S. skrikas (p. 5): “La Fundamento ne estas per si mem originala verko: ĝi konsistas el la kunmeto [= represo] de tri pli fruaj – la gramatiko en la Dua Libro 1888 …” (!?)

NE! DL 1888 NE enhavas la gramatikon! Ĝi troviĝas en la Unua Libro de 1887. DL 1888 enhavas la pra-Ekzercaron. Kontrolu mem: http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/fruehdrucke.htm.

S.: “… la Universala Vortaro 1893 (sed laŭ la dua eldono 1898 kien vipure enrampis la fama preseraro!) kaj la Ekzercaro 1894.”

NE! Ankaŭ la Ekzercaro laŭ la 2a eld. 1898 – kun multe pli da ŝanĝoj ol en UV (ekz. transiro de la Krakova uzo de la pola al la Varsovia, elĵeto de usonismoj favore al la brita uzo k.t.p.).

S.: “Vere originala estas nur la antaŭparolo, kies
nefundamentecon markas la apero nur en Eo.”

NE! Decida estas la klara vortumo de A 11 kun BD 4. Ne gravas, ke la Antaŭparolo estas verkita nur en Eo. Iu kriterio “pri la fundamenteco decidas la uzata lingvo” ne ekzistas.

S. (p. 6): “Frontispico atestas: FG + FE + UV = FdE”

NE! La “frontispico” (ekstera titolpaĝo) eĉ ne apartenas al FdE (pli precize ne estas “netuŝebla”), kvankam ĝi estas kunbindita en la sama libro! Same staras pri ĉiuj aliaj partoj, kiujn *la eldonejo Hachette* kunbindis: la Tabelo de Enhavo, iuj reklamoj por la Krestomatio aŭ Scienca Revuo (malsamaj laŭ la liveroj!). Tion Albault jam en 1963 (!) detale klarigis en sia komentario de FdE – evidente eĉ tiun plej bazan verkon S. ne konsultis (!). Se li tamen faris, li klarigu al siaj legantoj, kial Albault laŭ la opinio de S. malpravis kaj kial iuj eldonejaj tekstoj de Hachette laŭ Silfer estas parto de FdE (!?).

Nu, kaj tiel plu. Malfacile trovi nur unu seneraran alineon en la tuta teksto. La konkludo de Silfer estas malĝusta.

Ĝuste estas: La “ideoj” (principoj, kriterioj, valor-decidoj, interpret-metodoj) de la Antaŭparolo jam en Aŭg. 1905 fariĝis devigaj per interkonsento de la esperantistoj kaj de tiam ĉiam denove estis konfirmitaj.

Sed kvankam Silfer abunde referencas al BD, iuj partoj de la Antaŭparolo, eĉ al la “frontispico” de FdE, la origina projekto de BD, leteroj de Z k.t.p., li simple ne citas A 11:

- La **ideoj**, kiujn mi supre esprimis pri la Fundamento de Esperanto [do en A], … [A 11.1]. [ricevos] [l]eĝan sankcion … nur en tia okazo, se ili estos akceptitaj [de UK 1] [A 11.2]..
- al kiu [al UK 1] tiu ĉi verko **kune kun sia antaŭparolo** estos prezentita [A 11.2].

Tio jam ne plu estas simple “alia opinio”, pri kiu oni povus diskuti, tiu estas rekta erarigo kaj misinformo de nesperta leganto per intenca ellaso de la decidaj faktoj!

La afereto (kiu ĵetas tre malfavoran bildon sur la faka honesteco de sinjoro Silfer) ne estus grava, se li ne daŭre ripetus sian misan instruon, kies malĝusteco estas kontrolebla de ĉiu en eĉ ne du minutoj. Ne nur en tiu ĉi diskut-forumo, sed ekz. ankaŭ en la nova “Historio de la Esperanta Literaturo” 2015, p. 560-562.

Kaj nun la afero tamen fariĝas ĝena. Ni ĉiuj rajtas erari, sed surbaze de tia mizera eseo daŭre distrumpeti malveraĵojn estas en alta grado mallojala kontraŭ la esperantistoj.

