rond-ŝoseo, ekkonstruita dum lia oficperiodo. Do, al Boos naskiĝis filo. Ĉu vere grava novaĵo pri la sepa infano de Boos? Jes, ja estas la unua filo post ses filinoj naskiĝintaj en tri geedzecoj.

Halina Gorecka

Legu ankaŭ

Halina Gorecka: Nikolaj Cukanov, la kvina estro de la regiono

Fonto: Radio Esperanto, podkasto 39, 9 okt 2016.

1. Antaŭ 125 jaroj (1891) en Kalifornio ekfunkciis la Stanforda Universitato.

2. Antaŭ 25 jaroj mortis Demetrios Papadopoulos (1914-91), ekumena patriarko Demetrio I de Konstantinopolo (1972-91).

4. Antaŭ 175 jaroj naskiĝis Prudente José de Moraes Barros (1841-1902), la tria prezidento de Brazilo (1894-98).

Antaŭ 100 jaroj (1916) estis fondita Romanov-na-Murmane, nun Murmansk – la plej granda urbo trans la Arkta Cirklo.

6. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis du Esperantaj poetoj: hungaro Kálmán Kalocsay (1891-1976) kaj estono Hendrik Adamson (1891-1946).

9. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis David William Donald Cameron (1966-), ĉefministro de Unuiĝinta Reĝolando (2010-16).

11. Antaŭ 125 jaroj (1891) en Stokholmo ekfunkciis Skansen, la unua en la mondo subĉiela etnografia muzeo, kiu donis la nomon “skanseno” al tiaj muzeoj.

12. Antaŭ 25 jaroj mortis Arkadij Strugackij (1925-91), la pli aĝa el la du sovetuniaj fratoj-verkistoj.

13. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Robert “Bob” Hunter (1941-2005), kanada ĵurnalisto, kunfondinto de Greenpeace.

14. Antaŭ 950 jaroj (1066) ĉe Hastings la normanda armeo de duko Vilhelmo frakasis la angla-saksan armeon de reĝo Haroldo, kiu pereis en la batalo.

15. Antaŭ 50 jaroj (1966) en Usono estis fondita la Partio de Nigraj Panteroj.

16. Antaŭ 1150 jaroj mortis Abû al-Abbâs Ahmad al-Mustain bi-llah (836-866), kalifo de Abasida Kaliflando.

Antaŭ 225 jaroj mortis Grigorij Potjomkin (1739-1791), rusa princo kaj politikisto, favorato de Katarino II, estro de la Milita Kolegio, kunordiginto de la aranĝado de Novrusujo.

Antaŭ 175 jaroj naskiĝis Ito Hirobumi (1841-1909), la unua ĉefministro de Japanio (1885-88), projektinto de la konstitucio de Japanio.

Antaŭ 75 jaroj (1941) la sovetunia armeo forlasis Odeson.

Antaŭ 25 jaroj (1991) George Hennard en la restoracio Luby en Killeen (Teksaso, Usono) pafmurdis 23 personojn, vundis 27 k pafmortigis sin.

18. Antaŭ 275 jaroj naskiĝis Pierre Choderlos de Laclos (1741-1803), franca generalo kaj verkisto.

19. Antaŭ 550 jaroj (1466) per la Dua Packontrakto de Toruno finiĝis la 13-jara milito inter la Teŭtona Ordeno kaj Pollando.

Antaŭ 75 jaroj en la Varsovia geto mortis Leopold Blumenthal (pseŭd: Leo Belmont, 1865-1941), pollanda judo; jurnalisto, verkisto kaj esperantisto.

20. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis James Chadwick (1891-1974), brita fizikisto, malkovrinto de neŭtrono (1932), Nobelpremiito (1935).

24. Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armeo konkeris Ĥarjkovon.

Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Roman Abramoviĉ (1966-), ruslanda oligarĥo k politikisto.

26. Antaŭ 525 jaroj naskiĝis Zhu Houzhao (1491-1521) el la dinastio Ming, kiu kun la nomo Zhengde estis imperiestro de Ĉinio de 1505 ĝis 1521.

