Arkivo por la kategorio 'Mondo'
10 Decembro 2016 de AlKo
La 10a de decembro estas la Internacia Tago de Homaj Rajtoj. Ĉi-jare ni festas la 68an datrevenon de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, la plej fundamenta kaj ampleksa atesto de interkompreniĝo pri individuaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj iam ajn atingita. Esperanta traduko de la Deklaracio estas delonge legebla en la oficiala retejo de Unuiĝintaj Nacioj: http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=1115. Ĝi restas koninda por ĉiu esperantisto.
Legu la tutan artikolon ‘Deklaro de UEA okaze de la Tago de Homaj Rajtoj’
24 Oktobro 2016 de AlKo
Kiel multaj el ni, somere mi ŝatas vojaĝi kaj viziti aliajn landojn. Ĉi-jare nia familia celo estis Grekio, pli precize Peloponeso. Tie kaj ankaŭ en nia najbara lando Ĉeĥio ni kelkfoje spertis, ke ruslingvaj gastoj en restoracioj ofte havas strangan kutimon: ofte ruslingvaj gastoj mendis manĝaĵon aŭ trinkaĵon por ŝajne nur gustumeti. Ili lasis preskaŭ ĉion, aŭ almenaŭ grandan parton de la manĝaĵo, sur sia telero, por eble mendi denove. Simile al trinkaĵoj. Lasante plenajn glasojn da vino sur la tablo ili forlasis restoracion.
Legu la tutan artikolon ‘Stranga ruslanda manĝkutimo’
11 Oktobro 2016 de AlKo
Iam mi rakontis, ke neniu guberniestro en Kaliningrada regiono sukcesis resti por la dua oficperiodo, ĝis tiun postenon okupis lokano Nikolaj Cukanov. Li sukcesis elektiĝi por la dua fojo, ne havante gravajn konkurenculojn. Sed ĉu nia loka diraĵo estas efektive malprava? Ja post la reelekto Cukanov gvidis la regionon malpli ol unu jaron kaj estis eksigita – bone, ne eksigita, sed promociita al pli honora ofico de la reprezentanto de la prezidento en la Nord-okcidenta federacia zono kaj translokiĝis al Peterburgo.
Legu la tutan artikolon ‘La plej juna guberniestro en Ruslando’
2 Oktobro 2016 de AlKo
1. Antaŭ 125 jaroj (1891) en Kalifornio ekfunkciis la Stanforda Universitato.
2. Antaŭ 25 jaroj mortis Demetrios Papadopoulos (1914-91), ekumena patriarko Demetrio I de Konstantinopolo (1972-91).
4. Antaŭ 175 jaroj naskiĝis Prudente José de Moraes Barros (1841-1902), la tria prezidento de Brazilo (1894-98).
Legu la tutan artikolon ‘Oktobro 2016: Jubileoj, memordatoj kaj festoj’
28 Septembro 2016 de AlKo
Vorto pri Samarkando: la urbo, pri kiu oni ŝatas pensi, sonĝi kaj paroli
Baldaŭ venos la signifoplena dato kaj festa okazaĵo por la urbo, pri kiu multegaj loĝantoj de la planedo ŝatas pensi, memori, revi kaj paroli. La 18a de oktobro – la Tago de Samarkando. La evento, kiu meritas refokusigi nian rigardon je alloga beleco, unika aromo kaj arkitektura dekoro de la urbo, iam nomita la “Perlo de l´Oriento”. Ĉiuj, kiuj persone spertis la mirindaĵojn de Samarkando en realo, ĉu de malproksime, ĉu estinte tuj apude aŭ eĉ nur en siaj pensoj aŭ sonĝoj, konservis neforviŝeblajn impresojn pri la grandioza historia heredaĵo kaj neordinara nuntempa kulturo de la mondfama urbo.
Legu la tutan artikolon ‘Internacia Letertago’
19 Septembro 2016 de AlKo
(esper-german) La partio UNU MONDO (Eine-Welt-Partei, mallonge EINE WELT), fondita en 2010 de sep esperantistoj kaj unu neesperantisto, partoprenis en la distriktaj balotoj de Lüneburg la 11an de septembro 2016. La rezulto estas kuraĝiga: Tie, kie ĝi havis kandidatojn – t. e. en la tuta urbo Lüneburg kaj du apudaj komunumoj – ĝi akiris entute 1,32% de la voĉoj. Ĉar mankis kandidatoj en tri el la sep balotregionoj, la rezulto por la tuta distrikto (kun 181.000 loĝantoj) malaltiĝis al 0,72%.