Ne estas kontraŭdiro. Vi klarigis semantike, mi sintakse.

nek prepozicioj nek postpozicioj nek -n _regas_ vortojn
male, ili nur indikas rolojn de vortoj en frazo

ekz.1: mi ŝutis sukeron en teon
_-n_ montras ke sukero estas tio kion mi rekte manipulis
do “regas” mi, ne _-n_
_en_ montras ke teo estas fin(al)a loko de sukero
do temas pri nenia regado

ekz.2: mi ŝutis tri kulerojn da sukero en teon
ekz.3: mi trinkis teon kun tri kuleroj da sukero
ne estis tri apartaj kuleroj, nur unu, kaj ankaŭ tiun solan mi ne trempis en teo (des malpli ŝutis)
_da_ montras ke temas ne pri tri kuleroj kiel manĝiloj sed pri kulero kiel metaforo de kvanto (triono de plena kvanto)
_kun_ montras ke sukero (ne kuleroj!) estas aldono (ĉefa estas teo)

Kirilo,
dankon al vi pro klarigo pri “hapaksa”
(s)

“Pardonu, se mi ankoraŭfoje insistas, “

La kerna tezo de sinjoro Duc Goninaz en la supra studeto baziĝas sur malpreciza kaj nesufiĉa analizo de la Fundamento (FdE) kaj estas simple malĝusta. Nome laŭ FdE ne en ĉiuj okazoj objekto estas indikita per n-markilo:

“Anstataŭ „la” oni povas ankaŭ diri „l’”. [FE 27.4]

Nenio devigas nin uzi “anonco-vorton” por enkonduki la objekton sen n-markilo, ekz.:

Anstataŭ “la” oni ankaŭ povas uzi la formon “l’”.

(Ni kompreneble rajtas fari tion, sed ni ne devas).

Objektoj sen n-markiloj estas troveblaj ne nur en FdE, sed ankaŭ ĉe Zamenhof (Z). Jen kiel li tradukis § 2.4 de la Fundamenta Gramatiko (FG) en 1903:

“… la akuzativo aldonas ‘n’ post la ‘o’.”

(en postaj eldonoj la teksto estas ŝanĝita al “per la aldono de la finiĝo ‘n’.”).

Kontraŭ la misa instruo de Duc Goninaz kaj kontraŭ disvastigita miskompreno, Esperanto do havas tri eblecojn indiki objekton:

1. Per aldono de la n-markilo “post la ‘o’” / “post la ‘a’” (§§ 2.4, 3.2 FG).
2. Per “je” (§§ 14.5 FG, FE 29)
3. (Escepte ĉe vortoj sen o-markilo): Per nenio; la senco estas konkludebla (nur) el la vortordo (!).

Konsekvenco estas, ke la frazo “John amas Margaret” estas senpeka Esperanto, tute ĝusta laŭ la Fundamento, malgraŭ kaj kontraŭ la provoj de Duc Goninaz semi dubojn pri ĝia ĝusteco. Ne temas pri demando de “ĝusta” aŭ “malĝusta”, sed nur pri demando de stilo.

Pli detalan diskuton oni povas legi en la Berlina Komentario pri la Fundamento de Esperanto – vol. 1.

Ankoraŭ reago al la opinio de José Antonio:

“Laŭ mia opinio, tiu ĉi racia sinteno [de Duc Goninaz] al la Fundamento estas modela, vere dankinda, ĉar liberige kontrasta al la dogma admono pie rigardi ĝin kvazaŭ temus pri sakra [!? legu: sankta], revelaciita teksto.”

Mi plene malkonsentas. Racie estas konsekvence apliki la principojn de la Fundamento laŭ ĝia aktuala stato de 2007 (do kun ĉiuj Oficialaj Aldonoj). Duc Goninaz tion bedaŭrinde ne faras, tial lia studeto ankaŭ estas plena de eraroj, malĝustaj kriterioj kaj malklaraj asertoj. Vd. ekz. lian aserton

“Se Zamenhof uzus prepozicion ankaŭ por la rekta komplemento, laŭ la modelo ‘mi batas je Aleksandro …’ ”

kaj komparu kun i.a. jena citaĵo el la Fundamento:

“ni povas diri “obei al la patro” kaj “obei la patron” (anstataŭ “obei je la patro”)” [FE 29.9].

La aserto de Duc Goninaz estas rekte malĝusta (!).

La Fundamento ne estas “sankta” teksto, sed (daŭre saĝa) komuna interkonsento de la esperantistoj pri tio, kio estas “ĝusta” Esperanto. Ne sufiĉe konante ĝin, Duc Goninaz kreas ŝajnan problemon por poste “solvi” ĝin laŭ iuj personaj (“privataj”) preferoj. Li ne aplikas la (devigan) metodon, preskribitan en la “Antaŭparolo” kaj tial – tute superflue – perdiĝas ie inter sintakso, prepozicio, morfemo, sintagmo kaj aliaj gramatikaj erudiciaĵoj.