Antaŭ 100 jaroj naskiĝis François Mitterrand (1916-1996), franca socialisto, la plej longtempa (dum 14 jaroj, 1981-95) prezidento de Francio.

Antaŭ 75 jaroj en partizana batalo kongraŭ germaniaj okupaciintoj pereis Arkadij Gajdar (aŭtente: Golikov, 1904-41), sovetunia ĵurnalisto kaj porinfana verkisto.

28. Antaŭ 125 jaroj (1891) sismo en la japana provinco Mino-Owari ruinigis 140 mil konstruaĵojn kaj pereigis pli ol sep mil homojn.

30. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Aleksandr Duliĉenko (1941-), rusa sovetunia k estonia lingvisto, interlingvisto kaj esperantologo.

31. Antaŭ 100 jaroj mortis Charles Taze Russell (1852-1916), usona religia aganto, fondinto de la movado de la atestantoj de Jehovo.

Ĉi tiu listo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/oktobro2016

Vorto pri Samarkando: la urbo, pri kiu oni ŝatas pensi, sonĝi kaj paroli

Baldaŭ venos la signifoplena dato kaj festa okazaĵo por la urbo, pri kiu multegaj loĝantoj de la planedo ŝatas pensi, memori, revi kaj paroli. La 18a de oktobro – la Tago de Samarkando. La evento, kiu meritas refokusigi nian rigardon je alloga beleco, unika aromo kaj arkitektura dekoro de la urbo, iam nomita la “Perlo de l´Oriento”. Ĉiuj, kiuj persone spertis la mirindaĵojn de Samarkando en realo, ĉu de malproksime, ĉu estinte tuj apude aŭ eĉ nur en siaj pensoj aŭ sonĝoj, konservis neforviŝeblajn impresojn pri la grandioza historia heredaĵo kaj neordinara nuntempa kulturo de la mondfama urbo.

Kaj ĉiujare venas la Tago, kiam ni esperas, ke almenaŭ por momento, vi transformos viajn pensojn kaj sentojn en ion kreivan por el la fundo de via animo esprimi – naskitajn fare de via koro kaj enstampiĝintajn en via menso – rememorojn pri tiu ĉi speciala loko. Tio estas eblo por dividi viajn travivaĵojn kaj sentojn, por konigi viajn specialajn spertojn kaj tra tiu ĉi transdono denove fari Samarkandon rendevuejo por homoj kaj kulturoj, tradicioj kaj novigoj, por Oriento kaj Okcidento. Ja ĉiam tiel estis en la pasinteco kaj tiel estu ankaŭ en la estonteco!

Eble por iuj, ununura vorto sufiĉos por esprimi tiun ĉi vizion; iuj skribos personan leteron al Samarkando aŭ verkos saluton forme de poemo, kanto, desegnaĵo; aŭ komunikos siajn bondezirojn aŭ sonĝojn por la estonteco de la urbo… Kompreneble, ĉio dirota kaj verkota pliproksimigos nin unu al la alia, unuigos nin ĉirkaŭ la eternaj valoroj, pliigos niajn konojn, evoluigos spertojn, plifortigos pacon kaj harmonion – ĉion, kio ebligis al Samarkando atingi la majestecon kaj por ĉiam eniri la historion!

Bonvolu sendi viajn reeĥojn, laŭeble, ĝis la 12a de oktobro 2016 al nia retadreso: imps86@yahoo.com, kvankam la materialoj estos akceptataj ankaŭ post tiu ĉi dato. La plej interesaj kontribuaĵoj estos publikigitaj en nialanda gazetaro, en la venonta eldono de Konciza Enciklopedio de Eksterlanda Samarkandiana: Kulturo, Unuiganta la Mondon ktp.

ĈIU ricevita mesaĝo estos danke agnoskita kaj la raporto pri la evento estos sendita al ĈIUJ partoprenantoj.

Atendante vian baldaŭan respondon, ni antaŭdankas pro viaj asisto kaj eventuala kunlaboro.

