Post la somera anonco pri la transiro de La Ondo al elektronika eldonado atingis nin multaj opinioj, iujn el ili vi povis legi en nia gazeto. La reagoj variis laŭ la legantoj. Jam ĉirkaŭ 30% de nia abonantaro en la lastaj jaroj elektas la elektronikan version, kaj ili plu abonas ĝin sendepende de la papera eldono. En la alia poluso estas dekoj da ŝatantoj de paperaj presaĵoj, kiuj preferas legi ilin kaj ne interesiĝas pri bitgazetoj kaj bitlibroj. Inter ĉi tiuj polusoj estas pli ol duono de la abonantoj, kiuj ĝis nun, malgraŭ scioj pri la elektronika versio, preferis aboni la tradician.

Speciale por ĉi tiu granda grupo ni publikigis la januaran numeron en la reto tute senpage, por ke oni vidu, ke bitgazeto, malgraŭ la neeblo palpi kaj flari ĝin, havas objektivajn avantaĝojn. Ni listigu almenaŭ kelkajn.

1. Bitgazeto estas rapida pro nebezono de presado, faldado, tranĉado, transportado al poŝto, poŝta sendado kaj liverado surloka.
2. Bitgazeto estas malpli kosta pro la menciita manko de la presado kaj ekspedo. Finfine, kiel skribas unu el niaj legantoj, ni ĉesu riĉigi la poŝton per abonkotizoj de esperantistoj.
3. Bitgazeto ebligas aperigi longajn tekstojn (vidu la seppaĝan artikolon de Humphrey Tonkin), kiuj antaŭe tropezigus papergazeton.
4. Bitgazeto estas lokŝpara, ĝi ne bezonas fizikan lokon sur breto; ĝi ankaŭ estas pli ekologia kaj do arbarprotekta.

La listo daŭrigeblas (ekzemple, nin agrable surprizis, ke ni ne devas trostreĉi la okulojn, ja nia legilo ebligas per unu klavopremo pligrandigi la literojn), sed ni haltu. Ni komprenas, ke biteldonaĵoj neniam plene forpuŝos la paperajn – pensu pri mirinde belaj albumoj kaj aliaj majstroverkoj de presarto, sed paperaj informiloj de etaj komunumoj jam malaperas; ili plu malaperos, kaj ni, esperantistoj, kuraĝe frontu la defiojn de l’ nuntempo.

Tri kromrimarkoj. Unue, ni skribas nenion pri la legado de bitgazeto, ĉar, se vi uzas komputilon vi verŝajne jam legis pdf-eldonaĵojn, kaj por la uzantoj de librolegiloj kaj saĝtelefonoj ne estas problemo legi ePubajn bitlibrojn. Due, ni rezistis la tenton kaj elektis plu fari la gazeton klasike, nigro-sur-blanke, sen tro da koloraj fonoj kaj ekzotaj tiparoj – ja plej gravas la oportuneco de la legado. Trie, la nuna turnopunkto estas oportuna momento por fari kelkajn ŝanĝojn enhavajn. Ekzemple, vi ne plu trovos en La Ondo de Esperanto monatan kalendaron, komentariojn de niaj kolumnistoj kaj la rubrikon Nia Trezoro. Ni ja atentos jubileojn, movadajn problemojn kaj publikigos klerigajn tekstojn, sed ne nepre ĉiunumere.

Viaj opinioj pri la unua “nova” Ondo kaj viaj ideoj pri la estonteco estas atendataj – ni faras la gazeton ne por ni, sed por vi, kaj do ĉiuj viaj reagoj estos atente legataj. Ni scivolas ankaŭ pri la opinioj de tiuj (ekzemple, duolinganoj), kiuj ĝis nun neniam legis la paperan Ondon, kaj konatiĝas kun nia gazeto tra ĝia elektronika versio.

Bonan Novan Jaron kun la nova Ondo!

Halina Gorecka
Aleksander Korĵenkov

Ĉi tiu teksto aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2017).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2017, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2017/01/ondo-17

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

David Armand havis longan vivon plenan de neordinaraj turnoj, en kiu estis pasio al literatura kreado, propagando de Esperanto, elstaraj laboroj en teknika sfero, granda kontribuo al fizika geografio, studado de landpejzaĝo kaj de uzado de naturriĉaĵoj, popularigo de geografia kaj ekologia sciencoj, socia naturprotekta agado kaj multo alia. Ĉio ĉi estis paralela al la scienca agado de Armand, kiu postlasis grandan sciencan kaj literaturan heredaĵon – pli ol 760 publikaĵojn.

Vojo de teozofo en la lando de Sovetoj estas 600-paĝa memorlibro de Armand. La morto en 1975 haltigis lian plumon mezvoje de la vivpriskribo, kiam antaŭe en la verkoplano estis batalo por naturo. Li krute ŝanĝis sian profesion, iĝis doktoro de geografio, iniciatoro de la leĝo pri naturprotektado.

Lia praprapraavo Paul Armand estis bonstata kamparano en Normandio, kiu ekloĝis en Parizo fondinte ŝufarejon. Aventurema kaj komercema, li iris al Moskvo, ĉar li aŭdis, ke en Ruslando oni ege ŝatas francojn, kaj tiuj povas fari bonan karieron. Li mem vendis Bordozajn vinojn, lia filo iĝis Ruslanda civitano kaj bone sukcesis en komercado.

Ni revenu al nia heroo. David Armand naskiĝis en Moskvo en 1905. Interese, ke ĉiuj tri filoj de lia avo estis liberaluloj. En la familia bieno apud Moskvo la filoj de fabrikposedanto aktive okupiĝis pri kleriga kaj revolucia agado, ili eĉ instalis neleĝan presejon. Lia onklo edziĝis al Elizaveta Steffen, kiu kun la nomo Inessa Armand iĝis konata agantino de la bolŝevista partio kaj proksimulino de Lenin.

David Armand en 1926

Armand pasigis sian infanaĝon en Svislando, Francio kaj Italio, kie loĝis liaj gepatroj ekzilitaj el Ruslando pro partopreno en la eventoj de 1905. En 1913 la familio revenis al Ruslando. David finis eksperimentan lernejon-kolonion de la 2a grado (1924) en Puŝkin, samjare studentiĝis en la Moskva elektro-maŝinkonstrua instituto, kiun li finis en 1927.