Multaj “eternaj” lingvaj diskutoj estas relative facile solveblaj, se oni aplikas la metodojn de la Antaŭparolo. Ni ne havas tro da apliko de la Fundamento, sed multe maltro!

Detalojn vd. en Berlina Komentario, vol. 1 (http://esperanto-akademio.wikispaces.com/eniro)

Pardonu, se mi ankoraŭfoje insistas, sed ju pli ofte mi legas la studon, des pli mi devas hm-hm-i pri ĝi. Volonte oni ekscius – ekzemple – kial tiu Lingva Respondo de Z (LR) el 1890 ne plu estas aktuala: “La formoj “multe da laboro” kaj “multa laboro” estas egale bonaj.” (La Esperantisto, Dec. 1890:1:12, p. 60). Kio de tiam ŝanĝiĝis? Kaj simile pri tiu samjara LR 74 (1890), kiu enhavas motivon por la n-markilo (krei klarecon): “Tuŝante la akuzativon mi povas al vi doni la jenan konsilon: uzu ĝin ĉiam nur en tiuj okazoj, kie vi vidas ke ĝi estas efektive necesa; en ĉiuj aliaj okazoj, kie vi ne scias, ĉu oni devas uzi la akuzativon aŭ la nominativon — uzu ĉiam la nominativon. La akuzativo estas enkondukita **nur el neceso**, ĉar sen ĝi la senco ofte estus ne klara; sed ĝia uzado en okazo de nebezono pli multe malbeligas la lingvon ol la neuzado en okazo de bezono [La Esperantisto, 1890, p. 27]“.

La artikolo ja citas la detalan studon de Moirand 1990 “pri la nuna uzado de la akuzativo”, sed ne prezentas argumentojn, kial la tiea materialo ne spegulas la nunan “silentan interkonsenton”. Ekz. Moirand en §§ 35-36 kaj 292-315 prezentas multajn okazojn, en kiuj la “rekta komplemento” *ne* alprenas n-markilon (i.a. ĉe mallongigoj, “ekstersistemaj nomoj” k.t.p.: “Ĉu vi aĉetis [la libron] PIV en Parizo?”, “ni devas konvinki [la organizon] UN, ke ĝi …” aŭ unuopaj vortoj: BK klarigas [la prepozicon] “da” jene: …”).

En preskaŭ ĉiu alineo oni sentas, ke Duc G. ignoras la kategoriojn de FdE (de ĝia Antaŭparolo) pri lingva “ĝusteco”. Li ekz. skribas “Zamenhof donis al ni en la Fundamento ekzemplojn …” – ĝuste: „La komunan interkonsenton de la esperantistoj, kiel ĝin dokumentas FdE, montras jenaj ekzemploj …“ („ …li [la aŭtoro de Eo, Z] petas, ke la okuloj de ĉiuj esperantistoj estu ĉiam turnataj ne al li [Z], sed al tiu ĉi libro [FdE]“ [A 3.3] – ignorado de la (deviga) norm-hierarkio, kreita de BD kaj FdE).

Bedaŭrinde li faris tion ankaŭ kiel iama „Direktoro de la Sekcio pri Gramatiko“. En 1986 aperis lia fifama OI 5 pri la „Prepoziciaĵo por la Subjekta Suplemento“ (!? tiel). La klasika ekzemplo estas: „la akcepto de la kongresanoj *de* la urbestro de Kembriĝo“ (UK 3, 1907). Jam en Dec. 1907 Z proponis al la tiama Lingva Komitato (LK) anstataŭigi la mezan *de* per „par“ („la akcepto … par la urbestro“). LK traktis la temon en 1909, sed ne venis al decido kaj denove nun Duc G. en 1986: „Por indiki la aganton post o-vortoj en [tiaj] [o]kazoj, la plej ĝenerale akceptita formo estas FARE DE. Ekz-e, la akcepto de la kongresanoj fare de la urbestro; la traduko de Hamleto fare de Zamenhof.“ – Nura aserto, konstato („plej akceptita formo estas“), sed neniu rekomendo. Ĉu vi nun scias, ĉu estas (ankaŭ) ĝuste diri „la traduko de Hamleto *far* Z“? – tute senutila decido de AdE, rekte kontraŭ la Fundamenta principo de klareco („Tial, por meti finon al ĉiuj malkompreniĝoj kaj disputoj, kaj por ke ĉiu esperantisto sciu tute klare, per kio li devas en ĉio sin gvidi … [A 3.3]). Kaj eĉ pli: Duc G. neis, ke paralela uzo de „far“ en tiuj okazaj apud „de“ estas „formo nova“ („Se ia aŭtoritata centra institucio [AdE] trovos, ke tiu aŭ alia vorto aŭ regulo en nia lingvo [„de“ en tiuj okazoj] estas tro neoportuna, ĝi ne devos forigi aŭ ŝanĝi la diritan formon, sed ĝi povos proponi formon novan [ekz. par, far aŭ io alia], kiun ĝi *rekomendos* uzadi paralele kun la formo malnova“ … [A 8.1]). – La Fundamenton Duc G. neniam komprenis aŭ ne akceptis por si mem …