Amikajn bondezirojn el 2750-jara Samarkando, urbo de Monda Heredaĵo de Unesko,

Anatoli Ionesov
kunordiganto de la projekto
P.O. Box 76, UZ-140100 Samarkando, Respubliko Uzbekistano
imps86@yahoo.com

Tiel nur per malmultaj voĉoj kaj pro malbonŝanco UNU MONDO maltrafis seĝon en la distrikta parlamento (Kreistag). La akiritaj voĉoj eĉ sufiĉus por unu seĝo, se ekzemple 48 voĉdonantoj por socialdemokratoj estus elektintaj kristandemokratojn. Same sufiĉus, se 36 ne-voĉdonintoj estus elektintaj UNU MONDOn.

Kvankam la grupon de UNU MONDO en Lüneburg kreis neesperantistoj, la anoj emfazis en siaj informiloj, ke la partio estiĝis el la Esperanto-movado. En sia postbalota dankletero ili skribis: “Ni volas fondi esperantan grupon, kiu lernas tiun lingvon, kiu simbolas facilecon, kompreniĝon kaj pacon”.

La rezulto en Lüneburg estas kuraĝiga por la Eŭropaj Balotoj 2019, ĉar tie sufiĉos, almenaŭ laŭ nuna jura stato, jam ĉ. 0,5% de la voĉoj por ekhavi deputiton en la Eŭropa Parlamento – kiu tiam plej verŝajne estus esperantisto.

La 29an kaj 30an de oktobro 2016 aktivuloj de UNU MONDO kunvenos en Lüneburg por diskuti kaj decidi pri la plua vojo de la partio. Dum en la partio regas unuanuimeco pri sloganoj kiel “Surloke kaj tutmonde – juste, paceme kaj respektoplene”, la Lüneburg-a grupo inklinas al maldekstraj pozicioj (kaj ankaŭ al malfermaj limoj kaj la t. n. “bonveniga politiko”), dum ene de la partio troviĝas ankaŭ pli konservativaj pozicioj; ĝi origine celis esti partio de la politika mezo.

Ligilo al la precizaj rezultoj de la baloto.

http://wahl.lklg.net/Javascript/Kreiswahl2016Gem/index.html

Ulrich Matthias

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/09/einewelt

2. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Salma Hayek (1966), populara meksika-usona filmaktorino.

4. Antaŭ 50 jaroj maskiĝis Jana “Janka” Djagileva (1966-91), sovetunia subgrunda kantistino kaj poetino.

6.Antaŭ 350 jaroj naskiĝis Ivano la 5a (1666-96), caro de Ruslando kun sia frato Petro la Granda (1682-96).

Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Yrjö Väisälä (1891-1971), finna astronomo kaj esperantisto, prezidanto de ISAE, li donis Esperantajn nomojn al kelkaj asteroidoj.

Antaŭ 25 jaroj (1991) Leningrado rericevis sian originan nomon Sankt-Peterburgo.

7. Antaŭ 825 jaroj (1191) ĉe Arsuf la kruckavalira armeo de Rikardo la Leonkora venkis la ajubidan armeon de Saladino.

Antaŭ 450 jaroj mortis Sulejmano la 1a (1494-1566), eble la plej sukcesa osmana sultano (1520-66).

Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Gunda Niemann-Stirnemann (1966-), germana sketistino, trifoja olimpia ĉampiono, okfoja absoluta mondĉampiono.

8. Antaŭ 175 jaroj naskiĝis ĉeĥa komponisto Antonín Dvořák (1841-1904).

9. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Georg “Rapida Kolbaseto” Hackl (1966-), germana luĝisto, trifoja olimpia ĉampiono, dekfoja mondĉampiono.

12. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Anušeh Ansâri (1966-), persa entreprenistino ekde 1982 loĝanta en Usono, la unua virino kiu iĝis kosma turisto (Sojuz TMA-9, 2006).

13. Antaŭ 250 jaroj naskiĝis Samuel Wilson (1766-1854), usona negocisto, kies kromnomo Uncle Sam (Onklo Sam = U. S.) iĝis unu el la simboloj de Usono.