Kiel teozofo Armand rifuzis servis en la Ruĝa Armeo kaj estis kondamnita al 18-monata mallibero. Unu epizodo el la prizona vivo estas ligita kun Esperanto (li studis ĝin kiel lernejano danke al Anna Ŝarapova), kiam okaze de la dekjara jubileo de la Oktobra revolucio en Moskvo estis multaj eksterlandanoj.

Oni gvidis ilin ĉien, kaj kiam ili esprimis deziron konatiĝi kun niaj prizonoj, oni kondukis ilin al korektdomo Sokolniĉeskij, kiu evidente estis konsiderata modela kaj malplej “impresanta”. Tial nin vizitis du ekskursoj: germanoj kaj svisoj. En ambaŭ ĉeestis esperantistoj, kaj mi plezure plian fojon konvinkiĝis pri la utilo kaj praktika uzeblo de Esperanto. Mi parolis kun la gastoj ĝissate, kaj certe rakontis pri la persekutoj de armerifuzantoj en RSFSR. Esperantistoj tradukis miajn vortojn al siaj kamaradoj. Gastoj estis mirigitaj, ĉar oni kredigis al ili, ke en nia lando oni liberigas ĉiujn, kiuj rezignas de la armea servo pro siaj konvinkoj. Ili, siavice, mirigis min per rakonto, ke en Vieno nun tute leĝe okazas kongreso de militrifuzantoj el diversaj landoj, kaj neniu metas ilin post kradon, kaj ke en multaj ŝtatoj anstataŭ la armea servo ekzistas peza nearmea laboro por homoj idee ne dezirantaj servi en armeo. <…>

Dum mia interparolo kun eksterlandanoj, estroj ĉie sekvantaj la ekskursantojn, staris kaj afable ridetis, videble fieraj pri sia klera arestito: “Jen ja, kia estas nia lando, eĉ kanajloj scipovas paroli germane!”

Post la liberiĝo Armand laboris en la uzino “Dinamo” kiel inĝeniero, supera konstruisto, ekde 1933 kiel fakestro. En 1936 li abrupte ŝanĝis sian profesion kaj aliĝis al koresponda fako de geografia fakultato. Ricevinte diplomon en 1940 li eklaboris en la Geografia Instituto de la Akademio de Sciencoj de USSR. Lia agado estis ĉefe direktita al racia uzado kaj protekto de naturo.

Revene al liaj rememoroj, mi tre ŝatis lian bonkoran priskribon de homoj tra la tuta verko. Jene karakterizis lin geografo kaj poeto Jurij Jefremov: “Lia granda trajto estis bono, toleremo, neprofitema honesto kaj optimismo. Tra ĉiuj obstakloj, ĉagrenoj kaj malaltigaj koeficientoj li iris kun hela animo ne farante malbonon”.

Halina Gorecka

La libro estas legebla en la retejo http://www.e-reading.club/book.php?book=1032018 kaj tie elŝutebla laŭ pluraj prezentoformoj, interalie, epub kaj html.

David Armand pri eklerno de Esperanto

Esperantismon ni alproprigis tuj kaj senrezerve. La internacilingva ideo ŝajnis al ni tiel klara, ke ni senhezite eklernis ĝin. Tentis nin ankaŭ la facileco de la lingvo. <…> Krome ni havas ruzan celon lerni kriptan paroladon, kiun la aĝuloj ne komprenus<…>

Kiam en la kolonio mi eklernis la francan <…> tio tute ne malvarmigis mian entuziasmon pri Esperanto. Mi rezonis jene: la verkojn de Maupassant oni prefere legu france, sed ne eblas legi la originalojn de ĉiuj diverslingvaj aŭtoroj. Do estus plej bone formi imagon pri ili per Esperantaj tradukoj. Krome estas granda sfero de la lingvouzado ne postulanta specialan beletrecon: scienco, tekniko, diplomatio. Pri la franca mi okupiĝis, kiam mi bonŝance malsanis, dum 6-8 horoj tage. Por Esperanto mi povis trovi nur ĉiuhorajn dekminutajn paŭzojn. Kaj do? Dum la somero mi ellernis Esperanton, kaj la francan mi ĝis nun posedas malbone.

Speciale varmigis nian entuziasmon jena okazo. Al Anna Nikolajevna [Ŝarapova] venis kiel gasto ŝia lerninto Vasilij Jeroŝenko, kiu antaŭe multajn jarojn loĝis eksterlande en orientaj landoj. Li, blinda verkisto, sole, sen akompananto traveturis duonon de l’ mondo. Anstataŭ akompananto por li servis Esperanto. Li longe vivis en Anglio, Japanio, Tajlando, Birmo, Hindio, Ĉinio. Esperantistoj renkontis kaj gastigis lin, rakontis pri sia lando, konatigis kun interesaj homoj, iĝis liaj plej proksimaj amikoj kaj helpantoj. Ĉie li partoprenis en revolucia movado, laboris pri organizado de instruado al blinduloj, instruis Esperanton. Post nia revolucio oni arestis lin en kelkaj kapitalismaj landoj kaj ekzilis lin kiel bolŝeviston. Dum vesperoj li rakontis al ni sian mirindan vivon kaj finis la rakonton per jenaj vortoj:

“Mi, blindulo, helpe de Esperanto sciis kaj vidis en foraj landoj pli multe ol malblindaj turistoj, kiuj gapas ĉiuflanken, sed komprenas nenion”.

El paĝoj 195-197.

Ĝi estas recenzo el la decembta kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №12.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2017/01/recenzo-71

Klaku la supran bildon por vidi la abonmanierojn

Andreo Grzębowski

Bydgoszcz, centro de Kujavia-Pomeria vojevodio en la norda parto de Pollando, diskoniĝis en Esperantujo pro la vasta utiligo de Esperanto en turismo. Ĉi tiu agado estas intime ligita kun la nomo de Andrzej “Andreo” Grzębowski.

Grzębowski, mem pasia vojaĝanto, estis estrarano de Pola Esperanto-Junularo pri turismo. Diplomiĝinte pri historio en la universitato Kopernik (Toruno), en 1966 li gajnis en konkurso direktoran postenon en la junulara vojaĝoficejo Juventur (Bydgoszcz) kaj ekuzis Esperanton en sia laboro, sendante turismajn grupojn kun Esperantaj gvidantoj al Esperanto-renkontiĝoj en Bulgario, Hungario kaj Ĉeĥoslovakio.

La nova etapo komenciĝis post la fondo de la klubo Esperanto somere 1972 ĉe la strato Skłodowska-Curie, 10. Ĝuste tie poste troviĝis sidejo de turisma oficejo de PEA (Pola Esperanto-Asocio) “Esperantotur”. Ĝiajn servojn ĉiujare uzis miloj da loĝantoj de Bydgoszcz.

