Valdas Banaitis el Litvo – la patrujo de Zamenhof kaj bopatrujo de Esperanto.
Celebre al la jubileo de la Unua Libro evidentighis, ke 50% de Esperanta teksto okupas 125 pecoj de gramatika vortetaro, kaj la cetera 50%ono estas leksikaj vortoj kun uniformoj el 8 gramatikaj fonemoj (menciitaj nur de Andrea Gacond en 1967). Antaw du jaroj Andreo Cherpillod elfosis Cherpillod da vortetoj pli je tuta cento, sed tiuj estis ne gramatikaj, sed nur interjekcioj aw leksikaj afiksoj.

Sed kiam oni havas ekzemplojn de direktita malafableco oni turnu sian atenton al tio, ne al spekulacio. Rilate al lokaj kluboj laux mia sperto cxiuj kutime estas afablaj gxis iu volas aktivi aux fari dangxerajn demandojn, kiel “Cxu tiuj kontoj estas kontrolitaj?”. En unu klubo estis virino tiom malgxentila ke novuloj tutsimple forturnigxis.

Abundas ekzemploj en kiuj deca diskutado estas sabotita de troloj. Sed kial ignori dokumentitan esploradon? Vi jxus ilustris la problemon.

Alia sekvo de afableco estas, ke (je loka nivelo) por Esperanto-kursoj oni kutime prenas malaltajn aŭ neniujn kotizojn. Sekve oni apenaŭ havas monon en la kaso por informado kaj varbado, pro kio oni ne havas sufiĉajn nombrojn da kursanoj. Ankaŭ la kursestroj estas tre afablaj kaj kutime laboras sen honorario; se ili enspezus, ankaŭ ili povus doni al iu kaso, kiu servus speciale por (zorge planataj) elspezoj por informado kaj varbado.

Similan malkreskon en membraro oni trovas ankaux en la landaj asocioj, do oni povus supozi, ke el detala analizo de unu landa asocio oni povus ion lerni pri la aliaj, kaj pri UEA. Sed la homoj ne volas auxdi.

La malkresko de membraro en mia lando depost 1992 estis ecx pli spektakla ol tiu de UEA. Post jardeko da stagnado la membrociferoj subite malkreskis en rekta linio, celante nulon en la jaro 2010. En la jaroj antaux 2010 estis dufoje enfluo de membroj el aliaj asocioj kiuj malfondigxis. En tiu periodo la asocio perdis du trionojn de siaj membroj.

Du jarojn post tiu ekmalkresko ekis kverelado en la asocio (mi ne estis enplektita). Ne temis tutsimple pri malsamaj ideoj kiel antauxeniri; malantaux tiu disputado estis kasxemo kaj obstaklado kiun spertis la eksigxinta gxenerala sekretario, kiu kampanjis por uzo de la kapitalo por varbado. Gxenerale la membroj sciis dum la nauxdekaj jaroj, ke estas io malgxusta, sed neniu povis kompreni kio.

Mi miris pri la vervo de iuj ‘disidentoj’ kiuj plendegis pri la maniero en kiu ili estis traktitaj kiam ili venis al la asocio kun ideoj aux projektoj. Plejparte la Estraranoj estis amikoj miaj, kaj mi estis nekomprenema.

Fine mi okupigxis dum unu jaro da plentempa laboro por priesplori la kauxzojn de la membroperdo. Por tiuj kiuj ne konas min, mi klarigu, ke mi kompetentas pri scienca metodo, kiel atestas universitata diplomo pri fiziko kaj tri magistraj disertacioj. Gxis mi faris tiun esplorlaboron mi estis respektata kaj populara membro de la Esperanto-movado kaj la Esperanto-komunumo en mia lando. Post mia esplorprojekto cxio sxangxigxis.