14. Antaŭ 100 jaroj mortis José Echegaray y Eizaguirre, (1832-1916), hispana verkisto kaj politikisto, nobelpremiito pri literaturo (kun Mistral, 1904).

15. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Mirosław Hermaszewski (1941-), la unua pola kosmonaŭto (Sojuz-30, 1978).

16. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Karl Dönitz (1891-1980), komandanto de la nazia mararmeo (1943-45), estro de la Tria Regno post la suicido de Hitlero.

17. Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Mary Stewart (1916-2014), angla verkistino, famiĝinta pro siaj verkoj pri Merlin.

19. Antaŭ 1150 jaroj naskiĝis Leo la 6a Filozofo (866-912), (Orient)Romia Imperiestro (886-912).

Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armeo konkeris Kievon.

21. Antaŭ 150 jaroj naskiĝis Herbert George Wells (1866-1946), angla sciencfikcia verkisto.

22. Ekvinokso.

Antaŭ 225 jaroj naskiĝis Michael Faraday (1791-1867), angla fizikisto, malkovrinto de elekromagneta indukcio.

23. En Poznano komenciĝos ARKONES-32.

Antaŭ 775 jaroj mortis Snorri Sturluson (1178-1241), islanda politikisto kaj poeto, aŭtoro de Eddo, nomata Snorra-Edda.

Antaŭ 25 jaroj mortis Marianne Vermaas (1911-91), nederlanda esperantistino, direktoro de UEA (1955-68).

24.Antaŭ 475 jaroj mortis Paracelsus (Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim, 1493-1541), svisa filozofo, medicinisto kaj alkemiisto.

Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Linda Louise McCartney (fraŭline: Eastman, 1941-98), usona kantistino kaj fotistino, edzino de Paul McCartney (1969-98).

25. Antaŭ 950 jaroj (1066) ĉe Stamford Bridge la angla armeo venkis la vikingan armeon de Harald Hardrada.

Antaŭ 75 jaroj germaniaj nazioj murdis la estonan esperantistinon, tradukistinon k vortaristinon Helmi Dresen (1892-1941).

26. Antaŭ 25 jaroj (1991) eksterordinara kongreso de Komsomolo decidis pri memlikvido de ĉi tiu junkomunista organizo.

29. Antaŭ 75 jaroj (1941) germaniaj okupintoj kun helpo de lokaj kunlaborantoj komencis amasan murdon de judoj en Babij Jar, rande de Kievo (entute ĉ. 150 mil judoj estis murditaj tie).

30. Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armero komencis la operacon “Tajfuno” por okupi Moskvon.

Ĉi tiu artikolo aperis en la postkongresa aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №8-9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/09/septembro-4

1. Antaŭ 100 jaroj (1916) komenciĝis la batalo ĉe Somme, kiu daŭris pli ol kvar monatojn.

Antaŭ 50 jaroj (1966) Francio forlasis la armean strukturon de NATO.

2. Antaŭ 450 jaroj mortis Nostradamus (Michel de Nostredame, 1503-66), franca astrologo, fama pro siaj profetaĵoj.

3. Antaŭ 150 jaroj (1866) la prusia armeo venkis la aŭstrian en la batalo ĉe Sadová.

Antaŭ 50 jaroj Francio okazigis la unuan (el ĉ. 180) nuklearmilan eksplodon en la atolo Moruroa.

7. Antaŭ 200 jaroj mortis Richard Brinsley Sheridan (1751-1816), irlanda brita poeto kaj politikisto.

9. Antaŭ 200 jaroj (1816) Argentino deklaris sian sendependiĝon de Hispanio.

Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Edward Richard George Heath (1916-2005), ĉefministro de Britio (1970-74).

Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Takehide Nakatani (1941-), la unua olimpia ĉampiono pri ĵudo (1964).

12. Antaŭ 825 jaroj (1191) kruckavaliroj post preskaŭ dujara sieĝo rekonkeris Akron, kiu por pliaj 100 jaroj restis la ĉefurmo de la Jerusalema Reĝlando.