En 1975 Grzębowski iĝis prezidanto de la asocio Monda Turismo (MT), fondita en 1970 en Vieno kun la celo “faciligi turismon per Esperanto, faciligi al esperantistoj vojaĝi, organizi aŭ partopreni amasturismon por pruvi la valoron de Esperanto”. Samjare startis organizado de ĉiujaraj Internaciaj Foiroj de Esperanto Turismo en Bydgoszcz. En ĉi tiuj foiroj diverslandaj organizantoj de por- kaj peresperanta turismo raportis pri sia agado, prezentis ofertojn kaj faris kontraktojn.

Okaze de la 72a UK en Varsovio (1987) “Esperantotur” ricevis, kiel la 22a turisma oficejo en Pollando, licencon por eksterlanda turismo, kio rezultigis tujan kreskon de Esperanto-turismo. “Esperantotur” dungis 80 oficistojn, duono da ili en Bydgoszcz, organizante Esperanto-turismon por kelkmil personoj jare. (Indas rememori ankaŭ la 68an UK-on – en julio 1983 en Pollando estis nuligita la milita stato, kaj du miloj da poloj uzis la pretekston partopreni la kongreson en Budapeŝto por vojaĝi eksterlanden.)

En 1990 Monda Turismo estis leĝe registrita en Bydgoszcz kiel nekomerca organizaĵo kun “Esperantotur” kiel ĝia turisma servo. Precipe bone funkciis kunlaboro de “Esperantotur” kun esperantistaj turismaj oficejoj en Bulgario, Hungario, Slovakio kaj Benelukso, kiuj ĉefe akceptadis plurajn busajn grupojn. Komence de la 1990aj jaroj al la kunlaboro aliĝis baltianoj kaj ruslandanoj, kaj kreiĝis la populara busa itinero “La blankaj noktoj”, kiu pasis el Pollando tra la Baltaj ŝtatoj al Peterburgo. Trajnajn vojaĝojn al Siberio kaj Centra Azio prizorgis la Turisma Servo de Ruslanda Esperanto-Asocio.

Fine de la 1980aj jaroj la familio Grzębowski en sia propra tereno konstruis la hotelon Esperanto, sed ĉar tiutempe privatulo ne rajtis posedi hotelon, la estraro de PEA aĉetis la grundon kontraŭ simbola sumo por uzi la domon por Esperantaj celoj. La tiamaniere starigita hotelo jure apartenis al PEA. La hotelo ne nur akceptis gastojn, en ĝia salono okazis Esperanto-kunvenoj. Sed nova estraro de PEA en 1993 vendis la terenon kun la hotelo kontraŭ nur 2000 usonaj dolaroj al persono, kiu promesis financi ĝian agadon. (La hotelo daŭre funkcias kun la nomo Pegaz.)

La vastiĝanta Esperanto-turismo bezonis vojaĝgvidantojn kaj ĉiĉeronojn. Por tio en 1991 ekfunkciis Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo (ISTK). Kiel trijara nepublika postmaturecekzamena lernejo ĝi estas laŭleĝe registrita ĉe koncernaj instancoj en Bydgoszcz. En 1996 la studumo akiris la statuson de klerigejo de la Akademio Internacia de la Sciencoj San-Marino (AIS). La Studumon, realigantan edukadon en Esperanto de profesiuloj por turismo kaj kulturo, finis pli ol mil studentoj el pli ol 90 landoj de Afriko, Ameriko, Azio, Aŭstralio, kaj Eŭropo. Ilin instruis en Esperanto profesoroj kaj aliaj fakuloj el 60 landoj.

Ekde la 1a de aŭgusto 2000, laŭ dekreto de la pollanda ministro pri edukado la diplomoj de ISTK validas kiel oficialaj pollandaj dokumentoj rajtigantaj ĉiĉeronojn kaj vojaĝ-gvidantojn labori en Esperanto.

En 2002 la Internacia Asocio Monda Turismo estis malfondita. La malfacilan financan situacion de la Asocio kaŭzis la monda krizo en aviadila turismo kaj krizo de internacia busa turismo en Pollando. La agadon de MT daŭrigis Internacia Klubo Esperantotur. La gvidadon de ISTK transprenis la Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo.

MT ĉiujare eldonis kaj dissendis al kelkaj miloj da adresoj la Turisman Esperanto-Kalendaron (TEK) kun informoj pri internaciaj Esperanto-aranĝoj kaj internaciaj Esperanto-vojaĝoj. En 2000 estis eldonita kolora mondmapo de MT (10 mil ekz.) kaj en 2001 – poŝatlaso de la mondo en Esperanto.

La lasta TEK, aperinta en 2010, listis nur ĉ. sepdek internaciajn Esperanto-vojaĝojn kun Esperanto-vojaĝgvidantoj por 2011 kaj enhavis la adresojn de reprezentantoj de Esperantotur kaj plej gravajn kontaktadresojn pri studado kaj turismo en 125 landoj de la mondo. TEK-2011 estis dissendita al mil poŝtaj adresoj en la mondo kaj al ĉ. 6500 retadresoj en la mondo, el kio ĉ. 1500 en Pollando.

La internaciaj vojaĝoj kutime estis ligitaj kun partopreno en Esperanto-aranĝo, kiun kompletigis turismado en la ĉirkaŭa regiono kaj/aŭ najbaraj landoj, kio ebligis fari ilin rentabilaj danke al partopreno de neesperantistoj.

Alia specialaĵo estis ĉirkaŭmondaj vojaĝoj, buskaravanoj kaj kombinitaj vojaĝoj. Entute, MT kaj Esperantotur organizis grupvojaĝojn kun Esperanto-gvidantoj al 135 landoj. La plej aktiva mondvojaĝanto, lektoro de ISTK, prof. Remigiusz Mielcarek vizitis pli ol 200 landojn kaj gvidis multajn vojaĝojn en la Suda Ameriko kaj Sud-Orienta Azio.

La turismaj foiroj transformiĝis al Internaciaj Forumoj pri Edukado, Turismo kaj Kulturo. La 40a forumo anoncita por septembro 2014 ne okazis pro tio, ke kelkajn semajnojn antaŭe mortis Andrzej Grzębowski – animo kaj motoro de ĉiuj turismaj kaj edukaj iniciatoj kaj aktivecoj. Apud li dum jardekoj laboris lia edzino Regina Grzębowska, Tomasz Jan Kudriewicz, Milan Zvara, Angel Todorov, Marcel Delforge, Evva Margit, Anna Butkeviĉ, Daniela Emler kaj multaj aliaj.