Mallonge dirite, la dokumentoj kaj atestoj klare montris, ke kernaj aktivuloj estis konstante margxenigataj. Kiel diris la demisiinta gxenerala sekretario al la jura konsilisto (angle): “Rilate al tiu komitato, vi estas nevidebla viro, kiel estas iu ajn kiu aktive provas antauxenigi Esperanton”. Samtempe la kasisto konstante diris malveron al la membroj pri la kapitalo, nome ke dum tiu periodo gxi estas eluzata kiam fakte gxi dauxre kreskegis.

Tamen nur la neinterpretitajn faktojn pri la kontoj mi liveris al la Prezidanto; la ceteron mi kviete katalogis, kaj surbaze de tio verkis 12 raportojn pri diversaj aspektoj de la asocio. La rezulto estis ke tuj ankaux mi farigxis malbonvena en la asocio. Nur pro tio mi elparolis ekstere de la asocio. Nur en 2011 la kasisto fine akceptis, ke miaj ciferoj estas gxustaj, kaj do estis pruvite, ke la kasisto misreprezentis la financan situacion dum tiu periodo.

Dum la plej lastaj jaroj mi vidis de ekstere similajn signojn ankaux en UEA, kvankam mi tuj diru, ke mi havas nenian kialon suspekti ion misan rilate al la financa flanko de UEA. Ni cxiuj scias, ke estas io malgxusta. La membroj gxenerale opinias, ke cxiuj en la centro de la asocio estas afablaj kaj amikaj, kvankam, iuj kiuj metas kritikajn demandoj ne cxiam ricevas gxentilajn respondojn. Estas evitemo ecx pri bazaj aferoj. Iuj el ili ne agas kvazaux ili volus antauxenigi Esperanton. Sed neniu volas auxdi pri la brita esplorado.

Estas nuntempe simila disputado en multaj landoj, kaj oni devus demandi sin, kio estas komuna. Cxu povus esti simila kauxzo ankaux en aliaj landoj? Certe tiu sperto ne estis la unua okazo en Britio. En 1971 subite la kreskado farigxis rapida malkreskado, gxuste du jarojn antaux ol ekis publika disputado. Neniu volas ecx pripensi la eblecon, ke tiu malkresko povus iel ajn rilati al la fakto ke la oficejo cxesis respondis al leteroj.

Anstatauxe la homoj preferas prezenti spekulacion kvazaux gxi estus fakto, ignorante veran analizon de la dokumentoj kaj atestoj. La sola scienca studo pri la interna funkciado de UEA estas tiu de Johano Derks. Tiu demonstras kelkajn aferojn kiuj igas min suspekti, ke la situacio en UEA povus iel rilati al tiu en mia landa asocio. Se membroj tro fidas funkciulojn en iu ajn asocio oni ne devus surprizigxi pri la fina rezulto.

Ni rigardu unue la homajn rilatojn cxe la gvidantoj de la asocio, en la Estraro kaj en la Centra Oficejo. Kiel ili reagas al kritikaj demandoj?

Por mi, la kialo por membrigxi al UEA estas por esti parto de ion pli granda ol mi mem, por plenumi la Zamenhofan promeson.

Do, gravas ke UEA faras efikajn projektojn tiucele.

Eble, nova modelo estas enkondukinda: Jen http://startsomegood.com/ kiu estas ilo por anonci kaj klarigi, kaj raporti pri bonfarajn projektojn. La organizteamo ofertas malgrandaj dankesprimoj por malgrandaj subtenado, kaj pli grandaj por pligrandaj.

La retejo estas en la Angla sed Guglo tradukos, kaj eble pli da lingvoj estos aldonata. Se UEA multe uzas gxin, eble Esperanto aperos kiel prioritato tiurespekte.

Cxu cxiuj kiuj kontribuas igxu membro de UEA?

Eble pli da projektoj okazus se homoj havis la eblecon subteni kion ili konsideras plej subtenindan.

Nu, tro da “ebloj”, mi konscias, sed mi ne havas ion pli certan por sugesti.

Amike,
Peni

Amike

Renato