Antaŭ 575 jaroj estis murdita Ashikaga Yoshinori (1394-1441), la sesa ŝoguno en la dinastio Muromachi (1429-41).

Antaŭ 100 jaroj naskiĝis Ljudmila Pavliĉenko (fraŭline: Belova, 1916-74), sovetunia armeanino, la plej sukcesa celpafistino inter la virinoj (309 mortpafitaj germanianoj).

Antaŭ 75 jaroj apud Bjalistoko estis murdita Jakobo Ŝapiro (1897-1941), pollanda juda ĵurnalisto kaj esperantisto.

14. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Ismael Gomes Braga (1891-1969), brazila spiritisto, vortaristo kaj esperantisto.

Antaŭ 100 jaroj (1916) Tristan Tzara (= Samuel Rosenstock) publikigis la dadaisman manifeston.

15. Antaŭ 725 jaroj mortis Rudolfo I (1218-91), la unua reĝo de Germanio el la dinastio Habsburga (1273-91).

Antaŭ 100 jaroj mortis Ilja Meĉnikov (1845-1916), rusa biologo, Nobelpremiito (1908).

16. Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania-rumania armeo konkeris Kiŝinevon.

17. Antaŭ 175 jaroj (1841) aperis la unua numero de la angla humurgazeto Punch.

18. Antaŭ 625 jaroj (1391) la armeo de Timuro ĉe la rivero Kondurĉa venkis la Or-Hordan armeon de ĥano Toĥtamiŝo.

Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Frank Farian (1941-), germana muzikisto, kantaŭtoro kaj muzikproduktisto, iniciatinto de la popularaj grupoj Boney M, Eruption k. a.

20. Antaŭ 200 jaroj mortis Gavrila Derĵavin (1743-1816), rusa poeto kaj politikisto.

Antaŭ 150 jaroj mortis Georg Riemann (1826-66), germana matematikisto, evoluiginto de analitiko.

Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Enrique Peña Nieto (1966-), nuna prezidanto de Meksiko (2012-).

21. Antaŭ 200 jaroj naskiĝis Paul Julius Freiherr von Reuter (Israel Josaphat, 1916-99), germania juda ĵurnalisto kaj entreprenisto, fondinto de la novaĵagentejo “Reuters”.

23. Antaŭ 100 jaroj mortis William Ramsay (1852-1916), skota kemiisto, malkovrinto de la “noblaj gasoj” argono, kriptono, neono kaj ksenono, Nobelpremiito (1904).

24. Antaŭ 75 jaroj (1941) Harry S. Truman, estonta prezidento de Usono, alvokis dum la 2a Mondmilito helpi Sovetunion dum estas venkanta Germanio, kaj helpi Germanion dum USSR estos venkanta.

Antaŭ 25 jaroj mortis Isaac Bashevis Singer (1902-91), usona jidlingva verkisto.

27. Antaŭ 175 jaroj en duelo pereis rusa poeto Miĥail Lermontov (1814-41),

28. Antaŭ 275 jaroj mortis Antonio Vivaldi (1678-1741), itala pastro, muzikisto kaj komponisto.

Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armeo konkeris Smolenskon.

30. Antaŭ 50 jaroj (1966) la futbalteamo de Anglio venkis Germanio (4-2) kaj gajnis sian unuan (kaj solan) futbalan mondpokalon.

31. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Delfí Dalmau i Gener (1891-1965), kataluna lingvisto kaj esperantisto.

Ĉi tiu listo aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/07/julio2016

1. Internacia Infana Tago.

Antaŭ 400 jaroj mortis Tokugawa Ieyasu (1543-1616), fondinto de la ŝoguna dinastio Tokugawa, kiu regis Japanion dum la epoko Edo (1603-1868).

Antaŭ 175 jaroj mortis Nicolas Appert (1749-1841), franca inventisto, fondinto de la unua konservaĵ-fabriko en la mondo.

2. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Charles Robert “Charlie” Watts (1941-), drumisto de The Rolling Stones ekde 1963.