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperis en la postkongresa, aŭgusta-septembra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №8-9.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/10/trezoro-9

La 28an de julio 2016 Vladimir Putin enoficigis Jevgenij Ziniĉev kiel provizoran plenumanton de la guberniestaraj taskoj. Ziniĉev estas enigma figuro, oficiro el la sekurecservo, ano de la prezidenta gardoservo. Ĵurnalistoj malmulton sciis pri li, eĉ ne lian kleron (la temo pri klero kaj disertacioj lastatempe populariĝis en Ruslando). La kontaktoj kun li estis tre limigitaj, kaj la unua gazetara konferenco daŭris 49 … sekundojn. Sed okazis nova surprizo – post iom pli ol du monatoj la 6an de oktobro prezidento Putin akceptis la peton de Ziniĉev pri eksiĝo pro familiaj cirkonstancoj.

Post la demisio de Ziniĉev la guberniestran postenon en Kaliningrado okupis la 30-jaraĝa Anton Aliĥanov, antaŭe laborinta en la ministerio de justico (2010-2013) kaj ministerio de industrio kaj komerco (2013-2016) en Moskvo. Pli ol unu jaron li estris la registaron de Kaliningrada regiono. Li iĝis la plej juna regiona gvidanto en Ruslando. Aliĥanov naskiĝis la 17an de septembro 1986 en Suĥumi, tiam en Abĥaza Aŭtonoma Soveta Socialisma Respubliko. Li finis Ruslandan Ŝtatan Impostan Akademion. Kandidato de ekonomiaj sciencoj. Anton Aliĥanov estas edziĝinta, patro de du infanoj.

Dum la renkontiĝo kun la prezidento de Ruslando, Aliĥanov prezentis la ĉefajn taskojn:

• Finpretigo de la leĝo pri ekonomia evoluo de Kaliningrada regiono, kies statuso de libera ekonomia finiĝis ĉi-jare;
• Problemoj de transporta atingebleco, interalie, starigo de prama linio al la granda Ruslando kaj subvenciado de aviaj flugoj;
• Energetika sekureco de la regiono;
• Okazigo de la Piedpilka Mondpokalo en 2018.

Ne malpli populara interreta novaĵo iĝis informo pri alia eksa Kaliningrada guberniestro Georgij Boos, kiun oni memoras pro la bonega Ĉemara Rond-ŝoseo, ekkonstruita dum lia oficperiodo. Do, al Boos naskiĝis filo. Ĉu vere grava novaĵo pri la sepa infano de Boos? Jes, ja estas la unua filo post ses filinoj naskiĝintaj en tri geedzecoj.

Halina Gorecka

Legu ankaŭ

Halina Gorecka: Nikolaj Cukanov, la kvina estro de la regiono

Fonto: Radio Esperanto, podkasto 39, 9 okt 2016.

Proze kontribuis Mikaelo Bronŝtejn, Espopore (Evgenij Georgiev), Klára Ertl, Steven K. Smith kaj Ludmila Novikova. Originala poezio venas de Espopore, Anneke Schouten-Buys, Paulo Nascentes, Petro Palivoda, Tatjana Auderskaja. Fasko da Fabloj de Ikso estas postmorta omaĝo al Xu Daorong.

Per la traduko de Ionel Oneţ oni konatiĝas kun prozaĵoj de la rumanaj verkistoj Mircea Opriţă kaj Mihai Măniuţiu. La insigno de la sudamerika rakontisto Julio Ramón Ribeyro aperas tradukite de Harald Helfgott. Tradukitan poezion liveras streboj de Suso Moinhos: elangligitaj poemoj de Sholeh Wolpé kaj poemoj de Tal Nitzán el la angla kaj la hispana.

István Ertl meditas, ĉu oni povas trovi sian identecon en tradukado. Miguel Fernández prezentas la poem-antologion Nova mondo en niaj koroj. Sen Rodin prikonsideras la figuron de papo Francisko 1a. Reinhard Haupenthal eseas pri la sarlanda gastronomio.

Recenzoj ĉi-foje estas esee longaj. Ekzemple, Jorge Camacho kaj Suso Moinhos analizas la kolektivan traduklaboron — poemaron de la pola Nobelpremiitino Wisława Szymborska kaj Rubén Fernández Asensio analizas la anglalingvan volumon, en kiu estas kolektitaj artikoloj de Lionel Wee, konata kritikanto de la koncepto pri la lingvaj rajtoj. Pliaj recenzoj estas de Nikolao Gudskov, Wim Jansen, Leif Nordenstorm kaj Luiza Carol. Aperas ankaŭ kelkaj reagoj de legantoj.

La kovrila kaj rubrikaj fotoj de Roberto Alarcón montras urbajn pejzaĝojn aŭ scenojn.

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperis en la oktobra kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №10.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/09/ba-26

Proze kontribuis Grigorij Arosev, Lilia Ledon kaj Barry Friedmann. Originala poezio venas de Antonio Valén kaj Gerrit Berveling.

Per traduko de Luiza Carol aperas rakonto Falsulo de hebrelingva verkisto Yehuda Gur-Arie. Poemojn de Ĥaim Naĥman Bjalik tradukis Amir Naor, verkoj de ses kluĵaj poetoj ruman- kaj hungar-lingvaj venas en la traduko de Ionel Oneţ. Sankta Vaĉo de Hannes Sigfússon estas epokfara verko en la islanda poezio, kiun esperantigis Baldur Ragnarsson.

Teatro gastas per la dekdua sceno de Bohemiaj lumoj de Ramon del Valle-Inclán enkondukita de ĝia tradukinto Miguel Fernández.

Siajn vojaĝ-impresojn pri Japanio kaj japanoj Jorge Camacho garnis per poeziaĵoj. En alia artikolo li analizas Historion de la Esperanta literaturo (HEL) surbaze de prezento de sia propra verkado. Eseo de Carlo Minnaja Libro pri historio – historio de libro laŭforme estas konversacio, pridemandado de etulinjo al sia paĉjo, tiel oni informiĝas pri la cirkonstancoj ĉirkaŭ HEL, kiu estas en la fokuso de kelkaj kontribuoj. La libran temon daŭrigas revuo de Gerrit Berveling pri la eldonejo Fonto. Ankoraŭa reago al recenzo venas de Miguel Fernández pri La bunteco de anarkiismo en Hispanio. Li Chaoyang rakontas pri sia patro Li Shijun konata kiel Laŭlum. Nora Caragea demandate de Suso Moinhos rakontas pri sia esperantistiĝo, sia esperantista familio kaj sia traduka laboro. Detlev Blanke replikas al la recenzo pri la HEL de Suso Moinhos.