Vi pravas ankaŭ per viaj duboj pri tio, ĉu “John amas Margaret” estas ĝusta frazo. Kion ni havas estas (nur):

“Anstataŭ „la” oni povas ankaŭ diri „l’”. [FE 27.4]

Ĝi estas (eksplicita) *regulo* pri R 16.2, sed nur *modelo* pri la demando, ĉu oni rajtas indiki la direktan objekton per io alia ol per -n kaj je. Modelo estas apliko de (implicita) regulo. Por retroiri de modelo al regulo kaj vortumi eksplicitan regulon necesas interpretado. Kaj fakte tie ĉi ni havas “oni” -> “l’” (subjekto klara, objekto ne markita), dum en “J. amas M.” ambaŭ elementoj estas nemarkitaj. Do ja estas grava diferenco, kiel vi prave atentigas.

Nu, se oni pliajn modelojn ne trovas en FdE laŭ stato de 2007, oni devas serĉi, ĉu ekzistas antaŭ- aŭ postfundamenta “silenta interkonsento” (A 2.1) pri tiu demando. FdE enhave nenion ŝanĝis, ĝi faris nur el “silenta interkonsento” eksplicitan, skriban por krei klarecon kaj per ĝi unuecon (principo de kodeksigo: “Tial, por meti finon al ĉiuj malkompreniĝoj kaj disputoj, kaj por ke ĉiu esperantisto sciu tute klare, per kio li devas en ĉio sin gvidi, la aŭtoro de Esperanto decidis nun [re-]eldoni en formo de unu libro tiujn tri verkojn, kiuj laŭ silenta interkonsento de ĉiuj esperantistoj jam de longe fariĝis fundamento por Esperanto, …” – A 3.3). Sed ĝi faris tion ne por ĉiuj detaloj de la lingvo, sed nur por la plej gravaj reguloj. Do povas esti, ke tia “silenta interkonsento” jam ekzistis antaŭ 1905, sed ne trovis esprimon en FG 1887 aŭ FE 1894 / 1898, reeld. de Z en 1905. Ankaŭ povas esti, ke tia silenta interkonsento evoluis post 1905. Nu, ĉion ĉi Duc G. devus esplori, komencante per la verkaro de Z (“… ĉio alia, kion mi [Z] verkis aŭ verkos, konsilas, korektas, aprobas k. t. p., estas nur verkoj privataj, kiujn la esperantistoj – se ili trovas tion ĉi utila por la unueco de nia afero – povas rigardadi kiel modela, sed ne kiel deviga [A 3.6, simile en BD 4.6]). —

Nu, mi nun ne povas nek volas refari la studon. Iom klakante, en OdE mi trovis jenan ekzemplon: “La Konferenco decidis … kaj komisiis Anne Johnson kaj Stan Keable por ellabori la projekton.” – La objekto Anne kaj Stan ne estas markita, sed la subjekto la “Konferenco” ja. Do ŝajne la implicita regulo el FE 27.4 estas io kiel:

“Se la objekto estas neasimilita nomo aŭ …. [ankoraŭ vortumenda, ekz. l'] kaj la subjekto estas rekonebla kiel tia, [tiam] la objekto ne devas porti n-markilon”.

“Dum la FundamentA uzo montras, ke oni ne DEVAS zorgi”

“ĝi ne devigas ĝin uzI entute”

“miAopinie”