“En 2005 la kaŝuba unuafoje fariĝis oficiala objekto de la pola ekzameno pri matureco (abiturientiĝo). Spite tion, ke nur 23 lernantoj prenis la ekzamenon kiam unue proponitan, ĉi tiu evoluo ŝajnas esti grava paŝo en la oficiala rekonado de la lingvo.

Hodiaŭ la kaŝuba lingvo estas komunuma lingvo, apud la pola, en iuj urboj kaj vilaĝoj de norda Pollando, kaj oni instruas ĝin en iuj lernejoj de la regiono.

La kaŝuba nun havas leĝan protektadon en Pollando kiel oficiala minoritata lingvo.

Famaj kaŝuboj[redakti]

Günter Grass (* 1927). Germana kaŝub-devena Nobel-premiita aŭtoro
Andrzej Grzyb, kaŝuba poeto, senatano, ano de Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE)
Teresa Hoppe, parlamentanino kaj anino de (PGAE)
Kazimierz Kleina, senatano kaj ano de PGAE
Gerard Labuda, historiisto
Aleksander Majkowski, verkisto
Danuta Stenka, aktorino
Paul Gottlieb Nipkow, inventisto
Donald Tusk, politikisto, estro de Civitana Platformo, ĉef-ministro elektita de Pollando
Hans David Ludwig Yorck von Wartenburg, prusa feldmarŝalo en la napoleona epoko
Edmund Wittbrodt, rektoro de Gdanska Politekniko, senatano kaj Prezidanto de Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE)
Roman Zaborowski, eks-vojevodo de Pomerio, nun senatano kaj ano de PGAE.

Esperanto-movado[redakti]

Inter 1970 kaj 1972 funkciis Kaŝuba Filio de PEA Pola Esperanto-Asocio organizita kaj gvidita de Andreo Marszałkowski, poste persekutita kaj fine nuligita de la politika komunista kaŝpolico pro internaciaj kontaktoj. Tiu filio agis aktive kaj havis 325 anojn kun pagitaj kotizoj, gvidis korespondan kurson, aperigis artikolojn en loka kaj regiona gazetaro, organizis regulajn kunvenojn. En 1972 okazis en Kartuzy Unua TutPollanda Kongreso de Esperantistaj Veteranoj kaj kadre de ĝi okazis Sankta Meso en Esperanto, unuafoje en la mondo esperantlingva liturgio celebrita en vilaĝa preĝejo en Chmielno.

Nun esperantisto kaj kaŝubo Andreo Marszałkowski loĝanta en Kartuzy estas la unu el du delegitoj de UEA en la vojevodio Pomerio, alia konata estas Kazimierz Krzyżak, ano de la Estraro de Pola Asocio Eŭropo – Demokratio – Esperanto. En la Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE) aktivas kelkaj konataj kaŝubaj parlamentanoj (senatanoj kaj sejmanoj), prezidanto de la PGAE estas senatano, prof. d-ro habil. Edmund Wittbrodt.

Precipe el la vidpunkto de la pola slavistiko la kashuba estis/as(?) konsiderata kiel pola dialekto.
Iuj slavistoj (kiel nia Dulicenko) klopodis havigi al la kashuba la “statuson” de memstara slava MIKROLINGVO (kiel la rutena, la polesa, la burgenlanda kroata, la banata bulgara k.a.).

Lau mia (eble ne plej aktuala) scio, la kashuba ne ghuas la statuson de oficiala minoritata lingvo de Pollando, kiu tamen agnoskas, ke en PL estas uzataj ankau aliaj lingvoj kiel la ukraina, belorusa, jida, germana, litova, cigana, slovaka, cheha, tatara, kaj kashuba. Eble la ekzisto de la kashuba estas komparabla kun la latgala en Latvio, kiel lingvo de regiona identeco. Sed en Vikipedio oni povas legi, ke Since 2005 Kashubian has enjoyed legal protection in Poland as an official regional language, precipe en la komunumoj de Parchowo (Parchòwò) kaj Sierakowice (Serakòjce.

Sed pri la ekzakta situacio demandu kashubologojn.

Mi mem konservis dekon da libroj en la kashuba lingvo, kiujn mi achetis, vershajne en 1987 en Gdansk, kiam mi vizitis tiun regionon (ankau Kartuzy).

Lau oficialaj ciferoj, kelkCENTmil homoj konsideras sin kashuboj, sed nur ono de tiu nombro ankau vere parolas la kashuban. Multaj kashuboj dubis, chu ili konsideru sian poloj au kashuboj.

Lau la internacia slavistika klasifikado, la kashuba lingvo daure estas konsiderata au NUR kiel DIALEKTO de la pola lingvo (kiel parto de la lecha grupo), sed pli science severe fakte kiel membro de la elb-ostsee-slava subgrupo de la lecha grupo (al kiu apartenas ankau la pola lingvo), kune kun la slovinca, pomora kaj polaba, kiel sola ankorau vivanta lingvo de tiu chi grupo. Iuj slavistoj (kiel nia Dulicenko), donis al ghi la kashuba “statuson” memstara slava MIKROLINGVO (kiel la rutena, la polesa, la burgenlanda kroata, la banata bulgara k.a.).

Chiujn tiujn faktojn oni devus menciii, kompetente parolante pri tiu chi temo.
Jen pli largha studo:
http://www.instytutkaszubski.pl/pdfy/niemiecki.pdf

Tamen, ŝajnas, ke la morto de malgrandaj lingvoj ne estas evitebla.

Hieraŭ mi iom aŭskultis la gronlandan radion kaj trovis tie la homojn vigle paroli en la inuita (aŭ kiel ajn tiu kurioza lingvo nomiĝas), kaj demandis min kiom longe tiu lingvo ankoraŭ ekzistos.

Ekzemple, pri la alemana lingvo neniu parolas. Kvankam ĝi estas nura dialekto de la germana lingvo, en Svislando ĝi funkcias kiel nacia lingvo (de la germanlingva parto), kiun parolas kelkmilionoj da homoj. Ankaŭ multaj enmigrintaj alinacianoj adoptis tiun ĉi lingvon, kiu por ili fariĝis la reala “lingua franca”. Do, tiu lingvo dume ne estas minacata de elmortado, sed forte prosperas, kompare kun multaj aliaj lingvoj en Eŭropo kiujn nur malmultaj homoj parolas kaj kiujn oni kvazaŭ artefarite subtenas (ekzemple la belorusan, aŭ la kaŝuban – kiujn la politikistoj kaj la “ĉefa nacio” ŝajne ne tro ŝatas, aŭ respektas).