La recenza sekcio ĉi-foje ne estas ampleksa kaj entenas nur duonon da kontribuoj kompare al la antaŭa Boao. Julia Sigmond recenzas la memorlibron de Teresa Kapista Ie pri io. Jorge Camacho mallonge prezentas Aŭdiencon de Václav Havel, Suso Moinhos analizas la sinoniman vortaron de Emil Dimov. Cent hajkoj de Andreas Kück ricevas prijuĝon de Hirotaka Masaaki. Carlo Minnaja recenzas la rakonton La korto de svedo Kristian Lundberg en la traduko de Gunnar Gällmo, kaj Mao Zifu – la poemaron Indiferento de Paulo Silas.

La rubrikokomencojn ornamas fotoj de turoj kaj ĉielskrapuloj, dum la unuan kovropaĝon la pentraĵo Neleĝa turo en Tajpeo de Lu Fang.

Halina Gorecka

Ĉi tiu listo aperis en la julia kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №7.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/07/ba-25

La 14an de marto 2016 la juĝkomisiono anoncis la rezulton de Liro-2015.

Traduko el la angla: Lost on dress parade de O. Henry

Laŭreato: Hoss Firooznia (Usono)

Laŭda mencio: Igor Sokolov (Ruslando)

Traduko el la rusa: Bargamot i Garasjka de Leonid Andrejev

Laŭreato: Igor Sokolov (Ruslando)

La laŭreatoj ricevos diplomojn kaj libropremiojn. Konforme al la regularo la organizantoj ĝis la 1a de januaro 2018 havas ekskluzivan rajton publikigi la ricevitajn konkursaĵojn en La Ondo de Esperanto, libroforme kaj elektronike.

Gratulon al la laŭreatoj!
Dankon al la partoprenintoj!

Halina Gorecka
sekretario de Liro-2015

Detalaj informoj pri la antaŭaj konkursoj.

Referenco: http://sezonoj.ru/2016/04/liro2015/

Prozaĵoj tradukitaj dankiĝas al Jozefo E. Nagy (Filantropoj de János Székely) kaj Sen Rodin (Manoj disigitaj nur de vitroplato de Rita Granetti). Suso Moinhos tradukis el la rumana poemojn de Grigore Chiper kaj de Marcela Benea. Valentin Melnikov prezentas elekton de satiraj poemoj de Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj.

Teatro gastas en la 24a Beletra Almanako per unuaktaĵo Duonhora pluvego de Rikardo Cash kaj per miksita tragedio-komedio La lasta kunsido de Trevor Steele.

Komentario de Galina Juzefoviĉ pri la nobelpremiitino Svetlana Aleksijeviĉ aperas en la traduko de Grigorij Arosev. Al Esperanto rilatas kelkaj artikoloj. Javier Guerrero meditas pri niaj bibliotekoj kaj ties katalogoj, Spomenka Štimec rakontas pri renkontiĝo de nialingvaj verkistoj en Kroatio. Ŝercojn de preskoboldoj notas Márton Fejes, kaj Yohannes Manhitu pripensas skribadon en Esperanto. Anjo Amika estas intervjuata pri la muzika kariero, vivo kaj Esperanto.

La ampleksa recenza fako entenas dekduon da kontribuoj. Mao Zifu analizas la romanon Cent jaroj da soleco de Gabriel García Márquez, serĉante kiomgrade de Diego obeis la originalon. Li ankaŭ pritaksas la poemaron Testamento de Edwin de Kock. Du libroj ricevas prijuĝon de Jorge Camacho – antologio Brazila Esperanta Parnaso kaj teatraĵo La angla sen instruisto de Eugen Ionescu tradukita de Ionel Oneţ. Sub la lupeon de Gerrit Berveling trafas la KLEKSa reeldono de la romano Marta de Orzeszko en la traduko de Zamenhof, kiu konsternas lin pro preseraroj; la libro provokas lin rememori pri la amikeco kun Ludovikito, kiu zorgeme reeldonis ĉiujn zamenhofaĵojn. Konraste, pozitivajn sentojn Berveling esprimas pri alia libro recenzita de li – la romano Libazar’ kaj Tero aŭtorita de Julia Sigmond kaj Sen Rodin. Inter la ceteraj recenzoj, ni menciu tiun de Suso Moinhos, kiu plej multe kontribuis al ĉi tiu kajero. Li detale traktas Historion de la Esperanta literaturo, alvokante al “plibonigo de grava verko”.

La kovropaĝon kaj la rubrikojn ornamas fotoj de Antonio Valverde, bedaŭrinde, ne plenkoloraj. Ĝui ilin kaj pliajn oni povas en la retejo de la Madrida artisto.

Halina Gorecka

Ĉi tiu artikolo aperis en la marta kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №3.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/03/ba-24

“Al Arnhemo iru ĉiuj,
tie staras nia Dom’!”
(el kanto)

Veninte al Hago la 2an de novembro 1929, Andreo Cseh komencis varbprelegi en Nederlandaj urboj kaj baldaŭ ekinstruis. Julia Isbrücker decidis fondi instituton por organizado de Cseh-kursoj kaj edukado de Cseh-instruistoj. La Nederlanda registaro la 24an de majo 1930 registris la Internacian Cseh-Instituton (ICI) kiel kulturan fondaĵon.

En printempo kaj somero 1930 Ĉe-kursoj okazis ankaŭ en Arnhem, administra centro de la orienta provinco Gelderland, situanta ĉe Rejno, fama pro pitoreska ĉirkaŭaĵo. La kursojn vizitis la urbestro de Arnhem S. J. R. de Monchy kaj skabeno pri instruado B. Bakker, kiuj decidis helpi al la pedagogia laborado de la Cseh-Instituto. Ili atingis, ke la urba konsilantaro de Arnhem la 17an de novembro 1930 disponigis al ICI grandan konstruaĵon kun la ĉirkaŭa parko kun la celo disvastigi Esperanton per Cseh-metodaj kursoj kaj por edukado de instruistoj.