Legu la tutan artikolon ‘UNU MONDO en loka balotado’
3 Septembro 2016 de AlKo
1. Sciotago: komenco de la lernojaro en Ruslando kaj en kelkaj ekssovetuniaj landoj.
2. Antaŭ 50 jaroj naskiĝis Salma Hayek (1966), populara meksika-usona filmaktorino.
4. Antaŭ 50 jaroj maskiĝis Jana “Janka” Djagileva (1966-91), sovetunia subgrunda kantistino kaj poetino.
6.Antaŭ 350 jaroj naskiĝis Ivano la 5a (1666-96), caro de Ruslando kun sia frato Petro la Granda (1682-96).
Antaŭ 125 jaroj naskiĝis Yrjö Väisälä (1891-1971), finna astronomo kaj esperantisto, prezidanto de ISAE, li donis Esperantajn nomojn al kelkaj asteroidoj.
Legu la tutan artikolon ‘Septembro 2016: Jubileoj, memordatoj kaj festoj’
4 Julio 2016 de AlKo
1. Antaŭ 100 jaroj (1916) komenciĝis la batalo ĉe Somme, kiu daŭris pli ol kvar monatojn.
Antaŭ 50 jaroj (1966) Francio forlasis la armean strukturon de NATO.
2. Antaŭ 450 jaroj mortis Nostradamus (Michel de Nostredame, 1503-66), franca astrologo, fama pro siaj profetaĵoj.
3. Antaŭ 150 jaroj (1866) la prusia armeo venkis la aŭstrian en la batalo ĉe Sadová.
Antaŭ 50 jaroj Francio okazigis la unuan (el ĉ. 180) nuklearmilan eksplodon en la atolo Moruroa.
Legu la tutan artikolon ‘Julio 2016: Jubileoj, memordatoj, festoj’
1 Junio 2016 de AlKo
1. Internacia Infana Tago.
Antaŭ 400 jaroj mortis Tokugawa Ieyasu (1543-1616), fondinto de la ŝoguna dinastio Tokugawa, kiu regis Japanion dum la epoko Edo (1603-1868).
Antaŭ 175 jaroj mortis Nicolas Appert (1749-1841), franca inventisto, fondinto de la unua konservaĵ-fabriko en la mondo.
2. Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Charles Robert “Charlie” Watts (1941-), drumisto de The Rolling Stones ekde 1963.
4. Antaŭ 625 jaroj (1391) pli ol 4 mil judoj estis murditaj dum kontraŭjuda pogromo en Sevilo.
Antaŭ 100 jaroj (1916) la ruslanda armeo de generalo Brusilov komencis ofensivon kontraŭ Aŭstrio-Hungario kaj Germanio, kiu estis la plej granda milita operaco en la Unua Mondmilito.
Legu la tutan artikolon ‘Junio 2016: Jubileoj, memordatoj, festoj’
1 Junio 2016 de AlKo
Vide el Bruselo
Strange, sed post dudek jaroj de mia vivo en fremda lando, oni ne postulas ke mi pli kaj pli samiĝu al la denaskaj civitanoj de Belgio. Pro diversaj kaj iom neegalecaj kialoj en la ĉefurbo de Belgio kaj de Eŭropo oni ne devas tro adaptiĝi, se oni estas eŭropano kaj anglaparolanta civitano. Iom da francaj vortoj sufiĉas, kaj oni perfekte povas vivi en la eŭropa kvartalo kun minimumaj kontaktoj kun la loka loĝantaro.
Legu la tutan artikolon ‘Timoj de elmigrintoj’
4 Majo 2016 de AlKo
1. Pasko laŭ la Julia kalendaro.
Internacia laborista tago.
3. Internacia tago de la libereco de la gazetaro.
Antaŭ 225 jaroj (1791) la sejmo (parlamento) de la Respubliko de Du Popoloj (Pollando kaj Litovio) akceptis konstitucion.