4. Antaŭ 625 jaroj (1391) pli ol 4 mil judoj estis murditaj dum kontraŭjuda pogromo en Sevilo.

Antaŭ 100 jaroj (1916) la ruslanda armeo de generalo Brusilov komencis ofensivon kontraŭ Aŭstrio-Hungario kaj Germanio, kiu estis la plej granda milita operaco en la Unua Mondmilito.

5. Monda Tago de Medio.

6. Antaŭ 175 jaroj naskiĝis Eliza Orzeszkowa (fraŭline: Pawłowska, 1841-1910), pola verkistino, kies romanon Marta tradukis Zamenhof.

Antaŭ 75 jaroj mortis Louis-Joseph Chevrolet (1878-1941), svisa-usona aŭtosporta piloto kaj aŭtokonstruisto, fondinto de la kompanio Chevrolet.

Antaŭ 100 jaroj mortis Yuan Shikai (1859-1916), prezidanto (1912-15) kaj imperiestro (1916) de Ĉinio.

7. Antaŭ 150 jaroj (1866) mortis la indiana tribestro Seattle, omaĝe al kiu estis nomita la usona urbo Seatlo.

Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Ulrich Matthias (1966-), germana esperantisto, aŭtoro de Esperanto – la nova latino de la eklezio aperinta en sep lingvoj.

9. Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Cole Albert Porter (1891-1964), usona komponisto kaj tekstaŭtoro.

Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Jon Lord (1941-2012), brita klavarmuzikisto (orgeno Hammond), i. a. en la grupoj Deep Purple, Whitesnake k. a.

12. Tago de Ruslando.

Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Armando Anthony “Chick” Corea (1941-), usona ĵazmuzikisto k komponisto.

13. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Grigorij Perelman (1966-), ruslanda matematikisto, pruvinta la konjekton de Poincaré.

14. Antaŭ 75 jaroj (1941) komenciĝis deportado de “kontraŭsovetiaj personoj” el la tri sovetaj baltiaj respublikoj.

Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Jukka Pietiläinen (1966-), finna ĵurnalisto kaj esperantisto, prezidanto de EAF (1994-98), redaktoro de Esperanta Finnlando (1989-96).

15. Antaŭ 675 jaroj mortis Androniko III Paleologo (1296-1341), imperiestro de la (Orient-)Romia Imperio (1328-41).

17. Antaŭ 150 jaroj (1866) komenciĝis la Sepsemajna milito inter Pruslando kaj Aŭstrio.

18. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Kurt Browning (1966-), kanada artsketisto, kvarfoja mondĉampiono, la unua plenuminto de kvar-rivolua salto.

Antaŭ 1275 jaroj mortis Leono III (685-741), imperiestro de la (Orient-)Romia Imperio (717-41).

20. Antaŭ 450 jaroj naskiĝis Sigismondo III Vasa (1566-1632), reĝo de Svedio (1592-99), reĝo de Pollando kaj granda princo de Litvo (1587-1632).

Antaŭ 50 jaroj mortis Georges Henri Lemaître (1894-1966), belga romkatolika pastro, matematikisto kaj fizikisto, aŭtoro de la teorio pri praeksplodo kiel estiĝo de la universo.

21. Solstico.

22. Antaŭ 75 jaroj (1941) komenciĝis la operaco Barbaroso: la nazia Germanio invadis Sovetunion.

23. Antaŭ 125 jaroj mortis Wilhelm Eduard Weber (1804-91), germana fizikisto, (kun)inventinto de elektromagneta telegrafo; omaĝe al li estas nomita vebero – unuo de magneta flukso.

24. Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armeo konkeris Vilnon kaj Kaŭnon.

25. Antaŭ 25 jaroj (1991) Slovenio kaj Kroatio deklaris sian sendependiĝon de Jugoslavio.

27. Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armeo konkeris Bjalistokon kaj bruligis la urban sinagogon kun ĉ. du mil judoj en ĝi.