La bieno Presikhaaf situis ĉe la nord-orienta rando de Arnhem. Fine de la 19a jc la vilao estis rekonstruita. Ekde 1894 en ĝi funkciis sanatorio por neŭraj pacientoj. En 1930 la komunumo Arnhem aĉetis la biendomon kaj transdonis ĝin al ICI kontraŭ simbola prezo de unu guldeno.

La komunumo Arnhem prizorgis la ĉirkaŭan parkon, kiu estis populara ripozloko de la urbanoj. La instituto ne pagis lukostojn kaj devis prizorgi la internan aranĝon. La kvaretaĝa domo havis grandan salonon por kelkaj centoj da homoj, restoracion, terason, klasĉambrojn kaj hotelĉambrojn por 50 personoj. La reklamo en La Praktiko informis, ke la hotelo estis instalita kun la moderna komforto (fluanta akvo, centra hejto, varma akvo, leg- kaj skrib-salono, biblioteko, societaj ludiloj, piano, bonega kuirejo, ktp). Andreo Cseh havis sian propran ĉambron kaj restis tie ĉiun someron, krom la milito.

La solena malfermo de la Internacia Esperanto-Domo (IED) okazis la 11an de aŭgusto 1931. La urbo Arnhem ornamis ĉiujn tramojn per Esperantaj flagetoj, verdaj standardoj en multaj lokoj altiris la atenton de urbanoj. En la malfermo parolis reprezentantoj de la Nederlandaj ministerioj por instruado kaj por komerco, industrio kaj laboro. La urbestro de Arnhem faris sian paroladeton en Esperanto. Sekvis responda parolado de Andreo Cseh. Alparolis ankaŭ alilandaj gastoj.

Por ekipado de la Domo estis organizita granda loterio aprobita de la Nederlanda justicministerio. Estis preparitaj mil valoraj premioj: manĝoĉambra meblaro, tajpiloj Royal kaj Corona, gramofono Sprenger, fotilo Zeiss-Ikon, persa tapiŝo, biciklo, polvosuĉilo k. m. a. La ĉefpremio estis kvinpersona aŭtomobilo Nash. Unu loteribileto kostis 1 guldenon kun rabatoj por opaj aĉetoj. (Jarabono de La Praktiko kostis 2,5 guldenojn.) La tirado de la loterio okazis la 30an de decembro 1932 en la Domo kun ĉeesto de granda publiko kaj notario Ch. J. Engelberts, kiu laŭtlegis la eltiratajn numerojn.

En IED okazis internaciaj daŭrigaj kaj superaj kursoj, konferencoj, semajnfinaj kunvenoj, en kiuj prezentiĝis eksterlandaj gastoj. Kelkaj ekzemploj sekvas.

Kvintaga Paska Universitato okazis en Arnhem en 1932. Edmond Privat prezentis lingvajn kaj historiajn prelegojn kaj rakontis pri sia vojaĝo kun Gandhi al Hindujo. La universitaton antaŭis kvintaga Internacia lingva konferenco.

Samjare okazis internacia kurso por komencantoj, kiun sekvis unusemajna seminario por Cseh-instruistoj kaj internacia perfektiga kurso. Dum la Kristnaska libertempo en IED okazis Esperanta Olimpiado – konkursoj pri la scio kaj lerteco en Esperanto.

Similan oferton IED proponis en 1934. Krome eblis pasigi Pentekostan libertempon en la samideana etoso. Du jarojn sinsekve okazis kursoj de Esperanto por oficistoj de poŝto, telegrafo kaj telefono, kiujn kompletigis fakaj ekskursoj kaj amuzaj aranĝoj. En 1935 kunlabore kun la direkcio de la Nederlanda fervojo, estis aranĝita Esperanto-kurso por oficistoj de fervojoj, tramoj kaj aliaj trafikoj.

Partoprenantoj de unu el la multaj kursoj en la Esperanto-domo en Arnhemo antaŭ busa ekskurso (Somero 1936)

Esperanto-aleo (nederlande: Esperantolaan) estis inaŭgurita la 25an de aŭgusto 1934, ĝi ligis la Esperanto-Domon kun Velperveg, la ĉefstrato en Arnhem. Tiam aperis la oficiala adreso: Esperantolaan 3.

La antaŭmilitan someron 1939 okazis la lasta renkontiĝo de IED kun du centoj da partoprenantoj el deko da landoj. “Venu al Arnhem!” – alvokis Julia Isbrücker en la aprila kajero de La Praktiko kaj invitis esperantistojn malgraŭ la milito partopreni en kursoj aŭ pasigi libertempon ekde la 13a julio ĝis la 3a de aŭgusto 1940.

Pro la invado de la Germania armeo en Nederlandon en majo 1940 oni decidis ne plu funkciigi Esperanto-Domon. En aŭgusto la vilao estis transdonita al la nova registaro. Ed Borsboom rakontas, ke antaŭ tio, en julio, Andreo Cseh venis por inspekti la staton de la domo. Sur la fermita pordego li trovis paperon kun la skribaĵo: “Forlasita estas la domo. Kuraĝon, baldaŭ alia tempo venos. Vivu Esperanto! 1940-07-16 germana esperantisto”. Post unu jaro ĉi tie estis lokita sanatorio Koningsheide.

En septembro 1944 Arnhem iĝis loko de sangaj bataloj. Veninte al Arnhem post la liberigo de la lando, la institutestroj konstatis malaperon de la tuta altvalora domekipaĵo. Damaĝoj en la instituto en Hago kaj en la domo en Arnhem konsistigis ĉ. 83 mil guldenojn. En IED estis loĝigitaj laboristoj venintaj por rekonstrui la urbon. La institutestroj taksis refunkciigon de IED provizore neebla, kaj ĉi tiu provizora decido iĝis definitiva.

En 1947 la domo estis transdonita al teknika lernejo. En 1960 ĝi forbrulis pro incendio. Pri la iama glora florado de Esperanto en Arnhem memorigas nur Esperantolaan – la Esperanto-aleo.

Halina Gorecka

La plej supran bildon sendis Els van Dijk (IEI, Hago), la dua aliaj estas prenitaj el La Praktiko.

Legu ankaŭ:
Aleksander Korĵenkov. Andreo Ĉe: Migranta lingva apostol’

Ĉi tiu artikolo aperis en la februara kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №2.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/03/gorecka-6

Trajne oni longe proksimiĝas al Irkutsk, la valo de la rivero Angara estas unu el la plej dense loĝataj areoj en Siberio, je cent kilometroj okcidenten etendiĝas tuta ĉeno da urboj kaj vilaĝoj. La tuto nomiĝas la Granda Irkutsk, en la urbo mem loĝas ĉirkaŭ 620 miloj (inkluzive de pli ol 100 mil studentoj), en la konglomeraĵo – ĉirkaŭ unu miliono.