Antaŭ 75 jaroj naskiĝis Nona Gaprindaŝvili (1941-), sovetia kaj kartvelia ŝakistino, mondĉampiono pri ŝako (1962-78).
Antaŭ 100 jaroj estis pafekzekutita irlanda revoluciulo Thomas James Clarke (Tomás Séamus Ó Cléirigh, 1858-1916), en la sekvaj tagoj estis ekzekutitaj pluraj liaj kamaradoj.
Legu la tutan artikolon ‘Majo 2016: Jubileoj, memordatoj, festoj’
12 Aprilo 2016 de AlKo
Okaze de la hodiaŭa Kosmotago ni republikigas la artikolon de Grigorij Arosev, kiu aperis antaŭ kvin jaroj en La Ondo de Esperanto kaj en La Balta Ondo. (En la unua frazo ni ŝanĝis «Antaŭ 50 jaroj» al «Antaŭ 55 jaroj»).
Antaŭ 55 jaroj, matene la 12an de aprilo 1961, la sovetia armea piloto Jurij Gagarin per la kosmoŝipo Vostok 1 (Oriento) faris la unuan en la mondo flugon ĉirkaŭ la terglobo.
Kvankam tiu flugo estis rezulto de klopodoj de multegaj sciencistoj kaj armeanoj, inter kiuj elstaris la ĉefkonstruinto de Vostok Sergej Koroljov, ĝuste Gagarin estas menciata, kiam temas pri la “kosmotago”.
Legu la tutan artikolon ‘Jubileo de la kosmotago’
7 Marto 2016 de AlKo
En La Ondo de Esperanto ne maloftas artikoloj pri urboj kaj regionoj de Ruslando, kaj en la januara numero legantoj povis ĝui artikolon pri Irkutsk, la koro de la Orienta Siberio. Do neniel strangos por legantoj trovi ĉi-numere artikolon pri alia urbo de Siberio. Sed temas ne pri la kutima Siberio de ĉiuj konata. Temas pri alia Siberio, multe pli malgranda, sendube malpli fama, kaj situanta en la al ĝi plej malproksima areo de Eŭropo: La Siberio. Ĉar en tiu ĉi kazo la artikolo nepras: ne Siberio, sed “La Siberio”, kiu troviĝas… en Ekstremadura regiono de Hispanio. Kaj legantoj ekscios kiel eblas kongresi kaj esperantumi en pli varmaj kondiĉoj ol tiuj, kiujn la nomo sugestus.
Legu la tutan artikolon ‘La “alia” Siberio, aŭ kiel eblos varme kongresi’
3 Marto 2016 de AlKo
1. Antaŭ 50 jaroj (1966) la sovetunia interplaneda senpilota spacŝipo “Venuso 3” atingis la surfacon de Venuso kaj iĝis la unua tera spacŝipo, atinginta alian planedon.
Antaŭ 25 jaroj mortis Edwin Herbert Land (1909-91), usona sciencisto kaj inventisto, aŭtoro de 535 inventoj, fondinto de la korporacio “Polaroid”.
Legu la tutan artikolon ‘Marto 2016: Jubileoj, memordatoj, festoj’
22 Februaro 2016 de AlKo
Ĉu la nunaj EU-infanoj post jardeko vivos ankoraŭ en EU? (Foto: EK)
Vide el Bruselo
Maleblas vidi la estontecon. Tamen rigardante la pasintecon, oni klare vidas, kiom malforta estas la Eŭropa Unio (EU) hodiaŭ, kaj do eblas pripensi la estontecon.
Meze de februaro Eŭropaj ŝtatestroj diskutis proponitan akordon kun la brita ĉefministro David Cameron. Temas pri nova traktado kaj leĝaj ŝanĝoj, por ke Unuiĝinta Reĝolando restu en EU. Ĝin entenos jure deviga decido de la 28 ŝtatestroj. La celo estas kontentigi britojn kaj specife la britan ĉefministron David Cameron rilate al la ekonomio, konkurenco, suvereneco, kaj sociaj pagoj al eksterlandanoj laborantaj en Britio.
Legu la tutan artikolon ‘Estonteco de la Eŭropa Unio’