28. Antaŭ 525 jaroj naskiĝis Henriko VIII (1491-1547), reĝo de Anglio (1509-1547).

Antaŭ 75 jaroj (1941) la germania armeo konkeris Minskon.

30. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Michael Gerard “Mike” Tyson (1966-), usona boksisto, mondĉampiono de WBC (1986-90, 1996), WBA (1987-90, 1996), IBF (1987-90).

Ĉi tiu artikolo aperis en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/06/junio-4

Strange, sed post dudek jaroj de mia vivo en fremda lando, oni ne postulas ke mi pli kaj pli samiĝu al la denaskaj civitanoj de Belgio. Pro diversaj kaj iom neegalecaj kialoj en la ĉefurbo de Belgio kaj de Eŭropo oni ne devas tro adaptiĝi, se oni estas eŭropano kaj anglaparolanta civitano. Iom da francaj vortoj sufiĉas, kaj oni perfekte povas vivi en la eŭropa kvartalo kun minimumaj kontaktoj kun la loka loĝantaro.

Tamen en multaj regionoj kaj nacioj, tia agado aŭ ne eblas aŭ kaŭzas problemon, ĉu politike aŭ nur socie. Kaj tiaj samaj problemoj ankaŭ stimulas la agadon kaj argumentadon de tiuj, kiuj agadas por konservi la denaskan lingvon en mia hejmlando Kimrio.

Kaj je kelkaj kilometroj de Bruselo troviĝas la sama batalo, kie Flandrio provas pluteni la nederlandan kiel la lingvo de la regiono ĉirkaŭ Bruselo. Iom da adaptiĝo estas natura afero, – diras lingvaj kaj politikaj aktivistoj, – sed iom post iom enmigrintoj devas lerni la lingvon kaj vivstilon de la nova lando aŭ regiono.

La temo de migrado kaj adaptiĝo de novaj migrantoj forte influas la debaton en Britio pri la demando: ĉu resti aŭ ne en la Eŭropa Unio (EU). Pli fortaj estas tiuj, kiuj volas eliri el EU en Britio. Kaj ilia ĉefa argumento estas la nombro da enmigrintoj el Eŭropo kaj aliaj landoj. Iel EU malebligas al Britio fermi sian landlimon al novaj enmigrontoj, – diras la tielnomataj “Brexit”-pledantoj.

Ĉu kontraŭantoj de EU gajnos? Malfacile direblas.

Vide el Bruselo, mi, kiel kimro, iel vidas la samajn kialojn kaj plendojn malantaŭ la kampanjo kontraŭ la membreco en EU. Noteblas ankaŭ, ke ĉirkaŭ kvinono de la kimra loĝantaro naskiĝis en Anglio, kaj multaj el ili konsideras sin angloj. Ĉu angloj devas adaptiĝi al la kimraj lingvo kaj kulturo? Sed politike oni ne tro pridiskutas, ĉu “angloj” en Kimrio influas la voĉdonon pri la membreco.

La timo estas, ke Kimrio devos sekvi Anglion kaj foriri el EU. Eble Skotlando pensas, ke ĝi decidos mem. Sed ni en Kimrio malfacile povos decidi pri nia membreco en EU, eĉ se la kimra plimulto volas resti, kaj la angla plimulto volas eliri. En kelkaj semajnoj ni ellernos, kiu destino atendas nin en Kimrio. Malfeliĉe, sed kiel brita civitano kiu pli ol 15 jarojn vivas ne en Britio, mi ne rajtas voĉdoni. Pro tia sama kialo, okcent miloj el la du milionoj da britoj en Eŭropo ankaŭ ne povos voĉdoni en la referendumo.

Miloj da homoj, same kiel mi, ne rajtas voĉdoni pri afero tiel esenca al ni. Ja laŭ averto de la brita ministro pri Eŭropo David Lidington, se Britio voĉdonos forlasi EU-on, ni ne aŭtomate havos la raj\ton vivi kaj labori en la kontinento.

Dafydd ab Iago

Ĉi tiu artikolo aperis en la junia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №6.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/05/bruselo-30