Orienta limfortikaĵo

Antaŭ kvar jaroj Irkutsk jubileis okaze de la 350-jariĝo de la fondo (en 1661) de limfortikaĵo ĉe la potenca rivero Angara kontraŭ la enfluejo de la rivero Irkut. Ĉe la apero de rusoj, sur la bordoj de Angara loĝis triboj de buratoj kaj evenkoj. La ligna fortikaĵo servis por tenado de armiloj, municio kaj varoj por komerci kun la lokanoj.

En 1669 ĝin anstataŭis ŝtona fortikaĵo, tri jarojn poste konstruiĝis la unua ligna preĝejo. Loĝatigado de la Bajkala regiono realiĝis jen per memvola, jen per deviga translokiĝo/igo de kamparanoj kaj ŝtatoficistoj el Ruslando.

Impeta evoluo

Irkutsk tre oportune konstruiĝis ĉe la granda historia vojo, kiu etendiĝis de Uralo ĝis Pacifiko. La vojo profitigis la urbon, kiu rapide kreskis kaj iĝis gubernia centro en 1764 (tiam la Irkutska kaj Tobolska gubernioj estis partoj de la t. n. Siberia Carlando). Ĉe la nova divido de Siberio en 1822 je du administraj partoj Irkutsk iĝis la ĉefurbo de la Orient-Siberia gubernio.

En 1790 estis konfirmita la blazono de Irkutsk, kiu prezentis kurantan tigron (en la tiama rusa lingvo estis aparta vorto babl, signifanta reĝan tigron) sur la arĝentkolora ŝildo, tenanta en la makzelo zibelon.

Malproksimeco de la ĉefaj Ruslandaj merkatoj, subevoluo de la ter- kaj river-vojoj ebligis al la lokaj komercistoj dum multaj jaroj teni en siaj manoj pograndan komercon. En 1728-1792 en la urbo situis doganejo, kaj la tuta karavana komerco kun Mongolio kaj Ĉinio efektiviĝis tra Irkutsk. La urbo ludis gravan rolon ankaŭ en akirado de naturriĉaĵoj kaj en komercado kun la insuloj kaj bordregiono de la Pacifiko. Irkutsk rapide riĉiĝis kaj en 1799 laŭ la iniciato de la lokaj komercistoj estis fondita Ruslanda-Usona kompanio.

Komence de la 19a jarcento ĉe la rivero Lena estis trovita oro, kaj Irkutsk iĝis unu el la centroj de la orminado. En 1898 al Irkutsk venis la unua vagonaro laŭ la transsiberia fervojo, kaj danke al tio en la urbo aperis novaj industriaj kaj transportaj entreprenoj, vigliĝis karbominado.

Same kiel por aliaj Ruslandaj urboj, ankaŭ por Irkutsk grandega plago estis incendioj, ĉar la plimulto da konstruaĵoj estis lignaj. Iom post iom en la urbo aperis pli multaj ŝtonkonstruaĵoj – preĝejoj, monakejoj, administraj konstruaĵoj kaj domoj de komercistoj. Grave damaĝis la urbon incendio en 1879, sed Irkutsk estis novkonstruita kaj komence de la 20a jarcento ĝi estis la plej bela siberia urbo. Tiam jam funkciis ĉi tie publika ĝardeno, teatro, publika biblioteko, meteologia observejo, du triumfaj pordegoj, unu el tiuj estis konstruita memore al la subskribo de la Ajguna traktato inter Ruslando kaj Ĉinio kun la moto “La vojo al la Granda Oceano”.

Komercado dominas kaj determinas

La Orienta Siberio prezentis vastan kampon por entreprenemaj homoj: komercado per ligno, oro kaj feloj. El Ĉinio estis enportataj teo, ŝtofoj kaj aliaj raraĵoj. Ĉion ĉi per karavanoj siberianoj veturigis al famaj foiroj ĉefurbaj kaj Niĵnij-Novgorodaj, vendante rapide kaj facile, kaj la profito pozitive influis la aspekton de la urbo.

Ĝuste en Irkutsk komenciĝis la kariero de Aleksandr Vtorov, kiu venis al Siberio en 1879 el Kostroma. Laŭ unu versio li trafe edziĝis, laŭ la alia helpis lin en tio friponado. Malgraŭ ĉio lia komerco estis tute nuntempeca: komence Vtorov fondis en la tuta Siberio vendejreton, kaj danke al la enspezoj li komencis malfermadi grandvendejojn.

Liaj vendejoj estis pramodelo de la modernaj ĉiovendejoj. En multaj siberiaj urboj la vendejoj de Vtorov estis kaj restas la plej belaj konstruaĵoj. Malgraŭ la sama interna planado kaj var-sortimento, arkitekture ili estis tre individuaj. Paralele li kreis hotelreton Eŭropo, ne forgesante pri siaj interesoj en provinco.

La iama palaceto de la familio Vtorov nun servas kiel centro por kreemaj infanoj.

Vtorov kreis projekton de vendejo kun gastejo por vilaĝoj. Krom komerco Vtorov okupiĝis ankaŭ pri industrio. Li mortis en 1911, estante la plej riĉa komercisto en la lando.

Ekzil-loko

Siberio estis tradicia loko por ekzili pro krimoj kaj kontraŭŝtataj agoj. La unuaj ekzilitoj en la Irkutska gubernio apris en la 1640aj jaroj, ĉefe venis homoj ekzilitaj pro misfaroj en okcidentaj landregionoj. Ili venis malgrand-grupe, ricevante surloke monhelpon por aĉeti laborilojn, por laboro servis la ŝtata tero – parton de la rikolto necesis fordoni al la ŝtato.

Ekde la komenco de la 18a jarcento Irkutsk iĝis ankaŭ ekzil-loko por politikaj ekzilitoj. Ĉi tie vivis partoprenintoj de la Decembra Ribelo (1825) kaj aliaj revoluciuloj. Ekzilo diferencis de bagnado. Ekzilitoj ne rajtis loĝi en difinitaj lokoj, forlasi limojn de certa teritorio (ekzemple, estis malpermese veni pli okcidenten post Uralo). Sed ili povis labori, ricevi helpon de parencoj k. s. Alispeca estis vivo de bagnuloj, kiuj devis peze labori, ekzemple, konstrui la ĉirkaŭbajkalan vojon aŭ labori en minejoj.

Inter la ekzilitoj ne mankis pasiuloj pri scienco, kiuj esploris Siberion. Ni menciu almenaŭ du partoprenintojn de la pola ribelo (1863). Geografo, geologo, paleontologo Jan Czerski studis la reliefon kaj geologian strukturon de Siberio kaj esploris la bordojn de Bajkalo, la Moskvan ĉefvojon de Irkutsk ĝis Uralo. Li pereis dum la ekspedicio en Jakutio.

Lia kolego estis Aleksander Czekanowski, kiu kompilis planon de geologiaj esploroj de la Irkutska gubernio. Lia laboraĵo Geografia mapo de Irkutska gubernio ricevis la Oran medalon de la 1a klaso en la Internacia geografia kongreso en Parizo (1875).

La siberia Pollando

Poloj venis al Siberio ankaŭ libervole komence de la 20a jarcento, kiam Pjotr Stolypin iniciatis agraran reformon, kadre de kiu okazis amasa migrado al la liberaj orientaj teritorioj.

Ĝuste tiel aperis la vilaĝo Verŝina (pole: Wierszyna) je 125 km de Irkutsk, kiam en 1910 venis ĉi tien 59 familioj de polaj ministoj el la deprimita regiono Zagłębie Dąbrowskie en Silezio. Du jarojn post la alveno jam aperis lernejo kaj fama ligna preĝejo.

Dum la pasintaj cent jaroj la vilaĝanoj konservis ne nur la lingvon, sed ankaŭ siajn kredon kaj tradiciojn. Ĝi estas la sola loĝloko ekster Pollando, kie ĉiuj loĝantoj parolas pole.

Kolĉak, la Supera Regnestro

Kun Irkutsk estas ligita la vivo de Aleksandr Kolĉak, unu el la plej diskutataj personoj en la historio de Ruslando de la 20a jarcento. Sciencisto, arkta esploristo, mararmea oficiro, fine de la vivo – memproklamita regnestro de Ruslando en la periodo de la Interna Milito.

En 1902 en la Irkutska filio de la Ruslanda Geografia Societo la mararmea suboficiro (“miĉman”) Kolĉak prezentis raporton pri la ekspedicio en la Arkta Oceano. Pro siaj esploroj Kolĉak ricevis la plej altan distingon de la societo – la Grandan Konstantenan Medalon. Ankaŭ en Irkutsk okazis lia edziĝo kun Sofia Omirova, kiu venis post lin el Peterburgo.

Lia kariero estis brila: li partoprenis en la Ruslanda-Japania milito kaj en la Unua Mondmilito, ekde 1916 vicadmiralo kaj komandanto de la Nigramara floto.

Admiralo Kolĉak en Irkutsk

Post la Oktobra revolucio (1917), li estis unu el la gvidantoj de la “Blanka movado”. Establinte en Siberio militan diktaturon, admiralo Kolĉak akceptis la titolon “Supera Regnestro de la Tutruslanda Registaro” en Omsk (novembro 1918 – decembro 1919) kaj organizis ofensivon por venkopreni Moskvon kaj renversi la Sovetan registaron. Post malvenko lia registaro retiriĝis el Omsk al Irkutsk.

En januaro 1920 la ministrojn arestis membroj de la loka revolucia armea komitato. Kolĉak estis haltigita en trajno en Niĵneudinsk kaj sendita al Irkutsk, poste enprizonigita. Fuĝi kaj savi la vivon li ne provis, dirinte: “Mi dividos la sorton de la armeo”. Oni mortpafis lin la 7an de februaro laŭ la verdikto de la revolucia komitato sankciita de la bolŝevista centro. Lia korpo estis dronigita en la rivero tra glacitruo. Multaj mitoj ligiĝas kun Kolĉak kaj kun la orprovizo de la Ruslanda Regno (t. n. cara oro), kiu trafis en liajn manojn. Antaŭ kelkaj jaroj en Irkutsk oni starigis monumenton al Kolĉak.

Veni kaj vidi

La moderna Irkutsk estas granda industria, scienca, eduka kaj kultura centro. Ĝia pli ol 350-jara historio lasis spurojn en la arkitektura silueto, kiu konservis variecan kaj ĉarman aspekton, kombinante la brilon de preĝejaj kupoloj, belecon de komercistaj domoj kaj palacetoj, monumentecon de modernaj konstruaĵoj. En la urbo konserviĝis pli ol 1200 malnovaj konstruaĵoj. Historie formiĝintaj ensembloj kreas specialan kaj neripeteblan etoson. Oni povas longe promeni en la urbo admirante ĝin, kaj tion mi plezure faris fine de la 20a jarcento, gvidante grupon da pollandaj kaj alilandaj turistoj.

Sekvas kelkaj utilaj informoj. La klimato estas severa, la rivero Angara ne glaciiĝas, ventoj el trans Bajkalo, ciklonoj mildigas vintrajn frostojn. Ĉirkaŭ Irkutsk etendiĝas herbokampoj kaj pinaj, betulaj kaj miksitaj arbaroj. Sed la plej alloga estas la “Sankta Maro” Bajkalo – la plej profunda lago en la mondo. Oni nepre haltu laŭvoje en la etnografia subĉiela muzeo Taljci, kiu prezentas defendajn, religiajn, mastrumajn konstruaĵojn kaj loĝdomojn de rusaj, burataj, evenkaj loĝantoj de la regiono.

Halina Gorecka

En ĉi tiu ciklo jam aperis:

Halina Gorecka: Smolensk, heroa urbo sur sep montetoj (La Ondo de Esperanto, 2015, №1)

Stanislav Belov: Tobolsko, la unua ĉefurbo de Siberio (La Ondo de Esperanto, 2015, №4–5)

Nikolao Gudskov: Rostovo la Granda (La Ondo de Esperanto, 2015, №7)

Vjaĉeslav Ivanov: Vladikavkaz, iama ĉefurbo de Kaŭkazio (La Ondo de Esperanto, 2015, №10)

En la retejo de La Ondo de Esperanto / Sezonoj estas ankaŭ artikolo de Vjaĉelav Ivanov pri Norda Osetio

Ĉi tiu artikolo aperis en la januara kajero de La Ondo de Esperanto (2016).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Papere: La Ondo de Esperanto, 2016, №1.
Rete: La Balta Ondo http://sezonoj.ru/2016/02/gorecka-5